(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Historie der boecaniers, of vrybuyters van America : van haar eerste beginzelen tot deze tegenwoordige tyd toe : met figuuren."

i . 



r 



,*. 



li 



!&., 



■* 



■^ 



^\ 




/5 



«Bk 



V 



Digitized by the Internet Archive 

in 2011 with funding from 

Research Library, The Getty Research Institute 



http://www.archive.org/details/historiederboecaOOexqu 



HISTORIE 

BOECANIERS> 



O F 



VR YBU YTERS 



VAN 



AMERICA. 

Van haar eerfle Beginzelen tot deze tegenwoordige tyd toe. 

CHet Figuur en. 




t'A M S T E R D A M, 

By NICOLAAS ten HOORN, Boekvcrkoopcr , over 
't Oude Heercn Logement, 1700. 



.«^ ö' 









^^ 










Y oordeelen het t eenemaal on- 
noodig , om by wyze van een 
Voor-reeden , veel van het vol- 
gende Werk té fpreeken , nade- 
maal al eenige Jaaren geleeden , 
een gedeelte van 't zelve met een 
algemeene toejüychinge ten dienfte van 't gemeen 
in 't licht is gebracht gewcefl: ; en inderdaad de 
wonderlyke gevallen en ftoutmoedigc ondcr- 
necmingen daar in vermeld, en konnen niet 
anders als zelfs d'alderongevoeligfte gemoede- 
ren, tot verwonderinge vervoeren, hoewel de- 
zelve niet altyd zyn verzeld geweeft met die bil- 
likheid, en geregeldheid, die in de Chriftenen 
behoorden uyt te blinken. 

Maar nademaal wy hier alles by een getrok' 
ken , en in een gevoegelijke order gefchikt heb- 
ben , *t geen ooy t in eenige taaien ten aanzien 

* 5 vaa 



VOOR-REEDEN. 

van de (Boecameys gefchrecven is, zo achten wy 
het niet ondienftig , tot bceter ondcrrichtingc 
en genoegen des Leezers. in 't kort de byzon- 
derheeden daar van op te tellen. 

Eerftelyk hebben wy dan al de Daaden en 
Togten der !Boecamers van Jamaica en Tortuga , 
zo Engelfcheft als Franfchen , in 't breede voor- 
gefteld ; en wel voornaamentlijk die uytgevoerd 
zyn , onder het beleyd van Henry Morga7i , 
plondercnde Tuerto Veio^ verbrandende Panama, 
€. S. V. bclchrecven door lom Efquemelmg, 

Ten tweeden , de ftoutmoedige onderneemin- 
gen en verrichtingen van Menfchen van dezelf- 
de aard , onder 't beleyd der Capiteinen Sharp , 
Sa^kvis , CoxoHj en anderen, op de Kuften der 
Zuydzee ; ondermengd zyndé met verfcheyde 
by zondere gevallen. Bcfchreeven door Mon* 
fieur 'Bafil^ngrofe y die in Perzoon alles by ge- 
woond heeft. 

Ten derden , een Reyzc door de jimericaan^ 
jche Vrjibuytefs ^ gedaan in de Zuydzee^ begin- 
nende van 't Jaar 1684. (omtrend welke tyd de 
andere haar Reyzc geëyndigd hebben) eneyndi- 
gende in 't Jaar 1 689. zynde befchreeven door 
Sicur Q{ciyeneau de Lujjan^ die als Vaandraager 
onder hun gediend heeft. 

Waar- 



V o o R - R E E D E N. 

Waarlyk al de byzonderheeden , zyn zo 
vreemd en over wonderlyk , dat ze my ( ik wil 
•'t gaarne bekennen) 20 meenigmaal als ik er 
on> kom te denken , ten uyterfte doen verfteld 
ftaan. Ik wil niet op my neemen om veele der 
Bedryven , die hier verhaald worden te verdee- 
digen , want in de beft geoefende Leegers , wor- 
den daagelyks fpoorloosheeden bedreeven , die 
e hoe naauw men op alles acht geeft) niet kon- 
nen verhinderd worden. *t Is evenwel aanmer- 
kenswaardig, dat onder zulk een toomloos Volk. 
als de Soecaniers fchynen te zyn , ten aanzien, 
van allen andere ; onder hun zulk een ordent- 
Jykheid gepleegd word , dat yders deel en ey- 
gcndom , zo wel {chynd bewaard te zyn , als of 
zy een Lid van d alderbefchaaftfte Gcaieente des 
werelds was gcweeft. 

Tot befluyt van 'tgeheele Werk zyn hier by 
gevoegd de gevallen van Capitein Montauban, 
op de Kuft van Gninea, in de laatfte Jaaren vaa 
den Oorlog , tuffchen Frankryk , Engeland en 
Holland , en (choon aan hem de Charaéter van 
I^^aaper meer eygen is^ als die van Soecanier of 
J^rj^ffter , zo zyn evenwel zyn Daaden , 't ge- 
vegt met het Engelfch Schip ,• in de Lucht 
ipringen, vreemde ontkooming, en daar op ge- 
volgde perykelen , van zulk een aard , en heb- 
ben 



V o o R - R E E D E N. 

ben 20 veel gclykheyd en gemcenfch^p met de 
voorgaande gevallen , dat het een groote on- 
rechtmaatighcyd zou geweeft zy n , dezelve hier 
niet by te voegen. 



;olioonl ^... 











Be S C HILYVIN G E 

'/ V ?i c^c ^^ W ië J'^a /V. 

AMERICA 



Fol: I 

HISTORIE 

Der 

AMERICAANSCHE 

BOECANIERS. 




I. HOOFDSTUK. 

't Vertrek van de Schrijver in dienft der Franfche Weft- 
Indische Compagnie na Amenca. Ontmoeting van een 
Engelfch Fregat , en komfte op 't Eyland Tortuga. 

^ Ucn 2tim j^ap Dcsf gaars? 1666. bccrrofiften toj» 

ban Havre de Grace ntft fjCt ^CÖtO Öe St. Jan, ge? 

monteert met 28 ^tuMen en 20 iPnn befjalüen 220 
pnfTagterö / toaac onticr öcgrccpcn itoaren te 50^ant5 
oen tetoelfee tn öeiss Compaötiie.ö ïJtcnft gr fonticn totcri: 
öen. ï^ojtjs öaac na anöecöen top ontjer Caap Bar- 
fleur om te Coniungeeren met 7 antiere ^f ïjecpen die 
ban Diepe flonöen te feomen in tiicnfl ban Öe5elbe 

a©c(t-g!nUifcïje Compaonie onöcc't geleptie ban een(0o2ïcgfcï)ipgcmon? 

teect met 37 ^tufeftcn én 250 |Ban ; (^Etoee iïe5er ^cljcepen toaren na 

Senegal getif fttnccrt / bijf na De Caribifche Eylanden , en 't OHfe na Tor- 
tuga. (Cciitiiil ton ï)tcr bertoefDcn/ ijuamenüet nogï) 20 antjcre ^cijee? 
yen bp onö bie na Terraneuf alö meöe eenige ï^olIantifcDe ^cbcepen fo 
na Kantes , Rochel al0 St. Martin toaren gcbcftüiccrt / fo bat top Dp be 
;^o Eeplen (lerb toaren. <Doö maalhten top onö alïjicc gereeb tot tegen? 
tocer / bcDbenbe berigt ontfangcn bat 4 €nge:ffl)? 5p^egatten pber met 
60 ^tubhcn gemortteert/ onber Aidernay op onsfbtuPtten. i^abatonfe 
SCbmicaal / 5ijnbe be ïlibber Sourdis , be nobige Oïbcrö gegcben ïiab / 
gingen top met een boo^fpoebiae toinb onber ^cpl / en een opftomenbe 
^^ift beletteöe b' <!:ngelfcï)c ^cbecpcn om onfc aDIoot t' on' öeïiften. 3Bp 
ramen onfe ftoiusf iipt bKcfe boo?t!e©panbt/ fobigtalömoiielijïilangö 
be f lanffbc 3^uft/ ontmoctcn'ïe in 't 5epïen een ^rbipban OoPcnde bic 
aan onfe 3fibmiraal Blaagbe bar bp W moigen boo2 een 5?2anffbe 00? 
bec toasJ o^Plonbect/ toaar op top onö bcjt Debenomijcmteberboïgen/ 

A boa 



« 

2 Hiftoric der Americaanfche 

öog onfc mocptcn tonjs te uccgccfis / öoo? Dtcn top ijtm ntct feonbcn in^ 
Dillen. 

(Dnfc ©loot ticroo2faaïitc in 't 5cplen c^cn gcnnoc Ukcö cnallarm aan 

|)ct l^oUi langö ïjc 5r2anfcl)c J^uft / oo:öcclcntrc on.ö «jEngclfcïjc te 5ijn / 

en öat toP na ccn ücguame plaatö foaten om te Eanöcn ; om fjiin Dese 

UKcfc te Dcncemen/ tconlicn \xt^ on^Q ©laogi^n/ Dog bctrouidotien 3PonjS 

cVicntocl niet. ©crUolgenö ïjuamen top op öe ïüeetie Uan Conquet in ©jit^ 

tanic Ijp ^c.'fant ten 'Jïnfecc om öaac on.ö toater in te necmen. €n onjj 

ban alle noottfaftelijMjeöen alljiec boojfien Deübenöe/ berUolgtien top on- 

3e ïtepö / l)oo:neemen.ö $üntie ï)et Ras Uan Fontcnau te pafTeeccn / om 

öe Sorlings te bcrmijöcn upt h^ce^ öec €ngelffïïe öie öaar omtrent ftrup^ 

ften. ^2^e5c atUtct: ïta.ö loopt feec flerft en gestoinli/ rollentie obec ber? 

fcïjeptie Steenrotsen / onclaft 3P D^'ï^r in ^ee aan öe jf 2anfc!)c öufl op 

te l)oogteban48 gr: 10 m: fo öat f^it een feer gcUaarIpe pafTagie i$/ 

al tie ï!ot3en alö nog in 't geöeel niet öehenö 3üniïe. 

Ceremonie 3^ier fian i!i De plcgtigljepD niet Uooiöp gaan te melDcn / toelfie op Dc5e 

der Fran- Doo?baatli cn ccntge anDcre plaat5cn Doo? De Ecelieben in 't toerli gcftelD 

fchc in 't ^Qj^ y ^^ ijp jj3^-,j Doopen genaamt. ^t fioog ^öooteman bcrhlccDe 

doopen , op ^^^^ ^^^ beincljeli^fic 300?t Mm felccDing / Dat licm tot op De boeten liing / 

met een mutö op bet b^oft Die met bet getoaaD ober ten ftomt cn feec 

pot3ig gemaafet ië / in |iin cegterbanD baö l)P een ijioor boute 5toaarD / 

cn in ibn linbcr een pot met inct/ fijn aanflgt baD bP met ï^oet fcbzifi^ 

lijft 5toart gcmaafet/ en fijn balö toaö bcc3ierD met een öraagbanbecl 

felcpne ftufejciS böut. ^uö opgefcbiht Debal bP al öte geene re roepen Die 

tie3e gebaarliifie plaatjei nopt te booren Doojbaaren baDDen. CnbimDoen^ 

De neDerhnielen / maabte bP met inct bet teehen Decs ferupö op baar boo?« 

boof Den / gebcnDe pDcr een flag met \}ct boute 3toaarD ober De fcbouDè;: 

ren / tertoül onDertufff ben De omitanDerjS pDer een 1^m& toater baar ober 

't booft toierpen / en DujS epnDigDe De3'' Ceremonie, ^og Dit geDaan 

3ijnDe/ moctl pDec Der geDocpten een fïcjS 252anDetonn geeben/ fettenDe 

tie3elbe 3onDec een tooo?D te fpieeben bp De groote .ïX^aft / felfjof 3tin Die 

geene Die 3oDanige Dzanb niet bebben / niet berfclK-ont» ginDien bet ^fbip 

nopt te booren Die toeg been iö gctoeefl / id De Capitain berpligt eenige 

JDijn onDec bet ^^ootsSbolb en ^affagierjö upt te Deden : Dog aangaanDe 

eenige anDere giften / Die D002 De nicutogeDoopte gemeenlüli gegebcn tooj? 

Den/ De3elbe too2Den ontter D'ouDe Soelup bcrDeelD/ Die 'er onDer mal^ 

fianDeren eenö boo: biolijb 5i)n. 

;De J^ollanDcrtf geD2upben meDe niet alleen bi DC3C paffagie / maat 

ooft boo2 De ï^lippen Barlinges genaamt (leggenDe Digt aan De ^02tugaal- 

fcbe i^ufl op De bcogtc ban ;?9 graDen 40 minuten 3!5oo2Der b2eere/ en 

3ijnDe feer gebaarliih/ boojnamentliib bp nagt te paffeeren/ Doo2DienDe 

Ceremonie iaot3en iu Dc Dup|temi0 niet f onDerfcbepben 3ijn / en \)tt %anh feer boog 

dcrHoiun- 10) Diergelijfteu Ceremonie/ Dog baar maniere ban Doopen iö beel bec^ 

ders inzce. ftgijignDc b? Dat Dcc JfJ^nfcDe / toant ïjp Die geDoopt (laat te too^Dcn/ 

too^D 



BOECANIERS. 3 

m^ti ofïp tm miööaöioc bntl acmaaht / tjan laaten 51» öcm ti?fmiaal 
Ijan De crootc ïtcc tn't toatcc Uallcn/ 't fief een meer alJjgcmcciiccccfn- 
tien l)p Uco? tie ötcrDemanl/ in De naam öecf Prince van Oranje, of De 
Capitepn Dcjï ^cliipö balt / alDuö lMo?Dcn 5c UccfcöcpDe maaien in De 
groote Ece getiompelD. tbüq öp Die 't ecrfl toalt/ öecft D' ecc toan met 
ten CanonfcDoot Deöcoet te tD02Dcn ; De gccnc toelfie ntct toillen Dallen / 
moeten ttoaalf tlupUcrss Doete Detaalen/ en i^'t een 25ctielï)cböcr/ een£J 
50 bcel / een ^affaoiec geeft 50 bccl 't Qcm belief D -, inDicn 't ^djip D^iac 
nopt gebancen Heeft / moet De Capitepn een felepn baatie Wip geiUen / 
en inDien öp Dit toepgecDc 5ouDe Ijct ^ootoDolft 't <0aljoen ban 't ^cljip 
afj'^agen; al Ijet gelD Dat üp De5e Ceremonie UecgaaDecö tooaD/ too?ö 
In ïjanöen ban De ]||oogboDtöman gejtelD/ Die'ec Doo2gaan.ö alöjeineen 
l^aben homen JBijn boo? feoopft geen Doo? D' ouDe ^celup gcconfumeert 
too?D. Orenige feggen Dat De5c plegtigüenD D002 ï^apfec Carel De ©iif De 
lö ingcflelD / fioetoel ftet onDec jijn #etten niet tt)02D gebonDen, <©og 
onö niet Lingec met Dese gebjoonten.ö opDouDenDe / laat on.ö tot on5e ïiepjï 
tocDccfteeccn. 

j^ot i!aj$ gepaffecct 5ijnDe/ öatïï^ toP W öoet toeec tot Dat bJp aan 
De Caap Finis Terrse Quamen / Dog liiec oberbtel onjs een 3b3are tto:m / 
toaac Doo? top ban onö gefelfcöap afcaaftten. ^it ontoeec DuurDe agt 
Daagen/ in toelöe tijD men fonDec meDeltjDen niet fton aanfcöoutoen f)oe 
ellenDig De ^afl'agier^f obec ïjet ^cïjip fjeen en bjeec rolDen/ tot 50 bec? 
re Dat De ^ÖootögcfeUen fcmtijDö genooD5a3ftt bjaacen (cm öaac bjerfe te 
Doen) Daar op 't lijf te tceDen. "^it onftupmig toeDec obec5iinDe/ öaD# 
Den top toeDeccm feec boo?Deelige èoelte / tot Dat top onDer De Tropicus 
Cancri Quamen. 

^Ut toiecDen top Ql^ teboorenboo?DettoeeDemaalgeDoopt/ De5p2an^ Tweede ce. 
fclje bolbjengen altooies De5e Ceremonie onDer Deje Tropicus alö meDeon^ remonievan 
Dec De Tropicus Capricorni. <^x\ Dit Deel Deö a©crelD^ fjaDDen top fcer '''^°°P"- 
fcïioon toeer/ tot onje upmemenDe blijDfcriap/ naDemaal top groot ge? Gebrek am 
bjeli aan toater IjaDDen/ toant Dit Clement toaö 50 fcljaacjSbpon.ö/ Dat verfchwa- 
tóp op ttoee Ualf pintieö DaagjS De M^n geflelt toiecDen. *"• 

(©mtrent De boogte ban De Barbados ïtreegen top een Cngelfcf) ^3eaat 
in 't ge5igt/ 5iniDc een öaper/ Die eerft ^agt op onö matilife/ Dog ^ig 
te 5toa6 binDenDe/ toenDe ï)P 't aanflontö/ top becbolgDen tiem ecnïge 
tijD en befcbooten ftem met eenige agtponDerö/ ebentoel CcïiapceecDe 
IJp. Cn top onje tom^ berbolgcnDe ficeegen fe02tö Daar na tjet CplnnD Komft in de 
jviartinice in 't ge5igt / top fiaDDen 't gaam op De üleeDe ban St. Pieter ^^'[''"J'^''* 
gebjagt/ Dog toiecDen D002 een ffcojm becbinDert/ ban bier mcenDen top •'>'*"'^"- 
't tot Guadaiupe te Ijjengen / maar ftonDen i\pt oojfaali ban De5elf De ftojm 
Dat CplanD niet berepfeen / 50 Dat top on^e fou?ö ftelDen na 't Cplanö 
Tortuga , 5iinDe De plaatcf toaar na toe top geDeflincert toarcn. t©;i boe* 
ren langcf De ï^uft ban Punta Rica, 't toelfi 5117 fccr beimnfieliitun aan? 
genaam opDoet/ sönDe tot aan De (Coppcn Der?5ecgenmetfcDoone$!5of=* 

A 2 (en 



^ Hiftorie der Americaanfchc 

feil Dütctctt/ öocn ontïjefiten to? Hifpanioh (toaac bnti to? fifec na cm 
bcfcl)2ü\3inöc öocn fuKcu) en Inngö öc feufl ïicen 5eplcntic / quaincn top 
enntJcUift tot Toi tuga op öcn 7ïïcn S^Xr^ ^^^ ^tW^m g,i,irö ten mnfter / 
iTianr ccn 5Jèan in öc öcïiccl? iJtePöïJ-'clooren DcObcntic i IClïitcr ï'^flcntop 
ïjc oceijcrcn Dcftootcnöc aan tic ï©c(l-5!nlJifct)c Ccmpagnf e / en !io2t«f öaac 
na toiccïï !)ct ^cytp niet eenige ^alTagicrsi na Cal de Sic öefouUen. 



II. HOOFDSTUK. 

Befchrijvinge van Tortuga , des zelfs Gewas en Vrugten. 
Hoe de Franfche zig daar tweemaal geveftigt en 'er 
weder door de i5)?^w;^^r<^5uytgedreven zijn. De Schrij- 
ver word op dit Eyland tweemaal verkogt. 



Bcfchrij- T T €t <2rpïanö Tortuga legt aan tic 5^002ïj^iiïjc ijan Hifpaniolaopöe 
vingevan'c 1 — | jjoogte ötin 2o gcaaïjcn ;o minuten j^oojDcc üjcete / enljeeftom? 



,,-, y\ 

5^j" . JL Xtrcnt i6 itiülen in öai omtrcti/ öe Spanjaards tiebbcn't eec(töe5e 
naam gegcben / om bat Oct eenigcc mate be gebaante ban ccn groote ^ee- 
^cOilbpab ijceft/ bp bun Tortuga de Mar genaamt, ^n 31 mö iö fecc 
Söcrgagtig en bol iliitjfleencn / ebentoel bol Ijoge boomen Ue op 't fjac^ 
(te ban bc5c ifiot5en groepen 5onbec ecnige 5agt? aarbe / toaac boo? bet 
feomt bat be bJ02teliS booj fjct grootjle gebèelte bloot leggen / en om be 
ïlo"5en geningect ebcn geliifi be klim op tegcnsef on5e aBallcn. 

^at gcbcclte beö €planbsf 't toelö 5ig 5^oo2btoaai;bö ftccht/ i<J f ee^ 
nemaal onüctooonb / b' 0025aaft baar ban iö cetfleliift / b' manicfüih^ 
geib/ en ongcfonrlKpb / ten anbcrcn bc fcli02ïKpb beef i^uflö/ toa.uboo? 
be Eanbing 'onmogclnfe balt al.ö tuffcbcn bpna ontocga iblijlic j^tccnrot^ 
5cn ; bit tö be reeben biaarom tit Eupb3ijbe alleen bctooont toojb / 't 
toelb maar een tamclftbc goebe l^abcn beeft / bog beeft ebentoel ttoee o^ 
peningen of Canalen / baar toel ^^cbceoen met 70 ^tuhbcn bonnen boo? 
paffecren/ be l^aben 5elf ijS $onbcr pjijliel en ban een oroot getal ^cbcc;s 
pen bebatten. 't 25ctooonbe geöecltc iö in nuarticren bcrbcelr / ban biel? 
fee bet ecrtte bet laage Land gcnaamt biojb- «©it iö toel bet booinaam* 
fle om bat bier bc boojnoembe i^abcn iö ; be ^taö iö gcnaamt Cayo- 
na , bier tooonen be boojnaamjlc en riiliflc ^lanterö ban bet €nIanlT ; 
Öet ttoeebc gcbcclte iö gcnaamt be Middeiplantagic , bcö ^cifö gronb iö 
nog meefl nicuto en tocet men ailecnig bat 5cgocbtotbe iCaüah Manting 
iö- i^et bcrbe iö genaamt Ringot , leggcnbc na 't lOOcit cpnbe ban 't €p' 
ïanb. J^ct bierbe en laafte iö gcnaamt debcrg , in bJclhe plaatö b' cer^ 
fle plantagien op 't <!Eplanü gcmaabt ^ijn. 
vandeboo- jï),-,t f)ct bout aaugaat bat bter maft / ton bebben rccbö gc^xgtbatbe 
Tor" u^a. ïjoomctt 3cer ïjoog tw bcrmaahlijb boo? 't oc5igt 5[)n/ toaar böo? 't but^ 

tcti 



BOECANIERS. ^ 

icti ttoüffcl f S üf 5C honncn tot bccltierDanlJC ccO?i!pfi qcbz^iQt teojbcn / qc^ 
\vM tjct ö^cl ^auDcUjout / 't toclh D' gntoo'juDec.ss Bois de Chandelle noc* 
men / 50 Ueel alsf Kaarshout oiti Dat Uct gcltjlt een ftaar^s bjantj / en sc^ 
bjupfeen 3e öct tot too?;fcn om tp nagt metc te toitTcfjen. l^iec toafl me^ 

öe Lignum Sanaum Of Guaiacum ; tie.Ö 5elf£f Öeugücn 5ljn tOCl beÖent/ Medicinal» 

boo2namentItj6 Dp öte geenen Die ïjaac ^eugiJige firagten Venus toetoepen/ K^"}«ion- 
fllö meöe Die met ftouDe en fïijmtge ï^umeucen gequeiD 5nn. <©e 5^00^ 
men Dte De Gum Elemni \joo2tD2engen / toaffen Ijtcc mcDe in gcoote mee* 
nigte / alö meDe öet Radix China of China wortel, ^og Dit iö $0 goeö 
niet alö Det <Dotl-5]nDifcöe / öet \& fjcel toit en 5agt/ en Dient De toilDc 
Etoijncn tot een aangenaam DoeDsel al)S 3e niet anDcc^S öonnen UinDcn ; 
ooö 6>^eft Dit €planD geen gebjeli aan Aloë en een meenigte anDece^Be^ 
Dicinale ÖcupDen ; 't Ijicft ooö goet en Dequaam !)out tot öoutoing Uan Timmer. 
^fljeepen en l^upfein t©c b?ugten ^it ijiec meDe in meenigte toaffcn/ ^°^^' 
3ijn niet minDec tn DengD en DeQuaamïjepD / alsf Die ban D' anöere €p^ 
lanDen/ eenige Dec gemeenfte 3al ift maat optellen / al3SDaac5nn/ Ma- 

gniot, Patatos Abajou appelen/ Yannas, Bacones j Paquays j Carolols , Vrugten. 

Mamayns , Ananas en UerfcöcpDe anDere 3oo?ten/ te lang om op te tei^ 
len. ^artr toaffcn ooft in groot getal / een 500^ ban zoomen Die 3e Pal- Paimitos 
mitos of ^almite 25oomcn noemen ; D* ^nbJoonDerjS toeeten upt De3e boo^ ^°°'°'="- 
men een 3celiei:e bogt te tce.ftften / Dat Daac in plaat3e ban a©iin berflcefit / 
en met Dc.ö 3elfs25 ölaDecen Deööen3C öaace J^up3en / gelijft top D' on3e met 
pannen Doen. 

(©p Dtt €pïanD 5ijtt beel toilDe ^toijnen / Dog De 45oubetrteuc löeeft ^üdczwij- 
|et iagen met ï^onDen (upt b?ee3e Dat anDecö Doo^DefelepnöepDDcjEf €?; "^"• 
ïanD0/ 5e t' cencmaal uPtgccoepD 3ouDen to02Denj Daai' ban bevOooDeh. 
^e reeDe toaarom l]p Dc5e toilDe Uccflen tragt te üeïjouDen isJ / Dattoan^ 
neet men bp een ©panDliifee inbal genooD5aafet toierD in De 25offcf)en en 
23ergen te toiifeen/ D' gntooonDer^s bp Dit boeD3el Ijaac leben 3ouDe feon* i 
nen bcfjouDen i Dog De3e 3oo2t ban ^agt too?D genoeg3aam Doo?3ig3elf 
berbooDen/ upt oo?5aa6 ban De beelbouDige not3en en ^tepltcn/ De* 
toclhe booi 't meerenDeel met blepne Digte en groene (trupïien bc5et 3ön / 
toaar Dooj De «giagcröV eer 3c bet getoaar too?Den/ banbobenneDerfio? 
men te ballen en elenDig fjet leben te berlic5cn. 

<©p 5eehere tijD Dcjef "^aatüS bomen albicr De wilde Duyven in 30 groo^ 
ten menigte Dat D' ^ntooonDerö Daar t' eenemaal bp leben / latenDe boo2 
Die tiiD Dan al 't anDer gebogelte 50 toilD alö tam in ru|l / op Dat alö De 
toilDc ^upben agter blüben De5e baar pliatö bonnen berbnllcn. iBaar Grooceme- 
geiiib'er in 't gebeel al nictief 50 betmaablüb is?/ of bet Isf met eenige bit? "'"" ''"^' 
terbepD bermengt/ 50 to02D De toaarbepD De5er fpzeub aan De3c ^upi "^ '''''' 
ben bebcftigt / toant bet faP3oen i^ 50 D?a niet berloopen / of 5e bJoaDen 
5cDnnig mager en bijter Dat men 3c nautoliibsJ met De tong Durft pjoej: 
ben / D' oo23aab De3er bitrerbej^D bJo?D aan een 3ceber 3aaD toegefcb2ees 
ben / Daar5' omtrent Die ttjD op aa3en / en 't toelB al|J <i5al 30 bitter tö. 

A 3 3lans^ 



6 Hiftorle der Americaanfchc 

2oc- en %aï)q0 t!? Scc-ftant Uinö men grootc mccntatc Ecc- en Eanö-CciilJiJcn 

Lïnd-crab- jj^^n tiW n]^Q£miü\t otoDtc / cii Qoct 0211 fiiiaaft/ 5c 5ijn goct om'cc De 

' ïjncatcn en ^l^aUen mcöe te UocDen/ Dog ^ijn fecc fclmödiih booi'töc* 

3fgr/ bc'ualücn öatse intiicn te bcel gcgcetcn to02ticn / 3toahljepö Dec l^ccf* 

fencn/ en gcoote öü 3cling tn'tljooftUccoo^sahen/ loaacïjoó? men soms 

tijtisj tn geen quartiec uutö 5ten ftan. 

De Fran- ^g 5p2anfclje 3tg op Ijet €planD St. Chriüoffel geUcfltgt fjeöbentie/ 

fchcn 2<rn- jjjanten aiöaac een 300?t üan 25oomcn / (Uan öe toel^e tegentooo2titg mtf? 

vaamn'fen fcöïen (tcootec meenïgte t.ö) Dan toelftccss Ijout 3P eentge 25ooten en ^oe* 

veiuaard pccö maahten / lite3e/ metgenoeg3amemanfcl)apenl3anaHe.ötoeiuoo^:! 

aan oman- ;jfi^ 5tjntie/ JDefttDaacD aan ^ontien om eentgc antete ^planöcn t' ont^ 

den'teont." öeftften / ïïC3e ban St. Chnftofixi t'5cpl gaantie/ Quamen in 't gc5igt ban 

dekken. Hifpaniola, altoaac 5e met gcoote b^eugö boet aan %arHi ^etteöen/ en 

Eanöbjaactö Intteöhenöe bonüen 5e gcootc meenigte ©ee/ alö ^tieten/ 

ï^oeuen/ ^aartien en toilöe Etoijnen/ bog geen boojöeel metbitgeöiec* 

te öónnentie boen 3onbec een bequame fcMuplplaatö te fjebben / alis mebc 

Bet oBpIanb boo? be Spanjaards teebelijb toel bebolfu btnbenDe/ 00?? 

teelben 3c befl te ^ijn fjet €planb Tortuga aan te boen en t' oberbat 

len / 't geen 3e 3onbec eenige moepten bolb^agten / boo: bten bet maac 

Eerfte boo? ticn of tfeaalf spanjaards öcbjaacb totctti / tJie De ^janfclje bieeb? 

J°™{^/^" 3aamlüft inbomen/ en be ti)b ban feö maaiben / 3onber: eenige onnifl 

TonugT"^ Ö^t €planb be3ttten Iteten» (©nDcctul^rljen boeten 3e met fjaac Canootf 

fieen en toeec na Hifpanioia, ban toaac 5e beel 3©olft Cranfpojteecöen/ 

s\\ ten laaflen öet geöeele €planb Tortuga begonnen te beplanten. 

•^t toepntge Spanjaarden alftfec geblceben/ 3tenbe liet getal becjp^an^ 
fcljc bagelüF aangcoepen/ begonben toegensS ïiaai' boo?fpoet moepebjïi/ 
en nijbtg obec bess 3elffiS be5itttng te too?ben. ^it gaben 3e aan anöere 
ban Ijaac s^^atien en i^abuuren te bennen / bie baat op berfcbcnbe ©aac^ 
tupgai bxl gcttiapent en gemant toerutleöen / om be Franfche te becb2n? 
ben. ^C3e togt gelubte na öaac bjenfcb/ bJantbenieutoebe^ittcrö/ btt 
groot getal Spanjaarden 3ienbe/ blooben met al't geen 3P OaöDen tn be 
55ofrcben/ en ban baac bp nagt met ïjaat Canooief na Hifpanioia. '^n 
bonben 5e te Itgtec toecbftelltg mabcn booj bien 5e geen 3©?ouöïen nog 
lomberen bp baat baböen of gcoote boo2raat meöe tebjagen. l^tertoees 
feen 3P mebe in be ^öoffcben / 30 om boeb5el te 5oeften al.cf om bènmelüft 
aan baat ©?ienben hennifVe te geeben ; 5eberliift ooibeelenbe toel fiaaft toe^ 
bcc in tlaat te 5ijn om be Spanjaarden te betöinbetcn 3ig op Tortuga ficrft 
te maben. 

«OnbertufTcIien lieten be Spaniaards ban 't grooter €)'lanb/ niet na om 
bc Franfche baar nieiitogchomen gaften op te3oehen/ inboor.ieentcnom 
3e/ tnbien't mogelijft toaö/ upt be 25ofTcben upt te roepen/ ofbanbon^ 
ger te laten bergaan. jIE^aar bit booinecmen mifTiibte baar / bor? öien 
3c toel banft bebonben de Franfchen in <0cfcbut/ Örnpt en 3loot baat 
meeflec te 39ni be 3©lugtelingen/ op een sehere tijb bennijTe bebcmen 

ijeb.' 



B o E C A N 1 E R S. 7 

gefibcntie/ tiat te Spanjaards Dan Tortuga met JBapcnen en ©oïli fton^ 
trcn oöec te feomen om jig bp Dte ban 't gtoote (Éptanti te toeclaocöen en De Franfche 
iant af5amentiecljanti te UccljecUen / namen De5e öeleaentljepö toaac / 5°^^" '"^' 
Ijecltctcn te ^doffcljen en ÏKertien tocöct na Tortuga , berüJijtientie l)et ftlepn Tortug'a. 
getal Spanjaarden öte t'ïjup.ö gcbleeUen toaren, ^tt geöaati 5ijnbe / bec- 
jlerfeten 5e fjaac 50 50 befl ïïoiiDen / om öaat boo? tre Spanjaarden , inöfen 
3e öet toilöen onïjecflaan / Det toeöerftecrcn te Oeicttcn / 006 jonöen 5p aan- 
jtontö aan öe <0ouUetneut: ban St. ChriftofFcibetfoeftentieljuIpenontrerf ?y verzoe- 
flanö / en öat Ijp Oaac een <6ouberncuc gelief öe toe te fcBifeïJen / om te Q^uylt- 
ücrec ti'eentJ2agt onöcc öaac te öonncn onöecljauïjen en fn alletjoojballen ncur van 
in tïaat ban teaentoeer te 3ijn. «©e <6ouberncut ban St. Chrifloffei ont- ^'^^^"J^- 
fing tiit becioeli met beelbernceginue/ en 5onti Ijaac aanftontsS jBonfïeuc chnitoffei. 
Le Paflèur in Qualitent ban (^onberiiciit / nebcn.ö een ^cl)ip bol B0I6/ 
en alle noot)5aalilpl)cöcn 30 tot öaac bcbeftiging al0 tegenb^eec tiicnttig. 
't 3©elh 3p 30 t!2a niet ontfangcn ïjatitien/ of be aBoubewieuc üeballjun 
een 5po?t te boutoen op be €öp ban een ftooge l^lip / toaac boo? Ijp liz 
l^aben boo? b' gnfeomfl ban alle ©panblpe ^föcepen en anb re^aac^ 
tupgen feon beb20ben* (Cot bit 5rO?t feon men geen toegang öcbben/ alö zy bouwen 
bp een 5eec enge paffagie/ baac men met niet meet alss ttoce 3^an te ge^ ""^^"'^'«=' 
ïp/ en niet 3onbec groote moeptc W moefl opklimmen, ^n 't mibben 
be5ec 0ot3e toaiS cetï groote fjolligljepb / ^at nu tot een 9fimmunitic!jup$J 
bienbe/ bcïjalben bat fiiec een gocbe gelegentDepti toaö om een^Sartecpe 
te bccbaacbigen. 3^et 5f02tbolboutot5ijnbe/ bebalbe<6oubernei»:ttoe0 
^tufïfeen bobcn te bjengen / 't toelfe niet 3onbeï groote atljtp^ en moep;^ 
ten bolb^agt toierb; ooö bebal ÖP binnen 't 5po?t een ^\lp0 te boutoen/ 
baac na b* enge toeg na öet 5?o?t lepbenbe te becbieefeen / geen toegang 
ïatenbe alö bp een ilabbec. ©innen öet 5r02t fp?ingt een 5rontepnfcf)oon 
5oet toatec / bequaam om een <6acni5oen ban bup3cnb 0ïan te b^enften. 
;!^e Franfchen albuö in 't be5it ban een goebe gelegentïjepb 5ijnbc en 002^ 
beelenbe Bun nu genoeg3aam bec3cchecb / bcgonben öet €planb te bebols 
Ben / en pbec na lebensS onbecljoub te 3oefeen / 3ommige met ^agen / ce^ 
nige met Cabaftplanten / anbece begabcn Ijaac tec ^ee / om langs be 
Èuflen bec Spaanfcfie (Cplanben te öooben enl^aapen/ toelfie öanbel tot 
be3en ftupbigen bag bp öaac gepleegt too?b. 

]^et bagelijfe.ö aangcoepen bec Franfche op Tortuga ftonben onbectulTcöen De span- 
be spanjaards niet al.ö met ni)bige ocgen aanfcboutoen/ b2cc3cnbe bat 3e ^"'^,!oo°' 
5elf0 50 boenbc met 'ec tijb booj fi:tac upt Hifpaniola mogtcn becb2eeben a^e'^Vweedc- 
too:ben. ^uö een gelegentljcpb toaacneemcnbe / bat bcele Franfche in «aai loc 
^ee en anbece met gagen be3tg toacen / lanben 5P met becfcbepbe Ca? t°""k>- 
nooö/ agt fjonbect .fDan boo2 be ttoecbcmaal op Tortuga , jonbecbatöer 
boo2 be Franfche bolbomentlijfe bemecfit to;ecb. iBaac binbenbe bat be 
45oubemeuc beel boomen afgcDoutoen fiab om be ©panb tebetecf ont? . 
befeften / alö mebe bat 5onbec gcoot a3cfclnu toepnig upt teregten toaö/ 
fieraatfiaagben 5e tocgen^ be beguaamtte plaatjJ om een jjattecpe op te 



8 Hiftorie der Americaanfche 

ccgtcn / W 5c tod Daajl bcbor.tjcii bc €op ban een ^crg te 3ijn / 5tcti< 
te Dat 5: ban Daac alleen l)ct 5?o:t li.iiDcn bcfcl)ic:ni / öat nu mitjS t)ct 
fifliappht öcc 2aOomcn tioö: Ijaat open Lig/ tsicg! ücflooten $e eenuieatc 
mahcn om ecnig a3>rcï)ut op De3clUc te Di.nocn. ^c^c 23cro 1$ tamelijö 
Boog/ tie örupn Ulati/ tian toaacmcnljctoctj.cieaZplanöoUersienhcn/ 
3'tö" omnngt Dooi cai groot getal omccgnöUjh.cttotscn/ 50 öat baar op 
te ftomen bpna onm^gelnft toasf/ en noa5nn30uDe/ inbieitöeSjrarjjaards 
Ijct mallen bec 110025 poe toeg met olicc^^toote moeptcn en arbei'b met op 
bc bolgenbc toij5c bnbernomen liabtici». 
Mikeneen «ï^c Spanjaards ija^ben bccl >$labcn en indiaanfchetocrliUebcnbpfnm/ 
•eg in het Die 3e Matates of Ijalftlatl) nocmeiK ^£^i bcuoclen 3e met ijferc tuerö^ 
lebergtc, (ypgj»^ / ^^^ ^jj^g ijoo2 ^c fiot3en tjccn te Doutoen / 't toclfe met alle bc^ 
bchlilnlte fpocb boo2 Ijm bolbiagt lutecD. <zr:. boo? bc3e toeg bp l)iilp 
ban beel toutocn en fiatroUen ferecgen 3c epnbelijfi ttoee flutJlien (Oefclnit 
boben / om tiaox mcbc be.ö anöcren baag.ö Ijct ^02t te befcfjieten. ;dc 
Franfche cnbcctutTcljen / ban Dit fjaar boojncemen bertoitttnt ' maaliten 
ellcö tot tegentoecr gerccb/ en (tertoijl be Spanjaards met fjt t berbaacbü 
gen bec -23attei'pe be3tg toacen) gaben cont5om benniffe aan ïjaar gr3c(5 
fcöap om liaac te Ijuip te ficmen. JBaar op aanftontö üe gagerö b.in 
't <Êplanb bp een bcrgabccbcn/ baac l}c i^aapcrö/ tie nog niet te bcec 
ban ijupö toarcn / 3ig bP becboegben / 3lanbenbe bt» nagt op Tortuga , 
op bat 5c boo2 te Spanjaards nïct ge3tcn 30ubcn to02bcn/ en te bonfecc^ 
Depb bCjS nagtsf Ijanc berbec gimflig 3ijnbè / behlommen 3e gelnFicrlianb / 
boo: cenigc toeegen bp ïjaac befeent tutïcïjen be ïtot^en / be 23erg baac 
De Span- bc Span'aards op gepofteert toarcn/ ter 3cibc t\)t/ tat te$e (in'tminftc 
jaards ver- jj^^n fjanc !icm|t nïct bertoittigt) gerect ftonben om op f iet 5^o:t buu: te 
"^8«- gL^^^l, . fi^ niet fi^ii qtotte fiirtc f)aar ban agtcren op 't lijf balinibe btoon- 
gen \}it grootfte gcbeelrc ber 3cibe ban bobcn nebertoaartö te fp2tngen/ 
' banr 3e te pletrren bielen/ 3ecr toepnigc onrquamen't/ toant tie noglc^ 
Dereft bcttbig tn !)aar Ijanbcn bfclcn / toieröcn nebergcDoutoen. Cenige Span- 
Tiugt en jaarden Ijabben nog bc boet ban be 23erg be{et/ maar fiet oefcljjccuto 
hciEybnd. ^^^ Ö^"'"^ ^^" geboob toicrben fjocrcubc/ en baar upt gcloobenbe bar 'er 
* bobcn caügc boob'.iilic cmlieeringe 3ijn moefl / blooben ;e aanrtonbrö na 
be ^cefinnt / toanboopenbc opt Ijet Eyland Tortuga tocber t' liei^tiinen. 
ZDc <6cubfineur.ïf ban bit Eyland liebben Ijaar altooö alö <2:pgenaar{S 
en abfolu'c l)eeren baar ban gebiagen tot Ijet ^^^r 1664. toanncer bc 
Franfche Wtft-lndjfche Compagnie liet iw be;!? ijecft genomcii/ ;cnbenöc 
bertoaartö boo2 fiaare <öouberreur.^t5onfTeiirOgcron. ^^lamenbebeCO' 
lente boo2 Ijaar 5elbe boo2 ïiaar paftoo:fl^ en T»tcnaarö / boojncemensS 
3ünbe om b^n baar met te Spanjaards een Confiberable lianbel te t;\)f 
ben / gdijfiertoüö te Hollanders op Curacao boen ; bog bit fiaar booznec* 
men ging niet beur/ 3iinbc tiaar onmcge:iih met eentje anöere i^atte te 
ftanbclm / nabemaal 3e b.in begin af aan geen ^ccftcre li.Tnbcl met fiaac 
cpgcn 55atie Iionben bajl {tellen/ toant op b' ccrftc inflelling bc3er Com- 
pagnie 



B o È C A N I E R S. 9 

pagnie til Vrankrijk, tönrcn 5e mct tjc üoobc^ö/ ^jngcctf en paiitcris / 
töeilic ö' ccrflc 53c5ittcrsf ban Tortuga toaccn / obcccenocfiomen/ imtöcse 
alle fjaac nooöjaalilijlUjcöcn 0^ ccioof Uan ija^t 5Gui3cn fioopcn. ^^tt 
Otng in 't eecfl bel / maar lmt$ öaac na bcUonlicn öc 5rctCtD0^.d tcc Com? 
pagnie / tiatse Uan öit ©olö nog gelti nog toaacen toeöecom feonücn ftnj? 
gen/ koaac öoo? 5c gcnüoD;aaht toacen cer.ig gcl^apcnö ©olft ban tscjS 
Compagnies töegen tn 't €planö te Ijjengcn/ Dog ött of icttccö anöcris 
&on öclpen om Uoo? öe tVoccöcmaal eenige Ijanöel met tiieüan't^^lanö 
te (labilccren* tDienUolgenjs cicp öe (JTcmpagnie önac 5?aci002.ö te rug / oe weft- 
met o?tJ?e om allejs/ Dats'op öe ^lantngic Ijaööen / 50 €pgenticmmen / c'^'^'^^^i* 
l^oopmanfcljappcn / alö fenegt.gJ/ (fcoeUie 3ommtge tot 20 anöccctct^o veTaL' 
ftufiben ban agten bccfeogt totecljen) te becïjoopen» €n öuss geraakten Tortuga. 
al Daar boo?neemen;ö in ^upgcn te ballen. 

5dP tic5e gelegcntljepö toicrö jïi alö een ïjnegt ban gcscptie Compa^ De Auteur 
gnic/ in toienjss liienfl ift upt VrankrijkbertrolUientoacs/ meeöc bciUogt "«■^'^ ^"■ 
tog ter qitaïJec uure/ naöemaal ift in öanöen biel ban ö' aïlcrto^ecötlc ^^'' 
en troutoloofle menfcD tiie opt öe^onbcfcljeencnOceft/ Dn toass alööoen 
OBouöeaicur/ of «erDec Hluptenant <0etieraal ban bat €planb. ^ese 
.^an DanbelDe mp op b' alberDarbjle toijfe bie men ftan bebenfeen / en 
liet mp 50banigcn Honger iijben/ bat iti geen anbere gebagten Dnb of ili 
50ube onbentiijöelijft moeten flerbcn/ niettemin toasS fip genegen bat ift 
mijn bjpöepb soube fioopen/ bog niet onber be p?ij0 ban 300 (luï^&en 
ban agten/ baar ih'er liK^ tijtö niet een in be aSE^erelb Dab. €inöeU)ft 
berbiel ilt / 50 boo? ^t menigbnlbige (ïEUenbe bic ift uinflonb alsS <6e^ 
moebicf qucllinge/ in een gebaarliifee ^icfitc/ bit ongeluö geboegt bp be 
reft bjais oo?5aafi ban mijn gelufe/ toant mijn (©obloo^e .!l3ectler mijit 
tllenbige (laat 5ienbe/ en b?ee5enbe bat Dp met mijnleeben 5üngclbber? 
liesen 5oube / berfiogt ttip aan een aBonbDeeler boo: 70 jtufefeen ban ag* Hy word 
ten. TD002 Det goeb onthaal ban be5e ttoeebe j^eejler / bie beel beleef? ^o"'^/^ ^ 
bec en bjiciiblper toasf alö mijn eertle patroon / firceg iïi toel Daafl verkoel * 
mijn boorige gc$ontl]epb b?eber ; öp gaf mp öleeberen en goeb tJocb- 
5el/ en na bat iU öem maar een gaar gcbienb Dab/ boob ï)p mp 
mijn b3Pöepb aan/ alleenig op boo2)J3aarbe bat iïi Ijem 100 fïufi&ert 
ban agten 50U betalen/ alö ift in (taat toaö Det te (ionnenbcen/ toellic 
b?ienbiiilic aanbiebinge ifi niet alö met een obergrootc bjeugbe en banfe^ 
fegginge fton ontfangen. 

iSu in b2pDepb 3nnbe/ en in be^ielfbe (laat aïö Adam boe ijp eer(lge? Hy bekomt 
fcDapen toaiS/ bat ift naaftt en ontbloot ban alleö bat tot 'ö menfcïren lee? zijn vry- 
ben noobig ijS/ en niet toeetenbe D-e aan be fioft te raaften/ namiïi een ^^y*^- 
bcfluPt om mp in b'osber ban be öaaperiSof^ee-iïoobersJte begeeben. ^ "^^'ord een 
^n bit ge5elfcïjap bJierb ift 50 boel ban beboo?naaiti(lealögcinecnc 50021 
met een algemeene toefiemminge ontfangen/ en tot ïiet S!aar 1672. bp 
Raar gebleeben 3ijnbe/ in boelftc tijb ih al banr onbcrncemingen buge^ 
öjocnb/ en in meenige aanmecfelijfte togt gcbienb ïjebbenbe (baar ift be 



Zce-RoO". 
ver. 



lo Hiflorie der Americaanfche 

%<:^tt in*t Vjccl30la ccn net uccljanl Uaii 5al Doen) ftcccöcfft epntielp toe^ 
öci- in mijn 3©aticcUinö. 

«Z^oo ccc iö ött liecliaal tjcgw/ oo?ticel ift Oct niet ontïicnfti'T ictö ban 
ïjct €planti Hifpaniola ('t toclti in 't 3Dettci; gcDceltc ban Amcnca legt) 
te fcggen / en na nnjn geringe öequaam- en ecUacent-fjepö een feo?te öcj; 
fcijjijbinge öaac Dan te öoen. 



Hi 



III. HOOFDSTUK. 

Befchrijvinge van Hi[pamola. 

oBt €planti Hifpaniola legt cmtccnt <8ofl en ïDefl op öe ïjoogtc 
ban 17 gcaUen tot 19 gcalien 5^oo?licc Ijjeete/ 't öceft ^00 jKij^ 
(en in ö' omtreft/ 120 in öe lengte en omtrent 50 in tie lueetc/ 
3iriiDe op ^cmmige plaat5en O^eeöcr ett op 5ommige enger ; 't toterö al^ 
Ontdekt by öcrcerft omöeftt Doo? Chriftophei Columbus in 't giaar 1492. tieten Dien 
coiumbus. cpntjc öoo^ tje ^^oninft Ferdinand ban Spanjen toass i!Ptgc3pnticn ; t' 5e? 
öcrt toeine tiiö tot nu tce öe span; aards baar meefler ban 5i)n getoceft. 
^aar 5ijn op bit (üplanti bcrfdjcpbe goebc en (lerlie ^teetten/ fcftoonc 
^02pen/ en een groot getal bcrmahcUjfie HuitDupfen / en pantagicn/ 
betoelïie al t' 5amen boo? be Spanjaards bt?ar geboutot 5i)n. 

Gelcgcnt- ^C ^OOfbjIab iö Santo Domingo, 5ijnbC St. Dominicus tOCgcbJiiben 

heyd van na be namc ban btcn ï^eulig genocmt / 5' i.ö geleegfn aan be Eupb^übe 

St. Domm. jj^j^ .j cplnnb/ en berfcDaft een nntnccmenb ge5igt/ toant liet Hanö 

^°" ront5om geleegen/ i.ö bcrcierb met ontelbare riibe piantagien / groene 

3©cnben / en b^ngtüare l^oobcn bic alle beeinenö en bi^rfcljenbcnbcpti ban 

uptneemcnbe aangcnaame b2ugten ïiomen \xn te lecbcrcn na ben aaiö ban 

W 3lantjen. ^De <6oubcrncuc ban bit <ïcpltinbontl)oiib3iginbc3c<§taD 

W bp na gcüjfi alö ^t ©ooiraati-fcljuuj i.ef / ban al De ^tccöcn / g^o?; 

pen en iDlchUfn/ W ban Ijier af boeren/ en Ijun bcr^ien ban artgcenc 

bat tot 'ö menfcDen lecben nootiig iö. ^aar en boben beeft 3c nog bit 

in 't b-;3onbcr / boben alle anbere ^teebcn / bat 3e met geen anberc i^a? 

tie eenige Iianbel bjiift alö met baar epgen 3ijnDe be Spanjaards. j^ct 

örootfte gcbeelte bcr ^ntooonbcrsf 3ijn tlpe en a^afle ïtoopUcben of 

3©inhe!i:rsf. 

Be stadSt. (Cctt anbei'c ^tab bnn bit €planb H gcnaamt Sant jago of Sc. jacob 

J^g°' en aan bc3c ï)cplig tocgctoijb. "^t^ öit i(< een open piaatjS/ 3onDec 

iBuuren of ^tcrbte/ 't legt op be Ijoogte ban 19 graöcn 5^oo2ber bicc? 

te, <De "tjntooontJcrö ^m mcefi alle g^angcr^ of ï^iantercf / ö* aannreti^ 

jenbc 3|[ "ïnbötjonbje 3':er bcguaam 3ijnbe tot biergeliiUe oeffeningen. ^e 

^tab \^ omringt met groote aangename DclDeh Xixt 0130 bermaafrijft 

boort m^^t 30»/ ^\^ ^i>J ^a» St. Domingo, be3elbe 5Ün bcrbulD met 

' " bJilb 



BOECANIERS. ii 

taJïlö m tam B«/ toclfec m^ groot getal Bcüm en 3|uuDm tot groot 
profijt Uan tl' Cpö^nnacjS «prIccUcren. 
mw öe Eupö5i)i3c toan 't <ü:ptónö ïcat ccn nnöcrc ^taö/ ^cnaamt Nueiira Se- 

Kucltra Semiora de alta gracia, Of OHJC ÊicUc BJOUtüC Dan i^0Dgcn5CLV n»iora de 

OCiU 5^c5C 3lanti|lreeö geeft grootc quanttreut Dan Carao/ ban'ttoclïi ^^"g^^u. 
öc ^ntoomDec^f 5ect; fcljoone Cljocoiatie maalicn. ^iet* groepö meeöe 
<ïBenibec en (CnOaft/ oob U3o?ïj ijiec \jcel Calïi gemnalit tïan ïjc tieejlen 
tte ïjtcr omtrent geUangcn toortsen* 

ö' gintooottöerjS Uan tiit fcfjoone ai;pïant« Hifpanioiabaarcnöif^totlömet 
Banc Canoe.ö na ïjn €planti Savona ('t toelö ijfer ttgt öp ïegt) albaac EyiandSa. 
5e ljaacüoo?naam|te3©ifTcDerpf]ebDcn/ UooinamemïöfilJanEec-^fïjtïti^ '°"'" 
patöen/ Wc op een 5eliece tijö Uan 't ^aar aïBicr tngrootemeentgtena 
toe feomcn om fjanc <ïcperen te ïcggcn / tiic ^e op öe ^tranö in 't 5anö 
OegraUcn/ en tioo^j De Ijctte tier Eon/ öie tn tje5e d^uarticren 5ecr üjan- 
öenb' ï0 / uptgeb2oepD toojöen. ïDtt opland tjeeft tocpnig of niet.é Dat 
cenige opmerfiingc tnaacöig H/ 3jjntic jeer cn\)2ugtbaariiptljooftJeban 
öejS jelfjS 5antiige gronö / ebentoel i^ toaar tiat D« Lignum Sancium of 
Guaiacum fticr m ölepne toeelgeptt tt»ajl/ l3anï»elöec$f geb?upötopopeen 
ontjcre plaatö tet.ö jeggen. 

3©eflteiaafti ban St. Domingo ïcgt een groot ^02p / genaamt ei Pue- Afo. 
blo de Afo , ö' ^ntooonljer.ö Dan öese paatö ti?ij\jcn grooten Dantiel met 
tie ban een anöec ^o?p in 't mitstien tie^es vÊpïanti,^ geleegen / en genaamt 
Sant juan de Goave , iie5e paat^S Bceft cen öeftig ge5tgt ban ]^ooben/ sant jum 
55ofTfï)en en 55eemtien/ baar bet meeöe omringt i^/ W 5^Ifs^ onber^ decoave. 
Doorig 3lanb ütcht 3ïg boben be 20 .f^iilen in be lengte / toaac in een 
groot getal bJtlDe ^tieren en ï^oepen bJepben. ^n bit ^o?p bjoonen bp 
na anbersS niet a\^ ^aagcrö en ^lagterö / W be geboobe fZöeeften \nU 
ïen. 't 3$ boo2't meeftenbeel een 30021 ban menfcïjen bic top balf f[ag 
noemen / 3ommige 5t)nbe geteelt ban toittc Europifche menfcbeh en Ne- 
gers betoelfte Muiatos genocmt to02ben, ^nbere ban Indianen en bJitten/ 
bjagen be naam ban Meflicos , en nog anbere ban Negers en gnötancn 
geteelb/ b^lJiJ^" ^^ naam ban Aicatraces, beljalben bit 3002tban©oUt/ 
5iinber nog 50 bier alief in anbere pïaat5enban VVeft-lndiënberfci)epbeanj 
bere 3002ten ; toaar ban tot reeben ban gegeeben b)02ben bat tic Span- 
jaards mccr gcnccgen 5iin tot be Negerinnen of getaanbc ^nbiaanfcïje 
3^20iibïen / in bic ïlScfterfcbc ilanben / al.cs tot ïjaar epgen tot't Cniro^ 
pifcï) 3D20ubJeUift gef[agt / gelijft alö in tegenbecl be Negers en Indianen 
grootcr liefbe tocDjrjn.en aan ^c toitte ©30ultjen en öe 3«lfte W 't nnafl 
baar aan bomen {5ü"nöe be gcelc) alö ann baar epgen jlDiibcn. orm 
groote quantitept (Salb en =l|upben too2b ^aarlijbief ban be3eplaatöbcr^ 
boert/ toaar in ooft al baar banbel De<taat/ toant toat b« S^nnb aan? 
gaat / 't 5elbe ban boo2 b' uptnemcnbe b20ogte niet bcbcutob tooitien, 
^it 3ijn ^e boo2naamfïc pïaat3cn bic lic Spanjaards in tit €Planb Dc5ttJ' 

ten ban Cabo de Lobos na St. Juan de Goave tOt Cabo de Samana aan 

B 2 be 



ï2 Hiftorie der Americaanfcbe 

tic i^oojtJjülje/ en ban D' <©oll5ööe na öc ^ec ocnaamt Punta de Efpa- 
da. ^z cefi ban 't €planti hi^ittm öe Franiche , tiic niceöe giaagcr.ö ai 
pantcïö 5nn» 
schoone zz^ït Ocptanö fjccft mccöe jccc fcïjoonc ?[^aUcnö btjoj trc ^cDccpm; 

Havens. i)an Cabo dc Lobos tOt Cabo de Tiburon ann De 3Bcfl5ijtlc ban 't <6p' 

lanlJ 5i)nl3ct ten minften biec öfe in beauanmïjepö / Ujcctc en benligfieub 
bc ücjle Ir^ibcnss ban Engeland te bobcngaan/ öcïjnlben De5c 5i3nt!cc ban 

Cabo de tiburon tCt aan Cabo de Donna Maria nog tbJCC/ cn banbe5« 

Caap tot Cabo de St. Nicolaus ten mtntlcn tbJaalf. ^n pbec be5eL- l^a* 
benen isS een t' 5nmenbloeptnö ban tb3ee of b?te ooötre üibtcren / tn 6e? 
toelfte een groote meenigte ban berfcïKPöe 5002ten ban iDttTcljen 5ijn / 5cec 
aangenaam ban fmaaft. 5©e ^lanbcn ijict omtrent bJo^ben Dooj toiitie 
cn biepe üibieren üebogtfgö / 50 bat 5e gemafiftcIiUi beboiibJb ftonnen too:? 
ben / 5onbcr bat men beel b^ee.ö boo? bjocgte Oeïjoeft te IjeDOen. ^e 
^ee-Buiten en ^trantien 5ijn meebc 5cer bermaalilijft ; altoaar hc ^c ïjilb* 
patiDen m groote meentgte öaar na toe begeebcn om baar Speren re lega 
gen. <©tt €Planb Ittitö eertüöö aan bc 5^oo2b5übe toel üebolftt en met 
beele paat5cn en <©02pcn boojii^"/ öog öc5clbc öoo? öe Hollanders ber* 
nielb sijntie/ toieröcn 5c epnOelijU beo? be Spanjaards boo? 't mcerenbeel 
bcriaten» 



IV. H O O F D S T U K. 

Van de Vrugten, Boomen en Gedierten op het Eyland 

Hi/paniola. 

D<!E groote ©elben bfe in W ojplanb 5ijn en 5<g gemeenelijft tot 
bi)f of feö 3Xïi)\m in be lengte uptflrehhen / 5ijn 30 fcDoon cn aan? 
gcnanm aan 't ge5tgt / boo? be groote bcranbcring ban 't gcene 5e 
un be natuuj boojtüiengen / bat 5e De finnen ban b' aanfc bontocr f ee? 
nemaal gebangen ijouöen ; toant 3e niet alleen boo? be bcrfcFjepDenbcpb 
ber booibjcrpen bet ge^igt bccbcugen / maar becl ban be5clbf n beliagen 
be reuh / Die beel toclijengt tot lis fmaah en \k luft tot eetcn bectoeftt / 
orangie-cn boojnamentUjh be bcclbcnD Der Orangie- cnLimoen-boomenDicfnertoaf? 
böomcn" f*-'" / ^^^^^^^ 5:mmige funj / anDerc foct / en UicDerom anDecc tuft'clien foet 
en fun: en allccmg een aangcnaame ïlijnfc Ijc fmaah Ijcbben ; ücbalben 
bc3e groepen bier een groot getal anberc 3ö:ngten / alö Citroencu , To- 
ronjas en Limas r 't bJcUï ccn 3 ?02t ban ILimoaien 3ün niet grooter aliS 
een l^cnne oE'V en toclfterö blennte bnar Oiiberffbcpbeti ban bic 5oo2t/ 
Paimitas W gemccnlijft im Spanje in be3e ^X^nDcn gc^onbeit to02Den; "^c Pal. 
boomen, niitas boomen Die btec gcoote Blafttcnö Dcflaaïi / 3i)n nptnecmenDc Hoog/ 
bog niettemin bermaablijft f aanfcDoutoen / \)m Doogte ijS ban no tot 

200 boc< 



~\ 



B o E C A N I E R S. 15 

too \)Octcti 5onlïec taïiftcn tot aan bc (OTop toe/ altoaac een jccRcre ann* 
Cjcnnamc lüittc fubflantie in tsf o^lp toitte Sömvofcool / Ujaac iipt De bla> 
ijcrcn Dnac fjct 5aaö in iö/ iiptfp?upten ; pöcc .liBaanö toalt 'cc ccn üiati 
af/ tcctDijl een anöcr ter ftifDec tptoctiefomuptfp?upt/ Ö^tsaaötoo^ti 
maac eenö in 't giaac njp/ en too?ti Doo? De <?egel!5 Qmig tct bocDsd 
gc5oot. ^e toitte fubflantte Die gelijtJ öt'5f9t/ öotoen in De (€op ban De 

fcCOm iÖ / tö02D DGO2 De Spanjaards eïJen ncU)ïï De 3^001 in Europa oe^ 

özuplit/ 5e fniïDen Ijct aan Dunne ftufejeé/ ftooljen ijct in ftaac oilas en 
rjèbjunfecn Det bp alle 30o?t Uan fpij5e. ;©e DlaDcccn De5eï boom 5ijn fee^ 
Den of agt Uoet lang / en D2ie of Wt b,:eeD / 5eec bequaam om l)up5fn 
te Dclifeen / en bonnen al30 toel De acegen jlutten alö De befte pannen in 
Europa, ^e geb?upben 5e meeDe om gcroobt bleefcö in te pafthen / en 
maaften 'cc een 50O2t ban €mmec^ af om toatcc in te Djagcn / Dog Die 
ïionncn niet bobcn fcjS of agt Dagen Dnuren, *!^e fleelcn Dc5ec blaDeccn 
3tjn ban bupten gcocnagtig en ban binnen toit / en ban men 'cc ban bin- 
nen een 5eebcc blieö affcljiUen Dat 5ecc toel na 't pacbament gcUjbt / en 
Daac men al50 bequaam op ban fclijiibcn a\^ top op pampicc Doen. «Bc 
^lammen De5ec boomen 5ijn ban 5iüb een uptnecmenöe Dibte Dat ttocc 
ijl^anncn 5e quaUjb ombaDemcn bonnen / ebentocl öebbcn 5e geen ba(t 
tjout alö maac alleen De Dibte ban D?ie of biec Dupm/ f)et becDece in^ 
toenDige geDeeltc 5cec fagt 5nnDe/ 50 Dat inDicn men bet buptentlc bout 
tec Dibte trnn D2te of bicc Dupm Daac ban affcbilt / men iKt cefleccenDe 
ÖcDeeltc gelijb nieutoc 3^aa0 aan flubben ban fnüDen. (Omtcent biec boet 
boben De to02tel maben 5e in De flam een opening Daac Dan een 5cebec 
nat bomt uiulebhen Dat in *t bo?t aan 't gcflen caabt/ en 50 tlecb toojD Paimvijn; 
alss De bcfle Wm I 00b ligt Dzonfien maabt inDien 't niet matig gcbjupbt 
jCDojD. ^e f ranfchen nocmcu De5e ^almboomen Palmiüe Franc , 5e gcoc? 
pen 50 biec alsf elDerö in b?abbe gcbnDen, 

25ebalben De5e ceeDö gcncembe fBalmboomen / 5ün br^c ni Hifpaniola 
nog biec anDcce jooiten ban galmen / Die met De namen ban Latanier 

Palma Efpinofa Of Doorn Palm , Palma a Chapelet of Paternoftcr Palm en 
Wijn Palm onDctffbcpDen toO?Den/ De Latanier Palm i0 50 boog UiCtaljS 

De Wijn Palm , Dog ^s"^ na ban De5clf De gettalte / alleenig 5nn De blaDen 
CeUjb De ïDajccö Die on5e ©ioutoen D2anen. Ee gcoepen mee(l in een Latanier 
ftccnagtige 5anD!ge gronD. ^aac Dibte iis omtcent fccben boet / De ftam p^'»- 
f ö met beel jteebelö of Doornen bc5et Uan een balf boet lang en 5cec fcbecp : 
ï)et b?engt 5bn 5aaD boo2t geliib De bobengenoemDe / 't geen tot bocDsel 
Ijan De toilDe heeften Dient. 

^e Palma Efpinofa of Doorn Palm toOjD 50 gCUOCmt unt bOOf De ban DoornPalm, 

't oncpnDig getal Doojnö Daac 5e ban De boet tot aan De top meer alö De 
recDsfnenccmDc meeDe be5et tsf. «Z^je Doomen gcb?upbcn De ^Sacbari- 
fcbe Indianen om baac gcbartgencn Die 5e in De l^riig bebomen tjcbbert 
meDe te pijnigen / 't toelft in De5ec boegen toegaat : %z binDen ïjcm aan 
een boom / Datt neemen 5e Desc Doo?ncn Daac 5c ccn poppetje ban Catoen 

B 3 aair. 



ï^ Hiilorie der Americaanfche 

nnn Dom 't ocen m (Olj^ o^öoopt i.ö/ en tlcclieti 5c in De ^ijDe b.m trc tb 
Icnötgc <6c\3augcncn / 30 titfi dlö öe pcnticn Uaii een cïL'eacl / 't neen ccn 
tiiigelooffclijlïe pijn nan De ^yöelina bci:oo?5cia[it / bcrüoigenjö flee?icn 5'ec 
öe t)2antj in / toanneec nu tie <0ebancene in 't rniööcn Uan öese Cojmeit;» 
ten fïnat / Uïo.jö Dp öeagt Uoo? een Dapper ^olDaat Dte Mp ©./anöcn 
nog öec 5dtoci: (Comienten niet tojeefl / maac inöien ()i> in 't tegenöeel 
fcljKeutot of eentg mi0baac maafit / 50 to02ö ftp maat \3oc? een blooDatirö 
gefiouüen en ecntge geDagteni.cf ontoaavöig, g^e^c getooonte Ijcift m^ een 
Indiaan öedjaalö / Die mp 3epDe Dat DP Dit menigmaal aan 5}jn j^nan^ 
Den gepleegt Ijai:;. <&o\\ 5»jn 'ec Ueele CO^iftenen Die tcctojjl 5e onüci- Die 
25arbai:en DürïieeiD Dcbben / De5e to^eeDijeDen fjeDDen ge5iau ;©og om 
lüeDcc tot De Pnkkei Palm te öomen/ De3el\3e berfcDilD alleenig öiec in 
ban De Latanier Palm Dat De DlaDeren obec een homcn met De Franc Palm , 
öet 3aaD iö Dat ban D' anDece ^almboomen gelijö / jünDe alleenia beel 
hMKt en ronDtc / bol filepne pitten Die 0I30 goeD ban fmaali jiin alö De 
a©alnooten in Europa. <©e5e boom gvoepD mecjt in De moecige en lage 
gconDen ban De Eec-ï^u|l. 
vijnPaim. ^©e Wijn Palm too?D jo gettoemt Doo? De beelöepD Dec W^n Die men 
ban De3elbe bedcmr» ^e5e boom gtoepD op Dooge en flecnagtige ©ec^ 
gen/ en iö omtvent 40 a 50 boet Doog/ tö ban een toonDeciijii maahfel / 
toant ban De bJo?tel tot op De öelft i.ö 5e maat* D>ie of biet Dunm Dift/ 
niaac boben De Oeïft of omtrent ttoee DerDe ban Deö jclfsj fioogtc icf 5c 
50 Dift alö eeti ttieldcmmer / ban binnen isf 5e boï ban 5eeftcre fpcciè aiiS 
«en teeDere ttriipli ban toitte l^ool/ 't toelft 5eer fappig icf / en aange^- 
naam ban fmaalt / Dit fap too?D na Dat fiet iiptgegctl iö $cer ftlar e eit 
gocDe 3Bi)n / 5c ftonncn ïiet met tocpnig moeptcn befeomen / toant De boom 
met een meö gehapt OebOenDe / 50 maaht men een bici1?ante openitig in 
De3elbe Doo? 't toelfte 3e ijet pit fineufen / 't geeti Dan met De fjanD uutge^ 
D2uftt toojD/ OebbenDe Danr toe geen anDere toerhturgen noDtg/ ban De 
blaDen maben 3e baten / niet alleen om 'er De ge3epDe bogtigljenD in te 
laten be^inften en fupberen/ maar ocft om 'er unt te D?inlien / fjet Draagt 
een bjugt b^ na al<s D' anDere ^almboomen/ maar 3eer felepri en aelijö 
nl0 !^crffcn / De fmaah i^ ïieel goeD / maar 5cer quaaD bóo^ De (teel / 
beroo?3alicnDe groote pijn en bjurging, 

Pnernofter ^g Palma a Chapelct Of Paternoflcr Palm, DOOI DeSpanjaards CnFran- 

paim. ^^h^,,^ ^g gcnoemt naDemaal De.ö ^elfjf 3aaD 3eer behtoaam iö om ^aters^ 
noflerö en ïtoofenranjefiesf ban te maften / alef 5i)nDe 5cer ïjaiD / ftienn / 
en gcmaftUjft gaatjeö Doo? te booren / De3ebierDe 300?t groepD op De vïop 
ban De t)oogtte 23crgen/ en ijS ban een uptneemenDe Doogté/ 5eer Dun/ 
en fteeft toepnig bldDeren. 
Abricoofc l^ier groepD meDe een 3eeftere 300Jt ban Abricoofcboomcn , toel&errf 

boom, )y^nQi tn Dilite met on^e gemeene jlliloencn obcreenliomt/ De folcur iö 
oöamig/ banfmnalï ftomen ^e met on^e ^COrifoofcn inKnropaobrreen/ 
De (leen ban De3e bjugt i^ 5*? groot a\^ een Ji^^nne orp. ^DetoilDeEtoij* 

ncrt 



BOECANIERS. 15 

ttcn ttm 5e fjccl öaacn / en toojiicn 'cc toouöcrUjft M irmt 

^c boomcn ccraamt Caremite 51)11 i3p na Uan ot'öaante al0 on50 Pee- caremice 
reboomen , tïc0 ^i\f^ V>?«ot atiijöt 5ccï: iDcl na on^e ^?upmcn Uan ^a^ ^°'^"'- 
nititï / en 5i)n Ijed aangenaam toan fmaali» t!^c Dzugt iö üan binnen 
jtoact/ Oecft 5omtüti0 ttoce/ jomtijöjS ö?ie of bijf krncn ^0 groot aJ^ 
3luptnen. ^c5e ^ntpmcn 5ijn meöe een aangenaam ï^m^c\ boo? öe 
toitöe Etojjnen/ trog 52 toojtien in jiilft een gtoote ijeeltjepïjals^öc Abri- 
coofen lüet getoonöen, 
^e Gcnipasboom bjoiij Ober al op fiet gcö^ele <£EpIanti gcbünbett / 5rjn* crenipas. 
te ban geöaante alö on5e l^rtelieboomen/ öog fpjepö 5iin (Cahfeen fi?ee; ''°°'"* 
öec uPt/ öe bnigt \$ aiSgrauto ban coleur en 50 tiift alies ttoce bupflcn/ 
bol ftlcinic pitjèisf met een tiiin bUc0 Ijctiefet/ 't toelft/ fnöien men fjetin 
't eeten niet af en öoct/ grootc bcrftoppinge en pijn in'tlicDaambccoo?^ 
5aafer» 3fll0 men De bnigt onrijp afplulit en 't fapöaacuptöjulit/ bjo^ö 
Ijet 30 5toart alö infit en i.ë bequaam cm 'eu meöe te fcD^ijben / öog öe 
ictteriS gaan in negen öagen iipt / en toojti D^t befcljjcbene pamiiec toe^ 
bec 50 bJit aljS of 'ec nopt op gefcöJeben bia^. ï^et öout ban tje5e üoo^ 
men ijS 5eec baft / bigt en öarö / goeö om ^cöeepen ban te boutoen / 
naöcmaal fjet lange garen in 't toater ftan ömiren 5onöec te becrctten, 

55c|)alben öese 5ijn 'er nog bed anbere ^oo?ten ban bootnen tocific upt^ 
nementie aangename bjugtcn boo?tb2engen / toelRcrsf namen iU toinenis? 
boo? een groot gebeclte obecfia/ toetènbe bat 'er berfclKPöc geleeröc ^11^ 
treuren gebonben too?ben/ W meerber aanbagt en opmerbinge ijcbben 
gebjupbt om 5e upt te bojfcDen en te befcljjijben. ^lleenig 5alib'ernog 
cenige toepinge optellen / al$f baar 3ijn be Cederboomen , öie in bit ge? cedcrboo- 
tttltt beiS ^©ereltïjs in groote menigte groepen i be Franfchen noemen 5e n^^"- 
Acajou, en binben 3e beguaam om ^cljeepen en Canoês ban temabcn» 
^e5e Canoes 5nn gelijb biepne noepfc öuptiegf / en too?ben upt een boom 
geboutoen en uptgcbolb / 3e 3ijn 50 ge3toinb bat men 5e met regt i^ep? 
tuniKS poftpaacben 50U mbgeri noemen, b' indianen mabcn be5e Canoes 
jonbcr eenig pfer toerbtupg te gcbnipben / 5e bjanöen bc boomen bf be 
too?tel af/ en ban toeten 5^ O^f buu^ 30bamrï te regeeren bat bet niet am 
berö of becrber ftomt te bjanUen alö 5c ïjet Ijebben toillen. dommige canoe» , en 
Öebben meffcn ban Öepflecnen gemaaht/ toaar mebe 5e affcïjiipen 't ^'^'^ ^''^%^- 
geen te beer ingeb^anb i$f. 52^u.ö toeten ^e alleen boo? 't buu? baar W '^^''^ ''°'" 
maalifel te geben/ en bcgtiaam te mabcn om 'er 60 of 80 Höjjlen ^ee- '. 
toa^rtjs in te ftonnen baren 5Cinber eenig gebaar. 
3©at aangaat be jHebicinale getoaf!en / men binb Sicrbeboombiebe ^ffdici^ale 

Gum Elemi bOOJtbiengt / al5f mebe Giuiacum of Lignum Sandum , Li- ^o«"^"' 
gnum AIoc Of Aloëhout , CaUla Lignea , China wortel en berfCftepbe att^ 

bere 3oo?fen/ be Mapouboom, beïjalben bat 3e pebicinaal i^/ to02b Mapai., 
mebe tot Canoes gebjupüt/ 3iinbe 5eer bib/ bog i^ beelfïegteralsfb' A- 
cajou of Ceder, toant eenigjuiKS fponcteuö 5i)nbe/ fupgt 5e beel toater 
in/ toaar boo? 5e gebaarlijb i;4 mebe te baren. 



i6 Hidorie der Americaanfchc 

Acoma. ^c Doom cjcntinmt Acoma , tjcefr Deel ïjncb en 3tocicir \jmt/ bnn co* 
Icuc altf palinljout / "t tocUi 5ccc Ocgiuiam t.ö om telden tot ^iipöcr- 
molcnö Imn te mahcn. 0im Viinö ïjicc mcDc in öcoote mcnifjtc l)>-'t ^ra- 

Brafilie filite Of Brafilie hout , cn Dat 't tOellie ÖC Spanjaards Mancanilla nocmcn. 

hout. ^et Brafilie hout tSi UU tn Holland CU i3e Nederlanden 5eec toClÜelient. 

*t ïèo^DTjU öe Spanjaards OOÏJ Lennadcpeie PaloQenaanit/ 't tD02ti mccjt 

Of allccmg o^Ojupöt om te toetteen/ 't ococpö oberüloeöta lanoöïJe^ee- 
iiufï ; Ijoornamentujïï tn tteee plant5en genaamt jacmel en jaquina , 't 
toelft tteee jeec lJcquamcl^nDcncaof55tipen3ijni bequaam om De groot* 
fte ^cöecpen te fionnen öergen. 
Mancanilla "^z öoom Mancanilla gcnaamt croepD Dfgt aan De ^StranD / en iö Uan 
boom is natuure 50 ïaag Dat De$s 5elf0 tafeften / fioe ftlepn Die 5ijn / aUi)D ijet tea- 
heel vergif- (^ j ^^^^^ j jg ti?aagt een I3?u0t Dp ua gelpfi on5e goe 5oeten / maar ban 
"*■ een 3eer Vergiftigen aarD / toant pmanD De5e peppelen gegeeten ijebDenDe 

beranDert aanjlonDiS Dan couleur / en UjD 3ulfe een fclj2iinpen bo2fi Dat 
oeen toater genoeg t.ss om 3e te lefTcljen/ Dues (lerft ï)p ra3enDe in een 
fe02te tijD. <^at meer i$ / De ©tfcfj Die ban De3e bjugt eet / gclijli ;om^ 
tijbiS gebeurt / toojD ttteDe bergiftig. ^e5e boem geeft een 3eefier bogt 
Dat DiB en teit iö ; gelp upt De ©ijgeboomen homt. ^nDien men Dit 
met De öanD aanraafet/ Bomen 'er aan(lonDiS blaren Die 30 rooD 30n of 
5e geb?anD tearen. 't <0ebeurDe op een jeeöere tüD Dat ih 5eer ban De 
Mosquitos Of 3^uggen geplaagt teojDenDe/ een tah ban De3C boom fneeD 
om mp boo? een toaier te Dienen / De natuu: ban De3e boom mp t' eene:» 
maal onbehenD 3ünDe/ Dog ift teierD De hragt teel ijnatl Daar ban ge* 
teaar/ naDemaal mijn aattge3igt DejS anDecen Daagö 3oDanig ge3teollert 
en bol blaten teaö of \\tt t' eenemaal berbianD toa^/ tot 50 bette Dat ih 
in Djic Dagen niet 3ien fionDe. 
Ycaoj. «©e jaco, Doo? De Spanjaarden 50 genaamt/ H een anDer 5002t ban 
boomen / groepenDe aan De ftant Der ilibieren / DjagenDe een bnigt alss 
on5e ï^roo.oiejs / Die aljS 5e rijp 3ij" 5ffc ban De teiiDe Stoiineh ge3ogt 
too?Den/ en Daar 3e better ban teojDen al.sJ on3c aDcthenüS Doo? De 3oete 
%\\ix^. ^e3e boomen teillen een 5anDige gtonD Ijebben / 3fln 3eet laag 
ban flam en Oebben toijDe tahfien/ teaat öoo? 3' een gtoote plaatö be? 
(ïaan. D' Abricoofeboom Djnagt een b?ugt bp na ban couleut alö De ja- 
co of Ycao , ban gtoote aljö een jiRtloen / De {leen ban gtcote al5f een ï^en* 
ne €p/ 't binnenfle ban De3e b2ugt iö geel en ban een aangename fmaaft. 
3èo2D D002 De getingfte en atme Franfchcn in plaatö ban b200ö gegec^ 
ten ; De boom teo?D Deel Ijoog en Diïi / en gelijht eenigfm^ na on5c I)ooö= 
(te ^eeteboomen. 
Muggen. a©at aangaat D' Indacn of bloeDeloo5e ^iertiejf op Dit «JEplanD / jal 
\\i alleenig fp2eficn ban D2icDerle? 50021 ban ,!^uggen Die De menfcljen \\\ 
't algemeen upmemenD plagen/ Dog boojiiamentlnft De lUlfie Die 'et nopt 
of 3êlDen gcbjeejl \M\i\ii^\ en betbolgend Ijct HanD nier "teel behenD lijn, 
Ferftezoortb' €et|le 300?t x^ ban gtoote alss on3e gemeene ^antDcbliegen in Europa. 

^e5c 



B o E C A N I E R S. i; 

©C5ê bnllcn öc mcnfcOcn op 't lijf/ ttehcn en jupöcn 50 bcd&ïcêtrtnöat 
je niet \at\m fionncn UUcocin alöen tö Doo? Ijaac cUerlait o-noot;5aaftt 
ö» na tiltco.ö taliftcn V»an boome» te QcO?upltcn cm 5c totg te toajc» / De 
Spanjaarden tu Die ^(aatjen noemen 5c Mosquitos of .U'iiiaoen / maac 

te Franfchen Maranguines ; öe ttoeetJe $002t i^ t\kt OtOOteC alj^f een jgnÖj: Tweede 

Crepntje / Dese mnfeen geen ceUipö gclijïi be boojgaantie öoen / tiie.ö jtin "°"' 
5e ooft mtnöcf te berljocüen/ 5e 5ijn öcquaam om ÖC02 ïjet für|le 3Tnv 
nen of %ahm \y:cn te tjingen. ^c gjagcrö 5ijn genooti5aaUt Oaar aan? 
gesigt met3©crftcn<s ïleujcl telctlciiliencmbanDctflefcenOeU^ptejijn/ 
en t;e0 nagt.ö 0?anöen 5e altijö («jraijaïi.ö blatien / jonöec tieselUe 50Utie Det 
Daac onmcgclijlt 3ijn te ftonnen rufïen / Ijet i^ toaac Dat $e öp Daag al^s 
'ec ecnrge totnb toaapD niet Deel lafiigDaUen/ toantDoojDeminfcetoinö 
'ljöo?Dcn ^e Uccflcctpö. ^c DcrDe 3002t Uan iBuggcn jünnictgcooteca'sf Derde zocrt 
een mo(fart5aaD/ Ijaar couleuc isf cooD/ Dcje jlcfien niet/ maat öijten 
30 fcDecp / üat 50 hlepne jteecrcn bccco?5alien / toaat Dooj Ijet aangcjtgt 
3toclD/ en 3eec miomaaftt toojD. tO>e3e tiaïlen fjct latïigftïjpDaag/ Dan 
Dat De ^on opgaat tot aan Den abonD / Dan nemen 3e Ijaac tujl / en la^ 
ten toe Dat De menfcBen [iet ocö Doen ftonnen» <©e Spanjaards noemen De5e 

3003t Rojados 3 en De Franfchen Calarodes. 

b' Infeden toelfte De Spanjaards Cochinillas noemen / en D' Engelfchc Cochinillas. 

Glimwormen , !ojo?Den !)iec meDe gebonDen / Dc3c 3i)n öp na eDen eeniS 
(A$ Df c toan Europa , maac toat Diftftec en langec / 3e öcbben ttoee ftlep? 
ne ttippcUicjS aan öet OoofD/ toelhe bp nagt3oDantg een ligt gcüen/ Dat 
tnticn 'it D?ie cf Uiec Op malftanDcc op een Doom 3i)n / men Uan bevce 
niet anDer?s 3on honnen oo:Declcn cf Daac üianDe een IjclDec buuj» gft 
DaD eensJ D?ie De3ec Coucheniilas in mijn €ent/ Die 5u»t een ijelDetligt 
Uan 'et gaUen Dat ift gemah&elp in een Doeft Ron 3ien te lejen ; ift on^ 
Detnam eenige Daac öan in Europa te brengen / maac 30 Daafl 5e in een 
feouDcc Cltmaat quamen/ (liecben 3c/ ooft DaDDen 5ealceeD,ölioo2ï)aac 
tiooD D002 De becanDecing DecEugt/ eaacfclJön3elteciocen. <l^itfcDijn? 

3Cl \0 30 groot / Dat De Spanjaards met gcOOte ceDen 5e Mofcas defucgo 5 

Dat i.ö Vuurviiegcn noemen. 

(Ooft 3i)n 'ec in Hifpaniola een 5eec gCOOt getal Grillones of Krekels , Krekels. 

De3c 3i)n ten aan3ien ban D' on3e Uan een uptnemenDe groote / en maften 
3ulft een gecaasf/ Dat tnDien pmanD Digt Hp Daac ftomt/ 3p ïjaac met 
fingen te Decften fcljieeutoen/ ooft i.ö ïjiec geen minDec getal ban kruy- 

pende gediertens , alÖ Serpenten en anDece. «©og D002 een ÜP30nDece bOOJ- SerpemcK 

5tenigljepD Dess d^cftcppecjS / Dcbben De3e geen Uecgtft/ ooft Doen 3e an? ofsi^ger, 
Decjs geen fcftaDe aljS Dat m Bogelen toangen/ en UoojnamentUjft i^oen^- 
Dcrö / TDupben en Dtcrgclijfte ; Difttoilö 3ijn 3e in De l)up5cn Dicnjltg om 
3e ban ïtatten en .fï^upfen te fupUcren / 3e bieten 3eec aacDig ijet gepiep 
Diec bec^en naboct*enDe 3e te bccfclmlften en on fttiar gemaft tebanaen/ 
aio' 3'er ceniae betrapt ftebbcu/ 5upa?n 3cc ecrtl Det blocö upt/ Dan De 
Dacmcn toeg'toecpenDe/ 3b?elgcn 3p ftet geïieele licDaam op/ Dat D^afl 

c b» 



1 8 Hiftorie der Americaanfche 

hl} linar bcrtccrti. €cn anöcr 30ö?t iwn lirunpcnö gctiicrte tp W <2:P' 

Vliegevan- lanö lüOJti gcnocmt Cazidoïcs de Mofcas of VJicgevangers . hC^e naam liS 

s^"- l)aar öoo? öc Spanjaards ocgcUcn/ upt IjoofDc öat 3e nopt Di^Obcn honncii 
Dcmcrljen Dat 3c op cenig anDcr 13OCD5CI aiö blicgen aaööcn. ^icr liooj 
fean niet ac5cat toozticn Dat titt ^cljcp3d ccing lecD ö' gntooonïJcr^J aan* 
öoet/ maac iAt tcjcnöccl Uoo^'ieel/ naiïcmaal öet De platjcnDc en moe* 
pcUUie aKuoOfii fonfumcctt. 

Land- i^tec 3i)n ooft bcle Land-Schildpadden , DC5C tDOzDett mCCfl in moDttCC 

Schildpad- en ónöcrgciopene BclDcn uptoebJoepD / en biojDen Doo: D' ^JntooonDet^ 
s"' k Ö»^Octen. ^.^cit ölec 5nn een 30021 Uan Spinnekoppen Die 3cer grutojaam 
apmn.Kop. ^..^^ t,c3cibe 3ijn 30 groot m een gemeen ep/ De pooten alö toan een 
Crab/ 5e 3ijn op ijet Ujf Jjeel yairig/ en IjcDDcn Uier ^toarte tanDen/ 
Uan geDaanre en groote al.ss Die Unn een Conijn / 3e bijten 3eer fel / maar 
D.iac Deet icJ niet fetnjnig. 3' <öntljouDen ïjaar meeft in De ^aüen \)aï\ 
De l)up3en, <Doh binD men in Dit CpIanD D' Infia in 't Latim genaamt 

Miilepedcs. Millfpcs*, en tn '£ <ÖHehÖ Scolopendria Of Veelvoet: alÖ meDe Scorpioe- 

scorpioe. „en , Dog D002 (ÖoDjS Uoo?5ienigöeiiJ i^ nog D' een of anDer bergiftig, 

"*'"• ïDtint inDien 't al geücurD Dat men 3omti)D3 gebeten tooiD / 30 Dceft men 

eUcntocl geen ImIpmiöDel op De IxionDe han Dom / en fcDoon ïn 't eerfl 

Diar beet eentge ontflebinge en 3]tMclUngc Derocjnialu/ ï)ct bcrgaat toe^ 

Der Uan 3fg 3clf. ^0 Dat in Hifpanioia geen Uergiftig geDierte gebonDen 

toojD, 

TBixd berre ban D'lnfcften gefpjotten (jebbenDc/ 3al ibictsJ 5eggen ban 

crocodii. Dat bcrfclj2ibbelübe geDiecte De Cayman, *t toelh een 3002tbanCiocodil- 

^'"- len iö / eh Daar Dit <ï:planD Qcel bol ban ief ; bjaac bah 3ommige 3ijn 

ban een berfcDzibhelijbe groote/ bsant men iieefi'er gc3ien Die nietmin* 

Der aïsf 70 boeten lang en 12 Dtb toaren/ Dog ïjaar groote io 30 ber* 

Haar loos- toonDcrlüh luet alsf baar tlimbciD en liftigDepD. a©anncer 3e Ijongerig 

^^y^^ 3ijn / 30 plaat3en 5' baar t^an De bant ban De nibier ; boojn.imentlijb bp 

cenige onDicpte/ Daar bet ©ee Doojgaanö gcbj on i^ te bomen Diinben 

of ober te bJaDen / Dier blijben 5e 3onöcr eenige bctoeging leggen / en ge* 

li)hen 3eer toel na een ouDe boom Die in De ilibier gcballen 3ijnDe op Ijet 

bjatcr DJijft / oob bcgeben 3c Ih'icit niet ber ban De banb / maar bliiben 

ölti>D in De5elfDe plaatö leggen loeren/ tot Dat eenigteilD^.toijnofJ^oe 

!nmt om te Djinben of5igteberb rffcn; Dan ballen 3e met groote ctauto^ 

f)epD en niet minDer felljcpD op baar aan / en De piop in 't toater geffeept 

fjebbenDe laten bet berfmoren. ;Dog Dat nog toonDerlijber i.of/ iö bat De 

Cayman D:ic of bier Dagen eer bP op DIcrgeUib een booinemcn unrgaat / 

niet met al en eet/ maar 3ig iw De nibier bcgcbenDe 3b3clnD bp toel een 

êi ttoce (jonDcuD ponD (leenen in/ toaar D002 bp 3ia beeï 3toa'arDirr maabt 

alö te boren / en Dit tot 3iin natnurlijbc fterbte (Die lieel aroot iö) toe^ 

Doet/ om Den aanbal te fcb2ibbelijfter en bcr3eberDer te maben. ^c 

p20p Dncf berflibt 3i)nUe/ latei 3e De3clbc bier of bijf Duigen onDertoa^er 

oaaangeroerD leggen/ toant 3e bonnen De minjlc lact wkt eeten t' en ^ 

m 



B o E C A N I E R S. 19 

Öct D'iïf ^crïot i^/ öog tonnnccc pet nu5otcrrebcö02tie'M'.öaïg'Dc(lmet 
6aac fmaaft obcc ce.i lionu/ Ucrfiinticn 3c Ijct met Qvotc ocJt^Otc en gul^ 
3to!)cpi3» ^nDtcn 3c ecnigc j^urticn ban 25ee!lcn W öoo? ö' gnluoon* 
ta:S ia 't iDclïi te öjogcn 5ijn ocOanocn/ lionncn Oeftomcn/ titc flepen5' 
tn 't toiitec / tDci'pcn 'cc (iccuen op en laten 5c ecntge öafjcii onöec toatcc 
leggen tot Dat 'ec bet l}m afUalti/ öan cetcn 5e ijie met geen minbcr 
graagte til0 5e De 25ee|ten fclf 5ouDen öoen. ^ft Ijcü DtirgcUjK.'S tnenig^- 
maal fclf gc5ten / Dog bef) alben mijn eugcnc onDecbinDing / tinD men 
beel ^cij:ijber0 tk banDc3etDiccen[)anbelcn/ cnOiiacgcöaante/ groo- 
te/ gul3igïjepD $c, bcfcD2ööen» a:en jeftcc geloof bjaarötg pcc50on bec^ ^^«■^-'^ 
ÖaalDe mp Dat Dp op een seöecc Dag aan De fiant ban De ntbtcc gegaan èen c"v- '* 
5ijnDe om 5ün Barak cf Tent te toaJTcDeii/ 50 tJ^J 5ün toevlï niet Oegon^ man. 
nen OaD / of Daac quam een Cayman , battcDc De (Cent en fleepte 5e on= 
Dec toater/ De .il^an begcertg 5ün Cent te üeljouDen ttoft aaw D* anDcrc 
3ijDe upt al 3ijn magt/ (jebbenDe in 3i)n monD een ^lagcc?" mecj (Daac 
i)P Op gebal fjet ilinnen mcDe fcljjaapte) om 311 Deö nooDo 5i)nDe meDe 
tefionnenbectoeecen/ De Cayman döoj Dc5e tocDcrftanD becgramD / ijuam 
ixj^t De nibicc Dem op 't lijf ballen / en tcoü f)em met een gcote ge3totnD^ 
^cpD in 't toatcc/ tragtenDe fjem Doo? 5i)n getoigt teberfmoren -, fiP5ig 
in De gcocMle beclegentgepD De.ö 3©ecelDö üebinDenDe / en Doo? De jteaac^ 
te ban fiet ^icc bp na tec DooD toe geDnifet/ nam 3iin me^ en gaf De 
Cayman becfcïjepDc lüonDen in De bupö/ toaac Doo» fg» fcljiclp lo.sf liet 
en (liecf. ^usf upt Dit gebaac bcclofl 5ijnDe / tcoft Ijp De Cayman upt 
f)et toatcc / en l)et licDaam openenDe om 3i3n nicutosfgieriglKpD te bol^ 
Doen/ bonD öp omtrent De IjonDcrD ponben getoiat aan ftcenen in 31)11 
ma.ig / IjebbenDe pDcc jteen omtrent De grote ban 5iin bupft. 

g^e Cayman i$ gemeenlijh be3ia om ©liegen te batigen / Die5e3eecfel oecaymans 
berbolgen/ toaac ban D'0025aa& iö/ Dat 5e tufTcfien bel enbleefcïjWep* ^«voigen 
ne ftliecen ban een lieflijfee ceuft fjebben b^ na alJJ Mufcus , De ©liegen " *^^^''' 
be3e ^romatifee reuft DeminnenDe / fiomen Daar geDuucig op 't liif bal- 
len en tteben / Duö bcrbolgt D' een D' anDer aUooö met een ongelooffijfte Ijaat 
en antipatljt» l^aac maniec ban (Ceelen en jongen upt te b^cepen iö aljï ""«^ "»• 
bolgt : ^e naDecen De 3anDtge Danft ban centne ïlibter Die tcgcn^i öc ^im "ITonre - 
Der ^on legt / in Dit 5anD leggen 3c baar speren Die 3e met fjaac boet be-- len. 
Dtfhlten / en alleen Doo? De Ijctte Dec Eon uptgebjocpb too?öen» Eo Dia 
feomen De jongen niet upt De Dop/ cf 3e lopen DoouainatnurliifeeD^trt 
na 't toater. ©eeltijDcf toojDen De5e €pccen Deo: De ©ogelen ontDeftt en 
bernielD / toaar Doo: Ijet gebeurD Dat alö ^et a^tifie ban De Cayman De 
ftomfle ban eenige ©ogelcn b2ec|l/ 5p Dihtoilö tp nagtliaararpcieiiop^ 
flobt en in Daar maag üetoaarD tot Dat l)ct gebaar ober iö/ Danbegra- 
ben 3e Dc5elbe tocDcr tot Dat 5e uptgcfcjcepD vM\ ïDmncer De jiRceDec 
tec biec tijD Daac bigt bp ief ' loopt 3C ftaac jongen te gcm-jet en fpeelö 
met baac geliih De ^onge ^Belpcn met Daac ^locr ; teitoül 3e Duö fpee^ 
len/ lopen 3e menigmaal in en mt Ijaac iDoeDcr^s licljaam/ cben ge* 

c 2 lijli 



B 



2 Hiftorie der Amcricaanfchc 

Ii)Ii öc Conijncn i\ cii lint ijinc ï^olcn. 't 3Bclh ifi mcnigmnnï fdf arni 
ö' anïjfcc liant üan lic ntutec jlaantic / o«^3ici^ ï)fl-i / ^^ ^^lö ih tnn ccn 
(leen na fliac tcc in 't toatct o^Pöc/ ftcop^n 3c iwt Xi2?5^ 3ffr ffllicliUi 
in Ijaac jilcctjccö li)f. ^c manicc ban UDOittccling tic5cc ^Dieren tö obcc 
al op üc3clftic ton3e/ cdiih gc5C0t iö/ en op Dc3clftie m Dcö gaarö/ 
natJcmaal 3c 3ig tnet malfeanöcccn niet Uctmcngcn alö in 25locnmaanö, 
^n tic3C itanïïen toojöcn 3c Crocodiiien genaamt. 9lll)oetöel 3c in ai> 
ticcc praat3cn toan Weft-lndicn te naam ycOücn ban Caymans. 



V. HOOFDSTUK. 

Van alle zoorten van viervoetige Gedierten, en Voge- 
len dezes Eylands; Als mede een verhaal van deFraji- 
'fche Boecamers. 

<em\'om öc ï)2ugtcn tic rjit Eyland boo2tb2cngt / en in menigte/ 
5tli)h gc5cgt ie?/ al ö' Kylanden ban Amenca obcrtccffcn/ 30 i^ 
Ijct mci3e bol ban alle 3002rcn ban bicrboctirje <0ctitcctcn / als" Paar- 
den, Stieren, Kocyen , wilde Zwijnen al?f anöCCC/ bïc niCt a!lccmg5CCC 

bcquaam 3ijn tot bocD3el/ maac ooli om \jtt ^anb te üoutocn en Ijan^ 

bel mebe te bjjjben. 

«'iUcHon- i^tec 3i)n een groot getal toilUe ï^onben/ bic gaarliiliö bcel 3öeebei> 

den. niclen / toant 30 baad Ijeeft geen iioe geïialft / of een jTJcrrne een 'Om- 

ïcn getoo;pen/ of be3c wilde Doggen , bianneer 3e geen tegenftanb ban 

3©agterö / of i^updiionben ontmoeten / bieten bc jongen op. Se lopen 

boo2 te ^ofTcben en ©elbcn/ toel biiftig/ t'fcflig en febenflig (teert / en 

3i)n 30 fel öat 3c menigmaal een Ccoep wilde Zwijnen öurbcn aancnn- 

Den / en liouben niet op boo2 bat 3'cr ttoec of Ö2ic ter neer gcmaafu lieb^ 

Aanmerke- bctt. <öp ccn 3elKrc b.ig tocn'^c mn tm Franfchc Boecanier eenbieembc 

i.jke aaie flcttc ban bit flng- .fRct mallianüer in 't Beib 3ijnbe om te ^agen / booj; 

H "ndilf*" ben top een groot gcraaö ban l^onben bic een wild Zwijn rmrinat Dab? 

°" *" ■ ben ; top begeerig 3ünbe ijü ft02töb3ijl te 3ien / lieten lic tamme t^inöen 

tU bJP bp onö O'ibben iu bebJaiinae ban on3e ïinegtö / en blommen nbec 

op een boom/ 30 toel tot on3c 3c'!ierl)cpb alö om beter te (ionncn lien/ 

ï)et wilde Zwijn (lonb alleemg tegenö een boom/ met 3!in ffngranben 313 

bertoeercnbc tegenö ccn gwot getal öonben lik bem befloten liaböen / en 

() ib alreebsf met 3ijn tanben berfcbepbe geboob en anberc getoonb / liit 

bloebige gebcgt bnurbc omtrent een uur/ tcrtoijl bet Zwijn onbertHlTfben 

mniigmaal onöemam t' ontbluaren / einüelijh nam bP bc biiigt/ bogecn 

ïf)onb bem ban agrercn tnlopcntre/ bartebe 3ijt ballen / ruhbenbebicmet 

fen beet ain ftnhhcn/ b' anbere «Doggen bc bapj^rlici'b ban bn«ïr Ca* 

mcraab bcmcrèenbc / battcbc iucDc Ijct Etoijn en boobe Dct flanflonbtf. 



BOECANIERS. 21 

;Dit ö*^tJnmi 3ijnöc / ïcpöai 310 al öc l^ontjcn i:ont50iti öc 0oof op tü gronö 
mDcc/ jonticc 3c iiiin terahen/ uingcnomcn ö' ecrftc en öappcrficUan De 
ï)oop / Hit aikmq cccjl l33ceö5amcli)iï 31311 bcftomfl Haat ban at / en öat 
ocöaan 5ijnljc / Uiden 'ec De rcjl op aan tot Oat aUeö toecffonöen toasf. 
aBat Ü002 een gcDolg 50U men upt öe3c aanmecftelijftc actie anöecö hon^ 
nen trcfthen al0 öat felf tie heeften niet t' ecnemaal ijan henntlTe Dccoof ö 
3i)n / en öat 3e onö een üetoijies o^^^n Doe men öe ocnc tite 't UccDienen / 
l)eljoo2öe te eccen / natiemaal De3e onretielijfte TBUtm i tiie geen tiie jijn 
leUen teoenö De gemcene BpanD in 't mcefle öclJaac OffldDïjaö/ alleecc 
en eccbieöiijljcpö belre3en. 

<De (öouticcneuc Uan Tortuga , Monficur Ogeron öebinDenDe Dat De toiï? De oouvcr- 
De l^onDen 50 toeel totlDe Etoijnen DoöeDen / Dat De gaocriJ Dan Dat 0:?^ "^""^ ^■^" 
lanD grote moepte ïjaDDen om 'ec eenige te beftcmen / en Daar Doo? De- „agtTe 
Ijjeefl 3i)nDc Dat fjet oaDinarp boeDjel ('t koclft ïjet toleefcD De3ei: Etoijnen wiidc Hon. 
lé) Daaft op Ijet Eyland ontb?cïicn 3011DC/ liet in Ijet «gaat 1668. een demntte 
gvote partp Decgif \xn Vrankrijk ftomen om De toilDe *!^oggen upt te roe^ '''^^^"" 
pen / toanc toe i)p ecnigc ^aacDen DoDen liet / en De5ellic tocrgiftiat D(^lJ= 
öenDe / op 3ehcce plaat3en liet leggen Daac De toilöe doggen gemeerili)& 
getooon toacen te ftomen/ Dit fejf maanDen agtec een gcDaan 3ijnDe/ 
toierDcn ec een ongelooflijk getal geDooD, ^og Dit alleis toa.ö niet De^ 
Quaam om üct gcfiagt te Doen upt(terDen / of Dp na te becminDeren / 
naDien Ijet getal li02tö Daac na Op na toeDec 30 groot toaö alö te boren. 
;De3e toilöe J^onDen fionnen D002 Ijet 3^olft al3o tam gcmaalu tooaDen al.tf 
b' ojDinarp j^upölionDen. 3©ahnecr De ^agerö in Die (j^uartieren een 
toilDe i€':ef met ^longen binDen/ nemen 5e Doojgaanö De gjongen toeg/ 
en met Ijaar na Ijupö / en toannecr Die groot 3ijn geto03Dcn / 5ijn 5e beel 
bequamer tot De '^m ales D' anDcre ï^onDen. 

llRiar D' opmerbc'nDe 3Ie3er 30U milTcljien Denlten / Doe 't mogelij& ' 
toaö Dat Dif c 30 bccl toilDe ^onDen 5oiiDen geftomen 5iin / Dit f)eeft men 
De Spanjaards te bJiin^n / Die terbJiil 3e 5tg ban De 3e <èplanDen meeftec 
maahtcn / Dc3clbe bctooonD bonDen D002 een 53arbarifclje 30021 ban In- 
dianen , een bjcllufttg en üeetlig ©oift alle arUeiD OatenDe / en alleenig tot 
moo2Den en DooDffaan genegen. (CcgeniS baar j^aDuuren oo2logcnDe/ 
niet upt eeni je ftnat^ugt / maar alleen om Dat 5e tn 'Cnal met Daar bec^ 
fcHilDcrt. ^it 3©olh OcfpeurcnDe Dat De 0egccri''ge Der Spanjaards Daar 
in baar iniple en bccflagtige gebJOontebeelbeDbJongen/ begonDen/ boov 
nameiitliUi Doen 3c 3agen Dat 3e Daar l^oninhrijben en 3lanDen in üe3it 
namen/ een onber5oen[übe baat tegcnjg Daar op te batten/ en Daar tegenjs 
te gann toaar 3e bonDen ; De Spanjaards 5ia 5ienDe ban D' Indianen fcD2ifti 
ftelijft geïiriat / en nergcn<$ boo2 Daar bcrraDerpen 3eber 5ijnDe / oofe geen 
hanjS 3ienDe om 3e D002 beleef tlienD te temmen of met Det5b)aarDt'ober^ 
toinnen / namen een Defiupt om 3e t' eenemaal upt te roepen / Dit D' In- 
dianen üemerftenDe / bUigteDen boo2 De Spanjaards en namen Daar toeblugt 
tot De 53otTcDen/ 't toelb altoos Daac boojnaamfte plaat3enban Defentie 

C 3 3ün/ 



21 Hiftoric der Americaanfche 

5ip/ lOvitic op tjcsc cetflc \)ero\3craar0licc|^icutocï3crclïi/ C^onUenc?^ 
tj?u?htcn om in 't tnhfrc Dcc ^oofTcljcn en ^^orecffcji t)anr ono\)crtoinli)he 
30pan^cn op te 3Cicheii / W öaac ödo: o'-'ötooiiacn loiccïJcn Ijavic ouöe 
fc!ji:niplaat3cn te bciiarcn/ en occn anïjccc uiuUomfl 5icnt:e ijaoc Ijct 
5^Jöaarö t'ontJCctDecpen/ Ijicc op toicrlJün 5ommtae geöooö / belichamen 
in litoactiecen gcpalu / en aan te Ijoae toeoen of OJnocii / om anöece rot 
een toaarfc[ioutoinöe te öienein ^og Dc5e (itaf Ijepli toas? ban qtiaaij 
ceUoIg/ toant in plaatsS ban 5e öaac boo: DeU:ec(t te maliën en ijaactot 
Ocljoo25aaml)epb te brengen/ bcctoclite (jct in baar ^obanig een afgniscn 
ban be Span) aards bat 5e boa:namen Ijaac ge5igt boe: altooö te berbloc-- 
6cn en t' ontblieben / toaac boo2 Ot't grootflc bcel in looien en onberaacb^ 
fcDe plaat5en ban bc ^ofTcfjen en ^jccgen quamen te'ilecben/ iw tocl&e 
plaatsen ift 5clf menigmaal een groot getal menfc!):n beenen ïj^b binben 
leggen, ^^e Spanjaards 3ienbe geen meer Indianen upt be 23ofTffien iz 
boo^fcljijn bomen / lieten een groot getal ^onben W 5e in ijaar öu»'5en 
Dabben/ toeg lopen/ bese geen mcefterö öcl)benbcom'ertel)ouben/ "be^ 
gaben öun na be 55oiTcl)cn en ©elbcn om eenig boebsel te binben / toaac 
boo2 5e met 'er irjb x^t ÖuP5cn begonnen t' onttoennen en toilb te bjoibei». 
jiide Paar- (^p öjf Of planb ^\)\\ mcbc een groot getal wiidc Paarden , 5e 3i)n feieun 
*^'"- ban gcftalte / fto?t ban licljaam / grote fjoof ben / lange !)al3en en bift ban 
Deenen/ in een bjoojb/ ban een 5ecr ffegt maalifd/ 5e lopen gemecnlijfi 
met troepen ban tbiee of \ii\t Ijonberb bp malhanber / alttjb een booj- 
gaanbe om X^t menigte te lepben / toanneer 3c eenig persoon / boo2 tz 
5l5o1Tc0en of öelben repsenbe / ftomen t' ontmoeten / blijben 3e (laan / en 
laten f)em 30 bigt bp lïomcn bat öp 3e bp na met be öanb berepfien fean / 
ban fcBielijö te rug fpnngenbe/ begcbcn 5e ijaar op bc blugt/ 30 raö 
toeg icpenbc alsf 3e fionnen. ^e gjagcriS bangcn 3e alleen om be ©ei^ 
len/ Doetoel Ijct somtijbis toel gebcucb bat 3e öetbleefcDmebebebJaren/ 
't bJcUi 3c rohen / en tot booiraab geb2up&e'n alö 3c ter Eee gaan. 
v.ide Stic. I^ier "30ube coft een beel groter getal wilde Stieren en Koc) en gebons 
ren tn Koe. tjcn bJ02ben / inbien 3e boo? Ijct gebuurig^iagfn niet beel berminbetbcn/ 
'^'"* ebcntoei honnen W gene toelbe {jet ftaar toerh mahen om 3e te bobcn / 
tot bc3cn Ijupbigen bag nog groot boojbecl baar bn boen. ^e wildé Bui- 
len 3i)n 5b3aar ban licljaam / 3e sullen niemanb befcljabigen f en 3? bat 
5e getergt too?ben. Ëiaar Ijupben sijn ban elf tot bertien boeten lang. 
Vogelen. 5©c berfcöepbenljepb ban 't gebogelte ep W ocplanb iö 30 groot/ bat 
Set lafiig 30U ballen inbien ih al be soojten qu.im op te noemen/ w^ 
5al iö allcenig cenige tocpnige titt booinaamft e meiben / al0 bier sijn een 
Borch- 3ffefc 306jt ban Hoenderen W sig in 't OSofcl) ontljouben / en booi Xic 
Hoenders. Spanjaards PintadasgenoemtbJo^bcn/ b' ^nbJoönberö agrcn besc also beel 
alö W in be fjupscn uptgebjoepb toojben. ^^ber een H belicnt bat be Pa- 
F^pegayen. pcgayen blc tóp ïn tiiropa l)f bücn upt besc *öuartf eren gcbiagt tooiben / 
toaar upt ligt af te meeten i.ö/ bat nabemaal snih een a<^tal 'beser ftlap^ 
pcnbe 3ii)ogeien/ niet tcgenflaanbe be berfcljepbenljepb be«s CUmaat?/ on^ 

brr 



BOECANIERS. 23 

ter on^ bctoaai'tï fiomcn too^jticn/ een becl orotcrmciiigtctntiicEantien 
Sün moet / altö.iiic De EiiQt en öcflelteniiS Ij.iai' natuurlijö t.^. ^c Pa- 
pegayen rtttifien D^cU nejtcn <n te 50'en tier Paimitos boomcn , toelhcöo* 
Icn te üoren tjoo? anöere JDogclen ocmaa»u 3i)n / toanr 5c 5ijn niet bcQuaam 
cm eenip Ijoiu / Ijoe 5agt tjct lef / upt te Dollen / tjaar beft te feiom en 
domp 5ijnDe. <Dit geUicft jjeeft be boo?3la'tc;e natuu2 UerUulD Ijoo? ti' ar* 
iies'ti uan een anöece j^O'jel Carpentero of Timmerman Qenaamt/ ïïe3e Timmer- 
3lin öan grote al<J een 0>iiffD / maar ö^öben 3ulh een gartie en lioo?* '"'"*• 
t5?ingentje öeft/ Dat geen pfer gjnftrument bcquamer gemaafet fean too:? 
Den om een boom ivPt te Dollen / j)oe DarD of Uafl Uan Dout 3e 5ijn mag. 
«S>c5: gaten ttiojDen Doo? De Papegayen Ingrnomen om Daar netten te bou- 
tojen. èan alle 5002tcn ban ïDupVicn 3rjn D' gntooonöer.ö meDe oïier\)loc* DuyVcn. 
tig y)0O23!en/ om 3e te eeten nemen 3c De5clfDe tijD üan't ^I^^irtoaar / 
fli.ö te)? te teoren ge3:gt Dcbben/ fpKftenDc tean Tortuga. (CutTcDi^n De 
^ï>upteen tean bepDe D'o^planDen iis tejepnigofgeenteerrcljil/ alleeiugDat 
De5e tean Hifpanioia teJat Dthlter en teetter 3i)n. <2cen anDerc 30O2t tean 
lUepne ©ogel^ fjier te3o?tien Cabreros genaamt / en gclijhen 5eer torf na cabreros, 
«en anDcre 5002t tean ©jgclen getiaamt Heronfetas, De3e a3en op Grab- 
ben, in De3e jDogelen teinD men feteen onDerfcljepDe éalblaaöies?/ en 
Daar teleefcD i^ 30 bitter aljef Aloë. tbc Qajen en Ravens Die tuel inflig crajenen 
ma ir niet teoo?Deelig 5ijn / mahen Doo? D^t gcDccle (CplanD een leelijh ge* Ravens. 
ffD2ceuto: Daar gete^oonlijft teoeD5el ijS D^^t telcefcD Der te^ilDc l^onöen / of 
, De licDamen Der DoDe 5oec(len f)ie Doo^ De Boccanias geDooD en te^eg ge* 
U)02pen te302Den/ 30 Dia Doren 5e ooft niet Dat 'er een ©ogelroer of jKii* 
fcet gelcfl teJojD / of ?e feomen 'er in groot getal tean alle 5ijDen na toe telie* 
gen en teerteullen De Hugt en 55o|TcDcn met Daar onaangenaam geraajS 
Dat men Dr ren nog 3icn fean. ^e teerfcDÜlen niet met Die tean Europa. 

3^11 5al Det töD 5i)n om eensef tean De Franfchen u fp^eöen Die een groot 
geDeelre tean Dit €planD betejonen/ tejp Dabben alreDe tecrDaalD Doe 5e 
eerjl in De5e HanDen geïiomen 3ün/ nu 5ullen tejp alleen tean Daar ma* 
nier tean leteen / getooontenö en Daar geteJoonUjfte oefeningen DanDelen. 
||et beroep Daar3e5igtocbcgeteeniöD?ieDerlep/ of tot^agen/ tot pan* 
ten / of alö ^oteerief De Eee te fcDupmen / Det i^ een teaftc getejoonte on* 
Der Dun Dat 3e een C^imeraaD of |iactge3el upt5oefien / met teJien 3c al* 
leiEf Dat 5e be3itten bp een teoegenDe in gemeenfcDap tean gocDeren treDen / 
De bJinf! Dalf en Dalf Daar een gefcDnft tean gemaafit teJO?D aan bepDer 
5iiDe onDerteftent / 3ommige (lellen Daar bp De langflleteenDe .ïBetge5el tot 
teolf^omen erfgenaam tean al Det geen D' eerdftcrteenDc ïtomt f ontrup* 
men/ anDere Die getroute^D 5iin maben Det aan Daar 3Bi)f en jötnDecen / 
cnDere teieDcr aan anDere öJienDen. <ZMt gcDaan 3ijnDe / begeeft 5ig pDer 
tot 3iin beroep/ 't geen altijD een tean De boteengemelDc D2tc i.sf. 

'©e <giageriö 3ijn teieDer in ttejec 50O.2ten teerDeelD. 3©ant 5ommige tean 
tee5e giagen alleenig teJt'De ^tieren en fö-repen / en anDerc alleentg teJilDe 
Berftcnjï, D' €erfie tean Dese 500jt ta)o?Den Boecaniers gcnoemt/ De3c Boecanie». 

teiaren 



2 4* Hiftorie der Americaanfchc 

toaccn nog niet lang cclcticn omtrent 600 ftcrft cp ïjit Cplnnö / nianc 
tui rcl.ent men 'cr omtrent 300 / tonar Uan De orote Uecminöerma Uan 
ïxnVo ©ce ti'oo?5aaft 1.15 getoeed/ 't toelft ^otiamo 10 oetoecft dat in plaatje? 
Ijiin fcoinjl 3^ arm Up ttie fjantïcl boieröen. 3Bnnneer öe Boecanieis 513 
in De 53ofTc|jen lKoel3en om toilDe .^tieren of poepen te iaaen / ;o blij^ 
hr.n 5c Daar ocmeenlnh een tf ttoec giaren eer 3c toeDer t' öupsf fiomen. 
5^a Dat De '^^i^t bolbjaat en De l^angft UcröeelD i.ö/ ^eplen 3e oenteen- 
ii)ft na Tortuga om er tocDer toan <0efcl)Ht/ CtrnpD en 3I00D en anDere 
nooa5alielj)hyi:öen tot een anDcre onDerncmmc te Uoo25icn. I^et oUerfcljot 
ban Ijaar toinjt nertceren 3e 3eer nui|tiö/ en geUen Ijaar tot alle 3ooncn 
ban onoeugDen en Debaucïjcrpe ober / boo?namentlijh tot ^Dionücnfcljap / 
tat me:fl: in 2D?anDctoiin gefcfjieö / Die 5e in al 3UII1 een obcrbloeD D2in' 
ïicn alö' De Spanjaards Ijet toater / 3omtüD!ef liopen 5e t' 3amen een ^ijP 
a©i)n / fetten 3e oUtr ernD / (laan 'er De Doom in / en DonDcn niet op ban 
D2inhen tot Dat 5e leeg iö / ooft boeten 5e Dapper öaar liifl met ©jowbj^ 
bolh / to.iac toe 5'er meer ftonuen binDen aliS 3c noDig l)ebben. a©ant al 
De l^erücrgicr.ö en l^oeren bJagten op De3e ongebonDene 23oecanier!S eben 
gelijb 3e t'Amnerdam Docn op DehcmitebanD'OoMndifche^Ioot. ^c 
Qc3cpDe Boecanicrs 3i)n 3eer bjjeeD en iCprannffcD ober Haar önegtsi/ 
tü'i berer 3ouDen (jèbben Gaky-ibven te3i)n/ ofinDeHoiiandfcheRaip- 
huyzen Brafiiiehout t^ 5agen/ al)S 3ulfte ^arbariffDe ,05ce|ter0 te Dienen. 
^e tbJctDe 5002t ^agen niet alö bJilDc EbJijnen/ Daar 3c Ijct bleefcO 
ban 3onten en aan De ^lantcrö bcrliopcn. ZDe3e ^ager.^i Ijebben De3elf? 
De ouaDc gctoooniensS en 3ijn al30 beel tot Debaucljie genegen al.ö De boo:- 
gemciDe/ maar Ijaar b)i)5e ban ^agen lö ij^el anDerö alö in Europa, 
toant De3c Boecanicrs feic5en eerfl eenigc plaat3cn im/ Die beouaain tot 
De gagt 3i)n/ altoaar 3e D?ie of bier a'BaanDen en 3omtijD.cf een geheel 
gaar alleen in 't ge3elff (jap ban bi)f of feö 3©?ienDen / in goeDc biienD^ 
fcDap Doo2b2engen/ 30Damgc plaat3en b302Deh genocmt dcza Bouian. 
b' CerfigemelDe Boecanicrs acco?Deeren menigmaal met pianter.ö om 'cc 
Set gelieele gaar ban fpi)3e te bcr3icn / Ujaar boo2 3e gemeenlijft 2 a ;ooo 
pcnD Cabaïi genieten/ nebenö een l^negt om [jaar te belpen/ Die ban 
fllle nooD3afteU)böeDen biel boo?3ienb30^D/ baojnamentlijü ban lirupD en 
2,ooD om mcDe te gagen. 
Planters, ^c ^lanterö Ijebben in bet gaar 1598. Det OjpIanD Tortuga eerfl lit^ 
ginnen te bautoen ; baar eerfte planting bjaö Tabak , fjet toelft tot ber? 
bJonDering en bp iiptnementljcpD opgroepDe en 3eer gocD bebonDcn toierD. 
iPaar upt co23aah ban De blepnte Deo? orplanD'cf honDen 3e wuat ttiennig 
planten/ beel jlnhlien 3lanDö ooft niet bequaam 3ünDe cm Cabahboo2t 
te bjengen. 3' *OnDernamen ooft Snpfter te maften / maar upt Ijoof De 
ban De grote onftoflen ftonDen 3e bet tot geen effect b2engen -, 30 Dat bet 
n\ee|le geDeelte Der gi^bJoonDerö 3ig (neüjft top alreDe ge3cgt bebben) tot 
gagen begaben / en bet oberigc tot Seeroben. 5:l^aac De gagerö 3tg 
epnDelijft onbequaam binDenDe om te bonnen beflaan / begonnen mcDe na 

ccnige 



B o E C A N I E R S. 25 

fcm'gc i;nnticn upt te 3icn op Hifpanioia om We te ijcDoutocn en (Cabaft 
te planten, 't €er|ï« gtanö Ciat 3e öaac toe Ucclio3en toaö Cal de Sac 
aan be ^upti5ijöe ban 't <t:planti ötleonn ^e5e gronU betöcclticn 3e tn 

ÜEUfCÖcpDe htoaniccen/ W genocmö 3i)n/ Ie grand Améc, Kiepe, Bo- 
chclois } Le petic Garve , Ie grand Garve en L' auganne , nltonac 3e Öan tijö 

tot tijö 30tJamg 3ijn tJcmieniötiuliDigt öat 'cc nu bobcn öe tbjee tiuu3cnij 
piantccö 3ün. Sn 't cerfl (jcblicn 3c beel ongemaft unt^tjlaan / toant 
tcïtoijl 3C met öaac EanDDouto tc3ig toacen / feontien 3e tian 't €pïanö 
niet gaan om pjobifle te ftopnn ïDUongemalitöiecöUei-meecliecti/ öoo? 
ïjlen 3e genoot!3aafet toaren tioo? fptttcn / nceiOoiitocn en ö^antien 't onepn^ 
tig getal to02telen ban ^^teupelbofcö en 25omen ujn te roepen / toant toen 
ïje franfchen't eei'fl in De^it namen/ toa?? Det met 55oftcften/ tiie alleen 
tot tooningen öcc toiltie Etoijnen firefeten / geï)eel oUertoafi'en. 't <z^ct|le 
mitJOel öat 3e bp Oer ïjanO namen / toaö öat 3e ;tg in ölepne partpen 
ban ttoee of tijie per3onenbcrt!eeltien/ Oie 3ig een gcnoeg3ame toiiOte ban 
clfeanUer af3onOeröen / en met eenige l^outom'etTcn en fiegte mcntiftojt ber^ 
3ien 3ig in öe ^doffcften begaben/ altoaar 3e ban tabben ban bomen eeni? 
ge i^utten maabten / boen begonnen 3e jlrupben en blepnc boomtieö upt 
te roepen/ berbolgen.ö Oe grote af te feappen/ op malbanOer te Dopen en 
'er öe baanö in te fleben/ öe to03telen 30 beel mogelijü toa.sfoptetielben 
en wpt te trebben; 't eecfl bat 3e $aapben toarcn boontjeis/ ï^ic in be3C Haar cerft* 
=B;anben in bc tiib ban ft^ ttieben ri)p en gebjoogb to02ben. ^■''"g'= ^^- 

^?ie tlueebe b?ugt bie 3c tot fpij3e plantcben/ toajS een 500?t bantoo?- j-," °"* 
telen Potatos genocmt / W in niet minber aliS btec of bijf nsaanbcn tot r'ocatos. 
perfectie bomen. Ee boben 3e in een betel met fcpoon toater/ ban t^h^ 
feen 3e een blecb 'er ober omtrent een Ijalf uur tijbsS / toaar boo? 3e 5a 
jagt toojben a\^ geboobte Kaftaniën. ©an be3e Potatos maben 3e mebe 
een b?anb Maiz genaamt / ^e fniiben 3e aan blepne plabfes? / gieten 'er 
ïjeet bjater op / en toanneer 5e biel booibieebt 5iin / perfTi^n 3e 't booi em 
boeb / en Ijct ;ap bat aloban nog bjabbig iö / bJ02b in potten gebaan / 
baar toe ejcpjeé gemaabt/ ban laten 3c !jet tbxe of bJie bagen toerben/ 
gieten IM ban ban bc ^jocfTem nf ' en iö betbolgenö beijuaam om te 
bjinben ; 3c gebjupben öet met grote lutt / en ïjoetoel be fmaab ccnigtintiS 
fuuragtig i.ö / isJ 3e ebentoel aangenaam en gc5onb, ^e3e bonb ïjebben 
3e ban b' Indianen gelecrb/ aljS mebe berfcbepbe anbere/ toclbe bie Bar- 
baren uptgebonben bebbcn 50 tot bermaab ale" tot lebcn$^ onberljcub. 

^e berbe bnigt bk bit niaitogeboutobc ilanb boojtb?ngt / toaiS Man- Mandioca. 
dioca , 't toelb b' Indianen Cazave nocmcu / be3e too:tel bomt niet bo?2 
na be agt of negen jPaanben/ 00b 3omti)bcf een gaar/ tot perfcftic, 
^[lö 3e biel rijp i.ö / ban 5e ttiel in ^t gronb tien of tbiaalf ^T^aanben 
bliiben icggen 5onber te beberben / maar na W tijb moet 3c op b' een of 
nnbere toü3e gebjupbt toojben of 3c 30U berrotten. aDan bc3e toonelen 
toeten 3c een Wom of meel te maben bat toit en bzocaicf/ entoaar mee 
5e üet geb?£b ban 't gcmcenc b2oob/ ban Jioojn gemaabt/ baar r^^^c 



26 Hifloric der Americaanfche 

Itap.tïcn t'ccncmaal ban üccoofö 5i)n/ UciUulIcn. Ec IjciiDcrt5cficrcöOï 
peren of iCinncn ïtafpm/ Dwc 3c öf toonden mci:^e rafpcn ocip nicn öc 
Mircdicwortel in Holland öoct ; toannccc 5C nu 50 Uccl gcrafpt DcOüen 
alö 5c noUiö oojöcelcn / öocn 5CvïKt rafpfcl in otoUe Htnnen Dochcn en 
pccO'cn 'a öc bostigljcpö uïu / öan tooiö Ijct gcfift en gclpt Dct tod fang^ 
fd ban Ijout, ^l.ö ïKt meel öuö tocbcrcpD iö / leggen 5e liet cp Ijcete 
Pfcte platen en laten Ijet tot önnne öoehen öafeïien / öte Dan in öe 'Sou 
ijoben op öc fnu'3en gdegt too:ï)en/ om Ocenöioog te to02ticn. CnopDat 
'ec iiicte ban bedocen 30u gaan/ 30 nemen 5e Ijet mcd bat niet D002 De 
3ecf gcpalTeert is' / en malicn 'er ï^oelien ban / ban omtrent biif of feö 
biipm öiö/ öie 3e op malfeanüer leggen tot bat 3e beginnen te bcDecbcn ; 
l^iec ma&en 3e een iD?anft ban Veycou genaamt / baar 3e fjed beel ban 
Doutoen / en in ber baab i.ö Ijet niet minber al.ö onö ^ebenter ©icr. 
Bananas. ^^ Bananis tsf gen anbere bjugt / baar 5e een uptnemenöe bjanfe ban 
maliën Die in (leröte en liefïij&ljePö ban fmaaö boo2 be üefle Spaanfche 
3Diin niet beljoeft te toijhcn. iBaar be3e ö2anli beroo23aalit ligt b2ons 
henfcljap / en onttïcüing in De ftecl Daar gebaarlijhc Qualcn upt bolgen, 
Guincas Guineas agudos iö nog een anDcre bnigt baar 3e Dianlï ban maften / maar 
agudos. ig ^ i^fjjj iiKt Q\^ öe bao:gemelDe/ Ijoetod D' een en anbec boojgaan.ö 
met toater becmcngt too?D om ben b02fl te leffclien. 
I^a bat 5e met alle 300Ken ban too:tclen en bjugten tot '-el menfcljen 
Manier van leben noDlg be5e pantagien beboutob babDen/ begonnen 5e Tabak te 
Tafaak plan- planten om 'er öanbd meDe te bzijben/ 't getn op bolgenDe ton5e ge* 
«»• fcfjieD / 3e maften aarbe beDDen ban ttoaalf boeten in 't bterftant Daar 5e 

be Tabak in ^jen/ De« beDDen tooiDen met Paimitas blaDen 30 tod be^ 
beftt Dat be ^on D' aarbe niet befcljönen ftan / alö bet niet re'genb too^ 
ben 5e begoten met ïx^ttt gdijft top on3e ^oben in Europa Doen/ toan? 
neer nu be Cabah 30 groot getoo:Den isf alts ^onge Latu Salade , to02b 
5e berplant in lange regte ïtijen op grote ©elDen / 5ettenDc pDcr plant 
b2ie boet ban malftanber / De bequaamfte tijD ban 't ^a^t bier toe iö ban 
^cutomaanb/ tot bet eunDe ban ilentemaanD/ iw todfte jBaanDen De 
mcc(le regen balt. «©e Tabak moet ooit fojgbulDig getoiebto02Den/ na- 
bemaal De minfle too?tel ban ecnig anDer lïrupD / Daar Digt bn ftomen^ 
be/ Ijct groepen belet. 5Banneer bet De Hoogte ban omtrent anDerljalf 
boet beftomen beeft / 30 fnijDen 3e De doppen af om te beletten Dat De 
flrupft met te boog grocpD / en op Dat De plant Diees te meer ftragt iiPt 
V aarbe ntag trefthen. «önDertufTcben maftni 3c eentgc ^rfjiiuren ban 
omtrent 50 of éo boet lang/ en 30 of 40 boetm b2eeD/ De;c bullen 3e 
met (lohften Die op Hamen leggen / en bier leggen 3e De groene Tabak 
op om te D2ogen / en toanneer 3e tod bjoog iö / balen 3e \jc blaDen ban 
be (teden/ en laten 3e D002 eenig j^oift (Die 3e alleen Daar toe geb2upften 
en toten 3e b002 baar nrbepD bet tienDe Ded geben ban 't geen 5e opma^ 
fien) fpinnen. 5E>e iCabah beeft onDer anDere De3e epgenfrfjaïï"/ Dat in* 
bien Dct blab ban be flrupb (tcrtoijl 3c in be gronD i.öj afgetroftften^ 

to02D / 



BOECANIE R.S. 27 

tt)o?tr/ 5e tocUcrom op mm uptipmt/ ten minden bicrmaaï i)c^ 

*i^c 5f?anfcBe pantccjs op Hifpanioia fjcbDcn aïtöö onticc öe gcfioo?;^ DePiantcrs 
jaamDcpti Uan tie <5ouUci:ncur0 tiati Toi tuga cftl^an / öoa met sontiei; «p pO^»- 
becl tcöcnfpartcltng en toanöunil. gin (jet §aac 1664» öaö De Franfche Jeoouver 

Wefl-Indifche Compagnie ÖC gCOntileaging tOt een J^OlÖplantWgeop Tor- neurs v;n " 

tuga gelegt / ontiec 't \m\h öe pantecjS ban Hifpanioia a\$ <©nöectitinen Tortuga on- 
liegcepenjcöaren/ Ut befïupt mlöDaagtic öe panters? getoelöig/ nemen^ derworpen, 
öe ijet 5eec anaUjfi/ «^nöecöanen geagt te toojöen Uan een gemeen gefel^ 
fcïjap Uan menfcDen/ öie geen magt öaööen om f)un 5oDantg te maöen / 
boojnamentUjb m een Hlanö jijnüe 't toelft aan tie l^ontnh Uan Vrankrijk 
ntet toebeöoo?öe ; ötec op namen 5e een Defïupt niet langer boo? tie Ccm* 
pagnte te koerfieny en öJt tifinpt toaö öequaam genoeg om öe Compaa 
gnte tot een geöeele berntettgtng tree Colonletetitotngett. |Baacöc<0ou* 
Uerneur ban Tortuga , ute reöelp toel ban ^lanterö boo?5ten bja0 / epn^^ 
tielijft bemecfienöe öat W 5e met meer gemaft als? De Weft-indifche Com- 
pagnie 5ouije lionncn tibJingen/ bonti een miDöel upt om 5e met een5oet 
lijntie tot 5ijn geJjoo?5aam[)epb te trefefeen. f^p beloof öe öun öaac feoop- 
manfcöappen te bectiecen/ en upt Vrankrijk joöantge ïletouren te öoen 
fiomen öle öaac toelgeballen 50utien / onUecmfTcöen gantielöe fip met öe 
ï^ooplieöen onbec öanö bat al be ^cljepen aan fjem jouben geconflgneect 
too?ben/ en niemant met bfe pantergSbanHifponioiaeenigeöanbelsou? 
be b^ö^n/ meenenbe baar boo? beel ongelegentDeben tebobentefeomen/ 
en öaac 50 boenbe boo? geöjefe ban allejs te boen getïoo?5amen / ooft quam 
]^u ötec boo? 5nn oogmerö te becepfeen/ en beiftreeg met alleen ban Sun 
be getoenfcöte onbecbjecplnge / maar felf eenige ï^oopUeben / ble belooft 
Dabben met bese glanterjj te banbelen en bp Dun te feomen / berlteten gun. 

(Certotjl be jafeen in beje flaat toaren/ quamen 'cc in 't giaac 1669, Ecrfte 
ttoee ^cDepen upt Holland met alle 5oo?tbanfeoopmanfcöappengelaben ^""^^M" 
aan Hifpanioia, toaat op be pantecö aanftonbis refolbeecbenmetDun/ opHÏpr" 
en in 't toefiomenbe tooo? altoos? met be Hollandcis te Oanbelen/ benïien= niou. 
be baar boo? 5lg be geOoo35aamDepb ban be <i5oubcrneui: ban Tortuga 
t' onttreöfeen / en fiun (boo?'tbecöbelen5ijnccboo?nemens?)tebJ2e{tenban 
't gene 3P onbec jijn <i5oubernement geleben D^ïbben. i^iet lang na be 
Bom^le bec Hollanders , Quam be <i5oubecneut ban Tortuga met een bjel^ 
^ctonpenb 3^aactupg aan Hifpanioia om be pantagien tebc5tgttgcn/ 
bog be ^lanterö beletteben Hem niet alleen Det Hlanben/ maacbbjongen DePianters 
ïjem booj Dun oBcfcDut/ fpoebigec te bertcefihcn ban Dpgcftomentoasf/ "''^'^""°- 
bwis begonnen be Hollanders met liit 5D0U1 Danbel te b^iben. .fKaac al 
be ©?tenben en ^abcflaanbe ban be oBouberneuc bie DP op Hifpanioia 
Dab/ geb?upliten alle mibbelen Uc 5c Itonben bebenï?«?n cm ben Danbel te 
beletten ; bit boo? be panters? bernomen 5iinbe / lieten 5e D«n bieren / 

dat by aldien ze niet af en lieten van haar ftreken , om daar doorden han- 
del die met de Hollanders begonnen was, te verhinderen , zy zekerlijk allc 

D 2 in 



2:% Hiftoris der Amencaan^cfrtf 

in ftukken f;efcheurd zouden worden. Cll om Ö: Hollander*; tioa l);*rtltC 

te bcrpliGtcti/ en iDc a3ou\Jcciiciir en ticö 5:lföanrï)iH.jrDiunantc'5oaT; 

Oatocn 5c aan De tluce ^èclKPcn Groter laöing alö 5: i:onr)i-i tocnffijcn / 

en tl' «Officiirsi en 't -^DontsUolli Uclc oifrm en p2CfcntLMi nca^"^<^^ ÏKöOcn* 

öc lieten Ijun to.l Ucrnoegti nn fïnar Hnnö bcrtrcliUen. TDc Hollanders 

btonmen önnc na üolocns l)un beloften tocïjeroui/ en bonöcn D' pan^ 

tece / met öeel oi'Otec liaat teöcns öc <i3ouüerncur inaenomcn al.gi tt Uo^ 

ten / 't 5" Ö003 De gtotc Ucrgenocgtnae ötc y. nlccbe D002 Den finnöel met 

De Hollanders öefctjcpt fjaDtien/ of öat 5e too2 \)m\ toeöoen ï)90pren op 

Daar 3elf»ï" toecDer te suilen hennen bcflaan 5onöec aan De Franfche j^a* 

tie meet te DepenDeeren / altoosf iy.c 't toasf/ $e namen ff{)icli)fi een an; 

öec beflupt öat U?p UKemöer toaö aïö 't Uortge / 't toelft toa.é om na 't 

Bcfluyten <!:uianD tortuga te liacen en De <DouliernGui: aan frulilien te fjappcn. ^iec 

de Gouver. j,p becsamclDen 5e 30 beel Canoe.sf alsf 5e feonöen Oeliomen / en gingen na 

neurtedo- j-jifpaniola t' 5eul / mct boozncmcn niet alleen De «ÖouDerneuc te DoDen/ 

maat ooh \ju geftecle oEplanD te bemagtigen/ 't geen ;eoo:DeeIDen tege»» 

mxihheUjf!Ct te iJolbKngen/ iipt Doof De ban De noDtge inilp Die 'et f al^ 

len tijüen upt Holland 30U gesonDen too^Den. *Doo? De5c miDDcIen f)aD; 

Den 5e in Ijaat gcDagten al ba|l geftelD / om een nieutoe ïlepubliift op te 

tegten onaf Danlteliifi ban De Ijroon ban Vranknik. it^aar 30 Dza (laD- 

Den 3e De3e gtotc omfeeetinge ban Daat ïUepne (laat niet begonnen / of 3c 

feregen tijDinge ban een Ooilog Die tiifTcOen Die ttoec ^atim in Europa 

Viïa.ö geDeclat cerD i Dit tozogt ^oDanig een ontfceltenisf in fjaat geDagten / 

Dat 3c Die onDetneming lieten ficben/ en UicDec te eng togen 5ontietieD.ö 

bejlaan te Hebben. 

De Gouver. aDnDcttuftcljen fiaD De <6oii\)etncut ban Tortuga , 30 tot 3nn epgen bcr? 

neur ver- 3cbcting alö om bit ©olb tot Ijaat botige geboo:3aamlKTD te bicngen / 

^°tvr*'ank' °"^ ^^^^^ "*'' Vrankrijk ge3onDert. 't aSDeUiljem toierD toeaejl.-an/ en 

rijk. ' ' ttoee €>02logfcljepen na Tortuga ge3onDen met laft om onDec 3iinbebelte 

flaan / l)p 3ulb een aanmerbclijbe onDerftanD bebomen fiebbenDe / 3onD 

^e tocl toegerufl na Hifpaniola ; 30 D?a 3c Daat gebomen toaren / "3on5 

ben 3e een geDeclte ban baat öolü aan ïanD/ met Doornemen Ditl^olfi 

tot een ger]oo?3tinmbepD te DbJingcn 't b^elb 3c in bun bnrt bateDen, 

HDaat De plahtetöljaDDen 30 Dia De bomft Dè3ef ^cfjcpen niet betno? 

men / en ban baat boojnemen bettoittigt 3iinDe / of 3e uliigteDcn aan? 

(lonDö (n De 23olTcbcn / tjaat ^iiP3en en bccl ban baat goeDeten agtet 

ïarenDe/ Detoelf?e aanflonDö D002 De Franfchen 3onDet ecnig meDelüDen/ 

felf De minfte ïJ)utten niet fpatenDe / getoof D en betb2anD toietDen. ^c 

<6oubetneut Daat na toat gebungsamet b302öenDc liet fjun toeten / Dat / 

indien ze zig weder onder ziin £;ehoor2aamheyd wilden begeven , hy na een 

Df Planters vergelijk wi'lde luyftercn. ^aat op Depantetö/ 3ieiiDe Dat 3e gtfen fnilp 

geven haar fe bcttoagtcn IiaDDen / 3ig 00 eentge l)002toaatDenö / Die toebet 3iiD!3f on? 

'*^"' DertebenD en bet3egelö toietDen / aan De <0oiibcnteut obergaben /" Dog De5c 

Sltticulcn toietben niet flipt agtetbolgb/ toant ijp liet ttoee ban Deboo:? 

naam* 



B o E C A N I E R S. 29 

naamilc opTinnj'cn/ öc rc(t lu*mj btu*ai{TcMur/ nut bjpberïcf. Met wat 

Kacie 2C goedvonden te mogen handelen. <ï^002 ÖCJC bjpD'^- b ÜCiJOnöcn jè 

Öaac ipliiiitiiötcn tocöcioni te Ijccboutocn/ tie ccn grote Quniuitept 5ccc 
gocDc i^aüali üoojtü^^agt/ Uccüopcnöc fJiaarlijlijS tod tutlcljen öc 20 cit 
joooo i'tollcn. 

<Dc pan^cr.ïJ lm/ ïicObcn ninac toeinifg ^ïabcn / en tioo;j gcö^cft 
Iwn öC5cll!e 51311 3e otntoou^aaïit ^i\f^ met ïnin Ijnegts^ fjct toctïue öccn / 
ticje ï^ncötö bcccmocn 510 noorgaansfUoojDetytibanöjic'^iami/ maac 
Daac ,!il^ccftcr«s men Confcicntie ï)cDi3cnï)c/ Danöclcn tiihtoUé met Imn 
EïcDameu gelijli met ^aaïöen op een .t^acïn/ fjaac aan antjere jBee^ 
flecö/ cöen al0 5^ öe Negers Doen/ Ijei'liopenöe. ga om fjaac Danöeï 
tjoojt te 5etten / gaan sommige Dan f^m eicpie^ na Vrankrijk , Engeland 
ca antierc l.ant!en / om eenige Slonge %khm en ^ongensf nvt te hippen Kinderdic 
en öoo? Ufltgöepti te Ueïlepöcn en oUec te boeren / öie 5c üan 50 ti?a m ''^"" 
Ue^e €plantien niet öcböen/ of 5e laten 5e aïö paacöen acöepöem XBt 
lajt Die $e Dun' opleggen / W tiec Negers öun ^laöen bcc oUectceffe^iDe / 
toant tje3c boo? ceutoig aan öun becbonöen 3ijniïc tcagten 5e te üeDouUcn-/ 
waac Daac ölanfte ünegtjs niet meet* a\0 ö?tc ^arcn aanïjnnUerbontien 
jijntie/ 50 fcDeelö öct D«n ooft niet tscel of 3e leöen of (lecDem <©e5e cl^ 
lenötge menfcïjen 5ijn tioo?gaciri.ö een titoaal ontieitoojpen/ Die 5e In öie 
l^toacttecen Coma noemen/ 3i)ntie een bevobfng ban al ïjaac uptecltj&e 
fmnen» <©e5e litoanl üjoiti geoojöcclti im ö? beranöering ban Imar ge^ 
inoonliilie lugt en Dactte ijanbel boo?t te ftomen / toant tnhbJilje^ too^öen 
'ec menfcBen ban goctie ïiup3en onbec gebonben / tieteettierbanlicftaam 
en 3agtec OT^gcboeö 3ijnbe/ boo? be fiegte fpijiS/ lïlcbtngc en ruftplaatiS ^^ 
ï)cel Ugt tot be5e fetoaal berballen. OBoti toojben 5c meniamaal 50 bj^c^ 
beliift geflagcn bat 3e onbec be öanöen ban öaac bJjebe ,#eetter?s boob 
neecballen. 't aBclft tft blhfötlö met grote bjoefljepö oc3ten geb/ en 5al 
be bolgenbe <6ffcOlebeni.cf/ bte boo? bes? 5eif0 cmifanbigljeben 5ceï: aan^ 
merliciijlt 10/ onöer bed anbecc tot een boo?bcelb flrcïïlKn. 

€en 3chece panter ocffenbe 3oöamg een b3?eebOepb aan een jijnec crotc 
BnegtjS bat I)p fjcm noobJ^aaïne töeg te lopen/ bog na bat öP3tg eenige J'^J^een 
bagen in 't 23ofcb berbo^gcn Dab / toierb lp toeer geBregen en aan 3i)n piantcr. 
<J5oblo3e jBeefter te rug gebjagt / bf e ïjem 50 b?a niet in w magt Dab 
of Op bebal ftem aan een 55oom te binben / bcrbolgen^ gcèjelbe \\\} Dem 
50banig op 3iin blote rug bat ïjet blceb öcm tappclingjS b? 't 5lnf neer^ 
liep/ en om be fmert ban 3ijn UJonben te groter te maliën/ befmeerbcn 
ï)»j 5e met fap ban ^limoenen bermengt met ^Dcper en Sout. ^n lie^t 
cUenbige fitiat liet Dn licm 24 uuren aan bekoom gcbonbcnttaan/ teiaac 
na bp 5ün pijniging toeber begon / gee^elenöe bcm gelijö te boren 50 fclj^iö^ 
feelijlt/ bat be arme blocb met be5e fterbenbe tooo?ben be43ce(lgaf: Ik 

bid d' Almagtige God , Schepper van Hemel en Aarde , dat hy de boze 
Geeft toelaat» om uw voor uw dood zo veel pijnigingen te doen gevoe- 
len} als gy my voor mijn dood doet lijden. Cenb^ej^mbe^aaïi/ ijnUjaar? 

D 3 , m 



3p Hiftorie der Americaanfche 

vord op tig De gooöjte bcctoonöinno l <ï^ii'it liepen na ött fcD^üifiehjfi fm ocen 

rcïï"'i" ^^^''' ^^ ^^^^ ö^öcn tooojbp/ of b' ^imtiottge öcgrcr/ Die rle^ gccoep oe^ 

wgcitraVr 5ec oetojmentcecöe bloeö afl300?D Ijaö/ liet öe bo^c <0ee(t toe om Dc5C 

Jöiicüarifcijc en onmcnfcbeli)hc üoosstoigt te besitten / 30 Dat Die 5clf Dö 

toicDe OanDen met Dctoelöe tp 50" onno5ele ï^negt ree DooD gcpijnigt! IjaD / 

nu tot 25eulen Dan 5i)n epgen Sicöaam (Ice&ren / tj? fcIjeucDen ^ijn ep# 

gen UleefcU ban een / en beet $ig jelf 50öanig Dat \p geen menfclj meec 

celeeli/ fcpjecntDcnDe en liuplenDe Dag en nagt5onDecopl)oiiDen/ tot Dat 

l)i> epnDelijh in Dese öafecnp 5ijn <6eefl gaf. 

rn de cari- T^^c pantecjCf op De Caribifche Eyianden tjanDelen Doo2gaan3e{ Sun 

bifche Ey. ijncgtsf nog erger : op 't €planD Sc. Chriftoffei tooont 'ec een Bekefte ge* 

zenogcT naamt/ en onDec De Hoiiandfche i^atie toel bebenD/ Die obec De 100 

gcr. ban 5ijn !^negt)S Doo? gee3eien en flagen om öalö geb?agt Deeft. D' En- 

geifchc gaan al meDe op De5elfDc toij5e met fiun i^negt.ö te toecö/ De 

grootfle bacmDectigöepD Die 5e aan Daac plegen/ tö/ DatbDanneec3eom5 

trent feiS ^aren geDienD Ijebben/ (3ijnDe altijD boo? feben giaac onDec 

' Engeifche becbor.Den) 5? Dun 50Danig bJieDclnb ïjanDelen/ Dat 3e Dun 

Dtoingen om 'ec JlBeettec te biDDen fnm aan anDece te becbopen/ en 50 

op nieubj koeDec een febenjacige DienftbaacbeiD in te gaan. gjb Deb 'er 

Uele gcftenD Dte Dusf 15 of 20 ^aren geDienD DaDDen eer 3ebunb?pDfpD 

dEngeifchc CïOttDen bebomen. 0nDec Dte i^atte iö nog een anDcre liatDe a©et/ Dat 

^^'\k^T ^^^^^^ ^^" 'ï^^" ^^" ^^^ ^^^^ ^^^^^ ^^ ^^ «ïcngelfcDe ^cbellingenfcDul^ 
Sïifchuid. öig ijS/ 3onDec De magt te ïjebben ban 3e te bonnen betalen/ 30 mag De 
CceDiteur Dem boo? 6 of 8 .tti^aanDcn berbopen. ^og omDe3ï;e5ecniet 
ïangec met De5e en Diergelijbc (toffe op te bouDen/ 3ullen top obergaan 
tot ïjet befcbJiiben Der beroemde en geDenbtoaatDigfte boojballen en on- 
Dernemingcn ban De grootfle Ece-ïloberiS Die 'er/ 30 Inng tb in Die4B»e^ 
toeflen berbeerD öeb / getoeefl 3iin / en mag De 3le3cr ber5eberD 3ijn Dat 
Det 3onDer eenige 3ugt of een^ijDigbepD gefcbieDen 5al / Dat ift ooft geen 
gefcbieDenttTen 3al berbalen oj) goeD geloof en ban boren 3eggen/ maar 
alleenig 3öDanigc togten en onDernemingen ban Detoelbe iU 3elbeeenoog* 
getupge ben gctoecft. 



Vï. HOOFDSTUK. 

Handelende van d*opkomft der voornaamfte Rovers op 
de Kuil van Amcrtca. Het Roemrugtig bedrijf van 



I 



'Pierre ie Grand. 

1^ De bortge ^oof D-Dceïen ïjeb iTi berbaaïD fïoe \\\ geDtoongen toaö 
mijn lebcn onöer D' Amcncaanfche Ecc-ïtobcrïf te Ixjagcn / toi?lfnoo2t 
ban menfcljen ib ^oDanig noem om Dat 3e geen (Commiftle ban eenfg 

Opper- 



BOECANIERS. 31 

<0ppcc-3©O2|l ïKbben/ toant t^ ï^oningen batt Spanjen in bcrrcfjcptje gc^ 
icflciuljcöcn Ijaac 3lfijc5tjntcn aan öc feoninöcn ban Vrankrijk en Enge- 
land gC50nl3C!l OfbÜenöe / om te klagen over de overlaft en Beioertens wel- 
ke die Rovers dikwils op de Kuft van America aanregteden , 2ells in 't 
midden van de Vrede. Èccgcn aUijö tOt anttoOO^Ö / dat zodanige men- 
fchen zulke aóte van Hoftiliteyt en Roveryen niet begingen als Onderda- 
nen van die Kronen ; en dat daarom zijn CatfJOlJiftc JiBajfCftcpt tegens hun 
mogt procedeeren als hy beft oordeelde, ^g ^ontnh ban 3©2anfei:i)Ö zey- 
de dat hy op ?^ifpantOla geen Fortres of Kafteel had j ook de minfte pen- 
ning voor Tribuyt van daar niet ontfing. En ö^ ^Ontnfe ban <!cngc{anlï 
voegden 'er by dat hy noyt eenige Commilfie om Hoftiliteyt tegens d' On- 
derdanen van zijn CatïJoUjfie ^iBajCflept te plegen aan die van ^amatca 

gegeven had. <0ofe oaf öic öoninft ntct allccn titt anttooo2ti/ maat om 
Ijet ^qaanfcöe J^of te üeDaacn b3(crtj öc ^oubcrncuc ban Jamaica op 
ontboöen en een anïjec in Dcö 3elf.ö plaats a^ftclD. W. 't toelft ebenbjcl 
tie5e 0obcr0 niet feon beletten om alö te boren te toerft te oaan. TDog 
tct top ban Oaac (loute actiën öanbelen/ 5uHen top eecfl iebiS ban fjaar 
optiomft en oeffeningen fpjefecn/ ooft ban be boo?naam|ieonberDun/ en 
Haat toö3e ban toecutling eec 5e in Ece gaan, 

b' <ï^ec^e ÖObec W op Tortuga betienb toaief / toajS CCne Pierre ie Grand Opkomft 

of pctec öe <620Ot / geboortig ban Diepe in Normandie. ö' <ïEctfle attk r?/'^T 
bie ijem befaamt maafite/ toa?ES Oet nemen Dec J^ite ^Übmiraal ban be ^ "" ' 

Spaanfche J^loot bp be Gaap Tiburon , aan be 3©ïtt5i)be ban Hifpaniola. 

't 3©clfi öP bolb?agt aUcentg met een 25arfe op Ijebbenbe 28 USan. ^e 
Spaniaards gabben tot Die tijö ï)et Canaal ban Bahama ijeen en toeec ge^ 
paffeecb 5onDct: eenig gebaat te b3e5en / toaac booi Pierre ie Grand boo? 
be Caycos in Ece gaanbe bit grote ^cbip opbegcmaftfeeUjb|ictoij5cbte 
men bebcnftcn bon in banben ficceg. ^e Spanjaards liU 5e aan boo?ö 
bonben/ toiecben aan üanb ge5et/ en b^t ^fbip in Vrankrük opge5on? 
ben. ^e manier op toclbc bese onbertsaagbe ^iel bit grote ^cbipaan^ zijnftouce 
ftlampte en berobcrbe / 5al tb upt bet bag-berbaal ban b' 3fiucteur met o^^^rne- 

5i)n epgen toOOjbcn ï)icr inbOCgen. De Bark , jegt bP/ daar deze Pierre '"'"^^' 
Ie Grand met zijn gezelfchap op was, had al een lange tijd in Zee gezwor- 
ven zonder eenige prijs t' ontmoeten die waardig was te nemen j en door 
dien ze gebrek aan mondkoft begonden te lijden j waren ze in gevaar om 
van honger te fterven. Zijnde hier door by na tot wanhoop gebragt , kre- 
gen ze een groot Schip van de Spaanfche Vloot in 't oog 't welk van 't 
Gros was afgefcheyden ? dit Schip refolveerden ze te nemen of in d' on- 
derneming te fterven. Waar op z'cr na toe zeylden om te zien hoe fterk 
ket was , en hoewel ze oordeelden dit Schip het hare ver in magt te over- 
treffen , zo dwong haar eensdeels de nood daar ze roe gebragt waren , en 
anderdeels de gierigheyd om de kans te wagen. Terwijl ze nu zo na ge- 
komen waren dat het 'er onmogelijk was te konnen ontvlugten j leyden ze 
in handen van haar Capicain Pimi U Crmd den Eed af om hem by te ftaan 

tot 



^2 Hiftorlc der Americaanfclie 

tot de laaüe droppel bloeds ^ 'c is waar dat de Rovers van gedagten wa- 
ren dat ze dit Schip onvoorzien tot tegcnweer zouden vinden > en daar 
door het te ligter zouden konnen v£rmeeüeren. Het was in de (chemer- 
avond doen ze den aanval begonnen j dog eer ze zig inwikkelden bevolen 
ze de VVondheeler van de Bark , om ze in de grond te boren > op dat haar 
eygen Schip onder hun weg zinkende ze dies te meer gedwongen zouden 
worden dapperlijk aan te vallen en over te klimmen. Dus zonder eenige 
andere Wapenen als het Piftool in d' eene , en het Swaard in d' andere 
hand > klommen ze over , lopende al t' zamen na de Kajuyt , alwaar ze de 
Capitain met eenige van zijn gezelfchap vonden» fpeelende met de Kaart j 
die ze een Piftool op de Borft zetteden , hem beveelende het Schip over 
te geven. ' De Spanjaards , verbaaft van deze Rovers binnens boords te 
zien, begonnen te roepen ^CfujS 3^0^11 On.St! 5i)n ÖCt ^upbeljEf/ Oftoat 
5ijn ÏJCt^ Ondertuiïchen hadden eenige de Kruydkamer bezet en andere de 
Wapenen in bewaring genomen j al die eenige tegenfiand boden dodende » 
waar op de Spanjaards haar aanftonds overgaven. Die zelfde dag was door 
eenige van 't Bootsvolk de Capitain aangediend , dat de Bark dic ze in 'c 
gezigt hadden , een Zee-Rover was ; waar op de Capitain antwoorde ; 

„ ^cTjoon 't 50 t.ö / 30U tft öan l?oo? 3ulh een onnozel önactuno alö öar 
„iö/ UtcüaacD $i)n / necn5eftec/ al toa.ö l)ct ccn ^cljip 30 groot en flcrft 

3>ali$ 't ttiyue lÖ» Zo dra had Piene Ie Gr.nid deze rijke prijs niet geno- 
men j of zo veel van 't gcmeene Bootsvolk als hy van noden had , in dicnft 
houdende, en de reft aan Land zettende, zeylde hy'er mede mVrank/ijl^ 
alwaar hy bleef, zonder oyt weder in America te keeren. 

d> Inwoon- So Ö2a ïjatiöen öe ^lanterö en Sjagerö Uan Tortuga ntet gelioojö litit 

ders van tic5e öoüerö 3uUi een rijïie pziiö genomen fjaïJöen / of tjc tanöén üegon- 

^uinen \^r ^^^^ '^^ ^^ töatecen om Daar bco2ücelti te Vjolgen / gelijft coli V>elc ban fjiin 

wt Roven IJBüt tiagcli)li5C l)e5tg{jetieii öcrlatentie / liaar öefl öeöen cm eenige hlenne 

lebegcven. ^jarftcn tc Deljomèn / en tiaar metic öe See te fcOui'ntcn. jTJaarnietm 

lïaat 3nntje om 'er tot Tortuga eenige in fianlren te lirijgen of alöaar te 

bouttien/ refolbeecticn 3e om met Ijaac Canocs uPt te baren en 3eeltierö 

te 3oeltcn / met tje3c Canocs ftrupflen 3e eerfl op Cabo d' Aivarez , aU 

toaar öc Spanjaards gebJoon toareh ban b'eene ^tab op b' anber te ban^ 

öclen in blenne ©aartupgen met bcbjdhe 3e l^npöen / CaOaft en anbere 

ÖOOpmanfCljnppen na be Havana boeren / altoaar b' Europifche Spanjaards 

Nemen een gcbjoon 5i)n te bomen. ï^ier toaé bet bat be3e itoberö in 't eerft een 
groot gecai gpopf getal be^er ©aartung'en met be booj^epbe ftoopmanfcbappcn gela- 
^e"""^" ben in Ijnnben tncgcn / Xiic ^c na Tortuaa liiagten / en be Itoopm.inrcDap:^ 
pen aan bc ^:§clicpen tic op bun toebcrfiomft toagtcöen of bp gebal baac 
lagen/ berbogten. ^ct be toinfl be3ec piij^en boo23agcn 5c baar ban 
noob3abeli)Wjc'ben om anbcre togten t' onbcmcinen / bic ten beele op Cam- 
pcciic, tw ten beele op Nova Hiipanic gcmunt toaren/ en in toellie bcn^ 
be plaat5cn be Spanjaards liic$ tiM fen grote banbcl bjcbcn/ op biclbc 
iöuflcn 3p ccn groot getal üoopbaarbnff»)cpen enooböibbJiloDeelearote 



gen 



B o E C A N I E R S. 33 

^cTjÊpcu bonücii/ ocft ïjatiücn 5c tu mütöcc nis? een .ïï^aanti tijbs ttoce 
ban Ï3C 3toaöc(lc ï^oopnaacöccö en ttoec Qrote ^cficpcnöieöcSpanjaards 

met rilbCC tot Campeche OClflöcn D-'^t'^fn OiW na Caiacas tC gann / ÏJCVO' 

beuö en te (t2ro?tuga opGeb,?.igr. 3SI Ijet ©olït Dan 't €p\avit} öoo? tie5e 
coctic booitöting aanacmocDIoti boojnamcntlüö binnen De tpö tean ttoe« 
giacen ïjc iHijhticmmen l^an !jct €nianö mcchclijh bcrmccröerö jfcnöe/ 
beaonncn Ijct Qctal öec mtict^ y^hxm te l^ermeeröcrcn tiat 'ec in ho^tc Het get»v 
tijö in tJe 3^aUcn tinn tiat fticpnc oBi'lantj oljec be ttointia ^cïjcpcn ban der Rovers 
öat 5O02t ban ï)olö öccceö lag^n. a©aai: op be Spanjaards fjaai* nobe^- ^jr"" 
tpcn niet langcc ïïonncnöc öulben/ ttoce grote (0o2loöfcï)cpenu!fitru{teijen *" ' ' 
50 om be l^uilcw te bebepligcn alö op be ©panben tö licuptTai» 



VII. HOOFDSTUK. 

Hoe de Rovers haar Schepen toerullen en haar Reyzcn 
rigten. 

E€r be t^ober.iS in ^ee gaan/ geben 5e fecnnijS aan pbcc bie 't aan^; noedeRo- 
gaat b)at bag 5e aan Doo2b ijeöbcn te öcmcn / ü2cngcnbe pberiBan vers haar 
30 beel ponb ï^nipb en 2:00b met 5tg aljc^ 3e ooibeelcn nobig te 3uli iSen! 
len DcölJen/ toannecc 3e nu alle aan Doo?b5i)n/ oberleggen3eeciHb3aac 
5c p?obifïe 3ullen ftonnen öeöomen ; boojnamentUift bleefcf) / nabemaal «^ar rc 
3e \3\} na niet anber$J eeten/ Daar boo?naam|le fpi^ö boojgaanjS ©erïtenjS ^S^èi' 
bleeff fj 3iinbe / en \}a^t ttoeebe fpij5e ^cDilbpabben ^k 3c een biepnig 
30uten. Eomtijb^ beccbcn 3e b' een of anbec plaats^ toaac be Spanjaards 
gebjoon 3ijn inm ©ccftcnö te meflen / en 'er menigmaal ober be bup^enö 
jluft.ö W eeti Hebben, Ee öomen bp nagt aan be3ê plaat3cn/ cnbe^oe^ 
bersJ bjoning be3et fiebbenbe btoingen !)cm op te flaan / en Ijun 50 beeï 
5^erftenjJ te gebeti alsS 5e begecren/ Oem bjepgenbetebobeninbicnöpöct 
toepgerb/ of ceniggerugtmaalit; èa be3eb?epgementenb)o?ben menige 
maal ooft aan be3e arme ^toiin-óoeberss of anbere per3onen/ t^U Ijaac 
in 'er ïioberpen tragten te berljinberen / in 't bjecfi gc(telb. 

tClbuö bleefcD genoeg tot ïjaar ïtcpö beftcmen Ijcbbenbe / Rceren 3e toe^ 
ber aanboojb/ 3e fcljaffen ttemaa! baagö / enpberïinegtftrijgt50beel 
gp eeten ftan / 3onbcr maat of aebJigt / ooft 3al be l^oft geen meer bleefcïi 
of iebsf anber.ö aan be Capitairi geben aïjS aanbemin^eiBatroojS. %l^ 
liet ^cïjtp nu biel ban ^S^eben.ömibbclen boo23ien i.ö/ 50 oberleggen 5e Artijketen 
toat bjeg 3e toillen nemen om 'er geluft te 3oeften / ooft (lellen 3e eenige j" ma?"" 
boo2b3aarben in gefc8?ift bie pber berbonben i$f natefiomen/ enboo^al- kanderenop 
ïen of toel be boojnaamfle onber liunonberteftenbtoojben/ fiiertoojbo?^ over een • 
bemeUjft in ter neer getlelb ïjoe beel gelb ^c ijoof b boo? Ijoof b boo? be i!ep!S ^°'°"'' 
5uUen Dcbben / aljJ boo? eerjl Doe beeï be Capitain 5^1 Ö^lJöen boo: 5i)n 

E ^cöip/ 



^^ Hiftorie der Americaanfche 

^cljip / ten ttoccticn ijct ^nlnrtö" ban tic ^cliccps-^imntiurman / 't 
toclli gcmccnlijh loo of 150 flufilicn Uan agtcn homt te belopen, g^an 
i)et ^Mnriö ban lic ïöonDljccIcc en boo? 3i)n Itift met gcnce^mttiticlen / 
tte aemceniijh gcfcljat bioitj op 200 of 150 fluljlicn/ cpntjclijli toat Pticc 
ljcl)002iDcn te fjebben öic öf gebjonö of bcclnmlj iö of cctito ïiö hbijt 
raaht/ alö / boo2 't berlteö ban tjc ccgtec arm 600 jluhhcn ban agten of 
6 ^laben: boo: De linbec arm 500 jtufiBen ban agten of 5 ^laben/ 
boo^ 't rcgtec been 500 flubficn b.in agten of 5 ^^laben/ boo: 't Unfecc 
btm 400 fiublicn ban agten of 4 ^labcn/ boo2 eenoog looftüMicnban 
agten of een ^laaf/ boo2 een binger 30 beel alö boo: een oog/ boo? 
^2Cbific en ©ictualic rclicncn 5e boo^gaanisf omtrent 200 (iuhlicn ban ag^ 
ten/ bc ^onbö öa/'.r be5c betalinge lun moet ftomen/ i.önietanbeceial.ö 
f)ct geen 5c op be5c togt 5u!len homen te beroberen/ toant anticriïntjS iö 
onücr bit ©olft tie5clföc 3©ct aljcf onber anberc S^ce-ïtobcrjef / £een prijs, 
geen betaling, ^a bat nu öe5c 5ommen ban bc lioofösom afgerroüfeen 
3i)n / too2b tjet oberfcijot onbec !jun ccgtmatig becöeclö / na lie rang bcc 
per5:ncn / toant lic €miipt\ ftrijgt booigaansf feö maal 50 bcel alö een 
getncen jBatrooö / b' anöerc töebelfjcbbcrsf na P2opo2tic ; maar ban bc 
meeftc tot ^c minjlc ban 't 53oot0boUi feriigt pbcr cben bcel / 5:lffirögcn 
bc gongensf pber eti\ ftalbc po2tie/ nabcmaal al^ 3e een beter ^fl)ip al.ö 
jöaar epgen bcroberb ïjcbben/ !jct ber ^ongenöpIigtiöljetborigc^rDtp 
in b2anb te ftelicn / en "er ban op tt berobcrbe p2ij.ö te bergen. 
Zijn mal- £c onbcrboubcn 3eer goebe 02bje onber ö""/ toant [jet io" 5eer (ïren^ 
lundtr gtjj^^ bcrbobcn toahneer 3c ccri p2i)ö homcn te beroberen / bat pmanb 
"■°"** lebis boo2 3tg 5*^lf 30u beljoubcn / maar ïjet mott allcisf / alö reebö ge3cgt 
(0/ gelijh berbcelb bJ02ben. ga 5e nemen 5elfbanmalftanbcren een picg^ 
tigen <Cch/ bat 3e Ijct minjlc bing bat op tic P2ijd gebonben to02ö niet 
3uHcn agter bouöcn/ en toanneer bcbonbcn to02b bat pmanb be3c €eb 
6omt te b2c&cn/ rjU b302b upt bet ge3e!fc(jap berftoten/ 3e 3ijnb'eente; 
genö b' anber 5ccc beleef b en meebjaarbig / 30 bat inbien b' een iebö ge^ 
b2f clit 't geen b' anber fieeft / Ijp D^'t met grote gmegentlicpb aan Dem 33! 
gcben. a©nnneer be^e nobcr^ een prii.ö genomen (jcbben / 3uUen 3e aan^ 
jlonbö \ii mccfle gcbnngenc aan %m'ïi 3cttcn / allecnig eenige bje.iitige in 
Ö.iar bienft beöcubenbc/ W ^c ooh boo2gaanjS na tbjcc of tiiic garen 
öntflaan, 2c 3uUcn boo2gan'i0 cm 3ig te berberfcben bet een of 't an^ 
bcr <ï:Planb aanboen / maar tod büojnamemliih lic 3u!fte bic Su^btoaarbtf 
ban Cuba leggen / altoaar 3c fjanr ^cOeycii fcbonn mal?en / tertoiil gaat 
b' eene partp gagen / en b' anbere in \h\n Cnnocg' op ecrigc pjijafirunfTcn. 
©ecltöb<s oberbaUcn 3c b' arme ^cïjübpab bi<^cDer.ci/ lik 3e ban btoüP 
gen 30 lang 3c öaar ftil 3ün boo? fiun te biffrljcn. 
vierdcricy ^\\ berfclKt^bc bcclcn ban America to02ben bierberftanbc 30C2tert ban 
SdDad ^flJilöpabben gebonben. b' <ecr(lc 3C02t 3ijn 30 groot bat 3e tnfTcben 
iea. ^ * be 2 en ^000 ponb tocgen/ bc ^cïnlben 3ijn 30 3aat bat men 3e gemafte 
fechjö met een mcj* ban fnijbcn ^ maar be3c 5ijn «iet bcqnaam om gc^ 

getcn 



B o E C A N I E R S, 35 

0ttat ti tóojticn» TBC thjcctjc 5oo?t 3ijn ban een nuööclmatige cwte m 
öiocn Uan coUuc/ Daac ^ctjilDen jnn fjncöec alsif b' eccjl öcmclöe/ en 
5tjn Dart een aangename fmaaft. ^^e tscrtie 5oo?t bccfcDcelö tocpnig tn 
öcöaante ban öe ttoecöe/ alleentg öat öaac Doof Den biat öihftcc 5ört / 3e 
too^tien ban te 5p^infcDen Cavane gcnocmö/ 3ön niet goeö ban fmaaft. 
^e biecöe 300?t toojöcn Caret gcnoemti / en Mjw Die ban Europa 3cei: ge? 
lijït/ De3e joo^t omljouDcn önai* omtrent De Élippen/ en iebenban^ee* 
appelen Die omtccnt De3e jöüppen gcoepen s De D^ie antiere boben gemel* 
De 3ao?ten leben ban gcaö Dat op De 5inDige 55anïienonDcctoatecb)a(l/ 
toeiHe 23an6en 30 aangenaam groen en bol graö 3ön Dat3eDebccmafec^ 
Ipe Hoilandfche 3©epDen bjcl geïijhen. ^anr €ncren 3ijn Die ban De M»arEi«. 
Crocodil op na gelijft / maar 3nn 5onDer fcfj^-l en aïleenig met een Dun ""• 
blieö üeDelit/ 3e too?Den ïangö De ^rranD tn 3ulfi een grote menigte ge? 
bonDen/ Dat inDicn 3e niet menigmaal Doo? De Bogel^^JbcrmelDbJicrDen/ 
De Ece ban ^cDilDpafcDen 30U firtelen. 

^e3e <!B>iercn \jmm 3eftere plaat3en toaac 5e alle ^aren fjaar Cpe- waarzedie 
ren leggen/ biaar ban De boo?naamjle 3ün De D?ie €planDen Caymanes i^ggen. 
genaamt/ leggenDe op De Doogte ban zo graDen 15 minuten |^oo?Dec 
b^eete / en omtrent 45 iBijiet» ban Cuba. 

't ^tf aanmcrltenö toaarDig Ijoe De ^cïjilDpaD^en De5e €planDen feott;^ 
nen binDen / toant öct grootfle geDeelte ftomen upt De Golf van Hundu- 
ras , 't bjelfi omtrent 150 aiBijlen Daar ban Daan isf* j^eeltpsf gebcurb 
Öet Dat De ^cljepen Doo? De Dupfleröcpb ban 't toecc geen öoogte öonnen^ 
De nemen op öct geïupD Dat Dc3e ^cBilDpaDDen in't3toemmenmaBen/ 
Daar courö rigten en Die €planDen öomcn te DerepBen. 5®anneer fjaac 
tijD ban b?oepen boo?bp tö/ begeben 3e Daar na 't €pïanD Cuba 't toelö 
Daar goeD boeDjel berfcDaft / maar 30 lang afö 3^ aan De Caymanes 5ijn 
ceten 5e toepnig of niet. %\^ 3e omtrent een jBaanD in De Eee omtrent 
Cuba gebjeeft/ en bet gebJO?Den 3un/ bJOjDen 3e Doo? De spanjaards iw 
5ulft een grote menigte gebangen Dat 3eDaar^teDen/ ^o.ipen en jDlcfis 
feen genoeg5aam 'er meDe Itonnen boo?3ten. Ee bangen 3e op bofgcnDc 
toij5e ; 3e nemen een grote ^pijfter op De manier ban een ï^arpoen ge^ 
maafet/ Die 3e aan een grote ftoö bail maliën/ en De ^cDilDpaDDen 50 
D^a 3e maar boben toater Bomen / tn 't Eöf baerpcn / en 30 DoDen. 

D' ^ntooonDerjS ban Nova Hifpanie en Campcche laDcn Doojgaan.ö Daat 
boojnaamde BoopmanfcDappen in grote ^cljepen. ^ie ban Campechc 
3eplen in De 3©inter na Caracas De Trinidades en Margareta , en feeeren 
Dan De*s ^omerö toeDer te rug. <©e ï^oberö De3e tiiDen toetenDe / ftrupf^ piaatz» 
fen altoojs tuffcDen De OobengemelDe plaat3en/ en inDien 3e geen aanmcr* '^"'„iffkd. 
fielijlie bupt beftomen Bonnen/ nemen 3e gemcenUjB gcbaariiUH'r onDcr- Rover» 
nemingen bp Der DanD/ geU)B upt Det bolgenDe acinmccBcn.ötonaiDig krujiren. 

bOO?beclD blijfeen ^aU €en 3eBere ïtOber Pierre Francois of PieterFranf- Pierre Fra«=. 

zen genaamt/ met 31)0 25acB op DebbcnDe 16 ^Ti>an/ een lange tiïD in «^o^^- 
Eee ö^ööenDe öe3too?ben / op De ^c D<JP^n BrupffenDc Di« ban iMaracai- 

E 2 bo 



^6 Hiftorie der Amcricaanfchc 

bQ na Campcche tc ntg tlonöcn te liomcn/ 3onDcc kW op tt öocn/ Dtv 

(loot cpnMijti 3ün coucönaöeRanciienetefcttcu/ öaac cm Hijhc ^aarl^ 

Danh i^/ öclfdf» iJP '^lo ^'^ ^''^ ^^^'^^ oP öcïjtofjtebanttóanlfeiKenljalf 

öraati 5^oo?Ucc i)?cct^ Cot toclhc BitTf Ijccp giaaclijh.ö tonn Carthagena 

ttoaalf 23arücn ontiec Ijet g^lepDe tonn ccn (OoilogfcDtp tooiticn afgc5on=; 

Hy":»tn» tfu / pDec 23atli ïjccft ten mtnflen 2 l^cgcciS op/ tJie 5cci: bctjcnötg in 't 

Riodeia tJUPlicn 5ün tcx. tiicpte ban fcö Uatjcm toater/ alVoaac 5c goeöe part? 

'v^widdc ^aarlcn üinticn. (öp öc5e ©loot gcnaamt De Paarivioot Ocffoot Pierre 

pl"uvir. ^ Francois , ccc l)p lebig na Ijup.ö 30U liecven/ ccn feanö tc toagcn. "ïBi 

fchcrj. 25aclicn lagen in be mono Uan De ïüDicc dcia Hache ten ^Cnhcr / Ijn 

<Oo?logfcöip omtrent ccn Ijalf |ïi)ijl ban öaac af/ en 't toaö Ócfl fltl toc^ 

Der. ^e ^obcr Imn in De5c gcftalte UcrfpicD ïjebDeïïDc / liet aanflonDö 

De 5eplcn ballen / en roepDc (angjS De 3©al Ijeen alö of ÖP f en ^paanfcD 

jDaartupg bJajS gctoecH Dat ban a'KaracaitJo lüxiam / maar 50 D2a f)aD 

Kccmcde l)P ^c paadöanli nfer op ^v/ of Iji» ücfpjong De Bifc ^CDmiraal/ 5iin5 

Vice Admi- Dc ccn ^cl)ip ban 8 ^tuMtcn/ op IjcDücnüc 60 jl>an/ gcbicDenDe 5tg 

"al- ober te gcbcn / Dc spanjaards DcDcn in 't ccrtl bjcl ccnige tcgentoecr / maar 

toaren ten laajïcn getiooD5aal!t Det op tc gcben. l^p|Tkii'c(lccbanDe30fcc 

Rcfoivcerd ^IDmiraal jijnDe/ refolbccrDe Ijet ^oMogfc Ijf p aan te Doen / öopcnDe/ 

het Oorlog- fnDien fip 't 5elbe lion berobercn / 5ig .05ecflcr ban Dc Decle ©loot tc ma^ 

fchip aan te {,gj^^ ^^^j, ï,e5en cpnDc iict l]\} aanttonDo; 3nn ^arone in De gronD boren / 

°'"'' en op W ^cljip Dat D? bcrbbcrD l)aD Dc ^paai)fcljc ©laggc toajen / en 

ï)et ^ünher optöinDen/ Dc mecftc ^panjaarDö D002 bclofren en Djengc^ 

mcnten DtoingenDc om (jcm tc Helpen. ,rDaar 50 Dia DaD l)ct (DoMog^ 

fcljip niet bcfpcurD Dat een ^cljtp iipt Dc ©loot begon 3?»'! te malicn f 

of Ijp DceD Ijet 5elbe / bJC^cnDc Dat l)?t 25ootöbolfi booznèmcnef toaö om 

met Dc niihDoni / W 't in DaD / Ddo: te gaan. <De iiobcrö Ijct (Oozlog^ 

ffl)tp mcDc onDer 3epl 5tenöc / liacn Hier op aanftonDö af ban Dc^c on^ 

iKrneming / Daar 5clf]ef ii\ geen jtaat btnDcnDc om getociD mer gcto'clD tc* 

gen tc gaan / öoenDc allcenig Dnn bcfl. om upt De ^tbicr \\\ 't ru'^mc 30p 

tc ra'ïcn/ D^t 'OojlogrcDip Dit 3ienDc/ maalrcn 'er aanftonDjf «^igt cp. 

TBc nober / om 't <Oo?Iogfcl)ip t' onthomen / ^cttc tot 3iin o'igcluh al bt» 

veriic7en toat D^' lionDc / bjant Dc totnD bcainnenDc tc toahhercn/ r-iafucn lün 

hanr grote grotc 0ic\\t obcr booiD / bJ.iar Dooj 't D^'in onmogciijh toa.ö tc ftonncn 

^^^^' cnrbluatcn. 

TD002 Dit ongelulihig toebal begon liet OoiIogfcDtp lianD ober DanD op 
Dc ilobcc te toinnen ca Dem cnnDdiilt in re balen 7 mair De^c bebinDen? 
De nog 22 gcjonDc 5lF)anncn op te \)Mm\ / Dc rcjt DooD of gctoonD 51111^ 
ti I gaben De mocD niet berloren / rcfoIbecrenDc Daar liunD ten Dunrflcn 
te berbopcn en Daar 30 lang re toccren aljï mogclijlt taaö / 't geen 3c ooft 
Geven haar booï ccntgc tïjD 3eer Dappcrliili DcDen/ tot Dar 5c cnnDeli^ft gcDttiongcn 
<»▼"• toirrDen 3ig ober tc gcbcn / ebcnlnel onDcr Dc^c booibiaarDcn Dat 5e niet 
olss :§)l'iben 30uDen gcDanDcID bJO^Den cm flccncn te D:artcn cf booi Djic 
of bier blaren tot anDecc arUcpD gc&inpfct toojDen / gclüli alö 5^ ttiet Dc 

3^cöcriS 



B o E C A N I E R S. 37 

SlicacrjS tiocn / inaac önt 5c «n cccftcit ann ccn l»?? Hlnut! 50utim aan 
^lanii ac5ct lüö02ticin 't <6ccn Dun tccgcftaan totecD/ Uuö mocjten 5c jia 
met art Qm\ 3c oenomen DaötsenoViecöeDen/ 't toelfiaUeenig aangaap 
len obec De looooo (luftöen ïitoam te üeö?aocn/ beOalUen tiet ^cDip/ 
P?ol3i|ie/ (boeteeen/ ^c. al Ijet tejelftc tiit tie ülpfte ^?p?s 5cu gcmaabt 
IjcDüen Ut 5e DaDöen feonnen toenfcften / en W 5e 5eliecli)ö toeg gejleept 
30uöen Ijebben/ intiien 3c/ gelülJ oe3^öt i&/ Öaac ö^ote ïlöafl Riet Uec* 
loren ijaöDen. 

^ïi oo?ïjeel tic %i^ct geen onöfenft te 5uUen öoen om een antiere on^ 
liecnemtng/ niet minöec aanmeclien^toacirtitg aliS De reetjS ijerDaalOe/ 
Diec in te ijocgen. €en 5eftece ïioUcc upt Portugal geboortig / en öaac- 
om Bartfioiomeus de Portugees genaamt»/ mct een 5531:0 Uan Jamaica / Barthoio. 
Cemonteect met 4 55a1Ten/ op Deböentie^oiBan/ omtcent Cabo de Cor- ^*="'^*' 
rente Op Ijet €planij Cuba ftcupffcnDc/ ontmoeteöe een groot ^cljipho- ""^^ 
mentie üan Maracaibo eii Cartagena , en na De Havana geDeflineecD / ges 
monteeiD 5ijnöe met 20 ^tuhfeen m op ïjcbbenDe 70 ,^an fo 5I)afifag(ec$s 
alö ^oot^üolh/ toeth >§cl)tp \p aanflonD?:? bcfloot t' attacqueren cnteiel Neemt een 
'cc 30 Dapper op aan Dat Ijp 't 3elbe na een lang en 5acDnefet5tg gebegt f°°V, 
bccoDecDc. ^u$ jBeeflec ban 't ^cljip / en De toinD contrarie 3ijnDe om tS 
na Jamaica te lieeren/ refolbeerDen 3e na Cabo St. Anthonio (aan De 
aBeft^ijDe Dan Cuba gelegen) te gaan. <©m alDaac berfcD toater in te 
nemen / ttiaar aan 3e groot gcbjeh ïjaDDen. 

4Dmtrent Cabo St. Anthonio geljomoi 5i)nDe/ ontmoeten 5e op 't on^ wordgeno- 
l300?5ienfl Djie grote ^cbcpen Die ban Nova Hifpanien itomenDe na De «n^" <=" ver- 
Havana gingen / Doo? Dcbjclften 3p (niet magtig 5ünDe t' ontblugten) fjer- '^'f ^h?3. 
nomen en gebannen toieiDen/ en ban al Ijaar fiiiftDommen/ Dic3eeer|l ^ ^ 
eb:n te boren bchomcn IjaDDen/ 'beioofD: toant De p?i)0 D002 (jaarber^ 
obecD lï)a?2f gelaDen met 120000 ponD Cacao en 70000 ftubfeen bnn ag^ 
ten. fCtoce Dagen na Dit l)aar ongeUift beliep Ijaareen5toare(l02mb3aac 
Ö002 De ^f ftepen bnn maiïianDer af raaliten / en Oet grote .^ècljip Daar 
De^e ïloberö op toarcn geraaïite in Campeche : beel Der boo.inaamfle 
l^boplietien a.^n boojD ftomenDe om De Capitepn te bertoclftomen / ïion^ 
Den a.wftonDö De3c ^03tugccffï)e ïïobec / Die genoeg onDer Dan Ocfaamc 
toaö tocgcnjef De bccibouDigc .^fKooaDen en aobernen op Die l^ujïen gc^ 
pleegt / 't geen 5e nog in berfclie gcljeugcniö IjaDDen. 

;Dc>s anDeren DaagsS na Ijaar feomfte/ 5onD De .^I9agi<ïraat omDege^ isingcvaac 
ba>^genen bnn boo2D te Oalen en na Daar berDienfle te (traffcn / maar bje^- ''='" f'^^^"- 
jenDe Dat De Capitcnn ban De ïloberö Dun mogt ontfnappen/ gelDïj DP fe^nwoidèa. 
(bp \mt te boren gebannen getoecfl 3ünDe) nog eenö geDaan DaD/ oo?^ 
DeelDen 3e beft Dem Dien Dag aan IJ002D te laten bcbaaren/ tot Dat 5e een 
<iBnlg 5ouDcn opgercgt DcDben om 'er Dem Deö anDeren Daagö aan op te 
fuiop'cn : Dit aerugt ïilnam Bartholomcus toel Daaft ter ooren / toaar Doo? 
Dp op alle miDDêlcn beDagt toaö om Die nagt t' ontblugten / ten De5ert 
f pnDe nam W ttoee aarDe potten in Debjeltte De ^panjaarDiS getooon ^ftn 

E 3 3©D» 



3S Hiftoric der Amcricaanfche 

aöijn lipt Spanjen In tie Wcft-lndicn te D2cnoen/ en (loptcn3cmctöiir6 

hiQt toe / lioojncmcn.ss 5ijntic om 3c in 't 3\Joemmcn te ocOnu'hen / c)jin 

öelüft tric Qiiic öie in Hit ftuntl onccUnren öurhen of leDijjc blnscn ge? 

Diunïien. <Dc5e noDioc boo2bercnDinö IjeüOcnDe gemnaht / toaore öp tot 

öat 3e alle iï\ fïaap toacai / maac geen feanö 3icntie om iijn bjagtet / tie 

Hy dood 5eec naacftig op Ijcm pafte / t ontblugtcn / fneeö Dp Ijciti met een meo / 

ïrrdercn '^ ^^^^^ ÖP Ü^pmelijH Ijaö Ujeten te Dehomen / tien öalö af/ Daiic opliet 

on"iug't"' ÖP 5i8 3oet)e^ in 't toatec glijtien/ en öoo? beljulp Dan öe itoee gc3epDe 

feannen/ Ijoetocl fip nopt geen 3toemmcn geleecö ïjaö/ gecaafttc fju aan 

S^anöy lopenöe aanflonöjs ^^ofcljtnaaröö" in/ altoaar fïp 3ig (niet Der? 

Ijcnöe te Uoo2ffBön feomen) öJie öagen üerfföupltie / niet antiero uutti- 

gentie alö toilïjc Èrupöen. 

^'ord te ^«^ iJolocnDe Dag lieten Die Uan öe ^taö naarflig na Dem in 't 25ofcö 

vergeefs (öaac 3e Dagten t»at Ijp 5ig 3e6erlp in ijcgeUen öati) 5oeften» 't 3©.iü 

lezogt. Barthoiomeus upt ecn öolU 25oom/ töaar in DP 5ia lïcrfcfjolen Ijaïi / ge? 

noeg lion 3ien/ en Doc 3e toetier na tie ^taö geheeiD toaren/ öroop fn» 

toetier upt 3ijn fcöuplplaatif / nemcntie 3ijn toeg na del Golfo tnftc om'? 

trent 40 jBölen ban Campeche leggentie / altoaar fjp eintjelijö na beer? 

tien öagen rep5ensf aanlitoam / gctiuurentie toclfte tijö pp untnemenDc 

Lijd grote Ijcnger en ti02(l mocft lijticn / geen anliere booacaati bp 3ig ijeübenöe aljj 

armoede, gg^ ïilepne Caiabas iti't toatcr gebulb/ en öcbÏJenDe niet antier9totfpn5e 

alö een toepnig iBofclcn öie ijp bp 't ^tranD aan tieülippenbong. (On? 

bertuffcfjen mo£Jl tjp eenige ftibieren palTeeren/ en niet bonnenbe 3toem? 

men / toaö Ijp tocöerom in be groctfle benautotljepb beö ïDcrelbö / cpn* 

beltjö bonb öP aan ^rranö een oube ^lanft leggeti W boo? bc Zeebaar 

ton.ö aangcfpoelb/ baar eenige grote ^ppcrö in toaren/ bietjn'ermet 

(tecnen uptlilopte / en niet 3onber grote arbepb 30 lang op een fieen fieep 

tot bat 5e bp na aW meffen fnijben ftonben / toanr meöe fjp eenige tahfeen 

ban ^omen affneeb / en be5elbe 30 goeb alö lip bonbe bp een boegenbe / 

maalitener een 53lct af baar l)p be aibicren mee ober geraakten. (Cun? 

Komt aan beli)h / geiijH top gc3egt fjcbbcn/ aan Cabo de Golfo mfteftomenbc/ 

oofütriite, ijjii^^ lip baar een iiooffcïjip ban 5i)n epgen jl^ahherö / bomenbeban 

«^lamaica: aan be3e berljaalbcn ijp al 3i)n ongeluhften en tegenfpoeben / 

Bei<omtecn uict eciie ber^oel'.enbe om fjem een ©aartupg met 20 jï^an tctoilie.ige^ 

vaartuyg. ^jq^ / xxnt ïDcWi ge3elffljap alleen Ijp beloof be na Campeche te3ullcnftee* 

ren/ en tjet ^cfjip't toelb in be flibier lag/ en booj 't toelft fin omtrent 

14 bagen te beren genomen toaö getoeeft/ te bcfpJingcn. 2e ftonbeii 

aanflonbd 3ün ber5oeb toe/ en maalneneen iDaartnog gerecb/ toaar 

mebc \]p f 3epl ging om 3iin booznemen upt te boeren / t geen ïio oob 

binnen be agt bagen na bat lip ban Golfo tnftc bertrohftentoaö/ beftig 

bolbjagt. tóant 30 bja toaö lip niet tot Campeche grftomen/ of dn boer 

met een onberfcïi20fifie moeb en 3onber eenig gerugt te mabcn na 't '-Scfiip 

cl^mt het toe/ W ban 't ^cljip meeiiben in 't cetft bat bft een ©aartnpg toatf 't 

Schip da*r toelU mct (Contrabanbc toaren ban Eanb btoam / en bcrepben Dun baar? 

om 



BOECANIERS. 39 

tm tot c^«i tcöcntoccc/ öog 5^ bonöcn ïnmc tod Datijl iit 'cc mcnfita De? •^y^r s"'- , 
ti2oacn/ toant 30 ötinjl toa.ö tie ttoUcc niet aan boojti / of fp:ong met alle iecES.' 
ifeaii oDer/ toallentic 30 öappec op D"» aan Oat tie Spanjaards in 6o?ten 
tijö ociJtooiio^n toaren 3ig oUec te gcben. 

%m& H^eeflcr ban 't ^cljip 3i)ntie ftapten 5e aan(!ontiiS gct tünlicc en 
liepen onDec 5epl/ upt to2C3e Dan öoo: eeniQe antiere Baartupgen bec- 
Ijolgt te too?lien. "^it ocfcljiclje niet 3ohöer fiim grote bUiöfcljap / Baar 
in 't l)e5it ban 3uUï een bjaaf ^cliip 3ientie/ boo?namentUi6 Portugees . 
bie (bos: een ttoecbe betanbecing ban 't geluft nu toebec rijö en maotfg 
Oetoojbeh toaö / banc ÖP ftojtjS te boren op W 3elf be ^cljip ocbancen 
en gcconbcmneerb toa^ om geDangcntetoojben) bier boo: bcröoopte gro^ 
ter bingen upt te boeren / baar Iju ooft toe 50U Rebben Bonnen liomen / 
nabemaal 'er in 't ^röip nog een 3eer grote guantitcpt njlïe ftoopman* 
fcljappen toaren / Dcetoel 'er 't gelb uptgeligt en m be ^tab gcbjagt toa.ö : 
maar tertoijl \)p couxë na Jamaica jtelbe/ toicrb bP W 't €pian?5 Pïnos Hy veriiea 
aan be EuPb5ijbe ban Cuba gelegen/ ban een ö^ftige floim aangetafl/ f''°'i^J'°' 
W 5ijn ^cljip tegetiiS be l^lippen jardmos genoemb aan fpaanbcren fmeet. '^" '^' 
^^og Portugees met 5ün ge5clfcljap ontfttoamen 't in een Canoë , toaar ontviugt in 
mee 5e tot Jamaica aanfetoamen / altoaar pti met lang bleef of öp begaf "" ^*"°^" 
5ig tocer ter Eee en tot nieutoe onbememtngen/ maar toa.ö altyb onge? 
lufthig, 

^Kt minber aanmerhencitoaarbtg ?nn be baben ban een anbere ïïo^ 
ber HH tegcntooo2big nog op Jamaica tooonb/ tU in berfcfjepbe gelegent; 
Ijeben toonberlpe bingen iiptgeboerb beeft. I^p i^ een Groninger ban ge^ RokBrazi- 
boo2te / maar om bat bp lang in 25?a3il getooonb ö^ ^ ft / bebben 3e Dem ^'='"° 
be bpnaam ban 552a5iltaan gegeben. ^oen be Portugecfcn be Hollan- 
ders Brazii toeber ontnamen/ toaren berfcöepbe^atienalöban baartoon: 
nenbe {a\0 Engelfche, Franfche, Hollanders en anbere) gcncob5aabt3ig 
clberö bf ^n te begeben. TDe3e per30on begaf 3ig na Jamaica / altoaar 
bP niet toetenbe aan be boft te bomen 3ig onber 't ge5elfcbap ber öober.s? 
begaf, ^p boer eerfl e^ige tiib boo? gtmeen j^an/ en bjoeg 3ig30toel 
bat [)>? ^^'^^ PïJf c ont5ien en béminb toierb / eenige ban 't 25oot.öbolft op 
een 3efiere bag met bun Capitepn berfrbil bcbbenbe/ liepen betooojbcn 
30 t)oog bat 5e bcmberlieten/ to02benbeboo2^2a3iliaangebolgb/ toten 
:5e tot b«n Hepboman fi03en / en ft02tö Daar na eèn blepn 3^aartupg bc? '^'°'<^ tot 
bomen bebbcnbe/ maaïuen 3e Hou Capitepn. ve?S 

ïDcpnig bagen bier na / nam bp een groot ^cWp feomenbe ban Kova Kccmt«cn 
Hifpanicn , baar beel gelb in toa^J/ 't toelftbP tot Jamaica opb2?,gt/ boo2 grootsch.p. 
toclhe baab bp in grote reputatie btoam / boctoel bp 3ig anbèrfmtö 3eer 
btoalüft b2oeg / toant bibtoil.d b2onben en b3l 5ünbe liep Dp langö tic fïraat 
alö een bol menfcD / ffaanbe en toonbenbe alle hk bent tegenö htoamen / 
3onber bat 'er 3ig pmanb tegencf b02(ï flellen. Cegen.ö be Spanjaards bab 
bp een onber^oenlpe baat opgebat/ en toaö tegenö bte ||atie oob 30 
jöarbarifffj böjeeb/ bat öP'er berfcljenben aan Boute ^pecten Deeft been 

bja- 



4,0 Hiftorie der Americaaiifchc 

biaöcii o\\:m om öat 3c Dcm peen plaatsai toilöcn aanU)ij5cn Daar W 

©erijcnö Uon (tcclcn. 
Hyveriicft <8p ccH ^cliccc tijtj Op tc ïtufl Uaii Campcciie ftciirifTcntic / bjfcclï DP 
zijn Schip Ö002 ccn Bly.ue tl02m ücloycn Die 31311 ^clnp tcgcnö ^trnnïï nan tluhfem 
cnontviugt (j^gct/ lu' Gccaaïitc met 3iin SBolü in een Canoc aanlXanö/ maacfton- 
ineceenca. ^^^^ ^^^j,-^.^ ^^.^^ ^^^ j^^^^^ (Öctóeec ucbenij ccn tocPiuö ïiruPö en 3I00D üeci 

Ge;n Ec namen aantionti.ö Daac toeg na Goifo müe (ticgemeencïDijft 

ïiec iilo\3ec0) Ipcnöc op tocoi ot^otc Donoec en ti02(t / tjclijft oemecniijft iu 

^ord door toocfte plaateen cebeucö ; öoö Öet flfmjle tian alle» toajS tiat5e Deo: 100 

een party ^paanfcljc ïiuptccö toccbolfjti ijDtcrUcn. Braziliano ijct nahenDc oeUaac 

v?rviw iJem^tlicnDe / moeöiaöe 3i)n ge5cllen met öc5c tooo^Uen aan» Makkers , 

V " ' 3epDC l)p / gy ziet het gevaar dat ons dreygt voor oogen , 't is zeker dat 
de Spanjaards op ver na zulke goede Soldaten niet zijn als wy; paft het 
ons dan niet beter } daar wy dog niet konnen (al wilden wy) ontvlugten 9 
dat we haar d' overwinning betwiften , en liever met het Zwaard in de vuyft 
een eerlijke dood fterven , gelijk het dappere Mannen betaamt , als ons 
aan de Spanjaarden zo lafhertig over te geven, die ons zekerlijk met d* uy- 
terfte Tormenten ter dood zullen brengen , wat my aangaat? ik heb be- 
lloten my tot het uyterfte te defendeeren. ^CflOÜcrjStoarcnmaarDertiO 

tn't öctal/ öog öoo? öaac öappcre <iDber(letiu^aangcmocötötl)ef[oten3e 
ccnparfa t' oUcrtotnncn cf tz ftectoen. l^iec op fteïöen 3c fiaac in po(luu2 / 
toagcentic 30 lang tot öat 3e öe Spanjaards ontiec'tDei:epfttianöun,^iDuö? 
Quetten DaöOen/ W 5c boe 30 geluftfeig loflen Dat met poec fcljoot een 
ïluptec ban 't ^aacö geligt toierD ; ^H ^cbegt DuucDe omtrent een uut / 
toaac na öe Spanjaards De Dliigt namen ; De i^oberö Dusf ^l^eeflec Uan 't 
5©clD 3i)nDc/ pIonDcrDcn De Doöen/ en Die nog lagen te 3icltogcn met De 
3^olDcn ban fjaat .i^iusquctten Uoojt aan ïiant DelpcnDc / namen De iDaac* 
Den Die 5e \\\ 't èelD VionDen/ en beiboIgDcn Duö op Dun gemaft Daac 
toeg. 2&?a3tliano öaö in Dc5c (IcijD ttoee DoDen en maat ttoee gehtoet^ 
ften üeliomen, 

acet 3c nog aan Goifotrifle Tttoamen/ UcrfpieDcn 3c centoeïtoegcrudc 

SDach ban Campcche aan De l^uft ten %\\\\tt leggenDc / om eenigc Ca- 

noës Die Danc toai'cn gefiomcn om l^out te laDcn / te Defilien. I^iei- op 

5onDcn 3e fe^ .^Tiian iipt om op De Canoés to pafTen/ Die 'cc Deief ahöercn 

Daagiö mo^genss (tcïtoijl Dct B^olö in 't 55ofc!) toaö gegaan om ï^ont te 

ïjappcn) jl^eeflcr ban toiccDen en fiet aan Dun jlialJhcrö toeten lieten/ 

Nemen eea tic 3C l)Oo?t ijcmauDcn en*ec DcConbojccmeDebccoUecDen; Duö De Deele 

Vloot Ca- 3[^ioot in 'er getoelD I<cDbenDe/ geO?aft Daar anDcrö niet nisr ccnigeboo2* 

■oesmetdc yg-^jj / -j ^^^^ ^^ ^jjjfj tuepnig xw De3c ©aartupgen bonDcn. ;Dog Dit gè? 

tonvojer. ^^^^ ^^^^^ ^^^^ ^^ ^aatDen Die 3e met Daar geD^agt fiaDDcn / DerDulD / 

Alsmede tóelhe 3e DoDen en 3outeDen met Ijet 30ut Dat 3e Up goeD geliih inDc^arfe 

een Schip bonDen / en met ïjet toelljc 3e Daar moeflen lieliclpcn tot Dat 5e Detec frons 

vanNova jj^j^ Dcliomen. ïtojtö Daar na nam l)p nog een nnDcr ^cDip Dan Nova 

iiiipanicn, ^^^^^^^^^^ liomenDe om na Maracaibo te gaan/ gelaDen met bcvfcljcpDc 

hoop^ 



BOECANIERS. 41 

fioopmanfcïitippcn en ftimm ban mtn. jBet til Het tóclfic W tot Ja- 
maica oeiuhhia litoam t' acribecrm/ en bolgcmj fiaac octoootne <nïio?te 
Dao<^n alle.9 toctiLtom in l^rccotn en i^octlmpjcn ooojü^agt/ 5<g tot alle 
500.2t ban ^^cbaucljerpc obcrocbentje ; ecnige tic ^cc 0obcc$f ftonncn toci in oeRor«y 
ccn naat ober tie 2 of 3000 (tuühen ban aoten öoojb^engcn / ja pbanlg *""""'? °^ 
allejS opmaUcn ö^it 5e DcjS anticccn öaaoö nanbjelühö een l^embti aan 't rJlr'S 
flüf IjebDen, gii IjeU jclf Qs^im tiat'ec een 500 (tulUicn ban agten aan jaaoftuv- 
fen cremcenc ]^occ caf «Heen om fjaac naaüt te mooen sten» .^:Bijn ep- '^e" y='"='^* 
gn aiBceflec liógt 3omnjtiö een ^jjp a©ün/ en tjte op 't miööen ban öe brcnVen''' 
jliaat IcooenlJC/ ïjbjonc ip alle öie boo:üp öuicen met Dcm tcD?inhen/ 
Ijun ti?epgcntje anijcrflnt.ö nm een ^itlool te öoojfclifeten / 't jdf üc öecïj- 
fip met (Connen 25iec / öe Djanli ober öe flcaat ööienüe en be 3lictien ftaac 
lilcbercn baat ntee tjegtetenbe/ sonöec aQt te g^ben oföPB^tgebJaabbe^ 
bo?f om niet. 

^c i^obevö 5ijn teaenjS malïtanberen jeec milb ; toanneer pmanb aï= 
W bfïloren jjeeft/ 't toelli menigmaal boo? sulft een manier ban leben 
gcbeucb / 5ullcn 5e ijcm toebecom ban aïle^s cijBelp meöcbeelen. gin 
fecoegen en ^?inlïöup5en fjeODen 5e ntebe gtoot ccebjjt / bog op Jamaica 
bcboeben 3e niet al te biep iw fcbulben te berballen / nabemaal b' gn- 
tooonbcr.ö albnar malftanbec ligtelüft om fcimib berftopen. 't ^ö miin 
l^atcoon gcüeuïb bat i)p om een fcljulb öie bp in een !^coeg (baau [)p 5un 
meefle miböelen in becteerb öab) gemaafit Ijab/ bechogt biiecb. <©e3C 
IKan öab nog paö bae iBaantien te boceti ober be 3000 (tuöftetiban ag^ 
ten tn getceb gelö geDab / Uk alle in W öo?te tijb boo?geb?agt toaceu. 
^og cm bjebet tot onis berHaal te ïieeren. 

I^a bat Braziiiano buiS allesS boD2gcb?agt Dab / toaö Dp genoob5aaftt Braziiiana 
toeöec in Eee te gaan en op nieuto 5ijn gcluü te 5oeöen/ Ijp begaf 3<g ij*^''*' " 
bjebet na be öu(t ban Campechc , 3pbe 3ijn gebjoonlübe bec5amelplaa"tef ; ' "' 
bijftien bagen na ^p l»om(t albaac/ begaf fip 3ig in een Canoc om be 
^aben ban W ^tab te berfpieben en te 3tcn of öp 3ig niet ban eenig 
^paanfcli ^cftip ^Ifieettec hon maliën» .ïlSaac W toagf 30 ongelubfiig 
bat öp met al 5rtn ©olö gebangen en aanitonbjs boo? be <6oubecneHr ge* "«^ord ge- 
bjagt toierb/ bie'cc in een flinftenb gatb3ierp/ boojnemenjs 3rtnbe fjaac "^"s""' 
alle op te finopen. <Z?rt 5011 fjet 3onbci: ttoüffel in 't toerft geftclb Ijeüben / 
tnbien ®?a5iliano bc3e 3lift/ tie öaac ooft bet lebenbeljidb/ nietbebagt 
ïjatj ; \}\} fcö2eef in be naam ban anbere jftobergf bieop^eetoaren/ een 
25?ief aan be (lBonbemeuï / ban ^nljoub : Dat hy zorg zou dragen om 

de perzonen die in zijn handen gevallen waren wel te handelen , want in- 
dien hy ze in 't minfte kwalijk handelde j zwoeren ze dat ze noyt aan ee- 
nige Spiin^aardi die ze in handen kregen ■> kwartier zouden geven, «©eje 

ïiobcvö bihtoiljef tot Campeche cn m anbere plaat3en ban Weft-indicn , 
onber Span jen gcfjorenbe/ geboeefl 3i)ntie/ 3ob2ee0bcbe<0oubcrneurbat 
tnbien Ijp be3e flraften/ bun ;ïlf>abiier,öbeelftb)aab30ubcn bonnen beb2i> 
ben/ toaatom tjp öa»ir ontflocg/ ebenbjel onber <eèbc bat5cboo?aitoo!eï 
-. F Daac 



^2 Hiftorie der Amcricaanfchc 

Veder i" ijtiQt ^cc-itOVjctpüt 30uljcn \3cclatcn. <en 50110 fianc aïef gemecne jRa* 
vry>^eyd tro5cn tiict öc Galioenen na Spanjcn» ^n öe5C ïicp.ö üJomicn ^c gc5ament« 
m sinjen Iftö 500 (ïuhhcn üaii agtctt oöcc i 30 Dat 3c na tjaat aanhcmtic alöaac 
gezonden. tiKt lang Dlcucn / maac Dant ban alle nootJ5alicIn&öeöen Uooj^tcn ïiebüen^ 
Komt we- öc / liccL'ticn 5c tocüccom na Jamaica : üan toaac 5e tocöccom aanflonljjS 
der in Ja. ix\ ^cc olttöcn / bct!?i)\3cnlïc bed gcotcc öobecpcn en tojeeötietien m te 
^^'■'"'^ boren / boojnamentliift D' arme Spanjaards w 3^ tn Dantcn feregett op al^ 
berïinnöe ton5e tojmcnteercnöe. 

7Bt Spanjaards geen ft^jicf 5fcntie om teö-s optitt©olfuetoinnenof Dim 

getal te bcrmintjeren / ücfiotcn tjageliihjs' Dct getal ban fjaar öoopbaac^ 

bcrö te bcrmtnöeren/ tiog tilt toa.ö meöe 5onöer b?ngt/ toant öe ao* 

bcrjs 50 beel ^cD-^ren niet meer in Eee btnöenDc / Ucgcnöen (n €roepen 

De Rovers te bcrgatieren/ en ïanötogten in Daar gebieö te öoen/ ^teöen/ <©o?? 

beginnen ^cH tw iDlefilien berbjocflenue / plonöcrentie / b?antientie en robentie al Dv't 

t^onaerne- ^. ^^^^^ ^^^^^ ^^^ ^^^^ jCanötogten eerfl in Dantien nam / toaö eene 

Louis scot. Louis Scot , Die De ^taD Campeche ingenomen en geplonöcrD Deeft / co^ 

betiöe en bcc\t)ocilenDe al Dct getie DP If^^nDe ; en na Dat ïin nog een grooc 

0ant5oen D^ar DaD afgeDtoongen / De ^taD eerfl beritet. |^a Scot htoam 

Mansveid. ten anöer / genaamt Mansveld, Die Granadainb:iDecrDeenDoo2D2ongtot 

in De Zuyd Zee , tot Dat Dp epnDelijïi Doo? gcb^iö ban bco:raab genooD^ 

jaaïjt bjaö te rug te feceren/ lp nam Dct €planD St. Catharina in/ aU 

toaac DP ecnige gebangene Dehbjam / Die \)^\r\ De toeg na Carthagena in 

nieuw Granada gelegen / aantoe3cn. TDog De (lonte DaDen en onDerne^ 

janDavidz. mi'igen ban eene jan Davidz tot Jamaica geboren bonnen top Dier met 

5b3ijgen niet boo:bP gaan / toaar bw 5omtniae 3:er aanmeibcijift toa- 

ren / boojnamentlrtb ^ijn toonDerbare boo:5igri7De?'D en DappcrDepD in 

Det bobcngemelDe lioninbcüb ban Granada "betoonD. ^C3e noVier een qcf 

rupmc tüD in De GoltvanPocacaurogelu-uj'ftD^^DbenDe/ bmopDe^^cDe^ 

pen Die ban Carthagena na is'icaragna floitDen te bomen / te pafTeh / en 

HyLand geen bxin De5elbe ontmocrenDe/ bcfioot ten laaflen in Nicaragna te %ma 

jianNica. Dett / D<^t ^cDtp Op Dc Jiuft bcrbcrgenDe. t©if boojnemen (leibe Dptoel 

"gna. jjg,^^ ^-y^f -ff i,aa^ in 't ijji^ift / nciticnDe 80 aPan tipt 90 Die D^^ in alleiS 

DaD/ (toaac ban bP'er tim liet om op Det ^fbiP te pafTen) Die lp gc^ 

ïiibcliib in D2ie Canoës berDeelDe / met boojncmen De ÏJcrften te bcroben 

en De ï^up3en Der boojnanmfte gititooonDcrö ban Nicaragna te oIonDeren. 

<Dnö boeren 3c in \)aat Cano.s bp nagt De CiibicrDienaDe^faDlenDe/ 

tp/ bP Dag Dnar met 'er ^f Hupten on^er De (€abften banfèomen/ Die 

langsf De bant ban De itibift in grote menigte groepen en ber ober Det 

toater Dn'igen / bcrbcrgenDe. tDe DerD.' nagt aan De ^taD g:bomen 5iin? 

De/ toierDen ^e toel ban De ^cDilDtoagt ontDebt / Dog Die iwenDe/ nlrf 

ÏIP ^e Spaanfch Doo2De fpjcbni / Dar Det ©ifTfberö toaren / Die iwt ge^ 

toectï 3iiriDe om te bilTcDc;^ tocDec f DupjS btoamen. Se DaDDen een <^n^ 

Diaan bp Dun/ Mc/ om Dat 3ün ïl^cetler Dcmtot^laafljaDtoillenma:» 

ben/ 



B o E C A N I E R S. 43 

fictt/ ban fiim tocg celopen toa.s?/ Uese fp?ong 't ccrfl aan 3lanU en öoo?^ 
(ïah aant1:ontj.ö öc ^cöüötoaot / ött öcöaiin 5ijnt!C fitoamcn 5c gclijficlijö ^odm de 
tn öc ^taö / caanöe Uoon na D?fe of bier léuP5<^ ö»'" ^^ Uoojnaamjle fn kómVtf 'a 
^tcödingcn/ öanc 3e 5aoRij aanftioptcn/ tictoilöc odoUcnlje tjct©2tem destad. 
Den te 5i)n te Deuren opcnöcn / toaac op De aoDec^ met alle magt tn- 
Djongen / (tcelenDe al !)ct gclD en EiltJec Dat 5e UinDen ftonDen. <©o& piondete» 
fpaiUDcn 5e De ïjccficn nog gctoijDeDf noen niet/ Detoelfie alle 5onDec cenig "e/ke°^" 
ontsag of eerbtcDigöepD gcplonDccD en ontDcpltgD tnierDen. <0nDectufTcDm 
gaDDen Dte genen Die tjaac öanDen ontlJlngt toacen/ Doo? Oaaï fcfijeeU' 
toen en ftermen De geijeelc ^taD in opcoec geb^agt en De 25utgeciJ op De 
been / 't todft De aotiecsf DetnemenDc aantlonDssJ DeeD De blugt nemen / ^^ "J^» 
een gcore 0oof en eentge geUangenenmetöaacnemenDe/ Diesemetöaac "" "^* 
ïepDen / om Dat inDien eenige Uan öun Doo? De Spanjaards mogten gefece* 
gen toojDen / 3? De3e üonDen geb^upften om 'ec Ijaac l^aöfiersf meDe te 
ïofTen» ^u.sf gccaafuen 3e aan öun ^cDip en ftaöen met grote fpoeD in 
^ce / DtoingenDe De geliangenen eer 3e 3e toilDen losf laten / om 'er 50 
toeel Weeicö alö 3e tot Ijaac iftepff na Jamaica noDig ïjaDDen / teDe30?gen/ 
Dog 50 D?a IjaDDen 5e ïjet ^nfter niet geligt/ of 3e 5agen een €roepöan 
omtrent 500 Spanjaards alle toel getoapenD op „^tranD UcrfcDiinen/ op vorden 
toten 3e eenige fcfjoten DeDen / toaarDoo?3c03nrnooD3aafttenDèt^tranD c°°!^,°?ds 
te Derlaten/ Dog niet 3onDer groot l)art3cer ban De öobersf met 50 beel tlJeLefs 
^ilDec upt Haar ï^eröen en ^up5en toeg te 5ien 3ePlen. rcrvoigd. 

TBt öoberö ftregen in De^e gelegentDepD ober De4ooo|luB6enbanagï 
ten tn gelD / beljalben beel ^ilber en ^utoeelen Die t' 3amen tocl ober De 
50000 (lult&en ban agten en meer toaarDig toaren/ met al 't toelfte 5e 
6o?tö Daar na gelufeftig tot Jamaica arribeerDen» ijïöaar Dit 300?t ban 
menfcDennopt lang jiaeefler ban 'er gelD 3ijnDe/ toaren toel 8 aafltoeDer 
geDtoongen Doo? Diergcliifte miDDelen meer te 30c6en : en Capitepn Da- 
vidz èo?t0 Dier na tot MDmtraal ban 7 of 8 ^clöepen b'^rboren ^iinDe / ^^"?a h''^^ 
ging met De5e j^loot na De s^oojDfiufl ban Cuba om op De ©loot ban mïaai van 
Nova Hifpanien BomenDe/ te pafTen/ Dog De5e^cöepenmifrenDe gingen de Rovers 
5c na Fiorida , altoaar f\p 5ün ©olfe EanDe / en öet ^teDebcn genaamt i^^^^^- 
St. Auguftin dela Fiorida plonDcrDen. i^et Cafleel ïiaD een I3e3etting ban jerd h« 
200 iBan in/ maar fionDen ftet plonDeren Der ^taD niet beletten» stedeken 

(Cot Duö berte ban De gelegentbepD ban Hifpaniola en Tortuga , alö st.Auguftin 
meDe |luft.ötoi)5e ban eenige boojname llobcriSgefpjofienbeBljenDe i ^uh ^^^»^^o"- 
len top nu berbclgaiö De DaDen ban ttoee Der bDOjnnamtle ^ee-3^oberjS ' 
berbanDelen/ toelfie 5eec fcöjtfefeelijö en onmenfcöelyö met De Spanjaards 
Ijebben omgefpjongen. 



F 2 VIII. HOOFD. 



^^ Hiflorlc der Amerlcaanfche 

VIII. HOOFDSTUK. 

d' Opkomft van Francois Lolonois en beginzel zijner Rq- 



veryen. 



irancois "TT^ Rancois Loïonois toa«i ix\ tiat o«üccïtc ban ©janTiCLjïi öcüoten 't tocIB 

Rolooois IH Les Sables d' Olonne Of de Sanden van Olonne^cnnamttUOJtl. "^rt 

A 5nn ^aiötr toiccö ()p boe? ^ncgt of ccr ^labe bolacnö öe boo^ae? 
mèlöc octooontc na öe Caribifche Eyianden bccöoctlj / ban bjaaK l)p na 
3ijn tijti uptaftïtertij te ftcböen tot Hifpanioia htoam. ^icc Icgaf ÖP 5ti 
Ecnige ttjb b? be Jagers , ut ijp $ijn ïlobcFpcn op bc Span j aards begon / 
bebKlhe bJp tot aan 5ijn ongelubUtg cpnbc becbolgcnjef bccDalen 5ullctt. 
Vaart vooi 6jn 't cccft bccb fjp tbjcc of x^ixz togtcn alKf gemeen jl^atroojs/ baaac 

Matroos, jj^ |jp ^fg 55 öappcc ÖbJCCt / bat Op be gunfl ban Monfieur de ia Place , 

Bekomt een al.ö boeii <èoubccne«c ban Tortuga, b)on/ bic bcm een ^cbtp gaf om 

«chip. 'cc 5ijn geluH mebe te 50chen / bat bcm in 't eerft b^el ^^'^^ liep / boo? 

bicn (jp ivi feo?te tijb gcote ïïpbommcn bp een bergaberbc. ïï>aac 5i)H 

toiecblieben tcgcnsf öc Spanjaards bJ.iccn 30bamg bat be faam baat baii 

boo? gebeel Indien bloog/ en ^obanig een febJift in bc spanjaards bzagt/ 

bat 5e in 3ön tijb ïiebec bcgtcribccba^b toilöcn ftecbenofbct^cnipinbe 

gconb boten alss 5ig aan b m obergcben / toctenbe bat ^c geen genaöe ban 

ficm u bertoagrcn batiben. ^og bet gelub 5cIö(hi ftanbbaCig 3ijnbe / 

Teriieft ftccrbc ftcm Ha cenige tijb Xiz tlug : toant bP bcriooj in een itoatc (lo?m 

het in een jjj,^ ^^cöip op öc Bufl ban Campcchc , al 't ©olft bjierb gcbozgen / maat 

""' 30 b^a toaccn 3c niet aan slanb geltomcn/ oftoietb^nboo: De Spanjaard» 

Word door becbolgb/ Wt meefïe p.:^ct ban bun boob fïoegcn en Lolonois bbjetftc / 

de snan. ^jij» 'ff 5cöcclijb ftct ^tcbcn br ingcfcboren 30a bcUDcn / inbicn \i'? ^z bol* 

kwcEii?''" Ö«nbe iifl niet gcD^upftt ïjaö ; bp nicngbc onbcr bet üloeb bat upt 3ij»t 

toonben blocpbcn eenig 5anb / toaar mcbe b? 5iin aangc3igt en a'.ibere 

beclcn ban 't Eifbaam befmeccbe / btuppenbe 50 onbec be bobcn öie baac 

ont]*omt lagen/ altoaac bP 50 lang bleef leggen/ tot bat be Spanjaards bet ©elö 

jiec door iicfiaten babben. TDocn (tonb bp op en begaf 3ig na 't J^ofcb / albiaac 

ftn 3»jn toonben bcfi boenlijh berüonb / toaac na bP 5ig / in ^naanfcb^ 

Begceftiig blcbeccn bermonib 3ijHtic/ op to:g na Campeche begaf/ baac V\v cfnige 

'lacampe- ^jobcn outmoctcöc / Die |)p bJpb'-Pb beloof be vMm 5c bcm toilDen ge^ 

*^*' booj3amcn / en 3tg onDec 3nn geicpbe bctroutocn / 't toelïi 3n a innamen / 

en een Canoe ac(tolen bcbbcnbe / bcgabcn 3e 5Jg met !)em fn Sec / en 

btoamen gelufebig tot Tortuga , be gcmfene atDi^b ban alle (6obIoo3bepb / 

«n gdijb alö be btoceftpiaatö bani^ïobcrcfen^Bicben/ t' acribwen. ^z 

Spanjaards onDertufff bcn ccnigc ban 3ijn .fl^ahUccö gebiinaen bcbomen beb^ 

öcnbj/ biclm b^5.elïis in befiotc aetogeni.c?/ cnb^oegcnöunDibtoiljïwat 

dac 



B o E C A N I E R S. 45 

dat van hun Capiteyn geworden was. "tBk lltCt antier.Ö toCtCHtrC tOt ailt- r)e Span- 
toOOJÖ öaU^tt / dat hy dood was. 't 3©clft tiC Spanjaards ^OtiantiJ Dcr^ ■'"''jf ^^^°'- 

Deugtic öat 5c ©?cuaticbieccn aanftaficn en <0oö opcmiüö Danhtm öat Dp doodcT 
Daac öan 5uUi een tojcöe i^obci* Ueclod t)aö. zijn. 

I^octocl J)p nu tot 3ulft ccn lage tcap Uan't öcluftgcb2agtlöa.ïJ/ firccg 
Ï)P cticntocl D002 3lifl toeöcc een anticc ^cDccpie tn 5i3n nia^t / bjnac 
hiee tip (ftct met 21 iBan Uemanö gcbbenöe/ en met 3©apetien en an- f>aat weder 
öere beljoeftcn toel boo35ten) 3tg na 't €planö Cuba öegaf boo2 een <§teï '"^^^* 
öeften deios Cajos gcnaamt / toelfeecjes ^ntooontierjS grote Dantiel met ^up^ 
öcn/ (Calwh en Eiiphec öjijtien/ in ftlepne ©acöen/ aljö 3c tDegenjS 
ö' ontJtepte langö öc i^utl geen gcotec ^c^cpen ïionncn geOjupften. =^icc 
meenöe Eolonoiö een grote Dupt te bc&omen / öog öoo? 't gocö geïuö ban 
ccnlge ©iffrtierjs öic Ijem 5agen / en tioo? «SctiiS genatie onthtoamen ö' ^n^ 
tooonticrsS ï)ct gcUaac/ W aanjlonöjS een 25oïïe oUec Hanö na ö Havana 
ftiecDen/ om aan tje (6outienicuc te blagen öat Loionois met ttoce Ca- 
noes gcltomcn toaiS om fjaac te beöectoen. ^e <6onbccneuc bon Dit / 
naöemaal ï)p bjictocn Dan Campeche ontfangen fjaö öat Hp öooti toaö / 
nautoeUjftjS geloben / tog op ftaac ccnflig aanDouüen 3onti Op eeu ^cljtp 
met 10 ^tuüfeen en 90 .iBan tot Ijaac öulpe/ gebenöe öim uptö^uöfie^ 

Ii)b Oebel/ dat ze in zijn tegen woordigheyd niet weer behoefden te komen 
t* en zy ze die Rovers t' eenemaal uytroeyden. (Ccn i3e5en epnöe gaf fj? 

Ijun een Neger metje om tooo? 5öcul te ölcnen / met 02ti2e dat ze aanftonds 

al de Rovers maar zouden ophangen ? uytgcnomen hun Capiteyn Lolonojs , 
die ze levendig na d' Havana brengen zouden, "^it ^C|)tp aïribeecbe tOt 

Cayos , uan 't toclfi öe ïiobetiS tijtJing fetegen / öie in plaatiS ban te blug^ 
ten iKt in ïie fttbicc Eftera, öaac D^t ten^nfteclag/ op5ogten/ eneeni^^ 
ge 3Ötffcficc.0" betrapt öebbenöe DtDongcn 3e Die om öun bpnagtDemonö 
Her ïJibier te toü5en» Ec fitoamen omtrent ten ttoee uuren in De nagt 
Digt bp Ijet ^c^tp / en tie ï©agt fmn toeroepenöe van waar ze kwamen , 

en of ze ook eenige Rovers gezien hadden :" 3©aar OP 3e een ban be gc* 
bangene ©ifft fjerief bcDen antlÖOOZben / dat ze nog Rovers nog ieds dat 'er 
na geleek ontmoet hadden. 9©cl!l anttoO02D f|aar beeb gelOben Imt be 00? 

bersBÈ/ ban'er ftom|t bertoittigt/ gcbloöcn toncen. vDog3cbcbonbenb3el 
Öaaft Dct terjcnbecl/ toant met ïjet aanb2ffecnbanbenbagbJieïöen3eaan 
bepbc 3iiben boo? De3e tbiee Canocs met5uibeengebjelbberp?ongen/ bat 
ïjoetocl be ^aniaacbsf alle mogelijbe tegenflanb boben/ 3c ebentoel ge^ 
noob3aaf;t totccben ftet op te gcben / too^benbc boo2 be KobersS met ^et 
é^toa^rb in hc bupfl om laag geb?eben. Loionois beebfjaaïöoeeenboo? 
een boben feomen en liet 5e ftet ï)oof b afflaan ; onber anbere fitoam be zijn wrèe<u 
Keger w booj ^cul 30U gebienb ijcbben / mebe boben / W 3ccr erbarm* ^*=>''^ 
iijtf om nenabe bab / 3eggenbe tegenö Loionois bat f)n aaiigcttclbe 25eul 
op bat ^clUp toas ; en inbien fjp fiem totlbe in 't E^bcn fparen / fipal; 
lejS bat l)p begeerbe aan f)em gctrontoelyö bJilbe beöent mafien ; Loio- 
nois ïiut^ öcm etïfl al toat üp toift beöennen/ m ö^balö^Dommetbe 

F 3 reil 



46 HIftorie der Americaanfchc 

rcfi om tt DKnoen. ;ü»u$f b^igt öp 5c alle tcc öooti / uptöetiomcnccnliie 
Ö? in 't ScUcn fpanclic/ en aan öe a3ou\3cnwuc \3an ö' Havana te rug 

3Óntl met De llOlacnUe DooöfCïjap in <i3efCÖ?ift. Ik zal van nu voortaan 
jioyt aan eenige Spanjaard kwartier meer geven , en ik heb grote hoop aan 
mv eygcn perzoon dezelfde ftraffe te volbrengen , die ik aan die genen die 
gy tegcns my gezonden hebt , heb doen lijden ; dus heb ik en zal verder 
tragten de vricndfchap , die gy my en mi;n medemakkers voornemens waard 

te bewijzen , t' erkennen, ^e (©oiiVierneuc 0002 tie3c ètoaöe tijöiugcge? 
Deel ontflelb / jtooec in teGentooojöigljcpö bnn Vcrfctjentie pec3onen / Dat 
Dp nopt aan eenige ïïoUec Die in 3ijn öanDen htoam te ballen / eenige ge^ 
naDe 50U Detoij5en : maat De gjntooonDerjS tian D' Havana baDen f)em Dp 

3UUl een Doornemen niet te toillen bliitien/ ziende dat de Rovers zekerlijk 
het zelfde wederom zouden doen. En zy hadden honderdmaal meer ge- 
legentheyd om zig te wreken als hy. En dat ? genoodzaakt zijnde haar 
kort met viflchen te winnen , zy hier na altoos in gevaar van haar leven 

zouden zijn. ^00? De5e ïïeDenen toieiD ïjp betoogen De jlrengfjepD ban 
3ijn <Êeö te matigen/ en 3ijn toojn toat te b2epDelen. 

5^u fjaD Loionois UJel een goeb ^cöip bcfeomen/ maar 5ett toepnig 
J^olö op en ooö bjepnige boo?raaD in / om bet een en 't anDec te bebomen 
rc5olbeecDe bP ban D' een tot aan D' anDec i^ufl te bruplTen / 't toelb öP 
eenige ti)D jonDec goeD gebolg gcDaan bcbbenDe / bcfloot bP na Maracai- 
Hy neemt bo te gaan/ altoaar ïjp een ècDiP «3»^ ntet bcrfcfjepDeboopmanfcöap^ 
wn Schip, jjgj^ gciaDen/ Dt'bbenDe ooft becl gelD tn tot tnftgpinge ban Cacao, iiöet 
De?e pjij^en bcecDc bp toeDecom na Tortuga , altoaac bP met grote blöD^ 
fcbap ban D* ginbJoonDecief ontfangen toicrD / bP ö'^cf \)ict niet lang of 
nam booz een ©loot (Die bcbbiaam 30" ?ouDe om 500 iDan te bonnen 
obecboeren) upt te ruften / en Daar meDe ^teDen / ^o?pen en ©lehheti 
teplonDcren/ ooft epnDclpilöaracaibo in te nemen/ tenDe^enepnDetoid 
bP Dat bet €planD Tortuga f)em beel bjabe en Dappere |iBannen tot 3ul* 
be onDernemingenbcfttoaam/ bon befcbaffen. 55cbalben Dat bP berfcbep* 
be gebangenen in 5bn Dienft baD/ Die De bJcgen en plaatsen Daarop 't op 
gemunt öaD / 5eer toel beftent toaren. . 



IX. HOOFDSTUK. 

Loionois ruft ccn Vloot toe om op de Spaanfche Eylan- 
den in America te Landen. 

Een andere T Qionois ban Dit jün boojnemett aan al De ïlobcrö Die 30 toel t ^1x0^ 

Ïo7pV zir I ö'^ "^Ö ^" ^^^ toaren/ henniffc DoenDe bcbben/ ïirecg Daar Doo? 

by uionoif. X-> in toepnig tiiDjs ober De 400 jRan üp een. Jöcbalben Dat 'er nog 

op Tortuga een anDer? $iobcc ton.isf/ Michaci de Bafco genaamt/ Dre 

Doo? 



BOECANIERS. 47 

öoo? 5ürt iltoDcrpün 50 bccl rptiommcn bp een sefcDjanpt ö^ötifltDp'ei: 
op 3ijn gemaft Man tiontie leüen/ en niet meet ücDoefDe fn Eee te gaam 
;©aar en öoUen .liBaioo? Dan fjet <!EplantJ5i)ntie/ öeseöe grote tocbecepö;' 
5elen jtenöe Die Lolonois maaftte/ becVioegDe ^ft Op tjcm/ met aanbie- 
öing öat fnöten gu öem Det öcöieD oViec öe (troepen te Hanö toilöe la^ 
ten (naöemaal öet gcDeele 5lanti en öeö 5elfje^ toegangen fjem5eei:toclDei 
6cnö toacen) öP öeel aan 5ijn gcluft toiltie IjebOen en met tjem gaan. ^e 
Jitoamen op eentge boo?toaacöen met malfeanöeren oUec een/ tot grote 
U^cugtie ban Lolonois , öie toel totfl öat Bafco boo? een goeö ^oïöaat öe:; 
faamt/ en goeöe <iDaöen in Europa toecrigt ïjati» ^ujs tiegaUen 5e 5ig 
al t' 5amen t* ^cDeep in agt ©aartupgen / ban öetoellien bat ban Lolo- 
nois (gemontcerb jijnöe met 10 ^tuftfien) fjct grootjle toaief. 

%\\c0 ölaar en 't geöeele ge5clfcljap bcftaanbe in 660 per5onen/ aan Gaant'aey? 
boojtj 3iintie/ gingen 5e in 't laaft ban 9ïlp,nl onber 5epl/ f ounef flellenbe "'^'o/neme 
na Bayaha , leggenbe aan be 5^oo?b3i)öe ban Hifpaniola. ^ifjier ftregen ^^ 
5e nog eenige ^^mfclje ^agerö in baar ge5elfcl)ap / lik b?ptoillig fjun 
biend aanboben/ en ber5agen Daar öier ban ©ictualieenanberenoobja- 
feelijliïjcben tot öaar iftepjs. 

©an Ijier gingen 5e toeberom be laafle ban ^jiiïp t' 5epï/ tours? flel^ Gaan weder 
lenbe na b'<©ofïpunt ban 't €pïanb genaamt Punta de Efpada , ïjiecom^ czeyien 
trent een ^cijip in 't ge5igt fitijgenbe ban Puorto Rico na Nova Spanje sp'Sch" 
gaanbe / gelabcn met Cacao / bebal Lolonois be refl ban be Bloot Ijcm scilip. 
jbp Savona, ten «©o(ten ban Punta de Efpada leggenbe/ in te toagten/ 
tecbJtjl Op boo?nemen!S toaiS W ^cjjtp alleen te beroberen. ^e Span- 
jaards teebjS tbjee uuren met ïjaar gebogten ïjebDenbe/ en toel toetenbe 
bat tjet ïloberies toaren/ boilben ebenbjeï niet blugten/ maar toelgetoa^ 
pcnb en boo25ien 5ijnbe berepben f}m tot berbere tegentoeer/ maar bja* 
ren ebentoel epnbeliift / na bat be flrijö b?te uuren gebunrb fiab / ge? 
btoongen 5ig ober te geben. Ee bonben in W ^cötp 120000 ponb Ca- Dcszeifs 
cao , 40000 ft'iïiften ban agten in gelb / en be toaaröe ban omtrent nog ^^^"'^' 
loooo in <g!ubjeelen. Lolonois 3orib bit ^cbfp aanftonbö na Tortuga om 
baar te lofTen / met bebel ten fpoebigtten mogelijb na Savona te öeeren / 
altoaac Ijp 't 30ube inbJagten. <©nbertufTcbcn be refl ban be aèloot om:: 
trent Savona feomenbe/ ontmoete een aiiber^cbipöomcnbebanComan, 
met ï^rijgjesbelj-eften en gcïb tot betalinge bec besetting ban Hifpaniola 
gelaben/ 't toclft 3c 3onber eenige tegenftanb namen/ öoebjel bet met 8 
ètubften gemonterrb toa.ö. J^ier bonben 5e in 7000 ponb ^öuöbrupb / 
een groot getnl .f^usfquctten en biergelübe met 12000 ftuftfien ban agten» 

^e5e geUUïbtge ljegin5elen moebigben be t^oberef getoelöig aan / booj* 
namentbiö nabten 5e in een feoKe tijb baar ©loot bjeber geremiteerb bab? 
ben. W^nt $0 b^a toaief l)?t eerfle ^cfiip tot Tortuga nietgearribeerb/ 
of be <0ouberneur gaf ïi^fl öet 3elbe aanjlonbjS t' ontlaben/ en 5onb öet 
6o:t0 baar na met berfcbe boojraab en anberenoobtoenbigöeben aan Lo- 
lonois te rug / op bit ^cDip öegaf 3ig Lolonois , fjet bocige aan 5nn 

iBaö* 



^8 HiAoric der Amcticaanfchc 

jföaftftcc Anthony Depuis gcnaamt oUerlatcnöe. j^nfjaöooTiwtiigtocrfdj 
3DcUi geftttocn in plaatö Uan Die ö^ncn W Dp 30 in 't nemen Dcc oe5epDe 
p?ii0 alsf 0002 5iehtc Dcrloren öaö/ toaac öoo? ön3igin aoeöcflantDonö 
om öc i:icpsf na Maracaibo looojt Kfcttcn. <©c5e plaats legt in Ijct 3tanö? 
fcljap tiaii Nueva Venezuela op te Ijoogtc ban i2 graUcn lo minuten 
^coitiec D2cetc / boo? te 23ap leggen ö' <!Eplanticn Ontga en Monges , 
D' (©cttlïoch tian öe 23ap tö Cabo St. Roman , m ijc a©eStjctft Cabo de 

Caquibacoa genaamt ; öe 55ap tiJO?tl ÖOO? 50mmige Guolfo de Venezue- 
la genaamt / maat tie ï!tUcrs!f noemen 5c de Bay van Maracaibo. gn De 
monD tejcc <8olf leggai ttoec €planDen omtrent <©ofl en ïBett / Dat te*' 
gcn.ö't boften legt i-ei genaamt JUa delas Vigiiia ofljetwagtEyiand, na^ 
tcmaal op 't miDDen ban tit €planD een öoge «©upn iö / op üetocifee eea 

3©agttiupö (laat. 't SfinDeC i^ genaamt llla dela Palomas of DuyvenEy- 

Meyr van land. (CulTrijen De5e tto?e €planöcn i.ö een ölepne Zee of eeröec |Bep| ban 
Maracaibo. jq^j yjjgfgj >( ^j^jjj 6o piülf" ^ep EanDtoaflcö in eti 30 jBnlcn toijD iö/ 
en cmlaft 5ig tuffcöen en agtec De5e €planöen om / in Zee; opöetDuy- 
KaftccL ven Kyland iö een feafteel om aan De ^^cljepen 't infeomen ban Dit jBepj 
te üonwen beletten / toant tnec iö Ijct jlöcpj niet botaen een ï^attonfcOoot 
ban 8 ponD toijD. <ïcn aan D' anDece hant leggen tttieebanhen Daar maac 
14 boet bjntec ijS/ toaac Doo? De ^cDcpen gonooDsaaht 5iin Digt Op Dit 
ïiafleel ï)eea te moeten lopen ; Daar 3ijn iu Dit ifRen? nog beel anDece 



Zandban' 
k«n. 



^ 



anDbanfien/ biaac ban 3ommige 10/ anDere niet boben 8 / 7 en 6 boet 
bjatct öcbbcn/ Die alle/ boo^namcntlijli aan SeelieDen Die Daac nietbe^ 
ftenD 3ijn/ 5eec gebaarlijft 50"* 3*3" öe a©ett5öDe ban Dit jPep? legt De 
^taD Maracaibo , Die 5ig 3ecc bermafielijlt boo? 't oog bertoonD / al De 
I^up5en lang^ !)et biatec geOouteD 5iinDc ftebben aan alle lianten een aan^» 
genaam upt5igt/ 3' i$ ooli reDelijIi bjel bebolbt/ en toozD bet getal Dec 
Maracaibo. ^nbJoonDetö (De èlaben Daac onDec begrepen) op omtrent bier Dup5etiö 
gefcöat. 't ï^an omtrent 800 toeerbare .#lannen uptleberen / alle ^pans 
jaarDö 3iinDe ; Daar i^ een ^arocDie fecrft Die toel geboutoDcnbercierö 
tö/ bicrU^loofler^ en een <6aftïjupff ; De ^taD toojD D002 een onDer <6ou* 
bcrneur Die ban De <0oubemeur ban Caracas geflelD to02D / geregeerD i 
Den DanDei Die Daar geDjeben toojD / beflaat meejl in DupDen en (€a* 
Dafi / D' gntooonDerö 3ijn jeec rijb in 30ee / en Hebben beel ^Dlantagien / 
Die 3ig ober De 30 .^^iilen in bet HanD upttlrclibcn / tót aan Ijct grote 
;z?02p Gibraiter genaamt; altoaar grote Quantitept Cacao bergaDcrö 
too,2D/ nljS meDe beel anDcre 2fiarDb2ugten / tot onDcrbonD ban D' ^lu 
tooonDersf ban Maracaibo. 3tl50 toegen.ö De Droogte Der gronD omtrent 
Maracaibo Dc b?ugtcn niet toaffen toillen / en in 't tegenDeel De ïanDen 
omtrent Gibraiter niet bebtoaam 5nnomfeoepenof^cl)apentetoepDen/ 
30 3enDen Die ban Maracaibo in mangeling ban De biwatcn / alö <étane 
gie/ ilimoenen aljef anDere/ Die 3c ban «öib2altcr ontfangen / aan Dc^ 
3elbe een grote ijuantitept bleefcb. ©002 De ^êtaD iö een ffbone ^.iben / 
ölb«^ar 3e gelegentijepD !)ebb«n om alle 500?tcn ban ^cDepen (e fionnen 

tim* 



BOECANIERS. 49 

timmeren / ï)ct ^oiit met Mepnc onftoflen feonnentie üeficmen. Tl^fgt bp 
tic ^ta3 legt 00b een fticpn €planujc genaamt Borrica , aitoaac 5c gtoot 
getal <0cpten toepöen/ öte 5e meet om te J^ellen alö öetbleefcöof melö 
Souijen. <0o& öebben 5e toeel ^cöapcn / maat tte ?ijn 52ei: lilepn. (Op 
f enige €plantjen in öet iPep? gelecen en in antiecc plaatsen Daar omtrent 

5ijn lïeel wilde Indianen ïJie te Spanjaards Bravos noemen/ tiese JjeÜÖen '«'ildcltT- 

ti Spanjaards nopt feonnen temmen of t' ontier O^engen / 3c toonen mecfl '^'^""'' 
aan öc 3(©e|l3pe ban 't iBcp? / in lilepne ï^nttcn op 55omcn cetJoutDö 
tiie in 't toater (laan / tsit öefcDieö om te fetcr bebJöö te ^ijn ban 't on? 
epntiig getal Mosquitos of .üKuagen öie Daar onopfjouUelij!! nagt en liSQ 
plagen ; aan ö' (Dofisijöc ban 't gescpöe 0im 3ÜJ^ Deele ;!^o?pm boo? 
j^iffcöerjS bctooonb/ bie alle ijaar $)utten op 55omcn gcboutoti öebben/ 
ccn.öbeeljS mebe boo^ be 3|Kiiggen / " en an«crj5beel0 booj be beelbulöigc 
toaterbloeben baarsemebegeplaagtboojben: toantöet|Bep?tenminflen 
booj ober be 25 öibieren geboeb too^benbc / V^clb aijs öet bcel regcnb 50? 
banig op / bat öet ïanö tod ober bc ^:k 05iilcn ber cnbec toater gejtelb 
toojb / ^et <©02p G)braiter raaht menigmaal 50 biep cnber toater bat 
b' ^ntooonber.ö gebtoongen too?bcn 3ig öp öare ^lantagten te begcben. 

Gibralter omtrent bcertig .^ijlen intoaarbö aan be ftant ban 't il^ep? Gibraiwr. 
gelegen/ too?b/ gelijü reebjj ge5egt tö/ ban Maracaibo metbleefcöber? 
3o?gt/ 't to02b omtcent ban 1500 menfcfien betooonb/ toaar onber 400 
behtoaam 3i)n cm be 3©apenen te ftonnen blagen / 't 5jjn mecfl a©infte- 
ïier.ö en 3£mbagtj$Iieben: in 't omleggenbe Sanb 3i)n beel ^lantagieti 
ban Zuyker en Cacao met bele fjcge en ff lione tornen omringt / 3ccr be^ 
Ètoaam tot timmeren 30 ban $|uï-5cn alö ^diepen -, onber be3c ^ijvi beel 
Ceberbomen bie ban een grote hikc 5ijn / en ban toellie 3e in.it een (tuö cederba. 
fen 500?t ban ©aartupgen toeten te mafeen W aTDar^seplen Itonnen boe? °'^"' 
ren / en boo2 Dun Piraguas genoemb toojben. Jget gegeele 3lanb ief met 
fcDone 0ibièren boo?3ien langö toelfte bepanragien leggen/ entoanneer 
Uet niet regenb laten 5c Ijet toater boo2 eenige floten / baar 5e ^Inp^- 
)e$s aan ïjebben om Det te ficnnen (tutten / boo: bc j^elben en #lantagien 
lieen lopen. Ee planten ïner ooft beel (Cabali bie in €uropa 3eer geagt 

i$ I en Tobacco de Sacerdotes Of Papen Tobak gcnaamt to02D. Ee ïieB- Papen To 

ben onber Dun gebieb omtrent 20 jBijlen Hlanbö / 't toelft booj Ijoge ^sec- ''^k. 
gen/ W. altoos met ^neeuto bebefet 3nn/ omringt i^ef. 3llan b' anbere 
5ijbe beser 55eigen legt een ^tab genaamt Merida , baar Gibralter m- Merid». 
bcr geboojb -, al be hoopmanfcDappen to02ben op Jï3upl-af 3el.ö ober be 
23ecgen baar Deen geboerb / bog maar eenmaal in 't ^aar / upt Doof bc 
ban b' onlöbelijüc Itoiibe op be5e Doge ©ergen \ in bertoiOeling be3cr 
lioopmanfcDappen ontfangen 5e ban Merida toebercm j'Keel/ bat ban 
Peiu ober Stafc ftomt. 

't l^eeft oniS goeb gebagt albucf een Ro:te befcD^ijbinge ban 't ,^eti2 ban 
Maracaibo te boen / op bat be Heser een beter bcnriü 30U lionnen D'^bben 
ban 't geen be iflober.ö in bese plaatis Debben uprgeregr, 

G . Lolo- 



^o Hiftorie der Americaanfchc 

Lolonois met 5i)n gcOcclC ©loot tn De Golf van Venezuela gcftömCtt 

5ijntie/ oino üuptcn't Qt^t ban tJCVigiliaofwagtEylandtcii^lnbcclcö' 

Komftevan 0^11/ '& antjcceii öaagö D?oeg Qm Ijp toetiec oiiDcc 5cpi na De mono ban 

Lolonois in 't ^:)^2 Uau Maracaibo , altoaac 5e tDcDcc fiet 2inhef lieten uallen en 

de Golf. jjgjj j^Qijj 3tanDcDe om fjet 5po?t de ia Bara , 't toclft tjun D' tnfiomfl ban 

't .^^ep2 hon bcDlfpiuecren / t' attacQucrcn. ^tt f 02t üeflonD alleen upt 

cemae ^|)an$ili02ben ïonDsJom een 25atterpe ban i6 (lufehen (ïTanon ge* 

(lelD / en ecnige aacDe Daat tegenief aan gctoo?pen om Die ban binnen te 

Debhen. ^e ixoberiö omtrent een M^vfi ban fjct ^02t gelanD ^i^nDe / De^ 

gonDcn Ijct reeDjS te naDercn / alö toanneec De <Doubecneuc ban 't f^on 

eenig ©oiö in een ï)tnDei:lage lepDe/ met laft om 5c ban agtccen te bè? 

fpjingen toanneec D^ ^^^ ^or^n een nptbal Doen 3ouDe. i^aac De no^ 

beVö Dit gettiaac geü)o?Dcn ?nnDc en \)m te boten UomenDe / ffocgen 5e 

30 bolhomen Dat 'et niet een ifföan bieDec tn 't 5fo?t feon ftomen / Dit gc:; 

Daan 3iinDe aDbanccecöe ^lolonoi.s met 5ijn liRahhecö aanflonDs' fjet f 02t. 

Veroveren 't ïDclft 5e na een gebegt ban omtrent D?ic uuren DemagtigDen / 3onDec 

het lort. fgnig anDer gctoecr al$s EtoaarD en pftool geb2upfet teïjebben. (önDer^ 

tulTcDcn blaren eenige cntblugte ^paniaarDjsi ban Die gene Die in <em' 

bufcaDc gelegen [jaDDcn/ na Maracaibo gelopen/ roepenDe dat de Rovers 

aanftonds met ccn niagt van over de twee duyzend Man daar zouden we- 
zen. €n al50 Dc5c ^taD eertüDö Doo? Dit 5002t ban öoih noa eenö tn^ 
genctnen en geplonDcrD bjass gebjeeft/ en ban bJcUico^lcnDeDc^urgerüS 
nog een berfclje ^cljet? w Daar gcDcigten liaDDcn : biagt Dit gcrugt fjaac 
in 3ulft een b?ee.ö en bcrfïagcntljcpD Dat pDer 3ün iJcfl bccD om Min ace* 
Deren te paliljen en in Canoes? en anDcre Baartupgen gcfcljcept 3tjnD'c na 
Gibraiter te blugteiu nlbj^ac 3^ ooft aanflonDgs aDbö.ö gaben DatDe^os 
bcrö Ijct ^02t ingenomen OaDDen. 

^2 nobcrö Du.ö Hlleeflet ban 't 5f02t 3nnDc / ma.ifetcn aanfronDcf Dun 

tbcriiiiuninge aan Die ban 'er ^cljcpen bcbcnD / met 02^2e cm bcrDcr in^^ 

bJaavD.sf te lïomen / ïjcbbentie geen gebaar meer te b2C3cn. l^er oberige 

'tTcik7e ban Den Dag toietD beficeD otii Ijet ^02t te flfgten; 30 berb2anDeDen De 

iicgtcn. ]CïoopaarDen / bcrnagelDen De ^tuhl«n/ en berb2anDen alk^' Dat 3e niet 

mee fionDen flcpen / booztjS toierDen De DoDen begraben / en De gefttoet; 

(len na De löloot gc5onDcn / Deö anDeren Daagef b20cg ligten 3c \m 3(n^ 

FnnaMa- feer oui ua Maracaibo ('t bjclh mavU omtrent feö Jl5nlcnban't^02tgc5 

tacaibo jfQfii ijj^ (c gaan. .fDaar al3a De toinö ftcel ging leggen/ feonDcn 3e Die 

'fyien. gcljcele Daa toernig b02Dercn en moeflen ïjct Cp betluagten / De bölgen^ 
De mo2gcn htonmen 3e in 't gc3iijt ban De ^taD / en maaïtten Haar ge^ 
recD om onDcr 't fabcur ban ftaar <6cfcluit te ïanDen / b2C3enDe Dat De 
^panjaarD^ ;lg in 't 25ofc!l mogtcn berb02gen tiebben. Se DeDen al Ijun 

zcLanicn. 3DoUi ïw dTanöco gaan/ Die 3e ten Dien epuDc mcDe gcb?agt DaDöen/ en 
Doen 3C Ijet ^tranD begonDen te naDeren/ fcftoten Die ban De ^cfjepcn 
met liun grof »0^^fcï)ut / en De ïjelft Der genen Die in De Canoes tnaren 
met IjMt Wm^ 5pofcD^anrDss in/ tcrtoyl D'onDcre D^lftonDertuffclien 



BOECANIERS. 51 

aart %anti (ïaptc / öoö 5e Uecnamcn ntcmanö : baar op Btóamm 5e in Komen in 
iïc i^taD/ toclfecrsf^ntooonUccsf/ aisj mbis gc5cat tcf / mctöaaca^^oii? ^estad.d.e 
toen en !^inöcccn tn öe 25otTc9cn m na Gibraker gcuio^cn toaccn / laren- viHdcn!"" 
te Daat l^upscn ban alle <J2ettoawn/ alsf jï)ccl/ 25:000/ ^pcft/ ^ocn^ 
öcref/ 3©i)n/ 55:anöcto()n de. tocl tooo:^ten/ toa.u* itieDe öe noDccsi 
Daac lufttgr Djolijft maaftren/ naticmaal 5e in Deti)öbanViici:tocf?citc[eeji 
Ocleoentljcpö gcDaö tjatiöen om 'cc ,fDaa3 50 tocl te Uullen. ^iantloiiöfif 
namen 3e De üefte j^unsen ban öe ^faö in/ tlellcntje bocjtiS ïDagtm 
taac je fjct notiig oo^üetiticn / öc (620te fecuft öienöe Dun bóo? ecu algc:: 
meen Corps de 6uarde. ^t$ anöfVcn tjaagiS 5onï3en 3e 160 5^an ilpt 
cm te 5ien of 3e ccnige ^ntoocnöcc^ in öe 25o|TcOcn Daac omtci?nt fton^ 
öen 0P30chen / tie3e pactp fetoam tiicn 3elf ïjcn abonö toeöerom / met 
Ijaac Djengenöe 20000 (tufeficn ban agten i berfcfjentic :iJBupl-€^clö met BrCTg&h 
Jt^upieicaati en lioopmanfcftappen cclatrcn / en ttoiittia o^^banaencn / 50 fan'buyten 
5.t)annen/ ©joutoen aljs ï^inDcren/ ban Dctoelfec eenige cp De'pijnüanft in. 
oelcgt toiecöcn om 'er te öoen ftlappen toaac 3e öe rcft ban 'ec goctieren 
bccbo^gen Daööen/ maat öonUen {^n'it niet upt ficpoen. Loionois (tiie 
'er niet beel om gaf/ of O? tien of ttoaalf Spanjaards in fiocïen bloeöe Loionois 
om öalsi bjagt) tcoö 3ijn ^abel itpt en ttapte in teaentooojtJigDepti ban ^^p^«" 
h' anöere gcbangenen een ^paniaacb in (tuöfien/ jeggentje/ indien je inTuSen. 

niet wild verklaren en bekennen waar je de reft van ie goederen verbor- 
gen hebtj zo zult gy alle dezelfde gang gaan. <©002 toClÖC to2ect!l)entl f)ï> 

'CC epnöelp een 30 bcc licecg bat öp öcm beloof öe bc plaatö te 3ulleh 
flantoij3cn altoaac be ce^ bec Spanjaards 3tg becfcïjolen Ijtclbetn <t^og ze gaan om 
bie genen W geblugt toacen Dicc ban ticnniffe üeltomenbe en bat 3e bec- ^"'^f'^ '^ 
feUbt toareti/ becanbecben ban plaatsf/ begcabenbe fjet obecfcDot ban „aV/ "aê 
tjaac ïijjhbommen in b' aacbc/ 30 bat Set be ïtobecö onmogelfiïi toaö spanjaards 
cm öaac te bonnen ontbefihen / inbten 3e ban fjaac epgen a^olft riet De- viugten. 
felapt toiecben. <0oh toaren be Spanjaards (pbec bag ban plaatïf en 006 
menigmaal ban ^öofTcDen beranberenbe) 30 bang boo: el&anöeccn bat 3elf 
be J3abec 3i}n epgcn Eoon fttoalijft b02|t betcoiittien. 

5i5a bat be i^obec.ö bijftien bagcn tot Maracaibo bectoeft Dabben / na^ 
men 3e boo2 om na Gibraiter te gaan; b'^ntooonbec.öDiecbanöennitTe 
beïiomenbe/ en bat 3e becbec boojnemcn^ toaren om na Merida te aaan ; 
gabcn baac ban aan be <0oubecneiic ban bre plaats (bic een bappcc^ol? 
baat toajS/ en eertübsf in Vlaanderen gebicnb Dab) ftennijTe/ bictotant^ 

to003b gaf/ dat ze geen vrees zouden hebben j nademaal hy hoopte in 't 

kort in ftaat te wezen om de Rovers uyt te roeyen. 3CDaar op Dp OCÖ DeGouver* 

met 400 toelgetoapenbe jKannen tot Gibniter fttoam / en bcbal b' 5!rt; neur van 
tooonberö 3ig 00Ï1 in be 5©apcncn te Dcgeben / 30 bat lp in alleö 800 1^"'^^ 
3iBan ftecft toasf. jT^et be3elf be fpoeb liet DP op 't ^tcanb een ^atte^ ^o^M^n"ot 
rpe met 20 ^tuhften Canon becbaacbiaen en met ^rDatioïiojben beftften / Gibraicer. 
op een anbeve plaatö maalue Du een öatterne met 8 ^tufthen ; ^it ae? ^°" "«s 
baan 5ijnbe/ liet D? een enge tocg ïiic na Det ^o?p Icpbe/ en bDO? toeï= ^ïpenen'" 

G 2 i\^ komen. 



^ 2 Hiftorie der Amerlcaanfchc 

öe te i^ti\itt^ psffcccm moeiten/ ttoppcn/ en een anöcc 00C12 fict^orfli 
en jpEioccatfcn maöcn/ toclfec Uoea aan öe aoöecsi t' cencmaal onlichenö 
toasf. 

De Rovers ^e ïJlobcctS Datt öc^c tocïjeceplijelen niet toetenUe/ en al Daar oeban? 

komen in 'c QciKn en ïloof tngcfcöccpt öebüenljc/ namen fjaac tocg na Gibraker, 

gezigt van ,„^^^-^j. ^Qg 5^ jn '( gt'^jgf ^j.^n ^ji^^e plaatsS liïoamen / jagen ^e tie J^Oiunh? 

o.brajter. j..^,^^ ^öUiggc Uan Ijct <DOjp toaien/ en b' g;j\xioonticc0 Dcccnö om önac 
J^iiP^en te befcliccmen. Lolonois öceti öaac op öe ïicljgöcaati bergaöe;» 
ren om t' obecleagcn toat Dem te öoenflonti / (ïellcnDe ö' iöfficteccf en fjct 
©olh öc ocote fijöafiiiöep6lje5econtieniemtng(nat3emnalöeiêpan)aactJÉS 
50 lang ti)ïJ geljaü iieüüenöe om 5fg in ftaat Pan tcgentoeec te flellen / een 

Annfpraak goeö öeel^olft cn 'Jilmmumtie üp een ïjaUöen) Poo? ogen ; desniettemin , 

vanLolo- jcpöe l)ïJ/ hebt maar goede moed. Wy moeten ons nu als dappere Sol- 
"°'^' daten kwijten» of ons leven met al de Rijkdommen die we bekomen heb- 

ben j verliezen. Doet gelijk als ik? die uw Capiteyn ben, doen zal. Op 
andere tijden hebben wc wel met minder Volkals we nuin ons gezellchap 
hebben , gcvogtcn ? en wel groter menigte als 'er in het Dorp wezen kan > 
overwonnen. Hoe meer ze in 't getal zijn , hoe meerder Eer cu hoe gro- 
ter Rijkdomm.en wy zullen komen t' overwinnen. (ID.intöe tïoPer^beeli 

öen 3ig in öat alle/ of Ijet gcootHe gcöeelte öec ftijhöommen Pan ö' gn^ 
tooonöecö Pan Maracaibo na Gibraiter geïj.'agt Pjaren.) |^a dit gefpjeft 
Pelooftien 5e Düw alle te Polgen cn te gcljDOijamcn. ïDaac op Lolonois 

0ntP)OO2tie / 't is wel j maar gelooft my ook 5 dat d' eerfte Man die vrceft , 
of maar eenige fchijn daar \m betonen zal in 't gevcgt , door my onder 

de voet zal gefchoten worden. .^Bct tiit Poo?nemen gingen je omtrent 
een htoartier 0ï{)\^ Pan fjet tD02p / oni3cr be 3Dnl ten Hiter leggen. 
Landen ^e0 anUercn tiaagsS uiDigencs Poo: i^onnen opiiang Eantjcn 5e ;8o iTïan 1 
haar Volk. ptier Pooi^ten Pan een gocö aoec/ een paar pniolcn/ een ^abel en 30 
fcpoten l^rupö. sjia Pat 5e malfiantier Pe öanïï gegepcn paQöen ten te^ 
feen Pan getrouPJigljepö / cn Lolonois Puö paar aanrpjchcnPe / komt mijn 

Broeders , volgt my maar en hebt goede moed » OcgonPcn 5e Pc matfCp / 

Marchec PolgenHc öe (öitifc / W, mecnenöe paar Pjel te gelenden / paar aan ö« 

fennaGi- pjeQ P^agt W Ö30? Pc oBouPccncur getlopt toarf/ en naöemaal 5e pier- 

braiter. ^^^^ jjqq, ftotiPcn / jogtcn jc 30 lang tot "^^K 5c ö' andere / die 'doo2 't 

25ofcp en aBoerafTen gemaaht Piasf/ gePonden Padden / en die de j§pan^ 

jaardö na paar P3elgoPal(en Ponden Pefcl^teten. ;E>e ïtoPerd gaPen cPen- 

Snijden pjel pïcrom de moed niet Pcrloren / maac Papten een partn taPften Pan 

«kkcn van ^jouicn dtc jc in de pjcg PJierpcn om \\\ de modder niet te PlijPen (Ic^ 

dorr'"^- ft^'^i ondertuffcpcnfcPotcndeSpanjaardsmetgrof«0cfcput5odanig/ dat 

ras te ko. 5e dooj 't gedjupsr en de ^ooP / Pp na poren nog jien Ponden, ^i^ndc^ 

"«'• liiP Ptoamen 5c op de Pafte grond / maar daar Ponden 5« een ^Jatterpc 

met 6 ;^tulihcn sScfcput/ die met ^cpioot en 3l^us?qnctUogeIö geladen/ 

aanfiondö op paar geloil PJierdcn / en de Spanjaards daar op uinPnilcn;» 

te/ Pjongcn met 3wlö ccn gctocld op \yux aan/ dat de ïloPcrsf Pcgona 

neit 



BOECANIERS. 53 

neti acontï te gcUcn/ berfcljenti? ban ïjun cceti.ss öoau of öC^itDetjl 5ijntic / Geraken 
titt öeetj öurt t^ i'-ïOi d^ai om te 5ieii of 5c geen anü^re koeg fiontienDm' ^^^cde 
ten/ öog öe ^paniaatö.ö ücïe 23omcn om öcc gcijouto.ni ijcbUcntic om fif'ëieït 
öe ptiffagte te beletten / 50 ftonïjcn 5c geen anticce binliin / maar lUiicm '' 
getiiongen op ïj!;5elf öe biciïec te heecen öaac 5c öan öaan gebomca toa- 
ren / toaac op öe Spanjaards gcUjft te toorcn trniu op fjaac galicn / Dog 
öeöen geen mcec uptöallen ; Lolonois oljec öe ^cöinofeojbvni niet fton^ 
nenöe ftomcn/ toaö geötoongen een ouöe ^tratagcma te geb?uphen/ 
toaac Ö002 f]p 03ft öe Spanjaards Oeö?oog en obectocn. 
Lolonois tcaö fcïjtcUjft mct al$ijn©olfetecug/ 5tgbepn5enöeöebïugt 

te toülen nemen / toaac op öe Spanjaards (UptCOepenöe / ze vlieden , ze 
vlieden, laat ons haar volgen) mct gCOte Öt.ÖOJöJC op Daat UptÖtelen. |^a 

öat 5e een gocö pili tot'g^ tfan öe ^atterpe afgetcoïilientoncert/ 'ttoelö 
ïieö iaobec^ eenigfle oogtott ïua.sf ; Uiden 5e onücclxiagt met öé j^abcl in 
öe Uupd op Daac aan/ öoöenöe ober öe 200 ^an/ enöereflcpöcblugt 
tJJijöenöe maaftten 5e m iBecftcc ban öe ^attet?e. ^ie tn öe ^Satte- Bekomen 
ïpe met 8 ^tuöfien toacen/ gaben Baat* op conöitte öat 5e ^tpfiiSgenaöe d'overwin.- 
3ouöen öebben/ ober» ^e ïtober.ö nn jBeefiec ban 't ^o^p^ijnöe/ na- "'"^^* 
men öe ^paanfcïje ©lag af en flahen öe {jace toeöer op. €n namen 
alle öie 5e ïionöen binöen/ gebangen/ öie 5e tn öe <6>ote a^ecH joegen/ 
altoaar 5e een pact? ^tufihen <0cfcDut na tocbjagten en een ^Sojfttoee* 
ring opbJtecpcn. ©2C5enöe öat öe Spanjaards bieöer eenig iDolti \)p een 
bergaöccö Ocbbcnöe Daar toeöecom jouöen feomen be^olïen en ban öaac 
boen ber[)up5en / maar öejS anöeren öaagiS alless berjterlit 5tjnöe / toa.^ 
ï)aar bieegf ober/ 5e bergaöecöen öe öoöen b? een om 5etebegraben/ en 
bebonöèn ober öe 500 spanjaards berflagen te öebbcn/ beöalbcn öe ge^ 
Ijbjetflen tn't <©02p/ en öie/ öie in öe éoffcljcn aan öaac toonöen fticr^ 
ben» <0oö öaööen öe öoberö obec öe 150 gebangenen en bp na 500 ^la^ 
ben/ beDalben bcel ©joutoen en ïitnöeren bebomcn» 3dan fiaar epgen 
3©olft toacen'er maar alleentg 40 gcöooö en omtrent 80 gehtoettl / toaar 
ban öe meefte / Ö002 öe hbiaöe Éugt öie öoojt5en en anöere fetoalen 
boo2tb:agten / fetoamen te fterben» <©e berflagcnê i^paniaaröjs toicrpen 
5e in ttoee ©aactupgen/ en omtrent een bbiartier liBtjlö öaar mee tn't 
aijBepj gebaren 59nöe / lieten 5e 5e 5inïten» ;©it geöaan $ijnöe / berga? 
öeröeh 5e al öet ^ilber/ ^upöraaö en èoopmanfcljappen öie 5e befeo^ 
men ftonöen/ (Ijoebjcl öe ^paniaarö.55 tiet mecjle goeö öat 5e niet meöc 
feonöen nemen/ 502gbulöig bcrbo2gcn Ijaööcn) en niet te b:eöen 5nnöe 
met ijct geen 5e alrecösf befeomen fjaööen / tragten 5e gejlaötg meer en 
meer te bcbomen/ 5elf öe gagerö en panter.^ op tet ©clö niet fparen* 
öe. ©eel ban öe gebangene Spanjaards fiicrbcn onöer öe öorrible pijni^ 
ginge öie 5e ïjaar aanöeöen om te bjeten toaar öaar gelö en gutoeelen 
tearen / toaar onöer 5ommige toaren öie nietö Daööen en ooft nietö tot? 
Hen/ anöere ontfeennenöe 't g^en 5e toiflen (Ionöenöe3eto2eöeöooöbloe&^ 
moeöig u^u (Ooft öaööen 3e geen 18 öagen m öesc plaats getoecjl of 

e 3 ■ ijet 



54 Hiftorie der Amerkaanfchc 

*"'"d^or' ^'^"^ ^ ^J-f ^^'?P tocUcnmaactocpiuaicUcn.ömiööelcn/ Uooziiamcmiijli 
hüngen bïccfcD / en 't octn 'ec nog toa.ö beljiclDcn 5c üooj ^ig / 3onïiec ö' nrme 
geUangcncn icöö metc te Deelen/ Die 3c aUcentg een toepnig bicefcD Uaii 
5l5u5;l-aB5cl.$S en €5».'I)S tocöcelöcm 5llleenig,ecn!ae ©?ouUjen tiic üctcc 
rjcDimö tDfccticn/ om öat 5c (5ommiöc Ö002 bloang enanömgetoillig/ 
öog mccfl 13002 fjongcctfnooö getiloongeti) Daac begeerten toejio^Den. 

^a öat 5C èpnUcUjft omtrent een .^Kiaanö alDiec ïjim geljouöen fjaö^ 

ten/ 5ontien $e Wt gehangenen na De Spanjaards Dic U\ De 23oflcDengc;: 

UloDen toarejt/ cplTcljenDc tien DuBenö ftufeöen toan agten tot mauDfcöats 

Brandfchat. tuig/ DiepgmDc Op tocpgcring Det öecle m>o?p in ö' afcfj te leggen / öiec 

ten het toe gtilïcn ^e ^m maar ttoce Dagen tijD. .#aar De Spanjaards niet in 

^°'P" (laat getoeèjt ^ünDc om 3ulft een grote fom penningen 30 D?a Dp een te 

Steken het DergaDercn / (tahen De 0o\jer.ö op UerfcöcpDe plaat5en De D?anD in De J^iip;: 

in biand. jcn : töaar op De ^ntooonDerief fjaac DaDen fjet Uiuii te totllen üluffctjen / 

en Dat l)ct gelD aanflonDsf Dp een 30U gcb^agt tDOJöen / Dit tuierö öooj De 

Veteris toegcftaan/ DocnDe ftaar beft om 't Win te (lutten/ maar niet 

tegenftaanDc al fjaar poging toierD een geDeelte toan't ïBoi^t en Dc^ioo- 

(ler-Óerït D002 De öjanD bctflonDett. ^a Dat 5e De ge5fpbe fomme ont^ 

fangen IjaDDen/ ü^^agten 5e al O^iar genomcne jFEijhDom/ met een groot 

getal ^labcn Die Ijaac öansoen niet öetaalD IjaDDen/ aanboo^D, 3©ant 

3e IjaDDen al De getoangencn op loogelD gcflelD / en De ^laDen mocfieti 

cben gelijft D' nnDerc boo: een 5eRere fomme gelDö gelofl tnojDen. ©an 

Komen we- ïjier gingen 5e toeDer na Maracaibo t' 3epl/ en bjagren Die ^taD tocDet 

dettotMa- tn De grootflc \3n:bna|U)epD. Ec 3onDen D?ie of Uier gebangenen na De 

"t'ïchen 1^^*^^ ^^^ ^^ «6cuVicrncnc en D' ^ntooonDerief te jeggcn/ ze zouden hun 

30000 ftuk- 30000 ftukkcn van agten rot brandfchatting aan boord ftiercn , indien ze 
ken van ag- niet wederom geplonderd wilden zijn en de Srad in brand geftekcn hebben. 

b'" Th <0nïJertu1Tclien boeren een partp öobcrö aan gtanD / nemcnDe al De 

ting"e. ' ' ^f inlDerpen / 55celDen en ï^loftften upt De ï^crlien ten platten ilanDe / 

en bsagten 3c ècDeep. €pnDeUjh fttoamen D' iiptgc3onDene Spanjaards 

toeDerom / met o^Dje om t' accojDeerni / Die met De KobetiS ober een 

ontfangen ftfeamen Dat 3C 200D0 ftuïjfecn ban agten en ^00 =fóoctjee|ten 3ouDen ge? 

20C00 en ben / mit0 Dat 3e geen berDerc bpanDfcljap plegen 30uDcn / maar aan? 

sooKoc iiQj^jjjg ^^ ^g betalinge 3onDen bertrefeften/ geUjlJ ooli gefcljieDe / U3ant3o 

^"* Dja tiaDDcn 3c De heeften niet gejlagt en aan boo:D of gingen met De ge? 

Gaan t* ftecle ïfHoot t' 3epl / tot grote bzcugDe ban D' gnbJooiiDerö / 3ia ban 3ul? 

7eyi , maat fie onbjelftomc gaflcn ontffagen 3icnDe. lïiaar Dne Dagen Daar na bJier? 

komen we- j,^ j^ ^g txjeDerom met nteutoe b:e3c en bertoonDcringe bebangen / 3ienDe 

püooï?"" öe iPiobersf toeDerom berffliiinm / maar 5e toierDcn bnn Dc3e b2C3e ber? 

lo(t toannccr een De3er öobcrö Die ban Lolonois afgr^onDen toa;^ / een 

bekwaam Piloot vcrzogt om een van 'er grootfte Schepen over de gevaar- 
lijke Banken die aan de mond van 't Mevr leggen? te helpen. 3©Clftber* 

50cft of ccr bcbcï aanfïonD^J toegc^aün torerD. 

2e 



B o E C A N I E R S. 55 

^t TjciUïïcn nu bolfiomcn ttocc m^aanticn tit 005^ piadtjcn / toanr in 
5e 50 ijed tozccö- en moetiyDtUtgljcöcn o^Pl^öt öatJöcn/ octoccft/ tonn^ 
nccc 5e coucö na Hifpanioia ftdöen en inaGtöagcnönacnaaanhtoamcn/ Arrivecreu 
latentie Det ^nfter ïsallen tooo? ccn plaatjs g^naamt lila de la VacacfKoe ^-^"''p** 

Eyland. «DU Orplariö InOJtl ÖOO; Franfche Boecaniers fcettJOOnö/ W \itt 

blcefcè öat 3e cclianacn ïjcüOcn öoojgaanö aan öc iioViersj / Die öaac aam 
liomen/ Uerhopen. mWi öjaaten 5e Daar geroofde t\m aan Eanö/ 
Dm D^t bolgenö o^trec te tierUeelen» €n beöontien Ijet gelö en öe^utöcc^ verdeeien 
Jen o\jec tie 260000 jtuftfecn Dan agten te momeeccn, ;De <0etoontien en foofdf * 
j^ecminfiten fecegen D002 't miflfen ban fiaac ledematen eccit Oaac öeel/ buyu 
Ijerbolgenö totccti D^t ongemunt ^iïbec gctoogcn / en pöec ponö tegenjs 
tien jtuïïftcn toan agtcn gercficnö/ öefjutoeclcntoiertiaiuptonïmntie/ of 
te Doog of te laaa gcfcljat. to^it gedaan 5nntic / toiccti pöcc tocdec een 
ijreti afgenomen dat W nictjS gefmohïicld of agtct gehouden Dad* ©cc* 
Dolgenö ftcceg pdec 3nn deel tn geld/ Dcöaïbai dat pder Ji3i^annoglucl50 
aan Eijde / itnnen aljS andere goederen oUer de 100 (ïulihcn ban agren 
ljeli\üam / Ucrbolgensf traden 5^ tot de tjertreeitnge der pojtien Uan d' O^ 
berledenen / 't toelö aan fjun 3©?ienden gegcben tofcrd. 

^e geöcele berdeeltnge nu gccnndigt 3önde/ gingen 5e na Co^tuga Komen tot 
t' 5enl / altoaar 5e een ,#aand daar na tot grote bjcugde ban de meejte Tortuga. 
<ÊPlandcrö aanlitoamen / dog de mcefïe üoUersf tonrcn niet lang jl^^ce* 
fïer ban 'er geld / binnen de tüd ban djie toeften alle.^f berdoDDeld ïjebbens 
öe. èo2té te boren toaren Bier ttoee ^c^epen met 3Bijn en ^S^ande^ 
toijn geladen upt ©?an6ri)ft aangeöomcn / toaar doo? die 50O?t ban d?anö 
op de fiomit der 0obersè nog redelp fioopss toaö / maar 't en duurde 
«iet lang / toant feo^tsS daar na toierd een ftoop 5ö2andetoün boo? bier 
fïuftficn ban agten berfiogt. «!5e (©ouberncur ban ïjct Cpïand ïiogt de 
geljecle lading ban 't ^cljip met Cacao geladen / öet ttointigfte deel ban 
de toaarde daar niet booj betalende. «De ï^erbcrgen ïiregen bolgen^f de 
getoconte der iltoberö ftet gcöotjte gedeelte ban 't geld / en de ]^oeren de 
rctl/ toaar doo? 3e lt02tö daar na tocder genood5aaftt toaren doo2de3elf^ 
ïie onbetamelpe middelen gelpi al^ te boren/ ander geld te 5oe&en. 



X. HOOFDSTUK. 

Lolonois maakt nieuwe toebereydzelen om de Stad St. 
Jago Deleon, mitsgaders Nicaragna in te nemen, al- 
waar hy elcndig aan zijn eynde komt. 



L 



oionois iireeg doo? deje laafle togt/ nademaal \p 5"ïfi f<Jn aan^- Nieuwe toe. 
merhcliiBe itijfidom t'Dupö bjagt/ grote agting opTortuga, be;^ bereydzc- 
ijoebcndc nu niet mw met 5uUi ccn moepte ?^olft bp^cnteberga* ^^"' 

tieren 



^6 Hiftorie der Americaanfche 

ötrcn cm onlicc Ijem te ctencn/ ijoo? öicn 'cc br/toüUVr mem: tüt ftfm 

litomtien alsf l)p Uan r.otcn IjaH/ pöcc ccn 5ulh een becttoutocn op ïjati 

ÖcUbmtic öat 5e ooiöcclöcn in 3ijn gc3clfcUap liolhomcn CctoaaclJ te 5i)n / 

Nemen voor fcöoon i,t M 3^" '^ Otooifle Qt\)aai fclcot flclöcii/ tiicö Ocfioot fjp cm 

naNicara- ttöccDc toot iia 't iBcp? taii ^'Icaragna te ijoen/ en alöaai: 30 tocel ^te- 

gna te gaan. ^^^^ j,^ ^o^pcn tc plonöetcti al.ö l)p ftonöe. 

Loionois ^n öat Ij? 3rj« nieutoe toccu|lmgc alommc behcnö tjcmaaltt Bat>ïJ^ / 
vergaderd flïö mcöc tie tijö iian 3ün bectrcö / ftreeg Op ten ücflcmtien Daoc al 3i)rt 
^°*''' maöt/ bcftaaiite tn omtrent 700 jDan/ üp een. jKet 300 bnn Iic5el5 
ben Ocmantien iy? tiet ^cïiip ^at l)p tot Maracaiboöcnomcn ïiati / Dercfl 
ijcgaum Ijaac op toijf anticce hlepnöcc ^cftepcn / 50 Dat Ijaac ï>loct iipt 
fcjs ^diepen beftoriö. t' €er(le plaat$ öaac 5e na toe 5cpltien / teajS Ba. 
G;»annaBa- jaha m Hifpanioia , om ólDaac Ijaac <;§cDeep.ci-beDoeften tn te nemen/ 't 
laha. toelft gcöaan 5üntie/ 3ctten 3e ïjaac couc^ na een plaatief a^naamt Mata- 
tn van daar jj^^^a , leöQcnUe aan öe EuptJ5ijtie ban Cuba, om alöaac 3obeelCanoes 
na Matama- ^^ ^^^^^ ^j^ ^^ ficijgen fionöcn. 3©ant op tie5C plaatse toonen beel Btf< 
fcöer${ tiie met Canoes ^cBtltipaböen bangen en na öe Havana bjengen, 
jèan lïe5e elcnDlge bloeöjS nntnen 5e tot Ijaar grote tijocf ijepD 30 beel Ca- 
noes al35 3e ban noöcn Ijaölien om önac Bolli De mhUt op te brengen / 
't geen met groter ^cïjepen D002 ö' onUieptcp.jS onmogelijh toa.ef. ©au 
Ster gingen 3e na Cabo Gracias a Dios , gelegen op be ïjoogte ban 15 gta^» 
ben éoo?ber b;mt/ en omtrent 100 lïiülen ban {jet "€planb Deios Pi- 
nos , bog tertoijl 3e In Eee toaren firegen 5e grote (lilte/ b302benbeboo? 
be (Iroom na be Golfo de Honduras geb?eben/ 3e bebentoelönarupter* 
fte bejl om toeber te toinnen 't geen 3e berloren öabben / bog te bergéefsf/ 
«abemaal be totnb en ftroom Dun bcpbe tegen totuen / bcljalben bat ïict 
^cïjip baar Loionois op toasf be rcft niet üonbe bolgen / en ïjct f[im(lc 
ban allen toaö bat be montiïwil Daar Dcgon t' ontbjcficn / toanrom 3e ge- 
iioob3aaht toaren l)n ecifle ilanb bat 3e öerepïjen f?cnben ann te boen / 
om toeber nieutoe monböofl te beliomen» 3©aar op 3e ban met ïjaac 
Kömcn in Catioej^ tn be ïiibier Xagua fttoamcn / W boo? ^nbianen betoocnb too?b. 
de Rivier ^clfterjS toonlngcn 5e pionberben / altoaar 3e een grote partp <:§paanrclie 
EÏberoven (^artóe / ^xc $c Mais nocmen / bonben / aljS mebe beel 3©erl}enei en ^oem 
i' Indianen, berss: l^ier mebe nog niet te bjeben/ befloten 3c alDier beter toeber af tê 
toagten/ en onöcrtufTcOen al be ^teben en ;ii>o?pen bie langö be Jiufi 
ban be <0olf lagen / te plonberen. ;Du;S boeren 3e ban b' eene piaatö 
tot b' anbcre / geftabig meer monböod / baar 3e nog niet ten bollen ban 
boo?5ien toaren/ 3oehenbe. 5^a bat 3e beel paat3en en ;z?.''2pcn fcDoon 
gebeegt babben / altoaar 5e niet beel ban belang bonben / litoamen 3e ten 
Komen te laajieti Q^tt Pueito Cavaiio. ^Ultoaar be Spanjaaidsttoeepahljiip3eribebtf 
ïïiö°^'" ^^" ^^'^'^ 5^ ^^ hoopmanfcb-ippen t^k iipt fiet 3lanb nomen/ inöctoarcn 
Nemen een tot be ftomfl bBb be <§cl)epen / baar bonben 5e een Spaanfch ^cbip met 
^root 24 ^tiiWien (irSeffftnt en 16 23citTen/ 't toelïi 5e aanflonbö tocg namen/ 
spaanfch yjj^^^ pj, ^^ ^T anbfben / en bc ttoec $)aliDuP5cn nebenjs eenige anöerc 



B o E C A N I E R S. 57 

l^urjcn tie 'tt omtrent (tonnen / berïjjanïien. Ee ftcÊtoaiilen ocfj bcci 
Ocütingenen/ öaar 3e öe groottlc to?ccti9etJcn mcöc piccoöcn t;ie men hm 
iJcDenticn. Lolonois paö Èc oftooonte önt toanncec tïp eenige personen 
ccpijitot fiaö tJte niet totlöen beïiennen/ 50 nam [)? aanfronösi 5iin i^ou^ 
toec en fiapten 5e tn (luöhen / tocnfd)cnöe Dat Ijp 50 al öe Spanjaai-ds mogt 
toen tiie in De JDcrelö toaren. <ï3n toamieec Ijet geDeuctJc \iat eenige öc;' 
3cr elenöige gebangenen (öoo: be tojetic pijnen geïjtoongcn 5iintie} Dun be^^ 
loof öen tie plaatsen aan te toijjcn altoaac D' anöece spanjaards berbo?gen 
toacen/ en natiecöanö niet magtig toacen f)ct selbe te Uolb:eiigen/ tiié 
tiJieröcn öoo? DupsenöerDanïje ,€02mcnten tec ijooö geb^agt. 

35a Dat 3e al De gebangenen om 't Seben geb:agt ï)atiöen / (iiptgcno? 
men tbiee Die 3e Detoaaröen cm booj <6ttifen te Dienen) tcoft Lolonois met 
300 B^an (larenDe eene Moïfcs van Wijn al.ö bebeiÓebOec obet De refl 
ban 3i)n ©olfe) na een ^taD Sc. Pedro of ^t. ptetec gcnaamt/ 10 op^^^^heeren 
12 .^Bijlen ban Pueno Cavallo gelegen/ omtrent D?ie jBiilen toeegsf ge^- st Pedro 
bc?DerD öföbenDe/ ontDcinen 3e een Spaanfche ^tnDerlage/ Daars'eaan^ komen by 
(lo'nDss met D^t EtoaarD in De bupfl op aanbielen/ en [jcetoel De Span- een Hinder, 
jaards 5ig in 't eerfl ilöanlijft fctoeten/ .toierDen 3e ebentoel ten laaflen «^^^„„"ds 
boo? De grote furie Der i^oberö geDtoongen te bHjfeen en Daar ï^eplinDe i^ezeopdê 
bUigt te (tellen/ latenDe belc DoDen en gehlpoetsen op De plaats leggen / riugtdrij- 
toelfte laa(le/ na Dat Lolonois Daar eer(t DaD DoenantbJoojöenop'tgecn^^"- 
ÖP Daar biaagDe/ Doo? ïjcm in fioelen bloeDc geDooD bJierben, 3^n Daö 
och eenige gcbangenen behomen Die niet gchb3et(t toaren / Dese bioeg Ijp 
Cf 'er becDer op nog meer spanjaards in ^inDerlage lepDen/ toaar op 3c 
tot anttooo:D gaben ban ^a/ Doe liet DP een boo2 een bn Dem öomen / 
en b?oeg Daar of 'er geen anDere toeg toaiS aliS Dese om na De ^taD te fto* 
men / ('t geen Dp DeDe om De ï^inDerlagen te bermijDen) Dog 3e antbJoo^* 
Den Dem alle upt een monD Dat 'er geen anDere toasf. ^oe DP 5e nu alle 
geb^aagt DaD / liet D? ^^ ttieDerom bn een brengen / b^agenDe Daar Doe 
nogmaalö of 5e Dan gee"n anDere bieg toiiten/ toaar op 5e alle^^cenge? 
anttoosjD liebbenDe/ bJicrD Lolonois met sulftcenfcDJifihclijliebocöDcpD schrikke- 
ingci^omen Dat DP ^ijn EtoaarD nam en 'er De bo2(t ban een Dcser ara'ne 1;^^^'"" 
^panjaarD0 meDe opgeftapt DebbenDe/ ruftte Dp 'fr 't ^art nvt/ Daar 
Dp al.ö een KasenDe 3©olf in beet / 3cggenDe tegenjs D' anDere : Ik zal met 

u allen even dezelfde gang gaan indien gy my geen andere weg wijft. <©e3e 

crme menfcDen Dier D002 ten uprerften berfcDnïit / beloof Den Dem een an* 
tjere toeg te sullen toü5èn / Dog sepDen Dem met een / Dat Deselbe seer 
moepcUiii en cngemaftfeeliift toaö/ cbentoel om Die tozeDe (€ijran tebol=» 
Doen biagtcn 3e Dem op t!c$elbe / Dcg D? bebinDenDe Dat 3c in Der Daaö 
niet te gebnirften toaö / bJierD IJP genooDsaaln De borige toeg te nemen / 
in grote booóïKpD Dese tooo2Den uptenDe: Mort Dim, hs EfpAgnkh me Ie 

paycront. By Gods dood , de Spanjaards zullen my dit betalen. 

. Tü^eö anDcren Daagö biel Dn tn een miDerc ^inDer lagc / Die DP mei 3ul!i vak in de 
ten gcteclD aanta(te Dat in minDer alö een uiir De Spanjaards op De blngt 7",'!""'"' 

H ge^a* ^"^'^'' 



^ S Hiftorie der Americaanfchc 

ccfïagcn tn 5ct mccdc öccl op öc plaats ocöooti tDt.rcn. Ccnï.icffmortti 

Ontmoeten HioctcDc ÏJp Dc öcclic l^mticcla.ia ötc ï»ccl flcrluc en bo:2DCf!iocr pcpo 

de derde, ^fgjij toajg alj0i öc tUjcc 1)0110? / ^^ë nut tcgcntttinnDc ttooi o tip 3c tod 

^aafl Uoo? 't ocftflöiö gojen bnn j^antcrnuntcn 30 tod alsf öc ijoriac öe 

tolugt te nemen met 5ulU een gvoct bcclieö Dan ©olh Dat eet 5^ De ^taix 

ftonDcn ücccpïien/ Ijet ccootflc oeDwltc öan lum cf DooDofoetoonDtoaief. 

^aac toa0 maat een paD Dat na De ^taö lepDe / enDcojDe^paniarrDsS 

i)t:n gocDe 5D0?|itoceringe l30o?5icn/ en De re(l Dan De ^taD tonjoironDtf* 

cm beplant met een 3002t ban 25omcn Die 3e Raquekcs noemen/ tte 30 

bol ffljerpe Doornen 5i)n Dat öct onmogcliift iö om 'er Doo? te feonnen ho* 

men. Ee 3ijn 0imi;iec alö De Djie J^oeljcn Die men tn^i:ucopageU?uplit 

Da^c een ^teget: pafTeeren moet. 

Naderen de 3©anneeE Dc ^paniaorD.ö Die agtec De Baricades lagen / De nobercf (tt 

sud. 't gc3iat ftregen/ begonnen 3c Dappec met Canon op Daar te fpeelen/ 

maat 30 baaft De5e bemcrbtenDatDe^pnniaarDjsgeïeeDtoarenombuu? 

te gebcn/ bielen 3e plat op baar bupb neer / en Doe 't «©efcbut gelcft toajeï 

Welen 3'ec met =|anDgranaten en blote EtoaacDen op aan/ DocnDe De 

i§paniaarDö grote fcbaDe / Dog bonDen met Dc5e eerfte aanbal ebentoel 

geen JlScefler too:Den/ toaar Doo? 3e genoijD3aabrtotcvDenaftetreb!5en/ 

toaar na 3c Den aanbal met minDer iDolh bernieutoDcn / en 50 lang toag^ 

tenDe met fcljieten tot Dat 5e 3ecr na bu toaren / nam pDer 3nn jDan 50 

toi.ö Dat inet pDer ff beut een |Ban DooD of gelitoetft \m^. ^e (ïo^m tot 

aan Den 3fcbonD geDuurD bebbenöe / (ïaben De ^paniaarDö een toitte iDla^ 

Dicbyac upt/ en beï3ogten te patlemcnteeren / 'teenigttcDat3cber3ogten/ ïoa^t 

coordover- dat de Rovers aan d' Inwoonders maar twee uuren tijds zouden geven om 
i^^^' haar met eenige van 'er goedtrcn elders heen te begeven. ^Jt toegeflaatt 

3ijnDe btoamen 3c tn De ^taD/ en bleben Daar Dege3frDe ttoee unreit 
3onDer De mtnfle bpanDfcDap te plegen, ^og 30 baa|t toaö De tijD niet 
ober of Lolonois bebal De ^ntooonDersJ te bcrbolgen / en niet alleen baat 
goeD Dat 3e meDe genomen baDDen te ontnemen / itiaar ooh De personen 
3elfö gebangen te nemen / alboetoel ï)ct grootfle geDeelte Der goeDercn m 
fioopmanfcbappen 30 toel berboigcn toaren Dat De tiobcrö 3e niet bonDen 
WnDen/ uptgenomen eenige ^cDere Robben met Am 1 ofgnDtgogebulD» 
CpnDeliib na eenige Dagen albier ber Jocft / en bolgené baar getooonte 3eec 
Verbranden ff luibhelijbe moeDtoiUigljcDcn gcpleegv te IjtblKti / lepDen 3e De ^taD in 
de Sud. ïj' .^j-ff) en namen al mcDe Dat 3e hcnDen. %hï\ Dc 2;ce-bant ftomcnDe/ 
altoaar 3e een geDeelte ban te Ijarcbp De ^tbcpep gelaten baDücn/ boo2^ 
Den 3e Dat De3c langö De ïtufl: gctoee(l en eenige a^ïftf berö gebrcgcn baD^ 
ben/ Die bun ge3egt baDDen Dat i\} Dc lüibiec Guatimaio een ^fbip npt 
Spanjen bertoagt toierD. aBaac op 3e bcfïoten na D' <i:planDen / Die aan 
b' anberc 3i)Dc ban De <ï3olf leggen/ te gaan/ om alDaar baar ^f bepeti 
ffboon te maben/ latenDe ttoee Canoes boo? De monD ban De aibier Gua- 
timaJo leggen/ om ï^p bet ge3epDe ^fbip/ Dat npt Spanjen bcrto.igt 
toieïD/ te paffen, ^og ijaöï boojnaawific oogmctb Dat 3s na De3e i^p^ 

lan? 



B 0,E C A N I E R S. 59 

f nntieti gCngm / luas?/ omlccftoötte5ocöcn/ toetcnUctiat'etbéd^cpö* 
païïöcn op öc5e plaat5cn gcbonöcn to02tïciiDie5ecclefthectoartfmaafe3ört. 

98löaac gehomen 5tinöe / Detfpjcpticn 5e jtg üan malfeanïïeccn / pöcc 
partiï een behtöame plaatö tot öiar ?5iiTcOcrp bei*6tc5entie. ^e oiii3ec:ï 
(lonöcn ooft i^cttm te Uiepöen om ^;§rl]tlïïpa')Dcn te toangen. ^e5e 0n^ 
ten maaftten 5: toan öc Oaft tnn een 5cftecc":3oom Makao gcnaamt/ öan Nf^kenNet- 
toclftc Oafl 5e oofi €oiitoen en ö löclssf tueten te maften / 50 öat geen ^cljip ft^""'"^'*' 
alei 5e De3e tornen ftonnen bcftomen / om Couto-toccft b^öoeft Ueilcgen b^cT 
te 5ijn. <0p 5ommfge plaat5en Utnöen 3c meöe een gcote beelïjeptj toan Grote qusn. 
Pik, örit Ö002 öe Eee aan ^trantj gefpoelö too^ö. ^it Pik gcliiftt met 5 ">'/'''* 
na öat Uau Europa , maac H öan coulnic en g-röaante ató Oct ^eefcöupm Bcmmen* 
öat öe i^atuuj-feenöecef Betumen noemen. iBiinsS 002tieel.ö 10 fiet niet genaamd. 
anöccsf al0 JBafcfj met ^anö Uecmengt / 't toelft booj jtojm in ^ce ge? 
lüöo:pen en toeöec aan ^tcanti gebjebcn U3o:ti. 5Bant in De5e <i5etoc(ten 
3ijn grote menigten toilöe 23pen Dïe Da=^c l^oning in De ^omen maften / 
en Het gebeucö ötfttoilisf öat Doo: een gcote (toim öct 3©afcl3 met öe ^o- 
ning Die aan tie ^omen öangt/ t' ^eetoaacö ingcöjeUen toojö. ^om* 
mige s^amiu-ftuntiige 5^göen Dat lieï^oningcn'ta©afcl)öoo2't5outUja^ 
tec afgefcïjcpben lijntje/ öet Amber de Gris boojtbjengt. '^it getooelen '»'"«•'«: 
I.0 te Uwacfcljijnlijftec / naöemaal Oet Amber, atö b« eecfl aan ^tcaniï ^I^^^'^"^ 
geUontien tbo2ö / nog toecft ief en na 't 3©afclj tieftt. iJomc. 

g^og om tnetiec tot onsf becDaal te fteecen. ^e i^lobecj* maaftten fiaac 
^gcöepcn op 't fpoeötgüe fcijoon om geceeö te toefen tegen.cs De ftomjt ban 
't ge5cptie ^ctjip ; onUa-tiilTcö^n boeten 5e met Daac Canoe?s langiS öe 

ï^ll(t ban Jucatan. ^Itoaac beel Indianen ttionen Die op ö* Amber de indianen op 

Gris paffen/ toelRe langö Die ï^uft aan ^tcanb geb2eben bJ02li. ^nna- w^^in''*" 
öemaal top ban iïe5e Indianen getoag maften / jal öêt niet onaangenaam ^ 
5iHt bat top iebsf ban Itaac <0oDöbientl en Ei^ben0toij5e 5eggen. èe öeb? 
ben nu al boben be ïjonbecö <g!acen onbec be btoingelanbp bcc Spanjaards 
netoecfl / en boo2 ftun tot allerftanbe bienfl geb2upftt / toant toanneec een . 
^paniaai'b maac een ;§Iaaf of önegt ban nobcn ïiab / 3onbcn 5e maac 
om een ban öe5e mcnfcfjcn/ Die Hun ^0 lang moeiten Dienen aI0 't ïnm 
bcïjaagbe. ^e toiecDen D002 De ^oanjaacDö in De begtn5elen Dec Cljn- HaarOods- 
^elijfte <j3oDi5Dienft onDectoe5en / en pDec ^on- en l^eplige-Dageen^itc? p^^J^ ^" 
^c aan l)un toege5onvjen omDentDienfltebercigten/ maac nabeclianD / tenr°"' 
upt toat co23aaft toeet men niet / bertoiecpen ^e toeD'com ?ccc fcDielijft 
De Cb2i(leUifte ïtcliegie / en micfftanDelDen De ^2ie(lec Die ftun gc3ontien 
toatf. T©it becbittecDe De ;§p.iniaacDjS 5oDanig Dat 3e eenige Dec boojs 
raamde in De gebinftenisf toiccnen. 

f35cc DC5CC ginDiancn i)aD / en ï)?cft nog 3i)n epgen a5oD Die Ijp DienD 
en annbiD/ 't iö eenbcctoDnDeccn^toiarDige5aiftï)oe3emetlia''cnieuto- 
öcboo2ne ftinDccen ïianDelm. ^1 D2i a!ö ïjer m 3©:ve!D io' gcftomen/ 
D2'?ae!^ 5e ï)cr na Ha ir ^cmtjel / a'toaac een \\tim bnn afcfi gcmaaftt 
tooib Daac Bet ftinD naaftt in 't miDDen ingclegt too2D / latenDe öct Daac 

Hz De 



6 o Hiftorie der Americaanfche 

öe ganfcljc n.igt nfct 3ontiec groot ocbaac allccnig icagcn/ onticctuTcöm 
blijft öc €cinpcl aan alle ftatitcn open/ 53 Dat alle 50021 Uan 25cc|ien 
öaac Ijjpelijft in en upt honnen ftomen» ^eö Uolacnöen 6aig<s Itomt tie 
©aöec met be naalte ©.ïienDen ban 't hinö toeticcom / om te 3ien cf 5e 
tje tceöen of boetftappcn Uan eenig ïOicc in ö' afcl) getoaic toojDcn. ^it 
niet üinöenöe/ laten 3e (jct tocöcc leggeri tot 50 lang Dat cenig 25eeflö^t 
feinD genaDccD / en l)ct tcBen Dan 5i)n poten agtecgclatcn fjccfr. Han Dit 
5©icc/ 't 31J toat \M i^/ l»o?D Dit nicuto^eöoren ^fO?p3el al0 aan 5ijti 
<0oD toegetoi)D/ en iö Op al 3n" HeDen UecbonDen fjet te eccenenaante 
liDDcn/ aliS 5ijn ^atcoon en ^S^^ffljecmer. Xe offeren aan Ijaac <ï3oDen 
offetöanDen ban biuu / Daac 5e een 5:ftece <ï3om / Op l)nn Copat ge? 
naamt/ Die een 3ecc lieffijfie ccuU Dcefr/ tntoecpcn. 3Banncei: tjct lunD 
nu tot 3iin giacen gefiomcn isf/ 50 maften 3ijn (DuDecsf Ijcm DehcnDtDfe 
i)p aljS 3i)n (0oD moet ceccn/ Dienen/ en aanbiDDcn/ toaac opliPnaDe 
(Cempel gaat en Ijet gc^epDe 25eetl offecljanDe Doet. 3©annecc ijem nu 
naDeïOmö eenig leeD gcfcljieD/ of umanD Ijem ïttoaaD Doet/ 30 Doet Ij? 
Dit 25ee|ï offerUanDe / Waagt fjet 't ongelnfi Dat Ocm aangeDaan iö / eit 
üiD öet tD>aaïi Daar ober te toillen nemen ; ooft geücurD !)ct menigmaal 
Dat Die gene Die Ijem ïjet ongeljjli/ Daar ïjp ober lilaagt/ aangeDaan 
fjceft/ Doo? 5ulhc ^ii^zn geDooD/ gebeten/ of anDerjintiS üefcljaDigt 
too:D» 
O^p Dc^e ^uperfiitieufe en ^fifgoDifcfje toij5C (eben De5e eicnDige tn on? 

toetenDC Indianen Die D' (gplanDen in De Golf van Honduras en De l^uft 

ban jucatan Detoonen. ^n bielhe EanDen 5cer fcïjone plaat5en gcDonDen 
fcjo?Den Daar D' ^nDianen gcmeenlijft Ijaar l|u»J5en Doutoicn. ^it ©olö 
i$ malftanDer met 3ecr getroul» / en gebzunftcn bzeemDe plegtigltcDen 
omtrent Daar j^ntoelühen. ïDanncer pmanD onDer Haar een ^ongc iboq^ 
ter ten J^ubjelijti begecrD/ begeeft Ijn 3ig bt; De 3©aDcr of ccii Dernaafl[e 
3©:ienDen/ Die fjcm 3eer nauto onDecbzaagt lucgend l)et boubjen ban De 
^lantagien/ en Diergelijfte anDere Dingen. gnDien bp nu na De 3in ban 
3ijn tocfiomcnDe ^cljoon-BaDer geanttooojD Ijeeft / geeft Die t)cm een ^ijl 
en ^oog / met Dctoelhe \)p ^iq na De ^ogter begeeft / en geeft ïjaar een 
ï^ranis ban groene blaDeren gêblogten en met bJdriehenDe bloemen ber? 
mejgt/ Die 3e berpligt iö op baar f)oofö te 5ctten/ en De gene Die 3e te 
boren geD^agcn Ijeeft Ibeg te Doen/ (Ibant l)et i^ een gebiupb onDer D« 
*©ogterö Die nog ïBaagt 3nn / altooef een föranö ban bloemen op Haat 
ÖoofD te D:agcn.) aBaar na pDer 3nn patroon gaat offeren om te bcrncs 
men of Oet J^umeliifi geluhbig 3al M)^ of niet. BerUolgcn^ homen al De 
3D2ienDen ten l^nïï5e ban De ^jnnDcf 3i^aDer bi» een / altoaar een 3c&ere 
D2anb ban Mais of Indiaanfchc Tarw gemaaftt b)02D/ Dan geeft De jèa? 
ter 3';jn ^ogter aan De ^diuuDegom in 't bm)\\ ban al De iDïienDeti ten 
l^utoeliUt. ^Deö anDeren Daagef ftomt De TDorttcr bp baar moeDer / nc^ 
mcnDe in Deö ^elfcf tegentooo2DiglicpD bet i^ranöje bai Haar Doof D / rufts 
öenDc Iju in (luIiUen/ en malienbe m\ groot öcfcD2ep en mijsfbaar. öele 

anDcce 



BOECANIERS. 6r 

mtm tjfriïtn 50uticn top Uan Ijet 3lcbm en trcoctooontcncftrcjcc^ïitiia^ 
nen ftöiincii btJbjcnacn/ Dog 0?t tö^ n)ï» onsf Ucdjial te toccUolgcn. 

^e iïoüeccf IjaDDen centgc Canoc$f öan ö' indimen gcuomcn ^ii op Qet 
€'Ma;iti Siinbaie tooiieii/ icggentie omtrent üi)f 31B jlcn ban öcöuftUan 
gjiicatan. <0p öit <!E^Hanlj bomt toecl Amber de Gris , DoojnamentUjff 
5p cc:t |t02m upt Oen vü>o(ten. (CutTcD^n öit Cpianö en tie Ualtc ^ufl ttf 
fict Deel onOicp/ 50 Dafec aeen gcote ^cljepen öoojftonnen/ opöit^p? 
laaö/ alö mcOe op Uc bafle ï^ujl: toojiï ücel Campeche-hout gcüonOcn/ 
en Peel anöec Pecto-ïiout/ 't tocUt in Europa 5eei; aeaattsf/ enno0mccc 
5nn 50UOC intiicn men öe hennilTe fcc ^nOtanen l)aö / trte 'ec een Pccto 
toan toeten te maften Oie nout PccDIifu of Pan coleuc PcrfcDtct. 

5^a trat öe iflopec.ö tn Ote <0Dlf ö?te 5|ïöiantien oetoced ftaOöen/ few? 
(ren 3e tijöing Oat Det Pectoaate Spaanfche ^cïjtp gehomrn toaö / toaac 
op 5e Oaac op 't fpoeOtgfl 5eplPaairtiig maafeten / aaanöe na De plaats 
taac 't ^cftip tm %\\\m lag/ en mM öe5ig om öe goeöeccn te lofTen/ 
onöectutTclien jonöen 5e eenige Pan ijaac lïlcpne j^aaccupgen om op een 
55arfte te paiTen Die 3cec rijft g.laöen met Zilver, Indigo en Coucheniiie 
Pan UoPen fttoam, ^ie Pan 't <;§cljip ftennifl'e Peftomen ijebbenöe Dat De 
0oPeriS op De ï^ufl toaren/ DereuDen aUeö tot tegentoeer / 3ijnDe gemon:» 
teerD met 42 ^^tuftften en anDere J^rijgöüeljoeften en 130 jBan/ Dital^ 
ieö öenam Loionois De moeD niet/ Die öet met 5ün ^cljtp gemonteerö 
met 22 ^tuftften / nePenief nog een ftlepne Saeria of ©lieDoot aan boo?ö 
lepDc / Dog De Spanjaards pertoeeröen 3ig 50 toel Dat De KoPerjö gcnooD- 
5aaftt toierDen af te toijften / maar tectoiil 3e nog tcgenjs De spanjaards 
DoenDe toaren / fttoamen Pier «itanoeiS met ©olft onDcr faPeur pan De 
jHooft Itet ^rl)ip enteren / en Dtoongen De Spanjaards 3tg oPer te gePen. Nemen een 

?^et i^cftip genomen 3i)nDe/ PonDen 3e 30 Peel Pupt niet alö 3e geDagt ^'^Ji'p- 
DaDben/ 3ünDe al meefl ontlaDen/ al 't geen 3e 'er nog i\\ PonDen toaö weynï" 
Vijftig %aft ^fer/ een partp Vampier/ eenige aarDe potten mefjBijn/ rijkdom in 
en eenige anDere Dingen Pan ftlenn Oelang. ^■n'^^"- 

3^3 't PeroPeren Pan Dit ^cljip riep Loionois De to'ïgvifraaD Pp een/ voomemea 
en (lelöe P002 om na Guatimaio te gaan. 3§ier op toaren De (temmen ^»"Lo1o- 
berDcelö / 3omm.ige De Poozflag toejtemmenöe en anDere Die tegenfpje^ SuaSo 
feenDe/ PoojnamentUift De 3oDanige Die nopt meer Pp De iloPerö gcpa- «gaan. 
ren/ nog op 3oDaniae togten getoced ftaDDen/ en paar fngcöeelD paDDen ^^^^oor 
toanneer 3e nii Pan Tortuga P002 D' eerttemaal t' 3epl gingen / Dat De fluft- "J^S.^ • 
hen Pan agten 30 gemaftftelpft alö De peeren Pan een ^oom te fcpuDDen cptokcn 
toaren / maar nu iw paar meening DeD^ogen 3ijnDe / en Peel Dingen an^ ""''^' 
Derö PinDenDe alsf 3e gcDagt fj.töDen / toilDen 3e toeDer na ïjnH / D' an? 
Dere 3tooeren Dat 3^ li^Der Pan pDnger en ongemaft toilDen flecpen alsS 
3onDer een Deel gelD toeöer V pupjs te fteercn. 

I^i?t grootfïe geöeelte De PoojgcftelDe togt niet Dienfttg oojDeelenDe/ Per? scheyden 
lieten Loionois en De reft, (0per De3e toaö PePelpePPer Movfes van Wijn , van mai- ^ 
Capitepn Pan ö^t ^c^ip Dat 5e te Puerto Ovalio genomen DatiDen/ pia '''°'*'"°* 

, H 3 5iia 



62 Hiftorie der Amcricaanfchc 

5j)n courcJ iaetjec na Tortuga (iciöen. <ecn anocc Uan 5ijn iBafefecüjU qt» 
najmt Pien-e Ie picard , 3icni3e öat ö' aiiöcce Loionois üccUcteii/ ücfloot 
Eeni;;e?aan bati gcUjïic tc öpcH / gaatiUc langij öe Uaflc Jjuji tot aan Cofh Rica , al^ 
m coiu toaac Ijp aan öc iltbicc Veraguas EanDeöc/ en met 5ijn Bolft in goctic 
*■'"• o.2D,2e na 't ^tcDcIicn Veragua twh / en Ijet 3cIUe / Ijoctoti öc .^èp.injaauöjS 
riondeien alte moöcUjlic tcgcnftantiticOen/ plonöecöcn/ nemcntie ccniac uan ö' gjn* 
vcMgua. tDoonöcrö gehangen / öog ftcegcn Dicj geen bupt toan cenig üelang/ al5o 
öc plaarö Ijecl acm tjS/ geen nnïjece Oaiöel fjcDüenöe alö Ijet tocrhcn in 
öe <0oiili-mijnen/ Daac eenige Uan ïi' ^ntooonöertf op paiTcii / Diuingcns 
De öe ^Uiben in öe ©ccgen te toerhcn/ ti* aai'lie öaac upt te graUcn en 
in tie naaftgclegene «iüicctctoatTcöen/ Daar5etioo?gaanö|lu!i|eö<j5ouïï 
in tJinöen 501 groot a\$ €mtocten/ eenige gcotec en ooh eenige fUepnDec. 
^e ï^oUcrö bclitoamen in aUejS omtrent agt ponti <i5Duti / ujaac meDe 
5e toeöerom fteccöen ; [laac Ijoo^nemen tDa.ö getoecft om liogec op tc gaan 
na een ^taU gcnaamt Nata, gelegen aan lic Eupö-Eec/ en üetooonïï 
ïjm ^cit ijeel cijftc t^ooplicöen/ toclftcis? ^latJen iix tie iBijnen üan Ve- 
ragua arücpticn» .^aac ftonöcn tot Daac Uoojnemcn niet liomen unt ï)oofs 
öe Uan De grote menigte ^paniaartijS ïJie ban alle hanten Dp een gchomen 
toacen om Ijaac 't öoóf D te bieöen / toaac ban 50 tijoige üennifTe ïicegen. 
Loionois Du0 ban ^ijn .ilDahfterjS beclaten 3ijntie/ bleef alleen in be 
Golf van Honduras , 5iin ^cljip te gcoot 5ijntie om 50 bJcl tcgenö ftroom 
Loionois op te ftonnen Eabecren al0 tic ligter ^cljepcn. ^aac bp fjaö l)n gcüieft 
lijd gebrek asii montiftoft / toaac boo? 5e ptiec bag gebtoongen biacen aan J^anb tc 
aan mond- g^^^^^j^ j,j|, onbecboub tc 5oeften / en niet anöecjai binbentie toacen 5c genoob* 
3aa&t om 9!pcn en antiece zwieren te fcbieten en te eeten. 

<:pnbcUili btoam \]p na beel 3uftlielen!e{ üoben Cabo de Gratia a Dios 

bp een 5di€r oiï^lantjebcn gcnaamt Wa de las Pertas , baar ttoec ceöelüiie 

vcrwyid O'^ot^ €planbcn bigt bn leggen/ altnaar Ij » 30» ,§fbip op een Sanbbanft 

7i3n Schip ber3CPi5c/ en alljoctoel 3e met alle .it^an batic ücji öeöen om bet <ï3e^ 

bycB-yiand fcfjut/ |9fcc / cn anUcrc 3b)acc öinaen te loJTen/ op bope baar Ö002 bet 

^fbip toeöcc 3^lot te bcijgen/ bet b)i« egtcr bJiigteloo^ / toaar Ö002 3c 

ctMibcUifi genooö3aabt toacen bet ^fbip te jïopcn / en ban ïj^t 5)|oiit 'm 

?3fcr bat 3c öaac af bregcn tc\\ Barque Longue tc mahen. ïDp 3ullen 

b.iat baat een toennig mctie be3ig laten / en o ibcctuffcbcn een ho?te bc^: 

fcb?nbinae ban be3c ^planötn en bc^ 3elf0 ^ntooanöcrtf öoen. 

Indianen op ï^ct ^ï^lanö de las Pcrtas ncbcn«{ bc tWc anticrc orplanben/ toojbcn 

-cEyian- booÜ5c!icce Indianen üctooonb btcmcnmctccgt ïDübc mag nocmcn/ na^ 

bemaal 5c nojJt mot ecnig CUitllen meitfcb gefpiobcn of omgang gcbaö 

beböen -, 3c 3iin blocft ban Hicbaam cn 3eer gc^^jotnb / bonncnbe barbec 

alö £cn ^aarb lopen / cn in 't bunbcn eri lan.i onbec toater te Oliibcn beb* 

ben 3c Dn na bunef gclijb niet. Ec bcütwn ecn^ iKt ^'ibec ban f ai öo^ 

bet/ ober be 600 uonb toca.'nbe/ ba'i bc gronbopgcüaaib/ en5ijrt|ta' 

bcltouto om ecu ö^ip brrtl gi^niaalit: tMir gciircr lo' baii boir 33nörc 

'^"'lige pfcre punt/ geü2uphc:iöc in bcjs 5clf<]i plaats? ccn J^ai'ctanb ' 5e 



de lasPcr- 
tis 



BOECANIERS. 6$ 

ficbïjm cc^ ^iil of 23003 alö tiMnucre Indianen Ijfbüen/ maac Q[Ctj;iin? 
tien ccn 50on tj'an 3C«iaanni tiic cmtrnt miDcröalDc baöcm Icinc 5ijn. %t 
tlcbOcn Ucle |31ontaötf »■ i\'^ "f 2^oj■clI / tinoï 5c ücrfcfKptic 3002tcn Urn ©jug^ Haar pian. 
ten tJail gemeten / nlö Patatos, Bananas, Racoven, Ananas, en Uelc an? "S'^- 

tere 3002trn. Ee tooncn fn geen l^i'P3fn OcUJÏ* IJC mee(le antiere India- 
nen. <Cenine peggen Dot \t menffljen Ulecfrö eeten/ 't toelfi ooft öoo? 't fetenmen- 
geen 'er geüêmtie tetlxJöl Loionois öaac toa? / genoeg5aam blecfe, 5©dnt ^"vcoibeSd 
ttoec ban 5iir« ©olö/ ö'cenc een Fransman en D'antec een Spanjaard jijn^ ^Izl^, 
ïje/ gingen $ontict eenig gelDcer aljS een 0oec l)p 5tg te fjcböen met mal= 
feanteren in 't ^ofcfi / altoaac 5e tioo? een €roep ^jnöianen berbolgö 
totcröen / öc Fransman , na Dat fjp 5i)n Hoec gclofi Daö / nam tie blngt 
en onthtoam fjet / maar öe Spanjaard 30 ca.ö niet in 't iopen 5ijnöe bleef 
agtcr / en men fireeg geen tütiing Dan Ijem» <Êenige Dagen öaar na gin;: 
gen ttoaalf ^ober'ïj / aUe toel getoapenD / na 't !23ofcD om fjaat jBafefiec 
te 3oe6en / onöet De3C toa«J oofe De Fransman Die öun gelepDen / en ooö 
De pïaatö toecö Daac öp Dcnt 't ïefl gelaten Datr» s^iec bonDen 5e Dat 
D' ^nDianen Dum2 aangeflofeen DaDDen/ en een toepnig berDcr 5agcn 5e 
Écniae menfcïic becncn leggen Die gebzaDen lonten en Daac nog eenig ölceft^ 
enn toaö / ncDcnö een öanD Daac maac D^ie bingerö aan toacen / toaac 
D002 {ai50 De spajijaard maac D2ie bingeciS aan 3ün eene OanD gepaD öaD) 
5e tier3efterD toacen Dat ö^t D' arme Spanjaard toajf/ Die 5e gebjaDen en 
geneten tiaDDen. 

^e gingen öecDec fiet 55ofc0 D002 om te 3ien of5egcen^nDtanenfi0n' zodccrma. 
ten otitDcbljen / epnDelp DonDen 3e een gcoot getat bp een / Die Oun beft indianen, e^* 
teDen om t'ontWugten/ maac 5e agtecïjaalDen 'ec eenige en bjagten Dijf ^n°J^'"" 
jDannen en bier 3©20utoen ar^n boo2D. Ee tnenDen beel moenten aan / 
om 3ig aan Ijaac te Doen bccflaan ? en fjaac gencgentlicpD te tninnen / 
p2efe"nteerenDe f)iac bcrff f)epDc fnunflertngen / a'l.ö Éoralcn / ^rDeffen en 
55iilên / 't geen 5c aannamen / maar toilDen geen eeten of D3in6en pjoe? 
ten. 't 5tBa0 ooft aainnerhelp Dat 30 lang aliêf 3e geUangen toacen/ 
f een D* anDec niet een tooo2D toefp2aFi / 30 Dat 3icnDe Dat De3e acme men? 
fcljcn 3eec betjeefl toacen/ 3e öaac nog eenige frtepnigöcDen gaten en Ite^ 
ten 3e lopen. 

^oe 3c tcrtroïiftcrt DeDen 3c tefien Dat 3e toeDec toilDcn ftomen / maar 
tat tergaten 3e Oadft / toant t' 3eDerD Rebben 3e ftaar niet meec terno? 
men. ODt^li tiotiDen 5e naDerftanD nog tan Dc^e gettingenen / nog eaiige 
antece Jndianen Op l)et (ÊplatiD / eenige tijDing bcftomcn / toaac D002 5e 
geloof Den Dat 5e alle bp nagt na De ^abuucigc €planDen ge3tocmmen 
toacen. 

(i?nDectiifTfïKn DeDen De ti^^Mm Tiaac itpter(!e beft om \ytt ^clnp te sropcnh« 
flonen en De Barque Longue hlaac te maften/ maac 3ienDe Dat ftet nog schipco 
tjn toat 30U aanlopen eec alleö ftlanc toasf/ begonnen ^e eenige fluftften ^^^^"«o 
%mM re bcb^ntoen Daar 3e Ftanfche Bonen in 5aapDcn, Die binnen De Lon^ul 
tijD tan fesJ toefteti njp toacen/ al§i mcDe teel anDecc ©^ugten alö in- 
diaan- 



G^i Hiftorie der Americaanfche 

diaanfchc TaiW) Bananas , Racovens en antictcn/ 50 Dat ^C nil CCCll nOOÏÏ 

iniDöcn om Viaii [jonocc te becgaan. ^a Dat 3c op tic5c luijic fjiei Dijf 

of fcjs aiil^aantcn Ucrtocft öatiUcn/ en Ijaac 55oot filaarocmanht/ befio^ 

ten 3C na tie txiWt ^I^icarnana te scplcn om alöaflc centgc Canoes t: fccs 

ficmcn/ en met öeseiUc Ijaat rc(tccmitie aCDabfier.ö af te Dalen/ alsoött 

Baartiino 50 bed menfclicn niet Doeren hentie / en cm alle moeptcn öoo? 

te ftomcn toicrpen 3c D^-'t Slot tuie Dat gaan en toie bat blijDeu 30110e : De 

Delft Uan 't ©oll» begiiDen öJflc tn be ^axqmi en ecnige Canoejsf Die 3e 

nog DaDDen / en ö' anDcre Ijelft bleef op Det €planb. Lolonois (Die in De 

vaarmcdc Jöaroiie gegaan toaö) litoam na toepnig Dagen 3eplenj0f in De ïübier Ni- 

Loiono.s caragna. ^itoaac ïjfm öct oitgeluh oberbiel Dat Ijem lang op De Diclen 

Rfvïcr N. bcvbolgt DaD om Dcm regtbecrDiglijö te (traffcti toegen.ö De beelfjePD 3(j* 

carai-na bc ncc ffljr»[iMi)lte miöDaDen Die DP in 3ijn ïcben beDjcbcnOaD. JDantDP 

ï^t. bJierD alljicc Doo: een psrtp Spanjaards en indianen ontDeht / Die fiet groot- 



Jcett. 



7in>°voik" ^^ geDeelte ban 5i)n .jBalifeer.ö DooD floegen/ en Ijo ijaD met öêtcbcrige 
£c!iaoen,en b^i 3jjn ©olli geiioeg te Doen om De 25arli tocDer te befeomen. €bcnbjel 
onckSmt niet tegenflaanDe Dit groot berliesS/ befloot Ijv niet toeDec bp 3iin fï)alï;» 
^""oüd'"' ^^^"^Z ^^^ ÖP op't €pianD de Pertas gelaten DaD/ te fiomen 3onDer eent* 
* " " ' flc Canoeö meDe te brengen / ten De3en epnDe nam ï)p boo? cm op De feufl 
ban Carthagena te gaan. flSaar in De 45olfbanDaricnfecmenDe/ toietö 

SP bO?t!S na 5ün feomfle ban De a©ilDen (Die De Spanjaards Ïndios-Bravos 

noemen) met 3im 30olli obcrballen en gebangcn. ^ie [jem aan (lufifeen 

Zijn dood. ftapten/ en biieDen/ bolgensj l)ct betbaai ban een 5ijner mcDe-mahheriS 

Die Dc5elfDe flraffe met groot gebaor ombliigt bia.ö. ^it toaöbeto^pn* 

De ban Lolonois , Die in 3ijn lïeben 50 beel fcï):ihheliibe en berfoepelijfte 

DaDen beD2eben en 50 beel onfclnilDig bloeD bergoten [leeft, 

fiocdere- l^ct anDei: ©olb Dat op bet orplanD de las Pcrtas gebleben toajef / De 

fteeiendc mw^c tijDing ban [jnn Capitepn of meDe-mahlierönietbcnctnenDe/ bc^ 

ritfn' 6nben tjacU op liet ^cïjip ban een 3ebere «ober Die bn gebal Die toeg 

" bbJam. *De3e ï;icbi't btoam ban Jamaica met boo:iiemen om aan Cabo 

Komen aan Gratus a Dios te Sa^Den / cn D^i berDf r met baar Canoes De nibiec 

caboGra- j,p j^ ^j^-jf fp / en De ^taD Cariagena te bcrobcrcn. ^e3e ttoee Croupeii 

^«'vo''ór! ïiobcrö/ nu met malbanDeren gcconjungecrD 3iniDe/ biaren toeDcriijDö 

nemen om |)eel DlijDe / De5e om Dat 5e (nu merbelijft berficrlit) groter Ooop baDDen 

ra cartnge- pj^^ ij^^-jj uooincmensf te bolbjengen / en Die / om Dat 5e 5ig urn [jaar ar-- 

«aiegaa.. j^^^^^jj,, / ^j^^jj^ ^^^ gcD^'b berloft 5agcn/ Daar 3e nu omtrent De tijD bait 

tien j^aanDen in gctoeeft toaren, So Dia 3e nu aan Gratlas de Dios 

geïicmcn blaren / begaben 3e 5ig / 500 0im in getal ^ijntic / in ber? 

ff ficpDc Canoes CU bocren na De motïD ban De Hibicr / latenDc alleenig 

bijf of fc!(S personen op pDer <:§rbip om 3c te betoarcn ; 3e namen geen 

booiraaD ban fpii3e meDe/ al30 5e geloof öcn ober al Daar 3e blramen 

genoeg te lUllen binten/ maar De3e bunnc f)cop/ niet op «öoD gegrcnö 

3ijnDc/ biel ganfcliclüb tegcnö bun gcDagten upt ; toantD' indianen baar 

licmite gettiaar getoo?Den 3ij"^c/ toaren alle gebloDen/ latcuDe ni baat 

l^up. 



B o E C A N I E R S. 6f 

^up5cn of panttioten öfe 5e laiiorö öe ïiibicc IjcbDcn/ c^im öc niinflc 
Uoo2ranti -, toaac öoo? 5c in h02tc twijcn lui D.u 5e ijaac >éc[jcpcn UiTla^ 
ten IjaDlicn in gcoot ^tDKh en öongeronooU becUielcn ; mant tje Ijoop ban 
in 't iion ö^ote Dupt te 5ullcn befiomcn öceD ïjaac ticselUc uict Iijti5aam' 
ijepD l3cctj?agen / bccgenoeaentie sig met een bepnig gcoene ïïicuptien tic 
5C langö öe öant öec ïiiljicc bonüen. 

,|Baac na Jsat 5^ «" beerticn Dagen onticutocgen getoeefl ijatsüen / De^ 
gouncn 5e fiauto öoo? De öongec te toojtjcn / luaar op 5e Uciïoten De Hts 
tjiec te betlaten en ^ofcDtoaaiDgf in te gaan om te ^ten of 5egecn^o?p 
feonDen ontDefifeen Daac 5e eenig onDccDouD ftonDen binDen / maac at cm 
ï\Ut/ toant na ecnige Dagen \ja 23ofcï) Doodlopen te Rebben / 5onDeceeni5 
ge troofl te toinDen / teacen 3e gcDtocngcn toeDec na De miUtt / en Ucc^ 
bolgenö tocDec na Daar ^cöcpen te feeeren. g}n De5e mocpeUjfic togt 
Uectiielcn ^e tot julft een upterde nooD / Dat 3e niet alleen f)aat ^cOoenen 
en ^cDeDen ban fjaac ^toaarDen tn aiSc^cn opaten/ maac 5elf0 IjaDDen 
5e lioo?genomen inDieti $e eenig Indiaan honDcn Dcfeomen / ïicm Daar bimh 
tot een graf te geben ; epnDelpö btoamen ^c aan De Eeeftant / altoaac 
3e eenige lebeniêimiDDelen öebtoamen en miDDel om mcerDer te Uefeomen / 
ebentoel flierf Det meefle geDeelte D002 5lïjahljepD en ongemafi 't lueift 5c 
iiptgcftaan öaDDen / 't oberige berflrópDen Uier en Daar / en eenige raaö^ 
ten Daar na in De^eïf De jtcih Daar Lolonois iw geballcn en gefnenbelD toajj. 
^i\ 3ullen top obergaan tot fjet befcö?ijben Der DaDen ban Capitepn Hen- 
ry Morgan , Die mcn met regt De naam ban De ttoccDe Lolonois 3011 mo- 
gen gcben -, niet minDer / nog fiem cngelp 3iinDe / 30 toel in 5i)n beDjijf 
tegeni3S De ^paniaarDjj/ aïjs in 't beroben ban becl onrt03ele menfcDen. 

XL HOOFDSTUK. 

Opkomft van Capiteyn Henry Morgan 3 zijnTogtenen 
voornaamfte Daden. 

Capitepn Henry Morgan toaö ecn Engelsman ban gebOOJte / Upt DC Af komft 
^iobincie ban Wales, ^ijn ©aDer toaö een ï^ijfee ^oer of %\v ;;^" "^"^y 
herman ; maar ïjp in 3iin ^eugD geen 5in in De HanDbouto ïieb^ 23"' 
bcnDe / berliet 5iin geboojte plauiï en begaf 3ig na De Eceliant/ om ee? 
ni^e anDere be5igï)cpD te 5oeften Die beter met 3jjn Ijumcur ober een 
litoam. (fpnDelijIï htoam !jp aan eenï^abenaltöaarbcrffïicpDe^cDepen 
Die na De Barbados gingen/ ten ^nber lagen, l^p bcfloot Dc3c ilcpö me? ,"^s"t« 
De aan te nemen / ücgcbenDe 3ig in Dienjl ban een / Die (bo'lgcnö De ge^ dos. 
teoonre Der €ngelff Ijc in Die plaat5cn) ïjem 30 D2a ïjp Daar aan 3lanD ge^ 
homcn toaief / berbogr. ^p DienDe Daar 3i)n tüD iipt / en bJpliepD befjo^ 
men ï]cbbenDc / begaf ftp 3ig na Jamaica om 3ijn geluTt te 50eïtcn. l^ier En vandaa» 
bonD l)P t^fc ïi$of-jSc[)epen Die gcreeD lagen om in 2ee te gaan / en "» Jamaica. 

I naDc> 



66 Hiftorie der Americaanfche 

naïjcmaal I)t» nfctjs Op ijnnöcn \m Ocfloot Ijp mcöc te aaan m t* ocffci* 
ntnijcn Dan bat 300?t ban menfcljcn te Uolgcn. ï^p Icciöe in 't ftojt bol- 
Beeeeftrig lioiucii I)aac maiitcc üan 3lcUen/ en Diie of bicc Cogten inct Ijanc 0^=» 
in dicnd i,aaj, i^cbbcnöe/ met oocïj oeUola en tooo^Ucel/ fttoam l)u met eentgc Uart 
vandeRo- ^.-j^ |X)a!iftccö (Ute Dp tJC5clftie ncp5cn mctJi? ee.iig gelö oüergegaarD Daös 
Bekomt een öeii)' oUcf €cï\ / Otti t' ^.MWïi cm ^cï)tp tt ftopen / 't toclïi geïjogt fjeü? 
Schip. iientie/ niaaliten 3c Ijcm met Uolhomcn toc|ïemminge Ijm Capitepn en 
25ebclï)ebbcr. 

,lli>ct ti(t iDd)(p ötng 8p ban Jamaica t'5epl omopöe^^udbanCam^ï 

pecijc te fecupffcn / tn ïxtellie nep5e Ijp tocrfc Ijepijc ^cljcpen toeroberöe / 

met tetoeUic ijP 3cgenpialenö toetetliecctie. ï^iec bonïï [p een outie öo? 

Mansveid ^ct gcnaamt Mansvcid (öaac top l)iec boten alrecD.ö eenig gctoag ban 

een oude gcmaalu ïjcböcn) b^m om een 3S>loot toe te ruften en öaac meöe een %an^ 

Rover tjfng aan tic bajle ï^ujl te tïoen. Mansvcid 3icntie Morgan met 30 beel 

533i)3cn te rug Itomen/ oozUeelöe fiem een öappec lïQan tc3nn/ enftoosS 

Maakt Mor. fjcm tot vice Admiraal ban 3iin ©loot/ en in a\W bijftten ^cijcpen en 

gan Vice 500 i^W / 30 Walcn alÖ Franfchen (leftJ 3Önöe/ gingen 3e ban Jamaica 

Admiraal.^ (. .j,p| / ff| lito^men Iioitö öaac na aan 't €planti Sc. Catharina , gelegen 
EWandst ' bï» bc baftc Mü\t ban Cofta Rica , op De Ijoogte ban 12 graöcn/ 30 mi^ 
cacharina. Hutcn l^oojUcc bicctc / cn omtccnt 35 üBiilen ban tjc nibier Chagre. %u 
toaac 5e \)h mccflc geUeelte ban baat ©olli betren Slanben / W Oct Spaan- 
fche (©uarnifoen btoongen al bc ^tetïitcn.ö ban 't ^planbobectcgeben/ 
Nemen het ^3»^ 5^ aanflonb.sf om bet totetpcn/ iiptgc3ontictb een / Xicint^^ loo jiöan 
in. ban ï)iat epgen aDolft / en al de ^labcn bie 3e ban be Span;aards geno- 

men Ijaböen / in lepbcn. .^n^et ^c tc(t ban baat Bolh togen 5e na een 
Met nog een anbcc lilcpn ^planbjc / 30 na aan 't baftc Ennb gelegen bat men 'et met 
ander kicyn cctt ^2iig lion op fiomcn / biet b?agten 3c al 't <0eff imt op bat 5e ban 't 
Eyiand. ^^^^^^ (Èplaiib bcliomcn babben -, toaat na 3c al lic l^up3en ou 't gtote 
€Planb bctbaanben/ en bet ïiafted ban allcüJ biel boo25ien latcnbe/ be? 
r n ede gaben 3e baat met be Spaanfchegcbangenen in Eee/ bie 3e ebentoelï;02tö 
ii^zcccn iaat na aan 't baftc 5lanb hr^ Pucno Vcio aan 3lanb 5etteben. idctboi;: 
komen aan ^cHö 3CPlbcn 3e laHgö bc ïiiift ban Cofta Rica tot bat 3c aan be aibiec 
deRiv.cr q^^^ ïiUjamcn / nltoaat 3c 3<a toebec te ^lanb begabeti / boojnemcniS 
^' 3i)nbe al be ^02pen baat èmttent gelegen te plonberen/ en 30 boo?t.iJna 
be ^tab Natta te gaan/ om baat 't 5clfbc te boen. 
De Gouver. ^c <0oubctneut ban Panama ban be fioniftc ^a Hobertf cn be Onanb^ 
neur van lijiibcbcn bic 3C plccgbcn bertoittigt / ocjbcelbe bet 3iin pligt om 'et met 
^'"kTar ^"^"*^ ®'^^'' ^^ö^" ^^ ^^*'*"* ^'^'^ bomfle becb \ic nobctö fcbieliili te rug 
ïcgeS. ' ttebhen / 3ienbc rmt bet bcele Ennb in allatm / cn baat booinemen be? 
ïienb en berbolgcnö boo: tegcntooojbig bctijbelb toajef. l^kt op ücgaben 
zekceren 3e baat tocbct ua Sc. Catharina om te 3icn boe 't met be loo .fBantoaö 
weder na bic 3c baat tu bc5ctting gelaten babben ; tot <f5oubetncur obet tit JDo'.lt 

Sc. Cahari- jjj.^^j ^^^^ Fransman gCflClb/ gcnaamt Ie Sicur Simon. Tl^ic 5fg in bC3C 

"*• U'tcning [jeel toel btocet/ bcböcnbc/ tetbJijl M^nsvdd niet tegcntoooz? 



B o E C A N I E R S. G^ 

öig IjöaiS / ïjct crotc ^^pfanli fn een 5ccc qocïïc (laat Uan tcöcnlucet gc^ vinden aiie 
flclö. oBn ïjct hlepnc €plantr tiocn ücplantcn / 't toclh tn lioitcn tijü 50 '^'"g^" >" 
toccl fiaö Qt^cucn/ öat 5c öaac tiooj niet aUccn booj 't tcgentöooitiigc öe 8°'^'^^^*"^ 
3©loot ftonöÉii ceUictualtccmi / maac self acnocg IjaöDcn tot ccn ttoccöe 
©oiagic. Mansveid toa.ö 5cec gt'ncgcn om l3C5c ttoce (gnlanticn \\\ aitoogi Mansveid i<f 
DuuccnDe De3f tting xz nemen al5ö 't 5ecc Uiel booj tse ïïobcr^ gelegen toacf / ^"' senc 
50 om De nabpD?pö öcc ^paanfcöe ifeujl/ al.ö om Dat ijet Ijeel gcmah^- S?a^ina' 
fielüft te üefclictmen toa.cf, tebehou- 

^vix op bcfioot Mansveid om toeUcr na Jamaica te ftceccn / en ban öaac '^^"■ 
ê^ccoiicö na St. Catharina te 5cntïen/ op öat 5c \\\ Ciö ban ecntgc ober^ Ta^atcïo"^ 
lïal in ftaat ban tegcntoeec mogten 5ijn. Eo ti?a alKJ ijt> tot Jamaica aan- bnderftand 



te verzoe- 



btnam / begaf fip 3fg na öe <0oubcrnein: / Dte Ijp 5ijn boo^iiemen aan^ 
titenöe/ maac öe5e bectotecp tJte boojjïag upt b?c5e ban 5nn .f^ecflrrbe '"^Èathem 
Konink van Engeland temiofiagen/ bcljalbcn öat t);' ooh / tnliicn f)p Ijcm geweygerd 
De bcc5ogfc manfcljap tocflonti / baat öcoj be magt ban 't oüplanb baat ^^ord. 
fiti <0oubernem: ban toaö/ te 5eec berjtoafeften 5011» 3Baac op Mans- 
veld , toetenbe bat Qp ban 5tg 3elf fn geen flaat toasf om 5ijn bob?nemen 
upt te boeren/ 5fg na Tortuga begaf/ altoaac f)P (eec !ip 3ijn boo.^nemen Gaat na 
tot be biab brengen ftonbe) ban bc boob toeggcruftt toiciö. Tortuga. 

Le Sieur Simon (©OUbCCneuC ban St. Catharina gcen bcmlnfietpinge ftf^ft" 

ban Mansveid 5ijn aCbmtraal bcftomenöe / biaö ten uptcttlcn begccrig 
om 'er b' 0025aafe af te toeten. (©nöertulTcïjen ?ag Don joan Pei ez de De oouver- 
Guzman iyAt nteutolijbsf tot öct <ï5oubecnement ban Cofta Rica geftomcn "<="[ ^^"^ 
toaö) bat öet met ö« ^nttejsf ban Span jen niet obec een fetoam "iAi^v^ fchn,fta?n 
lanb in be ïjanben bec ïlobecjS te laten. 3©aacom bp een ConfiberaWe die vin st. 
Inloot toerufle en baac na toe 3onb cm bet te ijcctóinnen \ bog eer bp catharina. 
eenfg gctoelö gcbJHuftte fcfueef bo een 252Ïcf aan ie sieur Simon , toaac 
in bP Ö^m een aanmcclielijbe becgeltiinge beloof be/ inbicn bP Dct €ps 
ïanb aan 5nn Cathoiijke Majefteyt goebtoiUtg toilbe obecgeben/ Dog bp 
tocpgectng en inbien öp bcm Daac toe btoingen moeft / 5tooer ïjp yem 
ten upterjten te 5uUen ftcaffen. Le sieur simon , geen banjs 5ienDe om 
bet Ocplanb 5onbec nieutoe éwlp alleen te bonnen befenbeeren/ ooö bp 30 
DoeHbe geen boo2beel booj bem of 3iin ©olft fionnenöe beoogen/ gaf bet 
eenige toepnige tegenftanD op De5elif De boo2toaacöcn / alö 3e bet ban be 
Spanjaards bebomen baDDen / toebec aan bun obcc. ^Bemitg Dagen na 
b'obccgabe/ btoam'ec een Engeifch ^cbip't toeib \it 45oiibecneuc ban 
Jamaica on^ec b^nb met eenig 3Bolft Ijaö afgc5onöcn / booj St. Cathari- 
na , toaat op De spanjaards b' Engclfche ©laggc Ueten toafen / en ötoon^ 
gen Sieur Simon aan ^tranb te gaan en Xs'^t ^cbip tn De ï|aben te Doen 
bomen/ toaac op 5e alle gebangen toterDen. €en 3ebec Spaanfch ^nge^ 
nieuc \ytt\i een berbaal ban 't bccnemen De3e!S €planDcf Doo? De Span- 
jaards , tn ^niö laten iiptgaan / 't toelft top niet onDienfltg geagt w\Si- 
ben (re meer om Dat 3e ban een 3aab ban 50 toepntg belang 3ulb een gto* 
ten opBcf maften) Ijicc in te boegen. 

I 2 Een 



68 Hiftorie der Americaanfchc 

Een net en waaragtig Verhaal van de Grote Vi^ïrorie door de 
Wapenen van zijn Catholijke Majeflejt tcgens d' Engelfche Ro- 
vers bcvogten , onder het bcleyd en dapperheyd van Don 
Jan Perêz. de Gnz^man , Ridder van d' Order van St. facob , 
Gouverneur en Capiteyn Generaal van Terra Ftrma en de 
Provintie van Fer^guas. 

jj U €t öoninficp Unu Terra Firma 't töclft U<in 5tö 3Clf (tcrfj Qtcnocg 
j5 ■*-'-i0 om oc:tc 5DIoten/ en UoojnamcntUjh öc ttoUicjS ban Jamaica 
jjtcgenjf te honncn (laan en te bccdcojen/ Daö öoo? üctfcftcpöc tocacn/ 
3,tnöinöe Odiomcn/ tjat 14 Ocngclfclie ^cljepen op ïjc 33u|ten aan sijn 

35 Catholijke Majefleyc OclJOCentie/ flCUpjlen. 

,>^en Hticn ^uli» 1665. litoam tot Panama tüöingc trat öe JüoberiS 
„ aan Puerto de Naos gctoecft toaren ; ï)et ^;êpaanfclje <i5uatnl5oen Uan 

» 't €pla!lö St. Catharina , UJClfiCfjS OBOUbcrncnr Don Lrtevan del Cam- 

3jpo toass/ ocöVDongcn ïjatitien/ en ïjaac 3clVie bmi 't oc5eptje oüplanö 
3j jï^ecftcc Qcinaaftt/ ncmcnDc ö' gjntooonticcö o<^toangen/ enbenndenöe 
j5 al 't geen 5e ïjtoamen t' ontmoete-^ Omtrent tec 5elUer tiiö ontfntg 
3j Don joan Perez de Guzman bn5onttet:e ontjctrigtinge Dan öe^c üolje? 
55i-pen/ ticoj eentoe Spanjaards tJic lipt \\zi 0f5eptie' Crpla 10 ontblitm toa- 
5, ren (en toten f)? Debal na Puerto Veio te öleptien) öat Ijeae5en6e ao^ 
5, \stx$ ten ttocetien Uan ^loepmaanö Dp nagt op ÏKt (Cplanti gehomen 
5,toaren/ 5onticc öat Die Uan't€planti!Kttonrengetoaargeto02ïJcn/ eti 
,5tiat 5c tje bolgenti? mojgen na eenigc fc{Krmm5cring .^iDeeflcr Uan al öe 
35 ^tecfttenö toaren getooiöen / en al ö' gntoootitierö" en ^olöaten tJte 't 
5>niet honöcn ontblugten geUangen genomen Ijaböcn. ï^icr op fteeft 
„ Don Joan öe i^rijgtfraaö öoeii Ucfgaöcrcn / aa > öetoclhe fm Deficnö 
,5 maaftte öc grote l)002tgang tie5er ïtobcrö in tie ^lanïjcn onöcr 't gcbieö 

,5 ban 5iin Catholijke Majeftcyt , UOOJftcUenöC / dat het volkomen nood- 
3) zakelijk was om zodanig een magt na 't Eyland St. Cdth.iri/ht te zenden > 
35 welke bekwaam was om 't zelve van de Rovers te hernemen ; d' eer en 
3, 't voordeel van zijn Majefteyt van Sp.vijentcn hoogftcn daaraan verknogt 
„zijnde 3 want dat andcrzints de Rovers door zulke ConqueÜen in vervolg 
,3 van tijd gemakkelijk al d* omleggende Landen zouden konnen t' onder- 
35 brengen. JBaar Op $Otïimtge mi anttoOOJÖ gaben/ dat de Rovers op 
>3 't gezeyde Eyland niet konnende beftaan 5 het van zelfs weder zouden 
33 moeten verlaten , en dat het dienvolgcnde niet nodig was , ziginzovelc 
35 moeyten en koft«n te fteken. Don Joan tlC<? niet tcaenftaantie alö eeti 

33 erbaren en Dapper ;§oltiaat / gaf Oebcl om ecntge böoiraatj na Puerto 
3, Veio, boo2 ï3e iDilttic te (lieren/ cnl)egaf3igielfDcrtoaartiöniet5on:: 
3) ter 5j)n a^ebcn in groot gebaar te (lellcïi / altoaar Du op ben ttoeêtien 
35 ban tlioopmaanb (met mee(l al liet gene tot be^e iCogt nobig toatf tu 
?3 Ijnnbcn ïjeübcnbc) aanïitoam. C^icr bonb l)^» iit be J^abcn een goeb 

"^cljip 



BOECANIERS. 69 

j> ^Cljip tW toCÏ gcmontCCCti / a^naamt öe Su Vincent , Öe Compagnie der 
„ Negros tOCÖcljOCCnDC / 't tDClh DP na ÖCt €plantl St. Catharine 50110/ 
„(tcUcnÖC öanC op tot ^ScUCltjebbCC JofephSanchezXimenez^iRajOOjbsn 

„ Piierto Veio , tjcmaniicntic [ict 5cl\3c met 270 ^oltiaten/ ^7 Ijaii tite 
jjocnc ötc op 't C'^5cntie ^planb gcbanöcn toacen gctoccjt / 34Spanjaards 

j^Uan't «©unCWOCn ban Puerto Velo, 29 Mulatos ban Panama, 12 In- 

„ dianen 5cci* ccüarcii om met 55oog en ^ijleii om te a^an / 7 ecbarene 
5, en Defttoamc Ccuflapelö / ttoee Eti-'utcnantiS / ttoce ptjloten / een l^eel? 
5> meettec en een öeliQieux ban ö' <0?tJ?e St» Francifcus tot fiaac 25iegti 
5>baöec. 

„ Don joan gaf feojtjS öaac na aan al öe (Dfftcfecen onUertiötina fice 
5ï5e Ijaac öaööen te ö^acen/ jcggcntje öat te <0OHbecneiic ban Cartha- 
„gcna ()un met meer Bolft/ Baactiinocn en ai 't geen 5e bevöcc tor öic 
3, onöecneminge ban noljen 50ulicn Ijcbben / boowcn50utie/ ö':DOentie ten 
„tien epnöe reeöiS aan öie <j5oubccneiic gefcljieben. T^cn i4öenbanties 
„ 5elf öe jBaanb begaf 5ig Don joan t' ^^cöcep om D^t <êc8tp npt tie i^a- 
5, ben te geleptien / en 3! entie öat be totnb goeb toaö riep Ijp al 't ©olli 
3jbp een/ en beeb een aanfp?aaft/ OunaanmoeötgenbeomtegensfbesBp? 
„ anben ban Daar Eanb en laeUgie bapper te ftrijben / en boojnament^ 
„lijft tegenis Xiic onmenfcDclüïje öoberiS/ ^k 50 beel fcD3iftlieïi)Re tojecb- 
j^Öeben aan b' «önberöanen ban ^ijn Catholijke Majefteyt geplecat Daö^ 
5) ben. iBct een aan pber ban Ijun 5eer mitbe beloningen belobenbe/ 
5j boo^namentlp W gene tk jig biel in be bienfl ban \jmt ïaoninft en 
5j5lanb jouben feomen te fctoijten. j^et be5e rebenen nam Don joan 
5> 3ijn affcöepö / en Oet ^cljip ging met een boo2fpoebige bJinb t' 5cpï. 
3,<©p ben 22flen fetoamen 5e tot Carthagena en üobenbcè^ouberneureen 
35 5S2ief ban b' €ebele en bappere Don joan aan / t}k beselbe aannam 
3, met öetnuginge ban grote nenegentljepb boo? be pet50onban Don joan 
3, en tot 5ijn ^^^aiefleptss bien'n / en jtenbe bat Daar boo^nemen met 5ijtt 
3, begeerte ober een ftbjam/ beloof be l)p Dun bp te (laan met een 5?:egat / 
33 een «6aDoot/ een 55arft/ en 126 jBan/ te toeten beene Delft upt5nn 
33 epgen a3uarni5oen / en b' anbere D^Ift iï^iilatoiS» ^uss ban alle nooö^ 
3, toenbigDeben tocl boo25icn jiinbe/ berlieten 5e op ben2benban(ii)ogft^ 
33 maanb be ^aben ban Carthagena , en ftregen ben loben be 31fc)efl5i)be 
3) ban 't €planb St. Catharina in 't ge5tgt/ en niet tegendaanbebatjete^ 
„gen toinb Dabben bcrepluen 5c be ^aben altoaar 5c Det ^ünficr lieten bal^ 
, 33 len / Df böi^nbe een ban Daar •önrften op be 3^lippcn genaamt Q.uita si- 
3, gnos boo2 fio2m berloren. 

,3 <©e öoberö on5e ^cDepfn ten ^dnfter 5ienbe (tomen/ fcDoten aan^ 
„Hcnbjs b2iÊ fcDtten met fcDerp/ tk met bc 5eifbe munt betaald toier^ 
» ben. ^iit op ^onb be |Baioo2 jofeph Sanchez ximenez ecn ban 5ijn 
3, iötficieren aan 3ïanb/ om be ïtoberö te fommeeren in be naam ban 
33 5ön CatDoUjfte j^aictïept D^t €planb ober te geben/ nabemaal ^eljee 
» iu 't mibben ban be j^jcbc tuffcD^n be ïtronen ban Span jen en Ênge- 

i 3 jsland.y 



70 Hiftorie der Amcricaanfche 

„ land , öcnomcn ijatiöcn ; tii inbicit 5c fjalftcrrig üIcDen / öat Br tjaac 
o altema.ll tjoo? öc fcDccpte öcsr Etoaacöef 3011 öocn onibomen. ïDaac 
j, op tic ilobccö ten anttooo2ö Qa)icn Dat !jet €planD ecctiitiicf onöec öe 
j^l^roon Engeland bel)002ö öaö» <ïcn öat tn plaatiS Uan oöcrgeUcn/ 3e 
5, Dct ccröcr tot De laafte öjoppel WoetJjS toilöen üefcöcrme u 

5,<2Dp 3D2pöao tien i3tjen ötoamen ö^ i^cgcoö ban tic ©'Mnti aan 
5, boo?tJ ban on3e ^ömlraal 3toemmen» ^e3e b^aöten bon^ fdjap Dat al 
„De iloücrö op Hu €vlanD met meet alö 72 in getal toaien/ en Dat 5e 
j5tn otote UcvbaattijcpD toaccn/ 3icnDe 3ul!ï een aanmcrhcloöe magt te^ 
jj genö Ijun Uomen. ïDoo: De5e ftonDfcljap bcfloten De ^paiijaacD.ö De 
j, 5p02tcefTen te o^nahen tectoijl De jHobecö (leife op Ijaat fc!)oten / 't toelft 
3j aari on3e hant Dapper beanttooojD toiecD tot in De Donftece nagt toe. 
5j€>p ^onDag Den isDen 3ijnDe De Dag Dan on5e HlicUe Bjoiitoe ï^cmei^ 
jjViaaiD/ ïjct tocDcc (lil en D^lDec 5DnDe/ naaiDcrDen 5eopUolgenDe 
jj ltDi)3c* 

» l|et ^cöip St. Vincent aljS 5fiDmicaal beft Doot De ^öattecpe genaamt 

jjle Conception. 

,,ï^et ^cïjip De St. Pieter alö Jöice aCDmitaal/ lofle 3ün (©efcöut tc^ 
33 genö D' anDere ^attetpe genaamt St. jacob. 

„ <0nDertutTcöfn totetD tjet ©olö met floepen aan EanDgeD?agt/ 
3) mai:cf)ceccnDe na De poft de Cortadura genaamt. ;©e Eieutenant Fran- 
3, cifco de Cazeres Degeerig 5önDe De (terbte Der ©panDcn t' ontDchftcn / 
„begaf 5io alleen met 15 jjBan na 't 5p02t de Cortadura, ma.ir toiccD 
„ toel öaaft gcDiuongen te toijhen D002 't Ijcbtg fdjicrcn Der ©nanDen / Di« 
„onDec anDeien ^O^geljS DaöDcn ban 60 gijpen Die 3e in een cep^s af^ 
3, fcljoten. 

3, s^iet tegenftaanDe De OttteDer ©panDen/ gingCapitepn Don jofeph 
3, Ramircz de Leyva mct 60 |Ban Ijet :^02t Dc(lo2men / en Doctoel 'er tcc 
,, toeDec3i)Den 3eec DatDnehtnggelJoatentoiecD/ toicrD fjp cpnDclp .iBec- 
3, |tec / DtDingenDe hc aoUer^ Dat 5^o?t ober te gebcn. 

3, ^an D' anDere ftant troft CajJitenn joan Gaicno met 90 .iBan oUec 
„'t gebergte/ om D002 Die toeg tjcti^afieelSt. Tercza te be|lo?mcn. (On- 

3, DcrtllfTcDcn toaö De .f^a)002 Don jofeph Sanchcz Ximencz alö Oppcr? 

3> bcbelDcübcr met De re(l ban 't ©olft in bier floepen D002 De $^abcn ge^ 
„ftomcn/ en htonm in tocertoil ban De ©panD te 5lanD / ter 5clber ftonD 
35 Dat Capitepn joan Gaieno 5t)n ©olh tot De fto;m aanboerDe. Eo Dat 
3itn\& Öolft D^ie aanballen DecD; op D?ie bcrfcDepDe oo2Den/ op een en 
„De3clfDe tijD/ en met grote DapperljepD; toaar D002 De ttoberö 5ienDe 
3>alreeDsi bcel ban Daar ©olft geDooD/ en Dat 3e liet onmogelijft langer 
3> feonDen uptbarDen / Daar ncbenö Det gcDeele €planD aan om obc rga^» 
3, ben. <Onö IDolh Uet aanjlonDö De ^paanfcDe iDlaggc toaien / en Danli- 
„te <0oD aimanttg / Dic Daar op 3"lft ccn «ptmuntcnDc Dag/ 3uUi een 
„grote en gcluhlugc ©icforie DaD gelicbcn te geben. 
>,l^et getal Der DoDen ban De DpanDcn toasffesf/ bccl getoonDcn en 70 

3jge? 



BOECANIERS. 71 

„octtanacncn/ en aan on5e 5üi3c toa.cf allccnia ccn jü^an octiooti en bicc 

„3©jj UonUen op ïjct €pïmili 800 ponti^u^ïmipli/ 250 ponö iBiisJ^ 
j, quctöogelö / en Uccl anttcrc «Oo^loooljcljocftcn. <Onticr tic gebangcncn 
„ toiccticn ttoee ^panfciarö?' af^ont"-'n / W ör 3!Dapcncn onöcc hc En- 
„geifche tcaenö 5ijn Catïioltjhc .fiBajcftcpt octi?agcn öatöcn/ öesctoiec* 
5, öen Ooo? bctoel Uan tic ïBajoo? Uesf anöctcn öaagjS oearquebufccct. 

„ ^e lotje öag \jan l|ecfflmaanlJ ötoam een <Ênaclfcl) ©i'Jactupg m 
>5 't öe5tOt toan 't €pïanti / öft Ö002 tic irBaioo? öan berce oc5ten 5iintie / 
j, Ocbal l)tJ Ie sieur simon öie ecn 5p3ans"man toaö / om aan öoo2ti ban 
„ Uil' ^cïjip te gaan / en te 3eggcn öat liet Cnlanö nog Engeifch toais / 
„ tDclli bcbcl l)p Uolüjagt ; toaac op ïjet ^cljccpje tn öe ||atoen htoam / 
„op öebbentic 14 ,i3^an/ ecn ©jonto eti Daac ^ogtcr / öte aanjtonöüJ 
„ alle geüangcn genomen totecöen. 

„U' Engeifche 0oPec3ef totccïjcn alle na Puerto Veio gcboccïï/ uptge^ 
„ nomen ti2te / tJte Doo? beUel toan tie <6ou\Jccneuc na Panama gcbocrö 
„ toiccUcn om aan Ijct Kafieel St. jeronimo te toctfien» ;Dc5e ^tcrfete 
,A$ een uptncmcnïï toecfttluft/ «n 5eec flecfi/ 3ijnDe tn't mtöticn bantjc 
55l^abcn gcbonlDïï/ toan 3cec fiacticilcen/ baneenbtcrftamigefo^m/ öe 
,jfioogte tö ban 88 <6eometrtfcöe boeten/ tie jouuren 5ijn 14 boeten ötö/ 
j, en öe (0O3tiijncn 75 boeten ^iameter^ ^tt l^ajlcel i$ gcboubiti ten 
5j ftofle ban bcrfcljepije btJ3onticre personen / öe <0oubccncuc ban De ^taö 
5, Öct gcootflc geöcelte ban 't gelö öaac toe gegeben öebbenöe / 50 öat öet 
„ 5ijn iBajejlept nfetjsf öet minfle fiomt te öoflen. 



XIL HOOFDSTUK. 

Befchrijvinge van 't Eyland Cuba. Morgan onderneemt 
het Eyland St. Catharina te houden , en tot ecn fchuyl- 
plaats en Rovers neft te maken , dathemmiflukt. Hy 
doet een Landing en neemt de Stad el Ptterto del Prin- 
cipe in. 

^Cpttcpn Morgan , 5tenöc bat 5ijn 3©oo??aat en iCbmlraal Mans- capite^n 
veld oberlcöcn bJa^ / gebjupöte alle mogcUjfee mtböelen om 't €?- ^°'ë^" °"' 
lanb St. Catharina tc bcïjoubcm Eijtt boo^naamflc oogtott bJas? sj.TaXri- 
om Ijet tot een bcrbUjfplaatiS en toebliigt öer 0obcr.ö ban bic <6eb)c|lcn na te hou. 
te maften / en Ijet in een flaat te (tellen / om öaac gcroof öe bupt tn alle '^^''• 
5efecrbcpö baac te honnen bergen ; ten öesen epnöe Het f)p nietjS onaan^; 
gcroerö / fc BJüticnöe aan berfcècpöe ï^oopUcöcn tn virginia en Nieuw En- 
geland met bersocft om l)em p^öbijle en bcljocften te 5enöen/ toaaröoo^ 




72 Hiflorie der Americaanfchc 

l)P Doopte öct €planti in 5»lö ccn goctic fraat bantcgcntoecrtcbicnocn/ 

Dog zijn bat IJ? occn of^Jaac Uan ccniöe fiant te b2C5eii ijaö. «Doo öit 5iin tooo?? 

voofncmcn neitieri Uicl in öungcn/ naïjcmaal öe Spanjaards , aliS öe5egt iö / öetCp- 

vauindu). j^^j^^ ^^^^^ ijcrnamen. l^iccom liet Ij? ctocntoel öe moeö niet 3infccn/ 

uiaac Decoii in 't tegcnDeel nieutoe toooinemcnjs te fiticöcn. $^n liet eer(t 

een cêcljip toeuuden om berUolgenö een 3©loot te üeraaDcccn ^o oroot en 

frtcli alö tjp fïonöe / 't bjclft tjem oofe in 't öo?t na tocnfclj oeiulite i ce- 

toenöe pticc liö toan 5ijn 3Dloot lafl/ 3iO «a tJe EuplJhapen üan Cuba (5i)ns 

Hy ruft een De ö' alcemeene bci:5aauiplaat$^) te begcUen/ allnatU [jp Uoojoenomen 

andere jjjj^ ff j^ ^djgefraati te Doen Uecgaticccn / om t' oöerleoaen toat Uefl Dien^ 

Vloot toe. jjg gg^aa,^/ en toat plaatse eec(l aangetafl te toojtien. ïDp 5ullen öem 

met tic3e toeberepïi3cien een toepnig l)C3tg laten/ en onöectiilTcDen ecu 

öo?te befclniiUtnge ban öit €planli Doen. 

Befchrii- ï)et <ï:planD Cuba legt (0o|l en a©e|l / op De fioogte \ym zo tot 23 

vingevan't gcaócn |3oo?tici: iJKete/ 5önlje omtrent 150 ^uptfct)e naijlen lang en 40 

Eyiand Ca- jj,^^^,^ e^n ünigtüaacOepti üeljoeft öet boo? 't €planD Hifpanioia niet te 

*■ toijlicn/ ücDalUcn Dat Ijet Deel Dingen uptleberD om boopmanfcDap me? 

De te DzijUeu/ gelijft aljS ï^upDen Uan UerfcljcpDc 23ee|len / enin*tbp5on?- 

Dcc De 5iillic Die in europa Havana Hu> den gcnaamt toojDen ; 't i$ aan 

alle ftanten met becl ftlepne CplaaïJeltenjS omringt Die 5e Cayos noemen. 

<©p Det3Clfte De öoUcrjS meejl Qaar DergaDeringe DebDen / en raaD fjou* 

Den op toat toij3e 3e Oefl De ^paniaarDjS lionnen plagen, 't S«s ooft met 

Havenen. ucrfcDepDe ftgone 0ibicren Ï300?3ien/ en bcfttoame l^abcnjEf/ alöSt. ja- 

go ) Bajame > Santa Maria , Efpiritu-Santo , Trinidad 5 Xagua , Cabo de 

Coricnte cn anDere. TZ^e5e 3i)n alle aan De EupDhant ; en aan De iSoo^ti? 

3ijDe 3i)n la Havana » Puerto Mariano , Santa Crus , Mata Ricos en Bar- 
racoa. 

Steden. ^it CpUittD fjeeft ttoce J^oof b-i§teDcn / onDer toellic al D' anDere <§te? 
santjago. ^gfi crj tï^'o2pen moeten ftaan, D' €er(lc ijS Sant jago of St. jjcob , aan 

De ^upDliant ban 't OrplanD gelegeiv en Dceft teDdftban'tdJplanDon? 

Der Daar gebieD ; en too?D ban een 5©i1TcDop en <i3oii\)erneur gcregeerD. 

^e ^teDen en ZDojpen Daar onDer DorenDe 5iTn Efpiritu-Santo , Puerto 

de el Principe, cn Bajame aaU De ^unD^ijDe / enBarracoa, cn de los Ca- 
yos aan De 3^oo2D3öDe. ;De mecfte l^egotie Die Dier gefcDieD ftemt ban 
De Canarifche Eyianden , DertoaartjS 3e vTabali/ Cupfter cn ïl^upDen flie? 
ren / Die ban D' onDerDorige ^tcDcn en «ï^ojpen in De3c ^taD gebjagt 
too?öen. €erti)Dj2{ iö De3e ^taD/ alljoetoel 3e Doo? een iinflccl bcff licrmD 
too?D / Doo? öc i^oberiS ban Jamaica cn Tortuga elcuDtg gepionDerö ge? 
toeeft. 
Haviina. ^c ^tob Havana legt aan De |5002Dtoe(t3iitje ban 't <!cPlnnD / en i.tf 
ccn Der ftcrftlle piaat5en ban geljecl JDeft^jnbicn / Dee 3clfiS gebieD (Ireht 
3ig ober D' anDere Delft ban 't OrplanD j De ;^teDen Daar onDcr DorenDe 
3ijn Santa Crus aan De ,5^002D5i]De / cn La Trinidad aaM De SnpD3iiDc / 

in Dctocllie grote Dantel met Cabali gcD?eben too:b/ Die 3e na Nova 

Spanje 



B o E C A N I E R S. 73 

Spanje cn Cofta Rica senijcn/ tjcöalbcn Uccl ^cöcpenmctliC5étoflcenöc>' 
laöm W na Spanjen en auDercöcclenljan Europa gc3onDcntoo?lJcn. ^e5e 
^taö too?ö öoo? ö^ic ocotc cn (Icrlie l^afleelcn befcöermö / tttiee aan De 
l^aUen/ cn ccn op ccn ©ecg Qclcgcn l^U De ^taö Dtoingcn ban. ^aac 
3jjn oljcc öe loooo gjntooonöcr^. <©c ïjooplieticn Daac tooncnöe fjan^ 

tlClcn op Nova Hifpania , Campeche , Honduras cn Florida. %\k ÖC ^C\}C' 
pen ban Nova Hilpania , Caracas > Carthagena cn Cofla BJca Öomcn DaaC 

altijD aan om toecbccfmoc toanncci* 5c na Spanjen gaan / al^o 5c i3c5c tocg 
altoo.ö Ijccn moeten. ;©c Spaanfche Eilliec-jDloot öomt Diec mcïjc altijö 
aan cm öe rc^l ban öaac ÉaOtng in te nemen / 50 aan Huyden , Tabak 

Q\$ Campeche hout. 

Capttcpn Morgan ijaö neg geen tWt lïöaanDcn in lie Zuyd-Kayen bait 
Cuba gelegen/ bianneec Ijp al een ©loot ban 12 Eeplen en omtrent feben 
Ijonttecö ifean/ ten Dcele Franfche en ten Deelc EngelfcheOpecnöab» ^p 
fielö Ijiec een algemeene 0natJ om t'oberlegaen Usat men (lonöteboen/ 
3ommioe co?tiecltjen tjat ïjet beft 30U 5iin üe ^tab Havana bp nagt t' ober^ Neme» 
ïompelen/ 't geen 3e 3cnDen gemahhcïüft te ftonnen gefdifetien / tnl!ien5e !?H°^nj^ 
maat eenige bjepnigc «0ee|leU)ften lionöen gebangen ftrijgen/ ia bat 5e te gaan! 
be ^tab feonben plonberen eet bat be ï^afleelen in tïaat ban tegentocec 
feonben toojbcn geb?ag^ 3Cnbece (lelbcn boïgcnsS be becfcljepbcnfjepb ban verfchej-. 
gaat oojbeel tocbcc anbere onbecncmingen boo?. ,!^aac b' cecfle boo^flcl ^enheyd 
btecb beibjo^pcn/ nabemaaï bccfcöepbe ban bc ïicberjs/ bieten anbere jY^"sevoe. 
tijbcn in bc boo?3epbe ^tab gebangen toacen getoeefl / eenparig ber5eï 
ftecben bat 'er met minber aljs 1500 J^an niets? ban gcbolg 50U ftonncn 
pebaan tooiöeti. <Daar cn boben bat 3e met al bit ©olU eerft be|)002ticn 
na 't €planb de los Pinos te gaan/ en banbe3elbeinblepne©aartiipgcn 
tmtrent Matamona tc bocn Slanbcn. 't ï©eUt 14 Itöijlen ban be ge5epöe 
^tab gelegen i.ö/ en ban 5ou'er öanjs 5ijn om ijaar boo^nemenjs wptte 
Uoercn. 

€pnbclp geen mogelijïtbcpb 3ienbe om 5ul6 een groot getaï ©oUt bp «ebben 
fcn te bcrgabcren/ bejtoten 5e met ber geen 5e bp een Dabben een anbere p"n?dS 
paatö t obcrballen ; onöer allen toa.ö'er een bic boo^flelbe om be ^tab Prinape. 
cl Puerto de el Principe aan tc tallen / 3eggenbe / bat ÖP be 53laatss toel 
licnbe/ en al30 3e biat bec ban be ^ee gelegen boaiS/ 30 toaö fjct nopt 
boo? eenige aoberjef geplonberb ; toaar boo?. b' gntooonber.ö 5eer rijö toa* 
ren/ öanbelenbe niet aljsf met gereeb gelb met liic ban Havana , W f^m 
een gcitabtleerbe i^egotie bebben / boo;jnamentU)li in l^upben. ^e3c boo?^ 
flag toierb aanflonbis boo2 «ïTapitepn Morgan en beboo2naam(teban5i)ii 
mcbe-mabbcrjes toegeflemb/ bier op gaf f)P aan pbcr Capitepn bcbel om 
't 3ïlnfter te ligten en onber Eepl te gaan/ courjS (lellenbe na be 23ap el 

puerto de Santa Maria, niet bcr ban el Puerto de cl Principe gelegen/ al* 

toaar gebomen 5iinbe/ gebeurbe bet bat eenbcrgebangcneSpanjaardsbie 
op be aDloot bja?^/ bp nagt aan %m^ 3b3om/ begcbenöe bigban 't eene 
<i?planb met stocmmen op Ijct anber / tot bat öP epnbeliib aan Puerto 

K de 



7^ Hiftorie der Americaanfchc 

Haar voor. de el Principe fitodm/ altoaac lip Htin t' ^nlöoonöcrö 't boojnmKH tiet 

nemenword ^oUcCïü ücbmti iiiaahte/ 't \uclhfi:iuptD'iacocfpje(if)aDl3i:r(i-aan/ lioc^ 

°"ri'span. tod 3c meciiticn önt Ijri öccn Lngdfch lierftonïj. <Dp tiesc tDaarfcöoiitomg 

jaardsbe- bCGoivicn aanftonöo tt Sjanjaards (jaar ï^nfiöonimcn te ijcrbccgcn/ cu 

rcyden hun jjjjf roccC'.öc oocDcrcH tocg te 5cnljcii. <Dc <0otitJcmcur fa2aat aantlonli.cf 

"V/sen- fli 't 5^olft ban öc ^-ab / 50 tocl ©ipc alö ^(aben / in öe ïBapcncn / 

tn met een ocbcelre Der 3clbe belette !)n een 53:ft baar be öobcrcf nooDs 

3afeeiijh boo:bp mofflen / en bcbal een oroot pprtu 25omcfi cm Per te Ijou^ 

toen en btocce oPcr bc JBcg te leggen/ om be pafTaoie te Pcrlitnbecen ; 

berPoIgnö Ijab \)p op b. rff ï)cPbe plaat5cn een partn ©olft in ï^inbcrUv 

oen aelc0t / bie eenige ©rlbtlulj}!^ö bp Ijiar Ijabben om op be 0obcrö te 

fpeelcn / en ftaar iïiirfcli te berin 'beren i met be rc(l ban 't ©olfi / 5ijn* 

t£ in alle« omtrent 800 iKan/ begaf Hp ;ia bigt onber He ;§tab in een 

fctioon rupm a^cib / ban toaat fip be J^pbnb ban berre hOHbc sicn aan* 

bomen- 

Capitepn Morgan met 3ön B0U1 nu in aantogt 3i)nbe / bonö be toe* 
Cangen na He ^rab geflopt/ toaar op Ijp 3im tot^g boo?'t 23ofclï nam/ 
't geen l)P met groot ongcmalt pa^Teerbe / hiaar baar boo2 ebentocl bec^ 
ftW'PHs l^inberlagen bermiibe ; ennbclrjft htoamen 3e aan Ijet iDelb bat 
be Spanji'ards Savana r.oemen. Eo bM be <6ouberneur Ijaar 3ng aan^ 
hamen/ öetactteerbe l)p een €roep Hupterö om Daar te Cljargeeren / 
^openbc bat bie in (laat 3cutJfn 5ün om 'er te bertlrojen en op be blugt 
te b2iiben / bog HV. biel tegenö 3iin gebagten upt / toant be 0obcrö in 
coebe 02ber met (laanbe (Crommel en bliegenbe Baanbelö booifrceftben? 
be tot bat 5e na bp be 0iunerp ït^uamen/ begonben liaar te berfp^cuben 
en een Oalbe 0i:^an te mahen / baKenbe boe te gelüït op be Spanjaards 
aan/ HH 5ig booj een toiil b:p loei hUJcten/ m.:?ar be aobcrö 5cer be^ 
ïienbig met Uaar <6ctoecr honnepbe omgaan en 3eer toi<3{ ffliictenbe/ en 
i[)nn ^ebell)ebber nebcnof beel gcmccne polbaren recbö gcboob liebbcnbe / 
bbjoitg be red na 't 55off U te toiifjen om met meerber 3efter!icpb te hon* 
nen ontblugten/ bog eer 3e l)et feonbcn berepften bsaö liet mce(ie beel ban 
gun al onbct be boet gefcboten / latenbe aan beeö nieutogeliomene ©p^ 
anben be bolhomen obertoinninge. «De fiobertf (jabben in bit gebegt / 
bat omtrent 4 uuren gebumb liab / 3cer bjepnige boben en aclitocffiai 
MemeB de belijmen. Ee bcgaben baar bo02t na be ^^ab / altoaar 3e toeöer 00 
Stad in. nieub) grote tegeiiftanb bonben/ nabeniaal bie gene tic binnen be ^fab 
gcblebcn toaren fiaar 3clbe ten unterflcn bcrbjerrben/ en bele bin finn/ 
be 30panb in be ^tab 3;etibc / floten baar in 'er ïl^up^en op / fcbietenbe 
upt be ©enftercf/ 't tóelh be Hoberö 5ienbe/ begonnen 3e te b2engcn/ 

jeggenbe: Indien gy de Stad niet gocdwillig overgeeft en van fchicten op- 
houd } zo zuJt gy ze aanftonds in ligte vlam zien , en uw Vrouwen en Kin- 
deren» gefchonden en voor uw oogcn aan l^ukkcn zien kappen, (öpbe^e 

b2epaementen aaben (laar be Spanjaards op bioïretic ober/ fjopenbc bat 
be fioberj^ ba^r tiiet lang 3ouben bonnen blpbcn. 

2:0 



B o E C A N I E R S. 7^ 

^0 lJ?a tie lüobscsf De ^taö in ijun cetoeiöfjatJlien/ fïoten 5e aï öe oe* 
bangciien/ 50 iB.mncn/ aa?outocn/ ï^tn^cccn en ^labcn tn tocrfcDeuöe 
l^kchcn / en piontiecöen Doe allcsJ toat 5e ftcnöcn Dintien, 3©aac n<v 5e be- 
gonDcn op ^artp te lopen / Dmioenöe J^agclijftö Deel goeöercn en cetian^ 
oenen binnen/ neben.ö beel möntibcfl Danc 5e Uolgenij Dnn Qctooonte goe^ 
tje tiet mebe ma.ifttcn / 5cnöei: bp na ecnjs om tj' arme getoangenen te öcn^ 
feen/ tiie 3e Uan Ijonöcc lieten becgaan/ en tiagelnftjS onmenfcBcliiH pi> 
nigöen / om 'ec te boen behennen toanr 5e Oaac goeöecen / gelb en ftoop^ 
manfcljsppen Decbo?gen Dabben/ 5elf?:f beé20utDencnöinberenHietfp:V 
cenbe/ bie ^e niet met al t'eeten gaben/ toaac boo: öct gwotftc gebeelte 
elenbig aan öaat epnbe fetoamen / en ban öongcc (liccben. 

g^oe nu be bupt en leeftogt fcöaacüJ begon te to^zben/ oojbeelben 5eBefluytent8 
fiet tijb te 5i)n om te bertceliften en op anbcce plaat5en öaac gèluB te 30e; ^"^"'^'^«="' 
feen/ 3eggcnbe tegen.ö be gebangenen/ dat ze moeften bedagt zijn om geld De staden 

uy^te vinden om haar zelve te rantzoeneeren » of dat ze anderzints alle na ^^'^j^"p"j'^" 
Jamakd zouden getranfporteerd worden j en indien ze behalven dit geen geftclcf 
brandlchatting voor de Stad betaalden» zy dezelve zekerlijk in aflche zou- 
den leggen. 3©aac Op be gebangcne Spanjaards onbec fiun bier mcbeg&ï 
bangene nomtneerben om te 3fen of 5e be gc^pfcOte Contributie bp een 
feonben brengen» ï©e ï^obcrgf onbertulTcljcn om^er te betocgcn bie^f te eer? 
bec met be penningen tocberom te ftecren / pünigben bcrfcDcpöe ban "i^t 
gebangenen in Haar tegentooo?bigOepb / eer 5e bectroftften ; na ecRtge ba^ 
gen heerben b' uptge3onbene Spanjaards toebec te rug/ $egöenbe tegetijS 

Capitepn Morgan > we hebben op en neer gelopen > de nabuurige Boflrhen 
en de meeft verdagte plaatzen door^ogt j en zijn niet magtig geweeft om 
yraand van ons Volk te konnen vinden? en gevolgelijk geen vrugt van on- 
ze Ambaflade konnen trekken ? maar indien 't uw belieft een weynig lan- 
ger geduld te nemen , zo zullen wy zekerlijk zorg dragen dat al 't gene gy 
eyfcht binnen de tijd van vijftien dagen betaald word- 't 3©Clh [)un Ca^ 

pitepn Morgan bergunbe; maar fe02tö baar na fettiamen'er fcbcn cf agt 
i^obcrö tn be ^tab bie boo2 be ^oiTclicn en ©elben op ^arta gelopen 
Ijabben/ bjengenbe onbcr anbere gebangenen/ een Neger bie eenigc ^^ie^ ^.°"^*^*'- 
ben bp 5tg dab; Capitepn Morgan be3elbe gele5en liebbenbe/ bonb 5e centJ'e^Bne- 
booj be <6ouberneur ban Sant jago gefcOjeben aan eenige ber gcbange^ van vans<, 

nen/ en ban ^nfJOUb/ dat ze niet al te groten haaft zouden maken , om J^go. 
eenig geld voor haar Stad j perzonen als anderzints aan de Rovers te be- 
talen i maar dat ze in 't tegendeel dezelve zo veel als mogelijk was door 
uytftel en verfchoninge zouden zoeken op te houden , verwagtende in een 
korte tijd door hem verloft te zullen worden > nademaal hy zekerlijk tot 
haar hulp komen zoude. (0p be5e ftonbfcliap gaf Capttepn Morgan a^lU? 't Welfc 

(tonbsei Ipfl om al be plonbering aan boojb te brengen / en liet met een daïz^vcr. 

be ^nanjaaibö aanbienen/ dat ze de volgende dag zouden hebben haar„ckkcr,. ' 
Ranzocn te betalen j willende geen moment langer wagten j maar de Stad 
in d' afch leggen indien ze in gebreken bleven om de gecyfchte fomme te 

K 2 vol- 



7 6 Hiftoric der Americaanfchc 

voldoen, gn lïit tJJCpgemcnt mnahtC Morgan tcgciljel De Spanjaards (ycm 

cctoiiö Dan ïie 55?tei3cn Ijie ö? onöcrfcDcpt tjaD ; 5? caucn Ocm ten ant= 

toDOJÖ/ dat het hun t' cencmaal onmogelijk was om zulk een fommc gcids 
in 20 korten tijd by een te konnen brengen , nademaal haar mede-burgers 
in 'c heele Land daarom heen niet te vinden waren. Ctipitcpil Morgan 

toifl ten nollen ü):l IjciacUDO^ncmcn/ maacnietttien(Iiijoo:ïJeelcnöctiaac 

langcc te OUjbcn/ epfcïjte ban ïmn alleenig Uijf !jonticrti<0jTenofïitoepen 

met oenoeg5amc guanttrcpt ^out om 5e in te jouten / ontiec bctiing bat 

5e 3e Ijcm aan boo^ö mocflen Icbcrcn. ^U3Sljertco{ïDPttictal5i)n©Dlft/ 

nemenöe aUeentg feö Uan öe boo?naam|te cebangenen alö pantiölieljeii 

met Ijem. v©e bolgenüe öag biagten öc Spanjaards tic 23ee|tcn met !)ct 

^out aan öe ^cDepen/ eptTcfKnöe be gebangcnen toebecom / maar Ca- 

jpitcpn Morgan töcpgccbc 5e obec te geben eet bat 3e 3iin HDolli gebolpen 

yabtjcn be ^öecjlen te boöen en tn te 3outcn ; bit gefcïitebc met alle mo^ 

Oelpe \miï/ bccbenbc Ijieu niet langer bhjben/ upt bze^c ban booj be 

magt iiic tcgenöfKmbpeengebzagttoicrb/ oberballentelioojben. 3Baac 

na \p be i^o(lagicr£f m Ujpbepb jtelbe i onbcrtufTcben raaftten tulTcDen 

Twifttuf- b'Engeifche en Franfche eenig berfclitl uptbolgenbeoo33aaïi/ tectoülcen 

fchcn de 5cfterc Fransman met bet boben en tn30iucn ber heeften be3ig toaö / bab 

Rovers, jjpj^ Engelsman i)em be .^crgpijoen (baar bit 3002t ban ©olh beel toech 

lja\i mafeen) ontnomen/ bier op baagbcn 3e malftanber tn ttoce gebegt/ 

en op be plaatief ban 't gebegt bomenbe/ flah b' Engelsman opeenbcrras 

berfcDc toij3e be Fransman ban agteren boo2 beiïugbatï|iib3obter'3Car^ 

be biel / toaar op b' anbere Franfchen op b' Engeifchen bJilöcn aanbal* 

Datby»e.ïen/ maar Capirepn Morgan bebiebiabe !jun/ nabien bp be miöbabec 

legt word. i^ ÏJ5 hetenö floot om na Jamaica gébbecb te bjojben/ en beloof be \\m 

gcm baar te 3Ullen boen (traffen. 
zc vertrek- 31111e bingen nu gcreeb en aan booibgebaagt/ en be gcbangenen in bjp^ 
ken. ftepb geflelb 3ünbe/ 5eplben 5c ban baar na een 5cher <Cplanb albjaac 
Capitepn Morgan boo:genomen bab een berbceling te maliën ban 't geen 
3e op be5e (vEogt bcfeomen babben. llliltiaar gcbomen 3nnbc / bonben 5c, 
omtrent be toaarbe ban biiftig ^np3enb (lubben ban agren in gdb en goe- 
beren te bcbben / be foni • lerenbc baarbc bet een algcmcene bjoef bepb / 
3ienbe 3ulh een geringe bup»- / bie niet groot genoeg biasf om 'er tot Ja- 
maica baar fcbitlbcn mebc te bonnen betalen ; bjaar op Morgan baar bobi^ 
floeg om nog b' een of b' anbere plaatö te gaan plonberen eer ^e na bupief 
ficcrbcn/ maar be Franfchen met b' Engeifchen niet ftonnenbc ober een ho? 
schcvdcn ^^^ I bcrlieten Capitepn Morgan met tit ban lijn ^atie / niet tegen- 
van mal- t^aartbc al 3ün oberrebitige baaar boo2 bP tragte baar in ^ün ge3clfcbap 
kunderen, te boubeii. tDuö fcbcpben 3e met alle tebenen ban biienöffbap ban een / 
in Capitepn Morgan bcrnicutotie bun 3ün beloften om obcrbemiööabcc 
«^uflitie te boen. 't 3Dclb bp 00b bolbaagt/ toant 30 baafl toarf bp niet 
toebcr tot Jamaica gebomcn of bP liet bem opbangen / 't toeift aan be 
5p2anfcDe 3;iobccjj al bc Dcrnpcginge gaf bie 5e honöen bjenfcben. 

XUI. HOOFD- 



BOECANIERS. 77 



XIII. HOOFDSTUK. 

Capiteyn Morgan is van voornemen de Stad JPuerto Velo 
t' overvallen en te pionderen, 't welk hy ook met 
wcynig magts verrigt» 

E€nfac moöcn öcnöen öat natiemaal öe Franfchen Capitcum Mor- Morgxnruft 
gan ücclatcn ijatiticn/ ö' Engeifchen allccti tiict maarig toarcn nog eennieuwe 
ooft m^ moctiiS genoeg OaDöcn om 5ul&c grote Daöen al.ö te boren ^^o''"'"=' 
t' onöcrnemen : maar Capitcpn Morgan iicrtocïire Doo? jijn looo?tien ^0* 
öamg een gecjl en moeö iw 5ijn ©olft öat öiar 3^erten fcöenen te b?anöen 
na een nteutoe (<Eogt / ^iintic alle üan geboden öat ïjet untUoeren ban 5ijn 
ïjebel ö'ecmgile en 5eïièrjlc mttiDel toaö omiliilJtJommcntebcrgalieren/ 
toaarom 5e ooft alle met een uVtnemenöe mocö Ocfloten licm te bolgen, 
<£en 5cfterc nober ban Campeche berboegöe 5ig meöc bp Capitepn Mor- 
gan om onöer 5ün gelcptic nieubjc booiöeelcn te jocften / toaar boo? ïjp in 
mepnig bagen een ©loot ban 9 50 gcote alsf ftlepnc ^cöcpen / en 460 
3löan üp een D^b, 

W.t$ gfceett 5nnbe gingen 5e t* 50111 / Capttepn Morgan jnn boojnc^ 
men aan nicmanb boo? alö nog bcftcnb maftenbe / allecntg maar 5cggen? 
be bat l)p niet ttoüffelöe of 5c 50iiben op \}tt,t 0cp5c een riifte bupt OcftOs' 
men. ^p (telbc 5iv.i couris na öc bajle Bufl / en fttoam na toepnig ba^ 
gen met 5nn ©loot in 't ge5igt ban Cofta Rica , 50 b^a babben 5e bet 
fSLanb niet ontbeht of Capitenn Morgan gaf 3nn boojnemen aan be Ca* 
pitepng?/ en ft03t<Ef baar na aan 't Deele ge5elfcbap te bennen/ ftp 5epbe 
Dun bat Dp boojgenomen bab Puerto Veio bp nagt t' oberballen en te plon;= 
beren/ en om baar aan te mocbigcn boegbebpbaacbp/ bat be$c onber^ 
ncmingc niet bjel miffen ftonbe / nabemaal lyp bejelbc bab geliepm ge? 
fjoubcn 5onber aan pmanb te openbaren / toaar boo? b' ginbjoonberé geen 
tijbinge ban 5iin ftomfr ftonbcn ftcbbcn ; toaar op 5ommti}C ten anttoöoib 
gaben / bat 5e geen ©olft genoeg babben om 5ulft een ftcffte en grote ^tab 

te oberballen / toaar op Morgan 5cpbe / is ons getal kleyn , onze Herten 
zijn groot 5 en hoe minder Volk wy hebben , hoe groter yders deel in de 

buyt zijn zal. J^ier op boo? be boop ban 5ulft een grote Sijftbom te 5111^ 
\m bcfiomen aangebseben / (lotiben 5e be boo?genomen (Cogt bolftomen 
toe. lï^aar op bat be %t^zt te beter be floutbenö ban bit beftaan 50U 
bonnen begrijpen/ 5al b^t noob5aftelijft jijn U\i^ boo^ af ban bc5e ^tab 
te fcjeften. 

v©e ^tab Puerto Velo legt aan Cofta Rica Op bc ftoogte ban 10 gra* sefchrij. 
ben 5^oo2öer bjeete/ en omtrent 14 jBijlen ban be Golf van Daricn, en StoTc 
ö0t ijBülen betoejten Nombre de Dios. 't a©o?b geoo?bcclb be (lerftfte b. 

K 3 ©laat^ 



7$ Hiftorie der Amencaanfche 

Planrc? fC 5ijn Die tJC |$nmnh Uan Spanjen in OflJCCl Weft- Indien bC5Êt/ 

uprocnoaicn Havana dl Carthagena. l^tcc 31)11 ttöcc üp na onlüoinlijUe iüai 
ficclcn t)!c aan te monu Uan öc l^aVjen leggen / toaac Doo? occn ^ün^ 
noo cciita ^Daartu'ö ^ontier ticrlof upt of m ban homein ^c üc5etttna 
bedaar upt ïi2ie ijonDccD ^olUaten / en in tie ^raö siin omtcent Uiec ïjon:: 
öecn C>in^öac finnen/ maac öe l^oopUt'Ocn toonen Ijiecniet/ allecnigsijn 
5c lïicc toatinciv öe Gailioenen tionun \jan (of gaan na) Spanjen , upt 
0025ati[i Ua;i De onge5onlje üugt öie Doo? öc Dampen Die upt Ijft oeb rgte 
(lijgcn bt'i*oo25aalu tooiti/ 50öat/ Uoctoel 5e Ijaac Uoointiamfle p^iftljup^ 
5en tot Pi.erto Vcio liebOen / ?€ cUentotl lor Panama tDonen / ban toaac 
5c Ijct Stlbcc tcjenö öat De Gaihoencn öcitpagt tooaDen / op .ï^upl <!r;elö 
t)erU)cAcU*r)S brengen / nlö meöe toanneer De genepen ban De Compagnie 
Dec Negers taac aanbcmt 1 om ^laben te betbopen. 
Komen aan Cpitew Morgan , üic Dc5e èuft 3eec tócl teften^ toaö/ fitoam met 
Nao"°'^^ Jün 0!oot tegens öen abonD boo? Pueno de Naos , tien iBnlen bctoeflett 
Puerto Vclo , bttbolrrenö 3eplDc Ijp De 3©al langö tot aan Puerto del 
Pontin omtrent bier jP'Uai ban De ^taD gelegen/ altoaat 3c Ijet Knhcc 
lieten ballen/ en met alle |Kan in De ^ootKJ en Canoeö (lapten/ laten^ 
De eenig toepnia ©olh op De groepen om 3e te betoaren/ en De bcigen* 
De Dag in De J^aben te brengen» <Dmtrent ter miDDernagt btoamen 3e 
En van daar aan cen paatö genaamt Eftera longa lemos, altoaar 3e aan 21 anD (tap* 
aan fuerco (jn / en boou na D' eer(le po(l ban De ^taD togen. Ee D^DDen in fjaac 
ge3elfcbap 3e&ec Engelsman Die te beren in Dfc ï^toactieren gcbangcn ge^ 
bjec(l ^i]nDc/ baat nu tot een <asiW (Irebte/ aan.l):mennogD2ieofbiec 
anDcre gabeii 5e bebel om De ^cliilDtoagt te bangen3o'tmcgel0I«b)a«f/ 
of bem anDcrö op De plaat.ö te DoDen. jit^aac 5e oberbidcn bem 30 gauto 
en nnberbjagt Dat bp geen ti)D baD om te bonnen fcliieteti of eenfggerugt 
te maften/ bjengenDc \]im gebonDen boo: Capftepn Morgan, Diefjem 

b^Oeg/ iioe de zaken in de Stad ftondcn , en hoe fterk ze daar binnen wa- 
ren , met anDere om(lar.DigbeDen Die Ijp begeerDe te toeren ; na pDec b^iag 
DeDnt 3e b''ni Dnp3enD D^epgementen / om bem te DoDen inbien bp De 
toaarbepD niet fpjaft. 3®aac op 5e De ^taD naDecDcn / DoenDe De ge:; 
5epDc ;§cli!lDtDagt boozgaan/ en omtrent een btoarticruureiboojtaeToft^ 
ben bcbbente/ btoamen 3e aan De HcDout/ Die 3e aanflonti^ om3ingel5 
Den / cm Daar D002 te beletten Dat 'er geen ©olft upt 30U bonnen bomen / 
Dce DeeD <Capitenn Morgan D002 De gebangen ^clulDto^gt Dc^clbe opeps 
fcben / D2cpaenDe inDien 3e barDnebbig bleben / geen bbJirtift te 3ul(en 
gcben/ maat 3e alle in (lubben te happen/ maar Die ban binnen op Dc5e 
Djepgemcntcn geen agt gebenDe / gaben aan(lonD« bnu2 / toaar Ü002 De 
^t.iD begon in allarm te rahen/ maar 't en DuurDe niet lang of Die ban 
binnen toaren geDtoongen 3ig ober te gcben / 30 D2a De ïtoberd 'er bin- 
nen maren / toilDen 3e 30 goeD 3ii" M baar tooo2D en baar D2epgemen^ 
ten na^^cmen/ toaat op 3e al D' «CVTifiiTcn en ^olDaren in een plaat.ö alö 
gebangenen opgcfioten !}(bbcnDe/ De b2anD (n öct 23uöbrupD ('t geen 3e 

Daac 



J:.'-.-^^ JD^£/. J>j^ : -ry 






s^~ 



\/ 



hM^ 



'f^m 






^^.^^ 






► *■ 



-tM^^ 







B o E C A N I E R S. 79 

l>aac in ^Wi quantitept bonöcti) (lahcn / latenue De üleliont mét al De 
j^panjtiarDiS Die 'cc binnen taaren i,\ De Éuot blicoen. ^it g^Daan 3ijn^ 
De / toccboloDcn 5c D« loop Dan Oaac o\3crtoi'minoc en htoamcn m De ^taD / Komen in 
tcrtoiil De mceflc «^IntooonDctö nog te bcDDe toacen / maat anDcrc D002 ^« S"*^- 
't gccugt ontUJaalu en Det eralte b2C5cnDe/ toaren De5Ja om Ijaac H^lcp"* 
noDif n en <i5clö in putten en ^öaïilicn te fmijten of 5e in anDctc plaat5cn 
onDec De oronD te toccDcrocn / om 5a Deel maaelijli Daac Doo?. Doo> te hos 
meii Dat 5c niet t'cenemaal faecoofo toierDen/ een pactp Dan De HotoecjS 
tegabcn Ijaac aanftonDjS na De Jilooflerö / nemenDe al De <0ee(telijhcn o?^ 
Ijanaen. ^e <6ouberneuc ban De ^taD Doo? De Qtot^ toectucvcinije niet 
maaia 5iinöe De ^teDelinaen bp een te tocrgaDeren/ toaö in een Dcc $ia* 
(leelen o>-'b):ïicn/ touuccuDe onopliouDelült op De tl)bercf/ Die öem ooïi 
niet fcDulöig bloben/ mihftenDe 30 toel op De <ï3cffïmrgaten Dat De ^pan^ 
JaaiDjS ten minden fcDen of agt .^Ban hlJOijt laahren eet 5e een ^tiih fton# 
Den laDen, TDit o^begt DuucDe Dan 'ë mojgenief met (iet aanbjeftcn Dan 
tien Dag tot op De miDDag/ in De5e tijD De obectoiniinge nog in ttoiiffel 
(laanDe aan toat ftanr 5e toilDe oDerDallen i epnöelp De 0ober?{ 3ienDe 
Dat ?e Deel ©olïi reeDss Derloren tjaDDen/ en nogtoepnigopDc5eofD'an^ 
Dece"^-tteelen getoonncn / begonnen met l^anDgranaten te gofen / en tcag^ 
ten De ^oo^ren te DecbzanDen/ maac Doen 5c Daac Digt onDec fitoamen jVd""^" 
Meten De Spamaaids gcote (leenen en aacDe potten met ^uöhrunD gebulD ui, ^ "" 
ban boDen ncDec ballen / Die aan De ïtoberö grote fcliaDe DeDcn. Cams 
tepn Morgan Dc5e feloebmoeDigc tegcnftanD 3ienDc/ begon ceeD^t tetoan^: 
gopen en tóasf ten epnDc ^aaD / niet tnetenDe aan Voat feant bP 5ig fiee^ 
ren jouDe/ alö toanneec ö? Dan een Dec ölepnDec feifleelenD' (JE'^gelfcDc 
35!ag 3ag aftoajen/ en fio?t.ö Daac na een €coiip \i:irx 3iin©oiftnaUem 
toeftomen / cDcoetiDe met gcore blüDfcbao Vk^orie. ;3^tt \3}i:litc tocDec op 
meutö 5nn moeD op/ en in fjem een Da(l beffunt Ijet bofte toat Ijet toilDe 
ö' a'Dece =|^a|leelcn te toinnen ; te meec al30 De Dooin.iamfle Dec^teDe* 
ïingen/ met al fjaac meefte cybDom en öet^ilbecbanDe toftcn/ Daac 
(n gebliigt toacen. 

(Cen De^en epnDc liet Di^ in Dec iil tien of ttoaalf HaDDccief maften/ 50 
ijzeeD Dat D2ie of toiec jü^an te gcliift Daac bp ftonDcn opftlimmen. ;©it 
CeDaan 5nnDe / bebal \v al De <ï5ec<leliiftcn Die fin gebangen genomen 
5aD / 50 toel |ï>annen alö ©joiitocn / Dc5elDe tegcnïf De mmicen aan te 
5ctren/ Dit liaD bP be <6oubeineuc eecfl laten aan5eggen/ maac Die gaf 

ten anttoOOiD / dat hy zig zelf niet Levendig zou overgeven , en dat hy doen 
konde't geen hy wilde. Camtcp-'J Morgan gelCOf De CDc: toel Dat De (JpOU? 

becneuc / 5ienDe 50 <öecfteliiftc jRannen alö ©loutoen tooo: bet gcootfle 
gebaac bloot gcftelD / 3ün untecfle ftragt en tcgcnftanD niet 30U Decben to* 
tien/ toaaccm öp De jraDDecö aan baac inïMnDengaf/ DtoingcnDe fiim 
Die aan te boecen ; maac ïip toaö gcoteljiftö in 3iin ooiDcel en meeninge 
fccD2ogen / toant De <ï5ouberneuc / alö een biaaf ;§olDaat 5ijn plint be* 
tcagtcnDc/ fcDoot 3onDec onDecfcïjepD al 't ö«n te na onDec Dg 3©aiien 

ittoam 



8o Hiftorie der Amcricaanfchc 

fetotim ontjcc \30ct / tcttoiil onïJcctufTcDcn te iöccfreliifecn nfct na en lieten 
te vccpcn m Ijtm te bitïïïen üp al be J^crliocii in öcn l^ctncl / om l)ct Jiiaa 
(lecl oUcc te ccVicn / en 30 tocl Ijun alö ooft 5i)n epgcn Icticn te fpaccn / 
tjoo alleö te Dêrijcefö" / toaac Doo? ooh Ueel 5li5onniüen en i^onnen Ijct le^ 
Uen Uctioren eet 5e tie jilatJtec.ö Uonöen annüjenoen / tjog Di^elbe gctigt 
Öebüaiöe / lUonimcn De ilobersS in groot getal en niet nnnöec Dappcrljepö 
DierwTcr- mct ï^anögcnnnten en ^tinlipotten na Dolien en gecaafeten op te a©allcn / 
«veren. )aj^cit 0002 öe spanjaards De moeD üerloren gaUen / De JDapenen toeg toiec^ 
pen / en om ^liifiögenaDc baten / uptoe5oiiDerD te Ooubcrneuc / Die geen 
liinacficc ücgcerDe / maat nog licrfrt)epDe Hobcrö met 5iin engcn ïjanö 
omüjagt/ en coh niet toepnig ban 5i)n epgen JDolh Die De JDapenen neec 
fmeten/ en Ijoetoel De iloUctö ï)cm b?oegen offjphtoartierDegeecDe/ 50 

De Gouver- tOepgeiDC ïlp Ijet ftanDbatitglljfe/ 5CggcnDe: Het is beter voor my als een 
neur wil 2ig kloekiTioedig Soldaat te flerven j als opgehangen te worden als een flauvv- 

nietover- hcrtigc. €n tjoctDel Dc Sotoetö t)aac uprerfïe Dc(l DeDen om fjemgebana 

^''''^"' gen te ftrijgen / Daac en botocn ooh 5nn 3D?outo en TDogtec D002 meing^ 

bnlDiae tranen en fmelien/ !jem op Ijaac ftnpenleggenDetragtentcbetoe^ 

gen om htonrtici: te ber^oefien en 5ijn 31 eben te beyouDen / 't mogt al niet 

vordge. ijelpen/ bcctoeevenDe 3ig 30 IjatDnchhig Dat 3c gcDtoongen toacen ïjcm 

dood. tf DoDen. 

S^a Dat liet öaflecl obergegaan \na$ / 't toelh tegenö Den abonD gc^s 
fcDieDe / toierten al De gebangenen Daar binnen gebiagt / Dog De jTDan:» 
nen en ï)2outocn pDer in 't bp5onDer / (tellenDe een 3Bagt cm op 'er te 
paffen / De geïitoetflen toierten meDe in een bp^onDer Uertrcb geb2agf. 
;Dit gcDaan 5ijnDe/ begonnen 3e Uolgenö Ijaat gctooonte lullig teb2afTen 
en te 3nppen/ bcrbolgend aan 't ï)20utoen en jt^aagDen-fc IjenDen / Die 
IJ002 't EtoaarD geD^epgD / gcDtoongen toaren Ijaar 2;if Ijamcn aan De3C 
<ï5oDIC3e menfcljcn t' onDcrtoetpcn , intien 'er Die nagt maar bijft ig ftloeli^ 
moetigc ;rnannen getoecfl toaren / 3e 3ouDen gemabliclijli De ^taD toe^ 
ber Dcrnomen en al De fioberö DooD geflagcn ïjcbbcn. 

l^c bolgenDe Dag (DebbenDe geplonDerD al 't geeti 5e beïiomen ïionDcn) 

begonnen 3e De gebangcnen t' onDerU2agcn / ccrfl tote De nijfifle ban ïiini 

toaren / en Die Ijaar aangetoe5en 3ünte / bioegen 3e fjaar l)cel (c Iierpelufe 

toaar Ijaar gocDercn berb02gen toaren / en toanneer 3e liet met tooo2Dai 

De gevan- nict upt Daar ïionten trcbl.cn / toierDcn 3e aanflonDö op te ^iinbanb ae^ 

penen wor- ff^f / f^ 30 Uing gcpjjnigt tot Dat 3e bebenDen of De <6cc(l gabcn. ^c 

ijcn gcp'j- p2cfiDent "ban Panama onDerriitTcljcn töDing bcbomen licbbcnte ban 't im 

nemen en plonDcren ban Puerto Velo , DeeD alle naar(lig()epD om een 

magt bp een te bcrgaDeren en De Hbber^ ban DaartcbcrD2iiben. .iDaac 

De3c gaben op Die toebercpD^elen toepnig agt/ natemaal 3e liaar èt\]c^ 

pen bp Der ïpnD IjaDtcn/ en alö't nauioDe meenDen;e De ^taD ui b2anD 

te flebcn en Ijanr op De Afliepen te bertrebben ; 3c linDDcn nu biifticn 

Dagen te Puerto Velo getoecfl / in toelbe tijD 3c becl 3Dolb 30 D002 D" civ 

0e3onDe 3tugt nljff Ijiar ongcbonDcn manier ban ilebcn berïcren liaDten, 



BOECANIERS. 8r 

l^tct op üeccpücn 5c ijnat om te Dcrtrefeftcit / \3oo?5icntic öc ©loot ban öc; Bcrcydcn 
noeo5ame ©iaunltc en Doo^rnati tot ï^a^^t ïtcp^e/ en D^iotcn al Dnac ge* '^"'^«7'''= 
roof De öupt en plonöering aan üoojU. «ïDnticnufTcncn liet Morgan nan ^ """"'"• 
öe geUanaenen toeten Dat Ijp üjanöfcljattinö Doo? tic ^tati totltte Jjeüben / 
of öat Ijp 5c anticv3tnt3ef tot Oc gconö toe toilöe af lijantien / en öc ï^a? 
fïeclen laten fpjingen/ DeUeelenlie met een om op 't fpoeötgile ttoee per^ 
3onen upt te 5enOen om tie gccpfcljte fomme / sijnöe fionüerti tiup5enö 
flulilicn Uan agten / te öcrgatJcrcn en op te brengen, ^e5e ttoee ^an^: 
nen Degaben ïjaac na öe p^efiüent ban Panama , Ocrtgtenïjc ïjcm ban al 
't geen tot Pueito Velo omging, «©e ^lefltient nii eenig 3èolft Dp een 
Debbeuïje/ begaf 5tg baat meöe na Pueito Veio; öe ïtcbcrjS l}kt ban 
bevtoittigt/ in plaatiS ban te blugten / gingen liem te gcmoet / en plaat? 
(ten Ijontievb toel getoapenbe jDannen aan een enge toeg tiie bp pafTeecen 
mocfl/ Die ooft een groot beel ban jijn ©olh op be blugt flocgcn; bit 
noobjaalite boo? bie tijb öe ï^iefibcnt cm te rug te trebfien / 3ig nog niet 
(lerli genccg binbenbe om ieDö bcrtier t' cnbernemen / oiibertufTcOcn 5onö 

|)p een 250öe aan Morgan om Ijem te 5eggen / dat indien hy niet aanllonds 
met zijn Volk van Puerto Vdo vertrok j hy in 't kort hem met een grote 
magt meende by te komen en dan nog hem nog ecnige van zijn Volk kwar- 
tier te geven. Capitepn Morgan , w (toetenbe bat bp ten ailcn txïtit 5ijn 
ijertrct in be ^cljepen/ W Ijp \y^ bet banbïjab/ bon nemen) toepnig na 

be5e tijepgementen gaf/ anttoOOjDe/ dat hy de Kaiïeclen niet wilde over- 
geven nog de Stad verlaten voor dat de geëyfchte brandfchatting betaald 
was } en indien dezelve niet betaald wierd > dat hy zekerlijk de heele Stad 
in d' afch zou leggen en dan vertrekken. Maar evenwel eerft de Kaftcclen 
laten fpringen j en de gevangenen om hals brengen. 

^e <0ouberneur ban Panama Defpeurbe gcnoegjaamupt bit anttooojb 
bat bp op generiep toii5e bet ï^erte ber üoberö 5011 bonnen berniurru^ 
toen of baar tot reuen bjengen / toaar op bp befloot be ^tebelingen met 
gaar te laten omfp?ingcn / Die baar op in toepnig bagen De bonDerb Dup^ de'rs™"' 
5enb fluMicn ban agten tot ranD3oen ban baar to?eDc gcbangenijs tnoeften len een 
opbzcngen. .ïBaar De pjefiDent ban Panama 5eer berto-onDerb 3iinDc boe groot rand- 
bat bier bonbecD .iTSan 3ulft een grote ^tab en 50 beel (lerlie l^afleelcn d^'sud°' 
baDDcn bonnen innemen/ alleenig met banbgetoeer / te meer naDemaal 
bP toitl Dat De ^tebelingcn ban Puerto Velo altijD De lef baDDen gcbab 
ban 3elfö niet alleen gocDe ^olDatcn te 5iin/ maar DieooönoptDemocö 
ontb20ben baDDcn om baar ^êtab toel te befcbermen ; 5onD pmanD aau 

Capitepn Morgan , bet50ebenDe het geweer te mogen zien , daar hy met 
zulk een kragt zo een grote Stad had weten mede te dwingen. (JTapiteptt 

Morgan ontfmg Xit^i éoDc met grote beleef tbepb / en gaf bcm een 0oer 
met een gebulDe piatroontassj om aan De p^efiDcnt 3ün |[^:iecfïertcrugte 
bjergen / bclaftenbe beiti met een aan 3nn ^eer te 3eggen / dat hy ver- 

zogt dit klcyne ftaaltje van de Wapenen waar mede hy P«fr/o Fc/o ingeno- 
men had , te willen aanvaarde» en een Maand tien of twaalf te bewaren » 

L na 



Si Hiftoric der Amcricaanfchc 

na welke tijd hy beloofde tot P.vi.ima te zullen komen otn ze wederom te 

halen, ^c ^jcfiticnt 50110 Uit ©^cfcnt aan Capitcpn Morgan ho2tö taac 
na Wii-t te ciio/ ncücnö een fcnic ïtino Die ftp fjem Dercecöe/ en tie5C 

B0OtJfCl)ap / dat hy hem bedankte voor de gunft om hem Wapenen te wil- 
len leencn die hy niet van noden had > en hem verzogt de moeytc te wil- 
len fparcn om tot Panam.i te komen gelijk hy tot Punto J'elo gedaan had , 
want dat hy hem verzekerde dat het hem hier zo wel niet zou bekomen 
als het daar gedaan had. 

liia öat capttepn Morgan 5ijrt ©loot ban alle nooti5aBcliiftDctJen toel 
boo23ien / en Dct befte <6pfcljut ban be ï^afrcelen aan boo2tr Ijaïj laten 
bjeiigen/ en De re(l Doen bcrnncclcn/ ctna l)P met Dcjelbc ban Puerto 
Veio t' 3cpl/ en titoam toepnig Dagen Daar na in De Zuyd-Kaycn ban 
Verdeden Cuba t' citiibeetcn / altoaflc 3c Ijaar gcroof De Dunt becDeelDen / cnüebon^ 
«e buyt. tien iu gcrecü gclD te licübcn ttoce ïjonDccD en büftig Dup^enD (Tufifien ban 
agten/ fccljilbcn al Dclioopmanfcliappen ban 51 innen / ÈijD: alö anDerc?» 
aÉct Dc5c ïiühe Dunt 5cplDen 5e na Jamaica , altoaac 3e in alle obcuDaaD 
en ü:ooDD:onhen{jcpD bolgenisJ fjaac getooonte beilJbJijten 't gene anDcre 
met gcotc acbcpD en fiommec bcrgaacD fjaDDcn» 



XIV. HOOFDSTUK. 

Capiteyn Morgan neemt de Stad Maracaibo op de Kiifl: 
van Ntieva ^^eneztiela in. De Roveryen in het Meyr 
van Maracaibo gepleegt , en het Ruineeren van drie 
Spaanfche Schepen die de Rovers het uytkomen trag- 
ten te beletten. 



Eennieuwe 1^ T «^ct l^m «3 fiaac ïiomfTe tot Jamaica ïiaDDcn 5c al önar üobert^ 
Jogt on. r^j QcmclDc j^ühDommcn DoojgeDiagr/ b3nar Doo? 5c toeDerom gc^ 
«tcrnomcn. j^ ^ nooD5aalu toaccn een nuDcre iCogt üp Der IjanD te ncm n om nieu; 
bJc b0O2DceIcn te 3oehen» Ccn De3en cpnDe bcbal Capitcpn Morgan al 
bc CcmmanDeurö Der ^cljepcn 311;^ na de la vaca ofljetkoeEyhndten 
SiipDen ban Hifpaniola gelegen / te ücgeben. 9llb)aar een groot getal 
anDere 30 Engclfche aïö Franfche 0obcr0 meDe na toe bloenDcn om met 
CaMitepn Morgan, toicnö naam nu Doo?'tomleggcnDe3TanDtoa<sruat' 
baar gctoojDcn / aan te fpannen. ;Daar toaé Doe ter tijD een Engcifch 

^C()ip gcmontCCrD met :?6 ^tUhhen ban Nieuw Engeland eeifl tot Ja- 
maica aangeljomen/ Dit ^cljip bccbocgDe 3ig upt laft ban De <6oiibeC' 
ueur bp Capirepn Morgan , ont 3ijn aöloot te bcrjlcrfien en ficm meer^ 
Der moeD te gcbcn om groter Dingen f onDernemen ; met Dc3e onDerflaiiD 
cojDcelDe Morgan 5iö nu maotig genoeg te }ip / maar Dier lag nog een 

Franfch 



BOECANIERS. 83 

Franfch ^cljip met 24 ^tnfeftcn en 12 23atTen/ 't toelfi Morgan mciie 
gaacn oeöaD OaU / maac De Franfche , 0' Engeifche niet öccöciiDe Uec^ 
tcoutoen / toepgccticn t)et 5ellie. 

g^c 5p:an[cije 0ouer.ö tot ttt ^clitp DcDorcntie f^iDtien tn Sce een En- 
gelich a^namii'ö ontmoet/ engeüKli aan 33ictualic tjebOenöe/ i}Mtn 
3e eenige monöliDfï im öet Engeifch ^cDip aeöaalö 5onticc te betalen/ 
milTcDien geen gcrccö gelö aan tjoo:ti öebDcnDe/ aïlecnig gaDcn 5e Daac 
3DitTclb?ieöen op Jamaica en Tortuga om altiaac Ijet gelU t' ontfangen* 
Capitcpn Morgan Xtan m boo?üal fccnnife Deübenöe / en geen üan^ 5ten5 
De om De Franiche Capitepn te betoegen Dcm te Uolgen / befloot De5e ge^ 
ïegentDcpD tot een Dcftmantcl te nemen om De 5r-an.6mc'!n te beDerben/ 
en 5nn to2aaft te bolDcen. ï^kt op onDec fcDijn üan biienöfcDap De Fran- 
fche Capitepn met eentge ban 5ün lÖoUi / op 't grote Éngelfch j^ctjip Dat 
(al.ö ge5egt) eec|l tot Jamaica gefeomen boa.ö/ te naft genoDigt IjebbenDe / 
nam l)p 5e/ 30 D:a 5e Dnac bevfcDenen toacen / gebangen/ enfcIienDe bol- 
Doening ober 't ongelijfe Dat 3e öct Engeifch ©aacmpgöaDDenaangeDaan» 

Eo D2a OaD Capitcpn Morgan De ge5epDe Franfchen niet gebangen ge? 
nemen / of Ijp liet De Capitcpnen bp een roepen om f oberleggen biat 
plaatö men Ijet eerft 30U aantaften. aOaar op begoten toierD eertl na 't 
<ÊplanD Savona te gaan/ en mallianDcren Daar te toagten/ en Dan bcc^ 
Der te oberleggen ïoat men Doen 30uDe. ^it beflnpt genomen 3iinDe / 
begon men op Dit grote ^cfiip luflig b2olpte3ünenböaftïieromteD2!n? 
öen/ beel ge5onDïjcDen bJierDen ingcftelD / en Daar op ö^t <0efcDut ge* 
loft / maar tertotjl 3e in 't miöDen ban öaar b?eugD / en 't meefle BolB 
D2onïien biareti/ 30 bloog öet ^cDtp met Djie OonDevD en bijftig Engel- Eeneroo» 
fche , nebenö De Franfche gebangenen Die iri De floft lagen / rc!3ielijïï op, ^^If '^°?' 
(omtrent Dertig Jï^an/ toaar onDer De Franfche Capitenn / DieinDe|^a= gefprongc"* 
iupt toaren/ ötoamen 'er af/ toant De Engeifche ^cfjepen (leböen De metverfies 
l^riipDbamer gemeenlijb boo: in 't ^cl)ip. 't aBaö geloolfeliifi Dat 'er j[^" 32® 
bcei meer 30uDcn afgeücmen Di^bben inDien 5e 50 obertollig Djonben niet ''°' 
getoeeft Iraren, 

^it berlieö baarDe grote berflagentBepD in D' Engeifche , 3e toifien nfet 
b^ bjat boo?bal Dit toeaehomen toaes / nog bJie 3e De fcljulD tjaDDen te ge? 
ben/ maar epnDelijïï toierD De fclmlD op De Franfche gebangenen getoo?? 
pen/ Die 3e berDaatïjielDenDatupttojaaft/ ïjoebjel met berlieö ban öaac 
epgen grcben / De bianD in 't 55uöIii'upD 30iiDen geftoftcn Ijebben. 53p 
De;e befcljulDiginge bcegDen 3e nog eenige "anDere / (om Ijet ^cljip met 
al Dat 'er in boaö pjij^ te Ijebben) 3eggenDe Dat De Franfche boo^genomen 
DaDDen cm op D' Engeifche te roben. ;©e gronD ban De3c befcijulDigtng 
toaö een CcmmifOe ban De <öciibcrnciir ban Banocoa Die 3ein't5r2an? 
fclje ^r^ip gebonDen DaDDen/ biaar in De3etooo?Dentoaren: Datdege- 

zeyde Gouverneur aan de Franfche verlof gaf om op alle Spaanfche plaarzcn 
te handelen &c. als mede op d' Engeifche Rovers te kriiyfTcn in wat plaat- 
zen ze zouden mogen vinden > uyt hoofde van de veelvuldige Vyandliik- 

L 2 heden 



i^ Hiftorie der Americaanfchc 

heden die ze in tijd van Vrede tuflchen die twee Kronen , tegcns d' Onder- 
danen van zijn Catholijke Majefteyt bedreven hadden. v©C5C COlTtmiffiC / 

ïjocbJd 5C niet anticcjS tiJasi alö een Xtm toelating cm in alle Spaanfchc 
i^aücncn te nionen ftomcn/ \3ii\:t^ tJ002l)ancuuoönpti.ilöofIjctecnunt; 
önihhclijhe o?ticc toajS om ïtoUecnen en (0o?log tcgen.ö Dun aan te Uan^ 

oen/ en Dnt Upt tJC5e tODO^tien/ als mede om op d' Engdfcbe Rovers cc 

' kruyOcn. €n fcboon öe Franfche gcnoca5.:ïcim öe toacc 5in bciat ban unt5 
lepöen/ 5e ïionöen önac ebentoel boo2 Capitepn Morgan en 5ijn raaö niet 
5tinUeren / \i\z ^cDip en BoUi Ucc5chectien en na Jamaica 5onti. ^Ux. 
tjccö öe Capiteun 5ijn uptccile Ijcjl om ïïeot/ en 't ^cljip toecc tz tici> 
0en/ öoö allejsf te Ueca^efijf/ toant iw plaat.öUaniiegttcücftomen/ fme? 
ten 5e Ijcm in 't oeVianaenljnpiS / en ö^epgöen fjcm op te tjancen. 

ailcït tjaacn na 't Dcdie^ lian't oc5cptic ^cl)tp öïUal Cipitepn Morgan 
tic 5ltcljamen ticc aencc tsie opaefP^onccn toarcn/ en nu in Scclnaeneti 
tïjcUen / OU te UilTcÖ^n / "^"^t om 3e een COnHelriftc üegralienicf te üe5oj? 
oen/ tuaat om 'ec Uan Danc lUcUecen te bei-oUcn/ en intiicn eenige uiti 
tic3elbc een goiitie iling aan öe bingec öalitien/ fneöcn 5e öe Utnacc af/ 
toanc na 5»? 5e toeöecom in Ecc öoptJen tot een pjop öec ^apen» c?pn* 
öelüfi oingen 3e na Savona ijaar \3:r5amelplaat.öt' 3cpl/ 5ij'ntic i5c§cöe* 
pen ftech / Capitepn Morgan ftet otootde lioerentic / ^ijntie gemon* 
teci-ti met 14 ;§tXi\\\\\m/ 't getal Uan 5ijn ©olft toaö in allcief negen Don* 
öetïï en in tie f fc(!ig (lecïtV na ecnigc Dagen 5cplcn?J ïiVoamen 5e aan 

Cabo de Lobos tcn Eupöen Uan Hifpaniola gelegen / tUffclKn Cabo Ti- 

buron cn C^bo Punta de Efpada , tticHie Cnap 3e \\\ öc tüö ban Ö2ic 5©e*« 
ften ïjoo? bc gebuucige tegenbJinben niet öonbcn te Doben homen / epnbc«» 
lijlï oci'a«il«f" 5"^' öaac bobcn/ t\\ ïu-egen een ;§cl)ip in 't ge^tgt/ bat 3c 
bebonben een Engelfch aöaactupg te 5ijn bat unt Engeland htonm/ 'en 
ban 't bjelli 3e boo? gecceb gelb eenigc ©ictualie ftogtcn. (^apitenn Mor- 
Komen gan bccbolgbc 3ijn Couciei tot bat ïjp \\\ ^t 'B^va ban Ocoa fi\»am / Oicc 
t' Ocoa. jonïj iju cenig jèoUt aan ^an^ om toatec te ïjalen cn \\\ Xi<i 23offf ben be 
fiofl te 3oeïjen/ om Ijaac Victualie te fparen/ Xixt aDolhfcbootallcötoat 
Daar boo^fttoam / 30 Itocpcn / ^cbapen / alö mebc ecntge baarben. 
:©c Spanjaards bit 500;jt ban ^agcn niet Uïcl ftonncnbc brrbiagen / brflo* 
ten Daar een ^otö te fpceicn en te miölenüen -, 3' ontboben bier Donbcrb 
jflDan ban Sant Domingo, bat baar bigt Op gelegen is/ cn lieten al Dct 
©cc ban be Eecfeant itanbUJaarb injagen/ op bat Xiz ïiobcrsf/ alö 5c 
Ujebcr htoamen / geen onberboub 30uben binben. 5^a eenigc bagen ïitoa* 
men bc iiobercf bieberom aan 3lanb om tc^agcn/ maar niet^ö nonnen* 
Xit behomen / gingen een partp ban in bc büfrig berber asofcbtoaarb iw / 
toaar op be Spanjaards , bic OU al Daar bebjegingcn agt gaben / een Croep 
ïioepcn b002 ben bag lieten ftmicn/ (Wlcnbe baar biic ofbier.U'ianagï 
ter alcf om be5elbc b002t te bjiibcn/ 30 Daaiï Dabben bit ht nóberönict 
0e3ien of bielen 'cr op aan cn fcDoten 'er een partp ban onber be boet / bc 
Spanjaards lictcit 'CC in 't ccrfl begaan/ mant boe 5e \ii gefcDotcnc 55ecf 

(Icn 



vona. 



B O E C A N I E R S. 85 

ftm tocö Volïticn tj?agcn/ WUn 5e met al Ijaacniaatopticiaobccjefaan/ 
rocpcnüe Mata, Mau, fla dood, fla dood, töa(!c op Ije ï^oberjJ oeötüon:s 
öcn tontcn Ijaac ïxoof te yjctlaten/ en Daac in ^oftuu: te (lellen / tertoi)! 
ö' ccne Delft Uan Ijatic fcDoot/ 30 latien öe antiere Ijclft toetieiv retireer 
rentje oeftaöig iw ooeöe ojïjec afltec upt tot Uat 5e IM 53ofcl) toeöec De- 
cepftten/ Doe begonnen 5e felDec aljS tetoocen tcfcljieten/ iioijentie een 
ocoot getal öec Spanjaards , tte öit öaac groot ItecUe.ö $tentjc/ 5tg t?oo? 
öe blugt tragten te faiueecen / toaac op öe i^oVtecjS (öaac 3tentie toüften 
en niet te tijcöcn met öet htoaaö Dat 5e ïjaac alceeDe öaDDenDoenlnDen) 
liaac m ijn 55ofcD UectoolgDcn en Ijet gcootfle Deeï tec neDec maafeten. 
Capitcpn Morgan tcn uptctjlenUectloojD met Det gene boojgeballentoaö/ 
ging 5dfieJ öc0 anDcren Daag$s met ttoee ijonDecD 0ïm in 't 25ofcö om 
na De rcft Dec ^panjaacD.?? te 3oehen / maat niemauD UinDenDe / toolticeD 
fjp 3ijn löjaaït aan De ï^up5en ban D' acme ^ceccn / Die De5e ©clDen en 
iécfrcljen 't)iec en Daac DetooonDcn/ Dan Detoeiljen öp een groot getal in 
D' afcl) leuDe / toaar meDe Ijv toeDec na ^i)n ^cïjcpen feeecDe / eenig5int!(ü 
toolDaan/ Dat öp $i)n j^panD/ 't toelfe jijngcoottleUermaafitoasf/ eeni;* 
ge fcDaDe IjaD toegeöoegt. 

Capitcpn Morgan met groot ongeDnlD een lange tijDnaeenigeban5ijn 
^toepen getoagt ö^ööcnDe/ Die nog niet opfitoamen/ Ijcfloot 5onDcrDe^ 
3cll3e t'5cpl te gaan/ na Savona. tnitoaar gcfiomen jijuDc/ engcentian Gaan na sa- 
3ijn ^cljcpcn fiomcn 5icnöe / toaö Dp meec berlegen en ongeDulDigct alsS """" 
te Uoren / li?c5cnDe of Dat 5c ijcrongeiulu toarcn / of Dat Op 5onDcr Dcsei? 
He 5ijn Uoojnemcn 5oiiDe moeten iiptboeren. iBaar nog èenige Dagen op 
Daar ftomfïe toillenDe teagten / en geen grote iJoojraaD \jan HlebenömiD^ 
Delen öebDenDe/ 3onD |)p een (»Eroep ban omtrent (jonDerD en bijftigjlSan 
na Hifpanioia, om alDaar eenigc^ojpcn/ öp Santo Domingo gelegen/ 
te plonDcren, j^aar De Spanjaards uan fjaar fiomtle Uertoittigt/ toareit 
30 tod op Raar DoeDe en tot teacntoeer DerepD / Dat De ï^oberiS fiaar niet 
Do:rten aanDoen ; lnc3cnDe ecrD'cr met leDige fjanDen te rug na Capitepn 
Morgan te feeeren/ aljs in 3ulft een Defperate onDerneming te Ueronge* 
JuWien. 

€pnDeliïft Cnpitepn Morgan ^tenDe Dat 5ürtanDere^cDepen niet fttoa^ 
men / monflcrDe 5ijn 3©olft Dat ïjp ön Ijcm BaD / 't to'elh ijp bebonD onv 
trent Uitf lionDcrD ^an te 5i)n/ De ^toepen Die agter bleben toarenfe^ 
ben/ en Die Dp bp öem öaD agt in 't getal/ bJaarbanBct3ijner)etgroot;= 
(Ie toa.ö. I^p ïiaD eerft befioten langö De ï^uft ban Caracas te baren/ eit 
alDaar al Dé ^teDen en ^o:pen te plonDeren / maar 5ienDe Dat 3önmagt 
te stoaft toaiS / beranDcrDe f)p Doo? De raaD ban een 3i)ner Capitepnen 
Dnt een Franfchman toass/ batt booinemen -, DejeonDerLoionoiiDe^taö 
jBaracaibo DebbenDe öelpen innemen/ toaö al De toegangen/ toegen/ 
magt en miDDclen beïjenD / om Det tm ttoeeDemaal onDer Capitepn Mor- 
gan lipt te boeren/ aan toien Op ban allejs opening geDaan OebbenDe/ 
bonD Die sijn booafïag gceD/ toaar op 5e aanjionDjef Ijet ^nfter ligteDen 

L 3 m 



8<> Hiftoric der Americaanfche 

en onticc 5epl öwgcn / Courö (Icllentie na Curafou , liit iix 't Qt^i^t \)tbi 
Komen tot Dcnöc lictcn 5c Ijct na 't <evlam Cuba 5a&ücn/ omtrent ttoaalf iBiilcn 
Cuba. ijctocflcn Curafou gclcocn i op Dit €Plflniï l)ceft tic l^oUantifcl)e ïèeft-^ns 
tJifcDe Compacnie ccn lUcpn <0uacnl5oen/ 't too^D öoo^j indianen bc^: 
tooonD/ Die ten aan3ien Uan De Heligie onDec De Spanjaards (taan/ Die 
'ec alle giacen een ^jicflcc senDen om D^t Sacrament na De rtoomfclje 
tDij5e aa.i Ijnnc upt te Declen. <©e5e indianen [janDelcn met De ïïobic<s 
Die Daar hemen/ en ruplcn ^cljapcn/ Hlammcren en ^ohlicn/ tegeiig 
%mm/ iöaacn en anDere Dinötu. J^et 3lanD is' ijcel Do; en onüjugt- 
ijaac / aUeenig Ijebben- De ^ntooonDecief een gi-ote menipte ^cljap'en en 
25oWten / netoenö eenige ^paanfclje tCactoe Die 5e Daac 3ajen / luaac me^ 
De 5n Ijaac geneeren. <Dit €planD D?engt beel üenijnige ^l^irccn boon / 
al*S ^langen/ 511DDec^/ ^pinm&oppen en 50 boojrsf/ De5elaafte5ijn5o 
Uergifiig Dat toanneec 3^ pmanD homen te Dijten/ OP in na3ernp fterft j 
en om 3e te genc5cn/ binDen 5e De gebetene aan fjanDen en boeten / en la- 
ten ijcm 50 33nDcc eeten of D?inlien biec en ttointig uncen lengen/ na 
toellie tpD öp ban 3elf$f genceft/ maac inDicn Jjp Uomt eenige' Djanft i\\ 
Die tiJD te nuttigen / 30 meet f]p 3elterli)h flcrben. Capttepn Morgan , 
gcliih gc5eat i$/ boo.2 Dit €nlanD IjefJinliecöcbbenDe laten ballen/ hogt 
bnn DginbJoonDei-sJ^cöapen/ 3£ammeccn en leyout / 50 beel alö fjp booz 
5i)n geljeele Bloot ban Doen IjaD / en na tbjee Dagen alDaar bertóeft tè 
!)cbben/ ligte DP bp nagt aCnfeec en ging t'3cpl/ om Dat 5c niet 5ien 30U5 
Den toaac Ijp 't na toe toenDe. ^eö anDecen Daagö litoam fjp in De ^ap 
ban Maracaibo , en anïjecDen bupten \}ct ge3igt ban De Vigiiia. «De nagt 
geftomen 5ijnDe / gingen 5e bJcDec onDeir 3cpl / en htoamen Deö anDcrcn 
Komen voor bat"!gö bo03 De 55acte ban 't USep?; De Spanjaards ïjaDDen t' 5eDecD Dat 
'tMeyrvan Lolonois Diiac geUJcefl bjaö / een anDec f on gcboubiD/ iiPt fjet bjelfic 
Maracaibo. ^^^ ^ tecbjijl De ïtobecö be3ig bjaren om Daac 3Öolft in De floepen te Doen 
Ze Landen gaan om te ilanDen/ onopljouDelijftbuuJOpljaacgaben/ 't toelft tot aan 
Den abcnD DuutDe / al.ö toanneec Morgan ijct $ia|leel naDccenDe / bebonö 
En nemen Dat De Spanjaards Ijet jelbe bcrlateii OaDDen / 3e DaDDen een grote Ijoop 
het Kaüeci. ^juoiiruPD tH De ÉelDcr iiptgc|i02t en een enD bianDenDe 3ïont Daar bp 
gelcgt / om De Kober^ met Ijct üjaflccl in De 3lugt te Doen bliegen / 't 
geen ooft binnen een htor.rricr uitr.ö gcfcDieD ^ou 3ün / inDicn Morgan aU 
lec^ Doo2fnuft'clcnDe ï)ct %mt niet gebonDen en tocg ge Daan fjaD / toaac 
Doo? l)p 5ijn epgen ^teben met Dat ban ^ijn afRahherö litoam te befjon* 
Den. J^p bonD f)ier een groot Deel 55u0hruPD Daar Ijp 5ön ©loot meDc 
boo25ag/ bcrbolgen^sf liet Dp De IBallen om ber toerpen/ ï)et (ècfcriut 
bernagelen/ en een groot Deel .^DaöQuetten en anDcr OoilogögereeDfcDap 
aan Ooo?D brengen. TDe bolgenDe Dag begaben $e Daar toeDiTr t' jécOcep 
cm na Maracaibo te gaan / maar honDcn bcrmitö Dct toatcr 5cer laag 
toais met Daar ^cDcpcn niet ober De 25anli Dicboo2r)ctfl">ep>iegt/ fio"^ 
men/ toaac D002 3e genooö3atilJt toaren 3ig in De floepen en <ranoe.{j te 
bcgebcn/ \sjMt mcDe 3p De.ci anDeren Daag.ö boe: Maracaibo fjtoameit/ 

en 



B o E C A N I E R S. 8/ 

en ïiiiat l^oUi o^lanö öcbDcnöc/ txolilun 5e aanftonbsf m öc ^mti/ tic- Komenvoor 
WlUt 5e ocUife al0 (jet 5pon mcöc bcrlaten toonticn / al ö' gntooonlicL'0 ^^'"„"èi" 
5i)nïïc 25ofcljVünntti.ö fnacWuot / en niet al.ö eentge arme en oeDzcïïftelij; de s^d 
6c mcnfcDcn/ Die niet gaan bonöcn ooft niet.sf teViccliescnljatJOen/ aatci; verlaten. 
latentie. 

Eo D?a toarcn öe iloUcrö niet in öe ^tatJneIiomencf5oatenalIer)oc? 
lien D002 oui te jten of 'ec ooft ergeiiüS ectiig 3Öolft tJie Ijaat op 't onUcC' 
bjaotsi niogt obccuallcn/ Uerüoagen lag/ maar geen oncaati toememen- 
öe/ üegaf 5ig PïJec Compagnie of't3©ol6toanpticc^cDip/ natieï^up^ 
5cn Die Ijaac 't Defl aanjlonöen / maftcnöc Uan De ^ecft Onai* algemeenc 
Corps de Guarde, toaac na je bolgen.ö gc\uoonte/ 5cec mocDtoillig en 
ft?ooDD2onften jig UegonDen aan te (tellen, tbc^ anDecen Daag^f 5onDc'n 5e 
een (Ccocp ban IjonDerD j^an u?n cm te 5icn of 5e geen 30olft of geWug^ 
te goeDevcn ftonDcn agtcrljnlcn/ Dcje fttoamen De boïgcnDc Dag te rug/ 
met öaac l)?engcnDe Dertig pcrjonen/ 50 ^^amien/ 3§:outocn afö Min- Brengenee. 
Deren / en Uijftig .ïBuPl-ócjelö met gocDeren en ftoopitianfcftappen gela- "'fen^van"* 
Den. ;Dc5e êlenDige gehangenen toiecDcn jeer 5toaar gepijnïgt om 'er te Ctenin. 
Doen öeUjDen toaar l^ast meDe-^ntooonDer.ö met öaar goeDeren toaren / Die ze «re- 
jommige toierDen met €outoen gcljonDen aan Ijaar ;!^upmen en grote '^^''j'^p'J- 
(€oonen / mafienDe Dejdbe aan Uier opalen baft / toaar na 5e met (loft^ "'^^"' 
lien op Die (Coiitoen üegonDen te flaan/ Dat een fcljnftftcUjfte pijn aan Die 
menfcDen Ueroojjaaftre / anDcre (laften 5e b:nnDcnDe üoriten tufTcöen De 
j^ingcr.ö en Coonen / en tocDcroin anDcre bonDcn 5c Dnnnc (Coutoen om 
Het l^oof D / toelfte 5e Dan ^0 lang omD^aapDcn Dat Ijaar D' oogen aiss 
<encren upt I)ct l^oof D puplDen. <ên Die niet toilDen of toiflen f ontDeft^ 
6en toierDen epnDclüft DooD gef[agcn i Dit DuurDe 50 omtrent De t ijD batt 
D2ic JBeften / in toelftc tüD 5e Dagelijftö a^olfi op partp uptjonDen / Die 
nopt 5onDcr birt toeDcr te rug fttoamen. 

Capitcpn Morgan nu omtrent lionDecD ban De booinaamfre ^ramiUeit 
met ai liaar goeDeren in jijnmagtljcbbcnDe/ bejioot (gelijft Loio'nois me? 
be te boren gcDaan ftaD) na Gibraiter te gaan. (Cen Dcjcn cpnDe 5ün Gaan na 
5^loot ban aUc^ tod boo25ien/ en De gebangenen aan boo?D gcb^igt l)cb? GibraUer. 
benDe/ linten 5c 't 'JCnftcr/ en gingen t'jcpl/ bntleUjftboo?genomenöcD* 
teuDc inDten 5e ecr.ige tcgenffanD fttoament' ontmoeten/ een ^lag te toa^ 
gen. OnDertutT'"iien b.iDDcn ^e eenige gebangenen boo? af na Gibraiter 
gcjonDcn om D' gjntooonDcriS tot obergabetcbctoegen/ enDatanDerjtntjS 
Capiteun Morgan gaar geen fttoartier 50uDe geben / maar 5c alle D002 
'tEtoaarD ombiengen. öooj Gibraiter fiomenDe / toiecDen^ebaiiD^'^rt^ 
booonDcrö Dapper met Canon begroet/ maar De Hobcrö in plaatje ban 
baar Doo? ftleanmoeDig te bJO^Den/ gaben maiftanDeren moeD/ jeggen^ 

De : We moeten ons voor eenmaal met bittere dingen vernoegen , om dies 
te beter de zoetigheyd die deze plaats voortbrengt , te konnen proeven. 

^e.cr anDeren Daagö mo2gen?s met ïjetaanbjeftenbanDeDagtoierDfiet 
3O0IU aan =ilanD gejet/ en Doo? De boö?gemelDe fransman gelêpD jijnDe/ 

troft^ 



8S Hiftorie der Americaanfche 

tcoMtcn 5C niet öooj De gcmcenc tocö / maat Dtocug öoo: 't fSofcIj op &ct 
;D02P aan / latentie onDccaitTclJcn eenig BoUi op D' ozöinaru tocrj cm Daac 
liooj öc Spanjaards tc mtölcpDen / öog Dc5e Uoo?30?oe UJa.3 onnoDig / jcoant 
ö' gnttiooüticcö Ijet fmcïteliib geboel nog DelJbcnöe ban 't gnie Lolonois 
ttoce gra-en te Ï30itn öaaï CetiKüen Dat»/ oojtieelöm fict ntct ticultgöe?? 
ttoecöe ftoot af te toagten/ maat fjet <6efcl)utl3ernagelentieenf)ct25ncf' 
Het Volk hcupö toeg genomen Deböcnöc/ toacen 5e met al Ijaac gccöecen en Xlijh.- 
viugt. tiommen gcblugt / 30 ^at öe öoUer.ö / toanneec 5c tiaac litoamen / nte^ 
mantj in ijet ^ozp Uonticn/ alsf alleen een amie bloeö Die gclj toaö / De3C " 
li20£gcn 3e toaac Ijeen ö' gintooonDcrsS gcülugt toarcn en toaar 3e Daac 
OoeDccen becboigen öaDDen / op al Mlvc en Dicvgclijlic b:agcn Ijp niet an- 

öeCÖ antVDOClbè als/ ik weet 'er niet af, ik weet 'er niet at. 3Baac OP 

2e pijnigen jc Ijem Uafl üouDen en toipten/ Doe begon De bloeD te roepen : Ey pijnigt 

een arme niy niet meer > maar gaat met my , ik zal uw al mijn goed en Rijkdom aan- 

f>^^' wijzen, 't ^DönD Dat 5e meenDen Dat Bp in Dec DaaD een üp per3oon 
toacs / Die 3ig in 3ulfe een flegt gelüoaaD UccüleeD ïjaD / en 5ig maac geft 
Ijcw^öe / 3p gingen Dan met Oem / en l)p b^agt fjaac aan een arm elcn- 
ïiici l^utjc/ altoaac Dn eenige aarDc j^cDotelen en anöece Dingen ban geen 
toaaclicn IjaD/ nebensi D2ic (lubben ban agten. i^iec op bjoegen 5eljem 
na 3i)n naam / biaac op Dp aanflonD.ö anttooojDe : Mijn naam is Don Se- 

hadiaan Sa>iche:{i en ik ben de Broeder van de Gouverneur van Ai.i>.iCii/i>o. 

^it gefebe anttoor?D namen / 30 't fcDcen / De3e onmenfcïjelijbe f ieleii 
boo2 toaacljepD aan / toant 30 D?a DatJtien 5e Dit niet gelioo:D of bonDen 
ftcm löeDercm bafl en bJipten Ijem / IjangenDe een gcote 3toaai:te aan 3ört 
Öaljf en boeten / ooft namen 5e Paimifte blaDecen tiic 5e bianDenD onöeu 
Die onder 3ün aangc3igt Ijiclöen/ ontec toelltt; Cojmcnten lp binnen een D^If uut 
^cTormen. (jj^jj^ ^,0 <^ec(i gaf/ Doc fiKDai jc De CouUJen af/ fïeepten Dcm in 't 

«enllerft. <^^(^^^ ^^ ^ff^j^ Jjf^ ïjj^^,; ICggett. 

<De3elfDe Dag ging 'er een ^artp uut om te 5icnof5*eenigeg!ntooon^ 
Vangen een Det.ö öonDeu Detcappeu / Dc3e b2agten een 25oei: met 31 n ttoee ZDcgterjS 
Boer. iiictie tc rug / Die 3e D?epgDen te pijnigen inDien I)n fjaar De plaat3cn niet 
aanbjccö altoaar D' ginbJoonDcrö 3ig bcrbojgen ijaDDen. ^e ©oer bJifl 
f enige De3er plaat3en / en 3(enDe 3ig 3elf3$ met De pünbanb geDiengt / 
ging met De ïloberö om 3e aan tc tojj3en / maar De Spanjaards , 3icnDe 
Dat Ijaar i^.'anDen aan alle banten De 25ofTcl)cn Doo2brunfrfn / toarcn 
berDcr 55ofcbtoaarD ingcblugt/ albaaar 3c l^uttcn ftaDDcn gcboutoDban 
tahhen en blaDercn ban -;3omen / om Daar gocDcrcn boo: De negen 30 3c 
bc(l honDen te bergen. JDaar D002 Dc3e 530':r geen 33olb bon binben ; 
maar De HoberiS/ gelobenDe Dat Dp Dun mi.ölepD en beD2ogcnDaD/ na- 
men Dem niet tegcnflaanDc al 3ijn bpgeb2agtc bcrfcDoningen en biDDcn/ 
Die 7e op. en Dingen Dem aan een 53oDm op. 

hangen. xi^ant ua bcgottncn ^e in troepen imt tc bcrfp2epDcn om De pianta^ 
gicn D002 tc 3oeben/ toant 3e toijten Dat De Spanjaards Die gebliigt toarcn 
niet lïben UonDeii bp 't geen De %?ofTcDcn boo,2tb2agten / maar Dat 3e mi 

en 



B o E C A N I E R S. 89 

crt bnn acnooli5anïit toni-cn 513 opDancpantaGiciucOcacbcnömïcUcn.cf? 
mititjclcn te öalcn» J^tcc Uonöcn 5c ecu ^laaf / ötc 5c aouUc 53cr(ïcn en vinden eert 
5ijn ijjnïiepti/ met Ijem mcöe na Jamaica te nemen Deloöf Den/ tnöien \)\y siaaf nieTe 
ïjtini; VöUDe aantoij5en toaac ö' ^ntooonöcrö üan Gibraker 510 DccfcOo- ïiromko- 
len ïjaDöcn. 5^e5e Neger öjngt l)aac op ccn plaatö öaac een pactp Span- pen. 
jaai-ds toaren/ tJie 5c aanitontie^ GcUanacn namen/ öt'bicöcnöc öe ^laaf 
eenige öan tieselbc U002 ö' cogen öan ö' anDcrc te öcöen / op öat ïjp Dooj 
tie5e Deoane mi.ötiaaö nopt Ijaat <0otJloo?s gcjcIfcBapHecIaten^outie» TDc 
Neger, Mgenö O-nacöeUel/ beïïKef Ueel mooiDen en moeïïtoillioijcöen 
op De Spanjaards , en Uolaöc D' ongcluftlngc l^octjlappen öec Jlloüerssna/ 
öie na agt öagen ti)H toéöec tot Gibraker htoamen met beel geUangenen 
en eenige 3ï)upl-€5ciö met ftofielijhe goctjercn öd^öcn. Ee ontjecb^aag*: 
öen tie gcUangenen {W in 't gcljeel omtrent ttocc DontiecbenUijfiiginge; 
tal toaren) poer in 't Op5oni3er / toaar 5e öc rc|t toan Daar goctieren DaD^ 
öen toerbojgen / en of ^e Die uan Da^^r mctie-^urgerö niet töiflen / en Die 
niet VijpUnllig toilDcn Dehcnnen/ toierDen op ccn onmenfcDcïijfie töi)5eöc? 
jpünigt. OnDer anDere getoangenen toas^ 'er een ^eïicc ^oztugeciS / Die vrede daad 
0002 een Neger , DoctDcï baifcDeUjli / aangebjagt toierD Dat D? 3^^ r ï^ijft aan een om- 
toaief / De5e ji^nn DcDolcn 3c jyn ïiüftDommen aan te toi)5en / 5ijn ant- ^^ 3°""" 
IU002D toasf/ Dat l]p niet meer alö ïjonDcrD tluMten ijan agten in De aBe^ ^"^^ ' 
relD DaD / Detoclfte Ijcm Vm^c Dagen te beren Doo? 5ijn ï^negt ontflolen 
toaren ; WM tooojDen / goetocl fip 5e met beel ccDen en ftoge Detupntn^ 
gen Debe(tigDe/ geen ingang Dp öaar bonDcn i maar D<^ïn i^aft gcbonDcn 
öebOenDe/ en geen agt flaawDe op 3ijn Ijoge blaren Die Diep inDet' fejlig 
toaren / toipten 5e Bern / en blaften DeiDe $i)n ^rmen bp De ^cDouDersï 
aan fluftften. 

I^et De5e to2eeDï)epD fjieïDcn 5c niet op / toant f)p niet magtig 5iinDc 
te beftennen 't geen pp niet en toi|t / begonnen 3e '^nxi op een beel ^ar^ 
barifcber toij3e te pijnigen, Ee bonDen öcm met fCoutocn aan bepDe 3iin 
vDnpmen en grote croonen aan bier palen op een 5eberc tufTcljen-toiiDtc 
in De grcnD gcfiagen / 30 Dat De 3toaarte 3iin.ö licbaamo aan De3e €011* 
toen ïjing / Doen floegen 3e met grote flobficn met al Daar magt op Dc3c 
(€outocn / toaar Doo? 3ijn licbaam begon te fcljuDDen en De 3cnutoen te 
leWien/ Dcc namen 5P een (leen Die meer alö ttoee ÏjonDcrD ponDen tooeg 
en lepDcn Die op 3ün flenDcnen / toaar na 3c een partp Palmifte blaDeren 
namen Die 3e onDer ö^ïti in De b?anD (laben / en Daar Doo? elenDig 3ijn 
aan3igt ber3engDcn ; ten laaflcn / 3ienDe Dat 5e nog D002 De3e nog geeni? 
ge anDere piiniging icDö upt bem bonDen trebben/ ontbonDcn 3e De boo?^ 
ben en Djocgcn bem balf DooD na De l^erb / altoaar 5e ïjaar Corps de 
G narde ijaDDcn/ bier DonDcn 3c bem tocDer aan een Der f^ijlaren ban De 
fecrb ba(t / latcnDc fjem in Die ftaat 3onDer D^^»ïi öp na icDö te eeten te 
gcben al0 een blepn toepnigjc/ toaar bp Ijcm onmogelbb toas 't Hlcben 
te bonnen bcbouDcn. JDier of büf Dagen in De3e (laat Doojgebsagt bcb^^ 
benDe/ bcrsogt W Dat een Der gebanaencn bp öcm iiiogt bomen / D002 

M toien^ 



I- 



^o Hiftoric der Americaanfche 

toicn^ tccijocn \}^ üdoof De ccnig gclö te 5ullcn Uccio^gcti om Daar bcrrccr* 
te UolöDfïi. ^c gcljanociic hie Ij); tcr;ogt tDicïtJ bn ijcm gcü-\iot'/ Cit 
iM iJiit fn» met ti:^elbe gcfpiohcn ïiaö/ UcIoofEieljnbijftKnticctitlnblJCii 
ban aatcn üoo: viin n.'!n50CM te 3ullc!! geUcn/ mnac ^ptoacentiooiiiilfi 
een gcvinne aanbuöiiig toof/ en in plnaro Uan tie5ciue t' outfangcn / ijlocs 
gen 5e Ijcni geirielDig / 3eGgciiöe : Oude Schdm , in plaats ^ an vijf hon- 
derd flukkcn van agten moeft gy van zo veel diiyzcndcn fpreken , indien 
gy hier uw Leven niet wild verliezen. <ï:Pntlc!i)h na tluP5enti letUi-gm; 

gen öat Ijn mnar een elcnöig en arm inmi luae'/ öie cmöefjoit ti\ami 
ncn l^erücrg l)ieltj/ Utoamen 5c obcc een U002 1000 (lulUicn ban aatcn/ 
tic Ij? opbiagt en Daac 0002 5nn Uiphenö belilöam. g^og toa.ö 30 ber^ 
lamïj tsat Ijet bn na onmogelüli fcljccn Dat fjp eentge toelicn landec 5011 
[)cübcti lioiincn IcUen. 

©cel anUei-e pijnigingen alö öe3e tik 5e aan öe^onugeeöïjntJticn boen 

lijbcn / ocffcnben 5e aan b' arme Spanjaards , jommige bingen 58 bn be 

ÖenmciüUc ücbcn op tot bat .3c boo? be xtoaactc ban 't licljaam af bal? 

lenbe , be3clbe ban D'in Ucliamen afgefcDcHcb toicrbcn / en inbien 3e ban 

cenjge genabc aan be^c arme menfcljen nog toilbcn bctoij5cn / bat toajes 

bat 5e iMac boo2|lalKn en 53 aan een {502te boob Inelpen / ar!bei'3int,ö \Uf 

ten 5c be^elbe in ijic clcnbigc uünen leggen tot bat 3c be «öeeit aaben/ 

bat 3omtiib0 nog toel biec of biif b.igen aanliep. 3tnbetc tiegtcn 3e aan 

tcw ïicuncs / en ftahcn b2anbenbc gr onten tulTc Ijcn Ijare I3ingei;ö en Coo? 

nen. ^nbere (liiüen 3e met te Doeten m t bpcc en lieten 3e 30 lebenöig 

b2aben. vDc5e en bieigelühe lü2ccbl)eben aan be blanlic mcnfclien gcplcegt 

tjcbbenbe/ begon bet ïui bc beurt bcr Negers, liaar^laben/ telti02ben/ 

bk ^c met niet minber onmcnfcbeüih'.iepb banbeiben alö baar jTRecflerfi?. 

(Onbcr bc3c ^'tiben toaö 'er een bic Capitenn iMorgan beloof be om fiem 

tn een tMXtkt ban 't jKer2 te biengen / altoaar t)n een ^ü]ip met biet 

^arften 3on btnben 3eer rijh gclabcn metgoeöeren/ b' ^-itooonberö ban 

Fen Slaaf Maracaibo toebeïiorcnbc / be3Clbe or.töcfite ooit bJaar be (öoubcrneur ban 

ontdekt Maracaibo met te mccflc üicutocn 3ia bcrbojgcfi bieib. ZDit allccf ont? 

Go!.verncL.r ^^^^^ \]\} I Dp bc grotc b2rngcmcntcn t\e 3c licm bcbenb.mti'm tetoilien 

is. opUanacn inbien f)w niet bclicnbc 't neen lin Inift. Capitepn Morgan ^onb 

baar op aanflonbö tbjce lionbeib ;TX"5an inttoeeiDaartungennabetübjec 

. capiteyn om te ^fOcpcii op \e 3oclien/ en lip 3clf met ttoec bo'nbcrb en biiftig 

Morgan ^y^jy^ onbcmam be <6ouberiieur gcbangcn re nemen ; be3e €belman bib 

^cmöp'tc"' ^ia OP "n Wenn (Cjilanb/ bit in 't mibbcnbanbefttbierlag/ beaeben/ 

7üfkcn. 't tuellf \\\y 50 bcel mogcliib Ibao' Ucrflerlit Ijab. ,iTiaar borenbe bat ^;ki 

pitenn Morgan in ï)er3o:n > met een grotcmagtinaantogtbjaöombcm 

te 3oeftcn / berliet bi> 't cplanb en begaf 3ig op een Berg baar niet bec 

af gelegen / tot beVoelbe ^eew toegang loaö alö boo2 een 3eer enge toeg 

banr maar een .U^an t'3eiTen.ö bn op bon bomen. Capitepn Morgan biaij 

ttoec bagcn onbertoeeg eer lin aan 't blenuc <Cnlanb bomm bonbc / bcr- 

bolgenö mcenbc ln> be 2?crg te beftlimmen baar bc (0OHbcrncur toacf / 

inbien 



BOECANIERS. 91 

Intiicn fjet fjcm m« ontraöcti toasf c<^tocc(t / niet alleen upt Dooflie ban öe 
f ngrc ticjS tocöö öte tot tic ^cra leiöc / alö cm önt öc <6oulïcrncuc ban 
alle ?lnimumtte toel boo25icti toa.ö / en licïjalbcn tiit bJa.ö 'er ^iuiii een qc^ 
toclöige üegcn acballcn öat al De ^agaoic en 't jSu.öhcupiJ ban De 00^ 
bcr.ö nat toa,ö öctoo:ticn. vDoo? Dc^e ncöen Datiöen 5e ocli bcel ©olh / 
als meöe ecntgc 3^20ubjen en l^inbcren neben?$bc!c JB^Pl-€5clömct^l' 
bcr en ooeöf ren gefaDen (in 't palTeecen ban een ttibicc Uie fcljidijïj htoam 
te stoellen) betloren. S-o bat be 5aften ^U0 t\)M met Cnuitejm Morgan tn 
een ffegte (laat toarcn / en iiibien öe Span jaard^ maar bijftig bjclacto.ipentic 
jBannen boe tec tijb gcDaö Ijabbcn/ ^e5oubengemr.bftcliiltalbc0obccj3r 
tjcbbcn ftonncn bcrnielen. jHaac be bksc bie bc Spanjaards ten eecften op- 
Oebat Ijabbcn toa$J 50 ovoct / bat 5e bp nc{ geen blab ban een 23oom Doo:^ 
ben ritselen of 3c meenben bat öct" nober.sf toarcn. ^^abatcnnbelpCv Dezetoge 
pitepn Morgan mct 5ijn ©olfi op be5c tcgt menigmaal een öalbe of een negens haar 
licelc jEijl tot aan be mibbel toe booj't toatec Oab moeten toaben/ ont^ kom'^nS^" 
fetoamen 3e öet gebaar/ maar Dctgvoor|legebccUeber©?oubJenen Jiin> «vtcVvau 
beren (lierben. len 

;Du.ö litoamen 3e ttoaalf bagen na bat 5c tiptgctoaen toaren cm bc zo keeren 
<Douberneur te 5oelten / met bcel gebangcnen toeter te Gibi-alter. (Ctoec J^^u' ""f 'r"' 
bagen baar na fttoamen be ttocc urirgc^onbene 3Daart«ngen mcbe te rug / ' " ""^' 
met Raar b^engenbc öet ^cïnp en be bier 25arlien ncbenö eeiüge gcban^ Een schip 
genen/ maar f)et bf(le gebecltc ber lioopmanfcijappen ble in be^e a^aar- ^",."" 
tupgen getocefl Dabben/ toarcn booj be Spanjaards , w ban Daar ftom^ nomen". ^^* 
(Ie bertoittigt toaren / reebö ontlaben en in berseöering geb2agt/ toelfte 
berber boojgenomen Dabfcen 50 b^a be goeberen gelofl toaren be BDaar^ 
tupgen te berbianben ; bog 3c fiabben ebentocl 3ulfi een groten baad niet 
fionnen maften / of (boe be nober^ Daar fttoamen oberbaïlen) baar toa^ 
ren nog een grote patT goeberen in / bic boo? be fxobcr.sf met grote Dlijb^ 
fcDaa na Gibraiter gcb:agt toierben. Ba bat 3c nu bDll?omen bijf toe^ 
feen al^eefler ban ^c plaat.e" toaren gctoeejl en 5cer becl jBoo^berpen / ito* 
bcrnen / ©joutoeftragt en biergeiiifte grutoelen beb?eben Dabben / beflo? 
ten 3e te berereftften / maar eer(l bebolen 3e eenigc ber gcbangenen / 3tg 
na be ^ofTcDen en ©elben te begebcn / om bjanbfcDatting boo2 bc paati^ 
op te 3oe[?en. TDese arme menfcDen uptgaanbe en b' omleggenbe 25of' 
fcDen en Belbcn boo25ogt Debbcnbe / fttoamen toeberom / 3cggenbc te^ 
genö Capitemi Morgan bat 5e bp na niet magtig toarcn getocefl om nmanb 
te binben / maar Dabben ebentoel teaencf W gcnni bfc 3e gcbonben Dab^ 
ben 3ün enfcD bwftent gemaaftt / bog'Cie Dabben Dun ten anttouojb gegcs 
ben/ övit ^t (öouberreur Dun fcDerpelnfi bcrboben Dab eenige bjanbfcDat* 
ting boo2 't ^02p te betalen / ebentoel baben 3c Dcm een \ximm gebulb 
te toiUcn nemen/ boo2 bien 3eDunbe(ltoilberiboenombüfbuP3e!ib(luö^ 
lun ban agten onber maïhanber te bcrartbcrcn / en boo2 be r:(l toilben 3e 
Dem eenigc ban Daar mcbe -^urgerö tot ^anb<Slicbcn«ïaren / ^k Dp 'ia 
Maracaibo ftou mcbc ucmcu tcr tnb to^ bat D^ bcUiomen bolbaan toae?. 

M 2 €api^ 



^z Hiftoric der Americaanfche 

CapitCpn Morgan lUl 50 lang 1)311 MaracaiboöCtoCC(tf)Cl)l)ent!C/ cnlocs 

tcntic önt te Spaiijaaids ocnoeg5anic tijti Ijntitjcn gcljaö om Ijnnc 5cH3etö 

l)cv(tcrlicn en ^ün Mmtc\\ urt liet SV.m te toccljinticcen / Dcvgunijc Imnc 

\3002rtcl / en manluc 50 bccl Ijnafl alö mogclijh toa.o" om te Uccm Uheir. 

^^èl; öcc gc^nnacncn op t\an50cn ocjlclï' öeDücntic/ (telöe Dp 3e alle in 

Ijiuljenti / uptge5ont!Ci-ti üicc tic Iji^ tor ^anööUcDcn [julö / tot öat ^c ^jjn 

öcf<5fcl)tc fom l)ctanlti ^ouöcn Iicbbcn/ maat De gcbangcne ^iaUcn Oe^ 

lltelti ijP üp 3ia. <!B>c Spanjaards Uaöcn Ijcm öe ijoiKngcmciDc g^ïaaf te 

löillcn aan Dun ctocraclJcn/ 't inclli Dn iucpgcröc/ mctcnöc Dat 3c ftcm 

5c{ici-l»h IcüenDig UccDjauD 50uïJcn Ijcüücn. aBpnDclijri ligten 3e Dct nn^ 

Gaan na ticu cH Gingcn in allcc Daafl na Maiacaibo r 3cj>l / altoaac 5e bicu Dagen 

Marjcaibo. jj^-j^-jj. ^^^ nanï'.toamcn / en alle Dingen r.og DonDea gelijfi alö 5e 3c gelaten 

ïjaDDen. .fDaac Dicc (ircgcn 5c üan een aum ouD .fjl^an Die 3c allecnig in 

Bekomen tic ^taD 5ieli UonDcn leggen / De tijDinge / Dat D2ic Spaaniche Ooilog* 

tijdinge dnt ^^^^^p^^^ \jq£,2 dc monD Dan 't ^ym aeliomen Inr.ccn / cm op De te rug 

ScsSc-"' l\:m Dcc 0oberö te paffen/ Daac en üo\)cn Dat Det ïiafleel/ meDcaan 

pen op haar tie HionD öau 't .iDcpj gcleaeu / toeDec in een gocDe ftaat Uan tcgcntoccc 

paflen. ^yy^^ gcü?agt / CU Uan <i5cfcljut / JDolU en alle 3oo?t Dan Simmunitic tocl 

Uoo^^icn. 

Téit Uci'Daaï lion niet anöerö a\fi Det rjcmoeD ban Capitepn Mergan 
5cei: ontcuftcn / Die nu 3cec üeliommeuD toaiS Ijoe Dp iwt en Doo? D' enge 
monD Dan 't jïiep? 50U gecaUen. l^n 3onD aanftouD.ö een Uan 3i)n ligtflc 
3!)aattHpgen af / om na Dc monD Uan De Lagon te gaan / en te 3icn of 
De 3alien 30 toacen alö De^e ouDe ^jRan Ijcm Uertclö IjaD. «De UölgenDe 
Dag fttoam Ijct ^cDcepie tocDec te cug / niet alleen ïjct gc5cnDc OeUcdis 
gcnDc / maac UeL-3cltcrcnDc Dat ^e 30 Digt l)p De3C <;§cl)epcn gctoecfl toa- 
ren Dat 3e groot gcUaar Uan 't «ScfcDut iMDDcn gelopen / UoegenDe Daac 
Ï)P / Dat \)tt grootjle ^cDip gcmontcerD toarJ met 40 / fjct ttoceDe met 
30/ en l)ct lilcpntlc met 24 ^tiil?hcn; Dc3e magt Uccl groter 3ijnDe m 
Die Uan Capitcpn Morgan , üaarDe in De laoUercf een algcmcciic Uerfïa^ 
gemljcpD/ UJien.ö grootje .:^fl)ïpmetOoUenDei4^tulihenUoerDe. ^Dcc 
ccn oo2DeelDc Dat capircpn Morgan nu Dc mocD mccft laten Uallen en lio? 
pclooö tóojDcn/ arn'imcrïicnDc Dc 3\uaiiglicpD om met 3iin lilepnc iDloot 
mlöDcn D002 3«llic grote ^diepen en l)ct iiaflcel Ijccn te gcraïicn 3onDcc 
ï)ct grootfte acUanr ïipt te fr.ian/ en om Dooï ccnige aiiDere toeg ter Sec 
öf te 31 anD t' ontlicmcn Ujacf geen ïjan.ïJ. Capitcpn Morgan tochte om 
Der Dc3c Uiitommcringen op nicuto 3iin mocD op/ en Uajt (lellenDc om 
3tg 3elf iw allen Declcn onbcUiccU tcljouDcn/ 3onDOp(toutmoeDigecnDec 
gcUangene Spanjaards aan D' 2tDmiraal Uan Dc D2ic beliepen/ epOclten? 
ëc een aanmcrfteliilie 3omme gclD.S omDc^taD MjracaibonictinDcafcD 
te leggen , Dc3c .iXlan (Die Uan De spanjaards met grote UertoonDeringtoe^ 
gcnss Dc tl^iue epfcO tier tioUcrtf toierD aangcIioojD) ïiccrDe ttoee Dagen 
Daar na tocDcrom / U:cngcnDc Uan De gc^ePDc JCOmicaal een ^ikf aan 
Cnpttcpn Morgan 3 Uan Dc UolgcnDc ^nljouD. 



BOECANIERS. 93 

Don AloHz^o del Campo de EJpInofa , Admiraal der Spaanfche 
Vloot, aan Henry Morgan ^ Admiraal der Rovers. 

H Ebbende door al onze Vrienden en Kabuuren d' onverwagte tijdinge 
bekomen} dat gy de ftoutigheyd hebt gehad, om in de Landen, Ste- 
den en Dorpen onder de gehoorzaamheyd van zijn Catholljke Ma^efteyt , 
mijn Heer en Meefter behorende 3 Vyandlijkhedcn te plegen. Zo ben Ik 
volgens mijn fchuldigc pligt hier gekomen j en heb het Kafleel , dat door 
uw 5 van een party laf hertige genomen is gcweeft 5 wederom herfleld j en 
het Gefchut dat door uw vernageld en van boven neer geworpen was > we- 
der opgeregt > en alles weder in ftaat gcfteld om uw d' uytkomfte van 'c 
Meyr te betvviften j en zo veel afbreuk te doen als mijn pligt van my komt 
te eyfTchen. Niettemin indien gy te vreden wild zijn om met alle onder- 
danigheyd over te geven al 't gene gy nevens de Slaven en andere gevan- 
genen genomen hebt, zo zal Ik uw zonder eenige moeyte of verhindering 
vryeliik laten pafleeren , op voorwaarden dat gy uw aanftonds na uw Land 
zulc begeven. Dog indien gy eenige tegenftand of hardnekkighcyd toond 
regens deze voorwaarden die Ik uw aanbiede , zo zijt verzekerd dat Ik ee- 
nige ligte Vaartuygen van Caracdi zal ontbieden, waar mede Ik mijn Volk 
na Maraciibo zal laten komen , en uw al te zamen door het Zwaard laten 
ombrengen. Dit is mijn laafte en volkomen befluyt, zijt daarom voor- 
zigtig, en misbruykt mijn goedheyd door ondankbaarheid niet. Ik heb 
zeer goede Soldaten by my, die niet lievers begeeren als zig op uw en 
d' uwen te wreken , over ai de wreedheden en vuyle onwaardige daden die 
gy op de Spttatifche Natie in yJmerica gepleegt hebt. 

Gedateerd aan Boord het Konings Schip de Magdal ena , leggende ten 
Anker voor de mond van de Lagon van Marncaibo > den 24^*^" van 
Grasmaand 1669. 

Don Alou:{o dd Campo de Efphiofa. 

Eo tja alö C^ottcnn Morgan ÏJC5C ^2icf ontfangcn ïjaU / riep öp al 
5ijn BolU op öc i^ax\\k toan Maracaibo Dp ccn/ enöeföncfm'tFranfch 
tw Engeifch i)cObcnDc öocii Vjcttalcn / Ltö Dp tjaac tjc$clbe booj / en tojocg 
Daac al te 5amm toat Dat $c mi licViec öom toilöcii/ of al Det goeö öat 
5c ücifomcn fiaböcn oUec it gelicn om een b2Pe tioojtoat te IjcDöcn / ofUe;' 
lici; öaar om te üeoten^J a©aac op 5e alle ftloefimoctiiohjlï anttoo02öen/ 
öat 5e iteU^c tot öe laajle tJ>oppel bloctïö toilöen Uegten / al?i ^0 Uatelijlt 
öe biipt/ Die $e met 50 bcel (teUanr Uai Ijaat: SleUm Miomen Doötien/ 
oljcc te (teben. «Ontiec anöeccn luaö 'ec een tiie aan Capitepn Morgan vooro-ig 

3Cptie: Draagt gy maar zorg voor de reft, ik wil alleen met de hulp van vanccndci 
twaalf Man aannemen het grootfte Schip te vernielen , en dat op deze °^"^' 
wijze : Wy zullen van het Vaartuyg dat wy in de Rivier van Gihaher ge- 
nomen hebben ? een Brulop of Brander maken, en* op dat.?e niet bemcr- 

M 3 ken 



94 Hiftorie der Americaanfche 

ken dat het een Bi ander isj zullen \\y op 't Dek en tegens Boord aan een 
party Stokken met Mutzen daar op ftcllen, 't welk fchijnen zal als of het 
Bootsvolk is> de Poorten van 't Gefchut zullen vvy vullen met Hout na 
gemaakt Canon, d' Engel fcbe Vlagge zullen vvy van boven doen afwaien > 
en daar door de \'yanden in 't geloof brengen dat het een van onze befte 
Oorlogfchepen is om haar te bevcgten. ^Dtt l)002ftcl totccti bnu pDcr nail- 

ocnomcn cu aocöacftcuciï •-, Ijoctoci Ijaar \3^c3c tjicc too? niet hon t ccnc^ 

maal Ucnomcn to02öcn, 3©ant niet tcgcnaaantjc Dit ücflupt / 50 tragrcn 

De Rovers jg öc.ïf aiitictcn tiaagö met Don aIouzo tot ccn bcrodiift te ïtonien / m\ 

wragcer tot jj^^^ii epuDc 30110 (ïTapitepn Morgan ttocc personen aan fjcm tcc met tic5e 

hjktrko- i3OO?(teUin0 : Eerj\eUjk_, dat hyJW.jnrc/ï/^o zoude verlaten zonder eenigefc ha- 
men, de aan de Stad te doen , of eenige brandfchatting daar voor te genieten. 
Tot tweeden > dat hy de helft van de Slaven en al d' andere gevangenen in 
vryheyd zoude ftcllen zonder eenig losgeld. Ten derden , dat hy de vier 
voorname Imvoonders van Cihralter > die hy als Gijzelaars voor de beloof- 
de brandfchatting mede genomen had , op vrye voeten zou ftellen. TJ^it 

't^xeikvan öoojflel toircö m onDetamelp öoo? Don Aiouzobanticf)anUoetoe5cn/ 
de hand ooii jjjijöf jjp na geeniö anUet Dergelüö lurfifceti ; maat jonti tiesc ant^ 

zem ^*^**^* ^0020 tC tUQ : Dat indien ze binnen de tijd van twee dagen zig niet goed- 
willig wilden overgeven op voorwaarde in zijn Brief vermeld > dat hy dan 
wel kans zag om haar met geweld te dwingen, 

Beiinytcn (JTapitepn Morg3n fjaö 50 ö:a ï)c$e DootjcDap Uan Don Aiouzo niet ont^ 
omteveg. fangen/ of lip manhrc 3ig ^lagUaartiig / met een Dnfl üefiupt om nu 
""• nietef tec aiDereltj in te toilltgen/ maar met ae\iielti 5tg tie Doojgang te 
openen, ^erftclüh Ijebal fjp al De ^laUen en gc\3angencn Ua(l te binDen 
en toel te Detoacen ; ten ttoeeDen öetial l]i» al 't Pift / >2reer e!t ^toabel 
Dat in De ^taD luaö Dp ccn te UcrgaDeren om Det Doren gemclöc ^cfjip 
toe te maften/ ïjet ttupm luicrD gebulD met ^almijle DlaDeren Die in 
Ceer en ^toaDcl gcDÓopt toaren/ onDer pDer Der tocgemaahte Doutc 
^tuïihen <0effï)iit InierDcn becl ponDen öuöhrupD gelegt / en op Dat Ijet 
23notirunD te üeter 3i)n liraat 3011 lionnen tonen / luierDcn De ^alften Die 
onDer Den oUerloop itiarcn fjalf in ftnlilien gc5aaöt / ooh toterDen 'er nieu? 
toe ^ooncn iWi ^düp gemaaftt/ in DetoelHe iJlenne Negers CrcmmclcS 
in plaatö \iR\\ (6efcljut geleat toierDen / epnïJeUift toicrDcn lango" ijct 23002D 
$)outen ge^et met jT)iit5en Daar op/ 50 Dat liet menfcljen fcljenen te 3ün. 
Krijgsiift. TDc ^;anber Duii tocgcmaalu 3iiitDe / l)cjlot<n 3e na De monD Vi.in 't .n^ep» 
te 5cplen. 9ille De geUangcncn' toierDen in een grote 23arfie gc5et / en iti 
een anDere ^arfi ;ctten 3c De^Dioutoen/ neUcnö al Ijct ^:§illier / ^rtoee^ 
Icn en anDere Dingen VianDe ttieefle toaarDe / en in nog er^tge anDere ':!5ar' 
ftcn. toieiDeti De %>a(cn tnet gre^ercn en hoopmnnfrfiappen gcffliccpt ; nDer 
Der ^ailien Ijaö ttoaalf toelgetoapenDc jBanncji op. ^c ^^.mviDcv liaD 
la(l tJ002 al D' anDere ^cDcpen Deen fc ^epleti/ en a.intionDö ï)ctaroü;(te 
^fliip aan ^ooiD te hitimpcn. 9f lleö gcrceD 5iit De / n^m Capi'cini 
Morgan \\m allc ïjocfD Dco: Tioof D Den <CeD af/ met De(iy;g«ig Dat 3c 

tot 



ie «ever» 



BOECANIERS. 9^ 

tot tre Inaftc tjoppel DIocDö 5oiiöcn ücgtcn 5ontici; fttoacttcc te Ijcöcccen/ 
tjclobcntic tjjc öcitc tite 510 Uoci litocct / tDcl te belonen. 

fl%lct ött lilocftuioetitö öefiupt gi^a^n 5e op tien Dci:ttafl«?n ban <6?a!S' 
maanu öcjs ^aar.ö i669. t'5ePl om De spanjaards optesoclien/ enüon^ 
ten öe Spaanfche jDloot tn 't miööen ban 't J^aactuatec ten %ï\\m leagen. Komen te. 
Capitcjin Morgan liet omtrent een CanonfcDoot Dm Ijani* af mcti'c ()ct g^ns den 
annftcc uallen / ai50 't veeöiES laat toaö ; öei;^ naotsi tolccti üeljöOJiijhe 5l3aat soalnfche 
oeflelö / eii öc bolgenöe mo;jQ:cn met Ijet aanO^ehen ban ïjc öag ïioten 3e vioot. 
't ^ünftec en htoamen veot op öc Spanjaards aan/ öteaan^onö^metieon' j^ 

ticc 5cpl oinacn. <De 25iflnt!ei: boo2 upt en na ïjet örote ^tljip jenien- j 

te/ raalitc toel aan ï)cm baft; öe Spanjaards nu al te laat bemcrftenöc 
tiat ttet een ^?antiet: toa?^/ öeöen te becoeefis Ijaai; Deiï om ban Dem ont^ 
flaaen te bjojtien/ toant öe blam aanflonö^ obecflaanöe in beÈeplenen 
't 3©anti/ bertccctie in 't fio;zt öc o^Dceic aiot<^r<lcben / ttiaac ïjooj ï)ct 
fetoam te 5inlien. <©e ïtobecö toilöen ecnigc pec^oiten / tJte ïjaac beft be^ 
tien om aan %m'ü te jtocmmen / in öanc ©aartiipöen becgcn / maac 3e 
toilticn liebec tjet E^ben beriie3en alö tjct 3elbc ban Daar Ijanö t' ontfan^ 
oen. ï^ct tbjeeöe Spaanfche ^tl)ip/ 3H'n^s ö' ^tjmicaal b^anüen/ niet Die 
bn toebal/ maac boo? lifl ban be li^panben/ becaf 315 na 't 5po?t/ al^ nieicn. 
toaac bet aan be öconb bafl vaahte / en 3ienbc bat be ï^obecö na öaac 
toe hbjamen / (Taften 'ec 3^lf ö^ öjanï' t'i / op bat be m\yit^ Qtm booj^ 
beel baac bn 3out!en mogen ïjcbben. J|et bccbc ^ci)tp geen feansf 3tenbe 
om te bortiien ontblugtcn / moeil 3tg obergebem 

^e noberö ten uptertlen obcc be5e obectoinninge / bie 5e tn 30 tocp^ 
«tg tijbö en itiet 5uUi een ongelijlifjenb ban magt bebogten babben / ber^ 
bUjb / toierben öoogmoebigec alö 5^ o^Jt te boren gebjeefl toaren / en naa 
men booj be3:lbe te berbolgen ; ten bicn epnbe met al Ijaar magt 3ig te 
^anb begebenbe om bet Ênfteel te becmeeflecen / 't toelb ban ©olh / 
<ï3ercOut'en Ammunitie toel b0D?3icn toaö/ baar 3P tn't tegenbeel geen 
anbere jDnpenen alss baar itoerjS en eenige l^anbgranaten babben / bn$f 
toaren 3e be gcbeele bag be3tg om \)n ïiaftcel met bun ïtocrö te befr bfe- zetragtcn 
ten tot aan bën abonb/ boe onbernamcn 3e natier onber bc ï©alten te bo^ hecKaiWci 
men om met be ï^anbgranaten te toerpen/ maar be Spanjaards, booige? ;.^J^'^°''^" 
nomen bebbenbe baar 'Heben ten buurftenteberhopcn/ fcöotcn 30 binnig Dog te ver. 
bat be itoberö reebö ober be bertig .ittJan boob en niet minber gebujetfïen 8«^^' 
ïjcbbenbe/ gcnoob3aabt toaren tetoijften en 3ig na Oaar ^cDepcn te bc- 
öeben 

;De Spanjaards , gclobenbc bat be noberö be boïgenbe bag be ^t02m 
30ubcn bernieutoen en (öcfr but aan Slanb brengen / arbcpben bc ncOeelc 
hagt om alleö tegen ïjaar bomfte in ftaat te tlellen / boo?namentUjl! om 
ecnigc ï^eubelen te flegteit bie baar in be toceg toaren / maar Morgan 
Dab geen gebagten om toeber te bomen. <ï^e.ö anberen baag^ef 3agen 5c 
tenige Spanjaards bie na 't lB?aft tollben 3toemmen om te 3ien of 5e nog 
eenige 0ijbbom baar u»n bonben \)\^cïki\ i maar 't toicrb \ym boo? be 

laoberjs 



96 



Hiftorie der Americaanfche 



itobcrö Mn l tic ^c opuifcljtcn en acUniiöcn nnmcn, Onöcr antritc tjc? 
Dnaocncn tiic iic op l)ct lUcpnc ^djip Dat 3c UccoUecD DatiUcn / Dcliomcn 
Ijaöticn/ tuaid'cc ccn ©2ccniticUm3 öat een ^tiiuimantoaö/ tJic Dn Vicc^ 
ff licpöc öingcn ü:ocn[ / aï0 Doe bccl DoKi Die tJ2tc ^cDcpen Daööcn op 
GcDaö / of 5C nog meet ^cUepcn Ucctoaötcnöc tóacen / lian toat piaarö 
5c öct ïaaft Vian Daan Uöaren gchomcn / en 50 Uooitcf ; tuaac op \\\} \\\ 't 

Spaanfch aiUto002ÖC: ,■> Mijn Heer, 5epöe \}V I ik bid uw Ichcnkt my 't 
55 Leven , .en laat niy geen leed aangedaan worden , "nademaal ik een Vreeni- 
35 deling ben onder d(^zc Natie die ik gediend heb, Jk zal uw opregtig- 
jjlijk verhalen al 't gene voorgevallen is tot onze komftcin dit Mcyr. U'y 
3, zijn door bevel van de Oppcrfte Raad van State in i'/j^w/t met ons les Oor- 
jj logfchepen na de IViji-itidim gebonden om op d' Engdjche Rovers te 
3,kruy(Tènj en haar zo 't mogelijk was uyt deze Geweften uyt te roeyen. 
35 Dit bevel wierd gegeven op de tijdinge die aan 't Hof kwam van 't in- 
3j nemen van Pnoto Velo , en andere Plaatzen. Van al welke Schaden en 
33 Vyandlijkheden hier door d' Engdfche bedreven , menigmaal zeer droe- 
3>vigc klagt^n aan zijn Catholijke Majefteyt, en deszelfs Raad aan wien 
33 de zorg en behoudenis van dtzQ Nieuwe Wereld behoord ? gekomen 
33 zijn; en hoewel het Hof van Spiinie vcrfchejrde malen door haar Ambaf- 
3}fadeurs by de Konink van EngeUvid daar over klagtig zijn gevallen 3 zo 
33 heeft dog zijn Majefteyt van Groot Brittanie daar altijd op geantwoord 3 
3, dat hy noyt eenige Commillie om op d' Onderdanen van zijn Catholijke 
3, Majcfleyt eenige Vyandlijkheden te plegen , gegeven had. Waar op de 
33 Catholijke Konink, voornemende zijn Onderdanen te wreken en de da- 
5, ders te flraffen , beval deze fes Oorlogfchepen toe te ruften en hier na toe 
3, te zenden , onder 't bevel van Don yluguftin de Bufios , die als Admiraal 
33 het grootftc Schip voerde 3 genaamt N; S: de laSoUd^id , met 48 Stukken 
33 en 8 Ballen, Vice Admiraal was Don Aloic^o del Campo tj Efpinofj , voe- 
3} rende het tweede Schip 3 genaamt la Conce\)tion , met 44 Stukke üefchut 
35 en 8 Baflen , en dan nog vier Schepen, Het eerftc genaamd de Magda- 
oilena met t^6 Stukken en 11 Ba(Tcn en 250 Man, het tweede genaamt 
oiSt. Lodou'ijl{^mct z6 Stukken en i2 BafTen en twee honderd Man, het 
3, derde Lt M.u/jucf.t met 16 Stukken, 8 Baflen en honderd vijftig Man, 
3, het vierde en laafte genaamd N; S: dd C^irmcn met i8 Stukken 3 8 Ballen 
,3 en honderd vijftig Man, 

,,Tot Carthngenu gekomen zijnde, ontfingen de twee grootfte Schepen 
3, ordre om weder na Spanje te keeren , wordende te groot geoordeeld om 
3, op deze Kirflen te kruyllen ; met de vier overige Schepen vertrok Don 
35 Alou:(o del Campo ij Ej'pinof.t na Campeche om d' Engel fche op te zoeken , 
33 alwaar gekomen zijnde , overviel ons een hevige Storm uyt den Noorden , 
35 waar door wy ccn van onze Schepen kwamen te verliezen , zijnde het 
„ laaftgenoemde. Van hier gingen wy na Hifpanhla t zcyl , en kwamen 
3, in wcynig dagen tot Santo Domingo ^ alwaar wy tijding kregen dat 'er een 
33 Vlooj van Jammen die weg gepaflècrd was 3 en eenig Volk geland had- 
den 



BOECANIERS. ^7 

5;.dcn aan Aha Grada, waar van cf Invvoonders een hadden gevangen ge- 
j, nomen j die bekende dat haar voornemen was om de Stad Caracas te plon- 
>j deren. Op ÓQze tijdinge ligte Don ^/o«;^o aanflonds het Anker > enover- 
5) ftekende na de vafte Kuft j kwamen wy in 't gezigt van Caracas , -dog von- 
s> den ze hier niet , maar wy ontmoeteden een Bark , die ons verzekerde 
5> dat ze in 't Meyr van Maracaibo waren , en dat de Vloot beftond uit fe- 
5j ven kleyne Schepen en een Boot, 

3> Op deze tijdinge kwamen wy liier ; en voor de mond van 't Meyr ge- 
» komen zijnde j fchoten wy om een Loots, Die van 't Land bemerken^ 
5> de dat wy Spanjaards waren j kwamen met een Loots aanftonds aan 
5> Boord > en zeyden ons dat d' Evgclfche Maracaibo hebbende ingenomen > 
35 nu bezig waren om Gibraltar te pionderen. Don Alou^o deed op deze tij - 
j) dinge een fraje aanfpraak aan zijn Soldaten en Bootsvolk , haar aanmoe- 
3j digende om haar pligt wel te betragten , en belovende dat al het gene zy 
5, van d' Engelfche zouden komen te nemen , onder haar verdeeld zou wor- 
53 den. Hy beval het Gefchut dat wy uyt het Schip 't welk wy verloren 
3) hebben , geligt hadden 3 op het Kafteel te brengen , nevens nog twee ag- 
33 tien Ponders van zijn eygen Schip ; wy wierden vervolgens binnen ge- 
33 looft 3 en Don Aloit^o beval het Voik dat aan Land was voor hem te ko- 
3> men 3 't welk hy beval het Kafteel weder te bezetten 3 verfterkende het 
3, Guarnizoen met nog honderd Man. Korts daar na hoorden wy dat gy 
3> lieden van Gibralter te rug tot Maracaibo gekomen waard ; waar op Don 
33 Alouy^o een Brief aan uw fchreefs om zijn komft en voornemen aan uw 
,3 bekent te maken 3 uw vermanende wederom te geven 't geen gy genomen 
33 had. 't Welk door uw gewcygerd zijnde 3 vernieuwde hy aan zijn Sol- 
33 daten en Bootsgezellen zijn beloften 3 en haar al te zamen het Nagtmaal 
13 op de Roomfche wijze hebbende laten ontfangen 3 verbond hy ze mee 
33eedcn om aan d' Engelfche geen kwartier te geven. Dit is ook oorzaak 
33 geweeft dat 'er zo veel verdronken zijn 3 die om geen kwartier dorften 
33 roepen , wetende dat ze het idk niet mocftcn gegeven hebben. Twee 
33 dagen eer gy tegens ons aankwam 3 kwam een Neger aan Boord by Do7i 
33 Alou^o 3 zeggende : Mijn Heer , gy zult gelieven wel op uw hoede te 
3, zijn 3 want d' Engelfche hebben een Brander gereed gemaakt 3 met voor- 
33 nemen om uw Vloot te verbranden. Maar Don Alou^o het niet konnen- 
33 de geloven , antwoorde : Hoe kan dat wezen ^ Hebben ze wel verftand 
33 genoeg om een Brander toe te maken i En wat voor gereedfchap hebben 
33 ze dog daar toe t 

^^e^e ^ticcmnn al tiC5e tiingcn o?licntïü6 aan Cnpitcpn Morgan Mm 
ïinalb fjfOcnïJc/ tofci-ö 5ccc tod Ijan Ijcm geDanlicitJ / en op ccniöcUoo?:: 
ticcUöe Dcloftcn tic Ii? Ijcm tccö / fticcf ftp in 5ijn tiicnft ; ï)p ?cptic Ca? 
jjitcpn Moroan Dat xw \)tt öcotc jêctjip tiat öC5onTicntoci3Soi3i:ctict)ccnig; 
ïJUBcnö (liiftftcn ban agten aan^imcctoas?/ cnljattJttiï'oo^jnafttoa.ö/ 
toaarcm ecnigc spanjaards üu 't ïDiaft toarcn öctoccfr. ïDaac ou Capb 
tfpn Morgan ccn tan ^ijn ^rfjcpcn öcUal cnvrmt liet 50?alï te bliibcn/ 

Ts en 



98 Hiftorie der Amcricaanfchc 

cit te 5icn of 5C ceina ^ilUcc Uonöcn opUiOfftcin (OnöcctufTcricn ftccröe 
Keeremve- !)!ï mu 3\y\ öloot ivcDcc mi Maiacaibo , altoaiic l)? Dct grote s^cljip öat 
der na Ma- jp Qcnouicii IjatJ / ticcD IjccflcHcii / cii boo> 310 5^ If Ham / CU ïKt neen fju 
racaioo. -^^ ^^^ ^^^^ gcUoccö D^ö / o^ïf ÜP 3311 ccü .^ijncc Capitcpnen. Bcrüolacnss 
EvfTchen 30110 l)u ccii 2500^ aaii öc ïtDmiraal/ (bic met De 23oot aan 5ianö gc^ 
op niemv jjjugt jj^ jj^ '( ïiaficcl öcraaUt toa.sJ) cplTcIjcnïJc bjanöffliatniis Uoo? De 
ti" " ^tat! / of DzcugDc De5clï3C ten uptcriten te Dcctoocflcn. 

xs^c Spanjaai ds , 3ienDc önt 3c oUcc al tcgcn.é De ïtoUcrö toarcn te üojt 
- geliomcn / en nïct tocrcnöc ïjoc anDcciS üan üanc oiuflaacn te UiojDcn / üc* 
fïotcii D^anDfcDattina te Dcralai / Ijoetocl Don aIouzo Ijet niet totlöe toe;: 
(ïcmmen» ï?)tcc op lOnDcn 5e pmanD aan Capitepn Morgan om te toe- 
ten )s)at fom Iju ci?fc\vx 1 tjp anttooojDe Dat Ijp I3002 Dertig Dup5cnD fluh^ 
ïicn ban agten en bi)f D^nDeiD ïtoebeeficn De oebangeneninbjpöepDtoil? 
Fn bcko- De ffcllen/ en geen leeD aan De ^taD Doen. €pnDclijïi htoamcn 3e D002 
nien 20000 ttointig Duj^cnD ftuftlien Dan agten en bijf ïjonDcrD f25ee|tcn. tDc bof^ 
a^"en en""" O^nDc Dag Óiagtcn De Spanjaards al De i^ocbceftcn Die 3c belooft IjaDDcit 
soo Koe- met een gcDèelte ban 't gelD / en eec 5e ijct blecfff) inge5outen OaDDen / 
b«eften. ijjagfen 3e ïjct anDecc geDcelte mcDc op. aQ3aac op 3e Dcgcbangencntoeif 
Dccom epfcïnen / maat Capitcpn Morgan toilDe De3clbc niet obergeben / 
5eggenDe Dat Ijp De3elbe 30uDe obergeben 50 D?a Ijn bupten 't bere'ph bait 
't éefcljiu Dess öafleelüS bjaö / DopenDe Daar boo: een bjpe pafTagic te be^ 
fiomen. a©aar op Dp met 3ijn onDeriicbbenDe idioot na De monD ban De 
Lagen t' 5epl ging / altoaar 3e Det ^cl)ip Dat 3e Daar gelaten DaDDen / 
Krijgen oog bonDcn leggen / 't toelü ober De biiftien Diip^tmD (lühlien ban agten 
ever de Uit iKt aöiaft gebïfcBt Dab / Dcljalbcn bcel <;§ilbcrtoerh / alö Ocbeflen 
klnvan^"'" ^''^ ^cgcniS t\\ DicrgelüïtC / en een grote Quantitept flufthen ban agten Die 
teniiychT 0002 De firagt ban 't bpcr nefmoUen en in een gelopen toaren. 
v'rak. Capitepn Morgan niet biietenöe doe fjp ücfl een b2pc pafTagie 50U ber^ 

firiigen/ en \yti 43efcl)itt ban 't ïiafteel bermijDen/ liet aan alDcgeban^ 
genen toeten / Dat 3e moeiten tragten De «0oiiberncur te betoegcn om ïiem 
\^t bjpe Dooitogt te bergunncn / of \\\W\\ Dp 't toengerbc / Dat 3e ^eïter;» 
liili alle aan De ïDanten Omnen !25oo?D ban De ^djepen gebonDen 3"ouDeit 
to02Den en ten Doel ban 't <0cfcl)ut gc(teID. aBnar op De gebnngeiien bp 
ttw litoamen/ en eenige iipt De ïjnren na De 3tDmiraal 3onDen/ Dieljem 
f baDen / meDclijDen met De5e beö2oef De pcr3onen Die met i)aar 3Ö;!0utocri 
en ]^tnDeren in De magt Der ïtobcrö toaren / te toiKen ïjcbüen / en 3iin 
to0O2D te geben om De ©loot Der Hoberö b2p te laten bertrehhen / 3iin3 
De Dit D' ccnige toeg om !)et Ecben ban De gcbangenen te bebouDcn / Die 
anDer5tntö met fiet EtoaarD en De <0alg gcDicngb toicrDcn / inDien fi» 
Dit Haar ootmoeöig bcr3oeli niet tocftonb. fn.iar Don AIouzo gaf fjaai; 

een fCbi^rp bertoiU / 3eggeilDe : Jndien gy lieden 20 getrouw aan uw Konink 
waard gcweeft om d' inkomfl der Rovers te verhinderen , als Ik zal wezen 
oin haar d' uytkomft te beletten > gv had noyt uw zelve nog onze geheele 
IS'atic dit ongemak op de hals gehaald , daa; ze nu door uw kJeynmoedig- 

heyd 



BOECANIERS. 99 

heyd onder zugten moeten. In een woord , Ik zal nimmer mv verzoek toe- De vrye 
ftaan , maar in 't tegendeel mijn beft doen om het ontzag 't geen men aan «loo^ogt , 
miJB Konink fchuldig is j volgens mijn pligt ten uyterftcn te handhavenen. ne^weyeerd. 

^[tm inocftcn ö' iipröC5onDcnc Spanjaards niet ci'orc D?ocf fjcpü /en 
jonDcc Doop Dtit IjaciX bcr30cïi 50U bcröunö tDo?ticn / tocticï te cuaöc fice^ 
ren / 3eogcnt!c tegcnö Capitepn Morgan tont anttooo:ti Dat 5e üchonicn 

gatlÖCn. 3©atU op Dp ten anttoOOJÖ Ijafl indien Don AIou-o my niet 
vry willig wil laten vertrekken j zo zal Ik wel middel vinden om het tegens 

Zijn wil te doen. ^iet op maaïJtc Dp annflonöjS een Ucröccling V:an öe verdccicn 

öupt üie 5e oenomen ijatiDen/ Ujesenöe Dat fjp geen gcleoenrljepö nicot'^^""^'' 

ijebDcn Din l)ct op ccn anticce plaatsf te fsonren Doen / al30 lig^ ee:t .^tc:m 

tje beliepen bnn malliantjei-en sonftonnenaffcïjeptien/ ten antJcccii b2cc.£jj 

te Op bat een üer: Capitepnen met fjet Gio-tilcöeöcelteliccbupt/ Detoel^ 

fte in öet ccne ^^clnp mecc alö in Ijet anöere toas?/ mogt Doodgaan. 

;©uö Dolgen^ gaat jèctten en gctoconten eerjt een €cti geüaan fietben^ 

iie öat 5e niets" 30utien/ of ïjaölien agrergeljoutjcn/ lj?agten 3e alle.ö Uoo? 

öen Dag / en De ïlieftening Daac Vian opgctroUften 3ijnDe / ïjeUonDen 3e De 

toaarDe bnn ttoee DonDccD en Uüftig Dup3enD (luhHen Uan agtcn tn ^iU 

htt en gutoeelen te IjeDben / OeljalDen een grote menigte ïtoopmanfcfjap- 

pen en öeel ^laUcn ; al [)ct tocifte op pncc ^cljip na 't getal Uan 't éolfi !] 

Dat 3e op öaDDen/ berDtelD toiecD. ^it geDaan 5i)nDe/ Dleef' ec alleen 11 

ïK 3toavtg!Kpti o\3ec öce 3e fteft tooojbp Det -l^afteel enuptöet|ï>cp?3QU:: 

Den gerahen/ ten De3en epnDe öeDagten 3c De MgenDc lift. ^eDaglJoo: KrijgsUft, 

De nagt toaac in 3e tooojnemenjs toaren om upt te lopen / (Êmu.^roneecï 

Den 5e toeel Mm Ijaac ©oUi in Canoes , alss of 3e toeDec toilDen 3LanDen / 

en aan ^tranD geroepD öeDbenDe / WeVien 3e eenigc tijD onDec De fBcmen 

Die aan ^tranD (icnten/ en met Baat taliüen oUec 't toatec Dingen / leg? 

gen / tertoiil ging Ijet ©oltt plat op Ijaar Ijupu in De Canoes neerleggen / 

to^ar na De Canoes alleen met ttoee of D;!ie |Ran/ Die meii ^licnftcnDe/ 

toeDec na ^oojD coepDen» ^De5e Ualfcfic üanDing toieiD Dien Dag tot Uer* 

ffliepDe rep3en ïjerïjaalD / toaac Doo? De Spanjaards geloof Den Dat De öo? 

bersf Uan Doojnemen toaren Die nagt öet ï^afteel met ^tci:mliDDcrö te 

Ijeftlimmen / toclftc to2e3e Daar Det mee(ïe Deel Pan 't <6eff luu ncöenö Ijaac 

mee(te magt na De HanD^üDe DeeD toenDen/ latenDc De Eee3ijDe boo? 't 

mecrcnDeel Dan magt ontbloot, 

5©e n.'igt neftomen 3iinDc ligten 3e 't 3Cnïier / 5Ctten De Eeplen op en lie? 
ten liet Dp fJelDcr fDaauligt I3002 fïroom tot onDer 't Ctafteel af D:iiDen / 
Doe 3ctten 3e alle Eeplen bv / en liepen toat 3e UonDen fjet l^aflecl Uco:? 
bY>, ^e Spanjaards Dit DemerftenDe / üjagten in aïlen ()aa(t liet <jI5efcïjut 
aan De3e 3iiDe en begonnen lujlig bper te gePen/ maar De ï^oper.ö/ een 
ijno^fPoeDige toiuD liebbentie / toaren öet meefte gebaar al Dooibp eer fjet Raken voor 
lanf^eel Ijaar eenig ïitoaaD lion Doen/ 50 trat 3e maar tocpnig ©olltPerj ^> Y^''' 
ïoren / en geringe fcDaDen tinit ï)aar ^cljepen fetoamen te liiDen. ^oe ^e *"' * 
Irnpten liet berepfe Pan 't <0efcl}«t toaren/ 5onD Capitcpn Morgan De ge? 

N 2 Van-' 



r 



^'ordcn van 
een 7warc 
Storm 0- 
vervallcn. 



Haar Mat 
kers die by 
Cabo de 
Lobos van 
haar waren 
afgaraakt 



Worden 
tloor de 
Spanjaards 
gefiagcn. 



lop Hiftorie der Amencaanfchc 

bangcncn ban Maracaibo met m\ ^arïi na KLanD en ttclDe Daac in D??^ 
l)cpïï/ manc tic aBiJ3claac,ö ban dbrakcr bcljtclö Ti? op 5tg om öat 5c Oct 
rcftanö tcc üinnufcljattinö nog niet bctaaïti fiaööcn. «^iiipji al.ö 5c bec^ 
trotihcn / ïjali Capircpn Morgan Ijcbolcn ecïuac fc Dotcn op \}ct jpojt te 
boen / al5J om 5i)n affcDepb ban ïjaac te nemen / b03 toicib niet üeant- 

b)002ll. 

^eö anticren baaaö toieröen 5e ban een 5toare ^to^m belopen / toaac 
boo2 5c genooti5aal?t Uiaren cm op bijf of fcö baticm biarec te 3ïnhecen / 
maar be ^:c:m bermccrt^ecenöe en b' ^Inhers? niet lionnenbe fjouben / 
bjaccn 5c oenoobsaalu Eee te hiesen / met groot gebaat ban te beconge^ 
luhUen/ en inbien 5c aan ^tcanb gcfmeten toicrben/ toaö 'ec geen Doop 
om / ban bc Spanjaards aan b' cenc / of ban b' indianen aan b' anbere hant 
centge genabe te bectoagten ; cpnbelijli begon ïis bJinb te gaan leggen / tot 
gcotc bjeugbe ban bc gebeele ©loot. 

(CerbJiil Caplrepn Morgan boo2 't plonbecen be5cr 53laat5cn orote bimt 
beliomen bab/ Ijabben in 't tegenbeel 3iin at^.ifthcrj:^ / Die üp Cabo de Lo- 
bos ban Ijcm af geraalir toaren/ scct beel elenbe uprgcftaan/ entoaren 
v\ al Ijaac onbernemingen 3eec ongcluhlüg gcbieefl. (€ot Savona , öaac 
j;ïenbebou5-plaat0 / geltcmen 5ünbc/ b«ibben 5e Capitepn Morgan , nog 
geen ban 3nn iBibbecö albaac gebonben/ ooh fjaböen 3e fjet gclufe niet 
gcijab om een ^2ief Hii (ts^am^pn Morgan baac op 5bn bectreft (op een 
plaatiS albjaac 5e be5elbe na alle fcDijn belj002ben gebonben te ljebüen)gc^ 
laren Ijab/ baac te binben. ^uö niet bjctenbe toat Courö te nemen om 
Öem op te 5oefeen/ befloten 3eb'eenofb'anbeccï5Iaatöteplonberen. Ee 
boacen in alleö omtcetit biet Donbecb |ï>an (lecli met bier ^rbepen en 
een 55atb / en ma^iöten eene Capitepn Haniei , Die 5tg toel geö2agcn Dab 
In't innemen ban Puerto Veio , tot liaac (OppecTjoofb. ^!ie5ccnbernam 
be ^tab Comanago , gelegen op lic i^uft ban Caracas , omtrent t' fcfiig 
jlföiilen betoeften bet <:?nlanb de la Tiinidad , t' oberballen. 3tll'oa.ic gc^ 
fiomen jiinbe/ beeb Dp 3nn Bolb 5lnnben/ en boobe cenige Indianen bie 
aan ^tranb toaren/ maar be ^tab naberenbc / toiecbcn 3e ban be Span- 
jaards en Indianen 30 fcljerp bciegenb / bat 3c met groot bcrlicef en toan^ 
02ber genoob3aaftt toaren Uieber iia baar geitenen te toijben. <!rpnbeIiiH 
libjamen 3e tot Jamaica aan / altoaar baar n^alifters" / bic met Capi- 
tepn Morgan na Maracaibo getoccft toaren/ bappec met baar fpotteben 
en liC gcft fcljoren/ 3cggcnbe tegcnö Ijaac: Laat ons eens zien wat roor 

geld dat je van Comanago gcbragt hebt > of het wd zulk goed Silver is als 
dac *t welk vvy van Marncaibo gcbragt hebben. 



XV. HOOFD. 



B o E C A N I E R S. loi 



XV. HOOFDSTUK. 

Capiteyn Morgan begeeft zig na Hi/pamoIaomMa.a]:ccn 
Nieuwe Vloot toe te ruiten 3 en op de Kuilen van 
Weji-Indien te gaan Roven. 

C^pitcpn Morgan Ijcmcrlitc nu lint fjct ö^l«R (öoo: 't cocö öcUo'ö 
iw al 5ijn onöcrnemiiigen) ï)cm aimiTtg toacf/ toaac tioo? [)P / 0^^ 
liiti Oct ocmccnlijh met De mcnfcl)ciijiic 5a!jen oaat / na ocotcc \a' 
Ren ücgon te tragtcn / 't toeUt Ujj.ö om De ^taD Panama te plonDcrcn / 
toaac toe Ijct ccluh tjem ooit / IjoeUiei Dooj DupsenD 3toaci0D^öcn / epn^ 
teïrjft b2agt/ alief top xn't Dtbola bcïljalcn jnUen. 

ènpitepn Morgan , 5tcnDe Dat bcel Uan 5ün «officieren en ^oïDaten capueyn 
Daar c^^ïJ / ï^'^t 5^ eerft 30 ftostclinacf Uehomen IjaDDen / reeD^ in alle ^^""^ê'^" 
oDcrDaaD en <0oDlooöl)eiD fiaDDen Doo^geD^iat / en item (leeDé aan De oo- men'heb-" 
ren cclDen om tticDcr een nieutoe togt t' onDerneme n / Ijefïoot 5ijn goeö ge^ bende een 
luii te boloen. <ïEn De monD Uan Ueel ^ntooonDcrsi Uan Jamaica , Die "''="^^'= ^°5' 
ff ÖulDcpffciJerJS toaren ban 5ijn ©oUt boo? guote fommcn / (Dooj De ijoop " ' 
en üeloften ban groter DaDen al.ö booïïieen Doo? eennieutoetogttcbecrig* 
ten) gejtopt öelJbenDe/ toaar D002 l)p 50 beel J^olh lionDe ligten aJief !)p 
toilDe / nam boo? een nieutoc ©loot tce te ruften / en De^elbe aan De EupD- 
3iiDc ban *t €planD Tortuga Dp een te Doen Itomen ; ten De5en epnDe fcïjzeef schrijft aan 
Dp ^3icben aan al De boojnaamftc j^oberö alDaar toonenDe / al0 meDc ^ ;=f<"<:h^'y<^^ 
nan De <6ouberneur en ï^ianter^ ban Hifpaniola, Daar 3i)n booinemen ^"^°""'' 
DehenD nifihenDe / en noDigenDe om Daar meDe te berfcDünen inDien 5e ge^ 
negcntl)cpD inDDen om met Dem te g:;an. (Dp toellje tijDinge een groot 
getal ban Dit 3Öolli met ^cDepen/ ^acUen en Canoeef na De DeftemDc Die in groot 
^laat.ö toebloepDen/ genegen 3iinDe om Dem te bolgcn ; en beleDie geen s^taiby 
gelegentDeplï DaDDen cm ter Ece te öonnen Romen/ Itegaben Daar j,p hem komen 
toeg D002 De BoffcDen Deen/ en Rtoamcn Daar niet 3onDer groot ongemaft 
uptgeflian te Debben/ bp SanD/ 30 Dat 52 alle op De beftemDe ^laarö 
tegenbJOOjDig en gereeD toaren op De Daar toe gcflelDc tüD / 3ijnDe Den 
tiier en ttointigfien ban aDiinmaanD Deö ^laarö 1670 Captrepn Mor- 
gan bleef niet in gebzeften om met 3ün ^t\\\^ in De ©ap genaamt Port 
Couiiion, tegen ober D« oEplanD de la Vaca , ^ijnDe De beftemDe paatö / 
te berfcliünen / en alDaar Det mcefle geDeelte ban 3i)n magt binöenDe / DeeD 
l)-o een l^rijgsraaD \3:^ een roepen / om t' oberlegnen Doe men beft monD^ 
feoft boo2 30 beel a^olö 50U öonnen binDen. 3©aar op befloten toiecD om 
bier ^cDepen met een ^arfi en bier DonDerD iBan na De baite Jtufl te "y^«ndee. 
jenDen / om eenige ^laat5en te plonDeren Daar men 5cbecliift Maïz of pST, om 
Spaanfche Tarwe 30UDC bonncn binDen. <©e5e rf^cDep?n gingen na De 6i; mondkoftcc 

N 3 bier gaan^l^»^ 



102 Hiftorie der Americaanfche 

Wt de la Hache t' 5Cpl / üoo2ncmcn3S jijnöc om altraat m\ ^tcticlicn ia 

Rancheria ocnaamti / ('t tociu tioo?gaau0 Ijn bcfl/ ijoüc» al ö' anöcte 

plaat5cn öanc omtrent o^l^ocn/ ^a" MaVzUoo^stenfö) te gaan innemen. 

ODnöcrtulTcDcn 5onö Morgan ccn anöcrc pactn upt / om tn öc ^SoJTcljcn 

te oaan ^agcn / tite een Qtoat a^tal 23ee(lcn fclicten / en in50iuelien. ^De 

ren bleef bp öe ^cljepen / om 5<J te ïitelfjalen / fcDoon / en gecceb te 

maften / op tjat 5e tegenö De fiomjl Uan 'er meöemahfterö alle^ cereeö 

moöten OcDDea om 't 5infter te ftonnen itgten/ en Daar Doornemen te 

Uolgen. 

^eis öaacn na öat tie bier Doo?5eptie ^cDcpen t' 5epl oesaan toaren / 

ry.e voor fttoamen 3c in 't o:5iot iJan Rio de ia Hache , altoaar 5e een moeiHiijtic 

Rio de Ia iiijfg ftreöen/ toaat öoo? öe Spanjaaids , tiie üemerht DaöDen öat Ijet ©i»^ 

■ n^ln flttöen toaren/ oenoeö5nme tüu Ijatitien om Dnar tot tenentoeer te berep^ 

öen / ten minften om Ijaar befte ooeöeren te bergen / op öat 5e u.in Die 

30?a ontftaoen / iJtc.ss te beter 3ouï)en bonnen blugten inötcn 5e niet maOi= 

tio toaren öe i\t))itt& te bonnen tegenjlaan / toant De3elUc al 30 DilttoUö 

op tje3e |^u(l gctoeeft Dat 5e genoeg gclcetö IjaDDcn Doe 5e Ijtiir in 3ulii 

cci\ gelegentDepD beDoo^Den te D?agen i baar lag bieö tijü^ in De Hibiec 

een <§cljip öat Uan Cartagcna gebcmcn toaö om MaVz te laöcn / en ge^ 

Fn een recö toaö om te Uevtrebben. ^^it ^cl)ip mecnöe Haar t' ontftomcn bu 

Schip, met nagt/ maar 5c paften 30 toel op/ öat Det in Haar fjanöen btoam teUal^ 

jeirifemcn ^^^ I ^^^"^ "^^^^ 3^ öDO? een groot gcöeclte bcbtoattien öat gene toaarom 

5e uprge5onöen toaren» TDe Uolgenöe moigcn met ftct annbjeften ijan öe 

öag btoamen öe ^cljepen ïjeel öigt cnöer öe aBal / en öeöen Daar ©olft 

^anöen/ Ijoetocl öe span) aards een ©o^fltoeering gemaabt Daööen tec 

plaat3c öaar öe iioberö gcnooösaabt toaren te jjanöen / en in 't cerfl 

goeöe tegcntlanö öeöen/ toaren 3P cbcntoeltenlaattengenooö5aafitöe^els 

13C te toerïatcn en 3tg na öe ^taö te begeUen / toojöenöe öoo: öe aober.ö 

geUolgö. ï^iier beacn't geUegt tocöer te Hernieutocn/ 't toelii totaanöen 

nbonö' öuuröe / al.ö toaniiccr öe Spanjaards , recöö een groot öeel 30olb.ö 

berlorcn liebbenöe / en öe ïxoi^erö maar toepnig ff liaöe ïiebbenöe aange^ 

Komen in öaan / 31!! op Öe iJingt bcaaVten/ gebcnöe öe ^taö aan Ija.u* ten beflcn* 

ciesu<j. ^ ^^t* iiioViersf in öe ^taö l:omenöc/ en 5ienöe al ï)et ©clh gcblugt en öe 

cn"ï'cVne"-^ l^iip^cn leöïg / bolgöen öc Spanjaards aiU'.ftonöö agter na / ban öetoelHe 

inani veria- %i tiw partp figterljaalöcn en gebangen beUtoamen / öie 5e aanflonöö pii^ 

1; ten vinden. x^\f^^\\ om xz toctcn tönar 3e Daar goeö berbo:gen liaööen/ ^rmmigcöc 

ceSic PÜ'^ "i^t lionnenöe nptflann/ toaren geötoongen om te bebcnncn/ en ^a^ 

Spanjaards, gette öïc !iiet bcbennen toilöcn/ toieröen onmenfcbeliUi grDanöclö. 30er* 

diczcpijni. uolgend begonöen 3c op ^.irip te lopen/ en in öe tiiöbanbecrtfenöagcn 

^*^"* öat 3e Dier toaren/ bebtormen 3e nog btel nebangenen en bnpt/ toaac 

op 3e befioten toeöer na Hifpaniola b^i D'^nr ,iT>alihero' tebeeren/ tenöe^ 

3en epnöe 30nöen 3c cenige öer gebangeticn na öc 55c.f rlien cm na öc reft 

ban Daar nieöc-x>nraer4:« te ;oeben / en xt neggen / ö.it 3e mccften beöagt 

3ün om lo.o'gclö booi öe gcaangcncn/ en li:anöfcljattinc boo^^ öe >$taö op 

te 



B o E C A N I E R S. 103 

te bjcngen, ^c Spanjaards öaDcn tnat op ten mutooosti / ötit5eoccngcitJ 

of fllUcï IjatJticn / maat inöicn 5c te bjcöon toilöcn sijn met ccn quanti- 

tcpt jMaïz , 50 totltJcn 5c 30 tJccI gcbcn nlsJ 3c tionöcn. TDe Hoücr.ef / ötc 

ött licDcc Unböm alei ocrccögclD/ namen öit nan / en litoamcn met (Mdi; 

obcu een öat ;c bicc t!UP3enti Hanegas MaVz (3iniöc omtrent IpntrecD ^laft) Bekomen 

30uDen opüjengen / 't inelh binnen öe tijö üan tine öagen (al30 De span- 4000 nane. 

jaards ten ip.^tecflcn yjeiinngöen om ban bit onmeiifcr)cfüft300?tban3êolö s^^ Maïz 

maau ontffagcn te toe5en) gebaan toierb. E'o b?a Ijabbcn be nobcr.ö be fchYtting" 

MaVz ncbcnis ïjanc gccoof be bnpt niet aan 23oo?b / of je ligten Ijet 3ln; 

fiet en gingen na Hifpanioia t' jeni / om aan Capitepn Morgan reRenfcljap 

te gcben bnn 't geen 5e bcrrigt t)a?ïben. 

^e fjabben op öc^c tot^t bi'if irelicn boo:geli?agt / toelfe lang uitblijben 
Capitepn Morgan bp na bec'b toanfiopen bat 5e out toceccm joiibcn fto^' 
men/ biejcnbe bat ^c in ïic Danben bei* Spanjaards mogten geUaUen 3ijn ; 
te meer nabcmaal bèje fBIaat.ö baat 3e na toe gerogen toaren / ban Car- 
tagena cn Santa Maria ^ccouïSJ fton beliomen. 2£an b' anbece 6ant bjeeö^ 
be Op bat 3e op H'.^t tcgt een gcotc bupt befeomen ücbbcnbe / baat* mebe 
mogren booigegaan 5ijn. ^Viant 3ienbe cpnbeiijö be ^ctjepen in groter Grote 
geta'l toebecfïecrcn alief 3e uptgegaan toaren / breeg ïip nieutoe moeb / en vreugd 
bit gejigt bnarben in ftem cn 3nn jBaMterö ccn iiptnemcnbe bjcugb / '^°°' ''"'^ 
boojiiamentlüft boe 5e be5clbe met MaVz , bnac 5e groot gcbieh aan Ija^^^ kLlt'ver- 
ben / bollaben bonben. Cnpitepn Morgan ïic ge^cpbe Maïz , a\$ mebc oorzaakt. 
ijct bleerclj bat be gagerö gefcDoten cn ingejouteh fjabben / op be ^ü]^^ 
pen bcrbcelb fjebbenbe/ begoot te bcrtrebfien/ <^öurö ftellenbc na Cabo ze gaan na 
Tiburcn , altoaar l)p boojgenomen ïjab tjet laatte befïupt te nemen / toat cabo Tibu- 
^laat.ö 5e 50uben aantaften. Eo bja toaren 5e öier niet gcbomen / of ''''"' 
3e f-regcn nog ■:m(sc anbcrc ^cftcpcn bp önar ^U eerfl ban Jamaica gc;; 
bomen toaren / 30 bat nu Daar 53loot bciTcnb nvt febcn cn bertig ^flK' Bevinden 
pen / op Debbenbe omtrent ttoce bm^5cnb polbaren / bcDalben be jéootsf? ^aar in aiies 
0e3eilen cn gongen$f. l^et groot(tc ^\]\p toao" gcmonteerb met 22 ^tiib^ ^(J^^''^^ 
ben <0efcbut en fe.cl jBctalc ^aflen / b' anbere ^diepen babben 3C!mmis 
ge 20/ 3ommige 18 cn 3ommige 16/ cn Ijet minfle 3©nartupa 4 ^tufo 
ben op ©erbercs toaren 32 ban 23uébrupb/ ï|anbnranaten en anbcrc 
jBïcrtocrbcn 5ccr toel boo:3ien. Capitcpn Morgan 3Üift een groot getal 
^rbcpen br} een bcbbenbc/ berbeclbe be3elbe in ttoce öoofb-bcelen / ftel? 
ienbe ©ire 3ttimfraal en anbcrc ï^oofb-tOfffcieren aan/ cn gaf baar 
CommiffTe om alle *,oo2t ban üpaiitifcbap tegcn.ö be Spaanfche ^atic 
te plegen / en al be -§cbepen ^k 5e in ^cc of in ecnige ^abcn.ö 3ouben 
mcgen binben / ban Daar te nemen / alö opetibare aöpanben ban ïic öroon 
ban Engeland, ^it gcbaan 3ijnbe/ rtep bp al ^^ Capitepncn cit anbere 
<2?fTicieren bp een/ en ttth baar in bc naam banart33olb/ ecnige 3£r? 
ticulen onberteftenen / toaar in baflgctlelb toierb bat Tjp / alö (Opper-be^ Articuïen 
belbebber / bet Ijonberbflc beel ban al 't geen 3e bcbomcn 30uben / boo2 <iic «ondet 
lipt 50U trcbbcn» ^at pbcr Cnpitepn boo? 3i)n ^cljip agt ^T^m pnr^ Ten mXV. 

ten 



104* Hiftorie der Americaanfche 

(cn Bcfjalbai ^ijn c^ïcc» pact ïjeOücn 50utie. ^c 3Dontiï)ceIcc;S Dcliniuert 
ïjaac ,fD nrsf ïiccl / tiwcc Ijonöcuö (luUUcn ban aatcn boo> ijaat Mijl met 
ÖeneeömiöDelcn. ;De (^tmmccUcticn Donöcrö (luftïicn lian agtcn/ hc^ 
BalUm ïiaac pnrt netociiiö öe bcfle i^an. «De toccgelöinocn toiccticn op 
öc5e Hep.ö Uccl ïjoöci: ocflelö aliS te öocen ; aIsS boo? 't beclfcö Uan Deoöe 
23cencn 1500 (lufeüen ban aoten of 15 ^laben/ boo> 't beclicö ban Dep^ 
öc öe ï^anücn 1800 (luWien ban agtenof iS^laben/ boo?'tbcclicöban 
een l^oèt / 't 3P rcotcc of fitnftcc / 600 (luftfeen ban aatcn of 6 ^laben / 
boo2 een l^anö 50 becl alö booj cm 3Doet. ©002 't bccUe.ö ban een «aoa 
100 flufehcn ban agten of i ^laaf, CpnticUjtJ boo: tJic gene Die 5igtoel 
fitoamcn te ftbaijtcn/ al.ö öie't eecfl Dtnncn ecntg ïjaflceltaafiten/ óföic 
öe adlag ban eenig 5po?t 5011 flcijften en ö' Engeifche ©lagge toeöec op^ 
'5etten en 30 boojtö/ lepben 5c 50 (ïuöfeen ban agten toe. %l yet toelfie 
upt öe gcmcene Dupt/ ecc öcs^löe becöeelö bJtecti/ 30utie genomen bJO'^ 
ben. 

^it Contract gctcïienö 3i)nbc/ bebal Capiteim Morgan 5iin©fce3Cö.' 
mtraal cn Capirepnen alle.ö geceeb te maften om een öe3cc ö^c 5Dlaat3cn 

t' ObCCbaUen / te bJCten Caitagena , Panama Of Vera Cruz , niaac tjCt 3tot 

Ze hebben btcl Op Panama , alö be cijhilc ^ïaatö ban alle b?fe ; bog al30 öaac be 
het op ra- tocgcn na ötc ^taö niet tod Dehcnb toatcn/ ooabeelöcn 5e Tiet noobjafte^ 
nnmr, 00. j..j^ ^^^^ jj^,^ a?pia>iö Sc. Catharina in tc «cmen/ altoaac 5e toel eenige 
pcr3oncn soutien binben om ï)aac boo? <6tb5cn te Dienen/ al5o Daar öoo?^ 
gaanss bccl ^anbiiten ban Panama en anöece piaaticn Daac omtrent gc^ 
bonDen bJoiDcn / Die 5eer gocDe ftennilTe ban (jct 3lanb en De toegen fieb^ 
ben. HiHaar eer 5e boojtgingen / maafitcn 5c nog een 51cticul / Dat in? 
Dien ïict gcöcuröc Dat 3e ccnig Spaanfch ^diip htoamen t' onttnoctcn/ 30 
50U De Capitcpn Die ï)ct 3clbe eerfl €nteröe / of nam / ïjct ticnDc Dèeï 
ïjeübcn ban De toaarDe Dat in 't 3clbe gcbonDeti toicrD. 



XVI. H O O F D S T U K. 

Capiteyn Momn gaat met zijn Vloot na 't Eyland St. 
Catharwai 't welk hy inneemt. En zend vier hon- 
derd Man na 't Kafteel ChagrCi 't welk ze mede ver- 
overen. 

Vertrekken y^ ^Cpitcim Morgan ging met 5{irt onDcrbebbenDe a^Ioot op Den i6Dc 

van Cabo ■ " " _ . 

Tiburoiii 



rama g 
niunt 



c 



ban ïlDintermaanb Dcö giaarö 1670. ban Cabo de Tiburon v 3cpl/ 
en fitoam bier Dagen Daac na in 't ge3igtban'f<enlanD Sc. Catha- 
rina, 't toelh/ alö ticH tc boren ge5egt iö/ mi tocDcr in De magt Dec 
spanjaards toaö/ en Op 't tociïic gcmcenlijh al De fitoaaböocnDcro? ban 
D' anDere spaaniche 53laaf3cn iw WcA-Jndicn gebannen to:?2Dcn. XBit <ïrns 

lanD 



B o E C A.N I E R S. 105 

lantï i$f ö«^ïcgên op öe fjooötc öan i^ oraöcn en 20 mimtttii ^oö?licc l)?cc^ 
te/ en ïjeeft omtrent fetoen ^paanfcljc ilDiJlcn in öeroniJte/ cnöjtetntie 
langte en b?eete. %\\)itt ffomcn / eUen odijfe alö tot Tortuga , op 5efiece 
tijö ticss ^aacjS een grote menigte ^upuen» ï^ct too?ö uoo? Uier 0ibie* 
ren tsoojtoaterö/ öan öetoelftc ttoecalt0liticö^omer!StiJoog5ün. ö'^n^ 
tooonöcrsJ ti?i)Uen geen öanöel of ïioopmanfcijap / ooii ülantcn 5e geen mcec 
©?ugtcn al.ö 3c Uan notien öeDben om Uan te ^eUcn'/ ï)ocüjel öct Eanö 
jecr befttoaam ^ün 50utie tot (Cabaftplanting. 

Eo li?a ma.eJ Capitepn Morgan inet 5ön 3©loot niet booj 't <gplanti ge^ En komen 
ftomen/ of l)p 3onö een 39ner befle Ije3cpl3e ^cljepen natie mono ban öe voorst.ca- 
I^atien / om te 5ien of öaar eenige jDanrtungcn lagen / en öie te Deletten ^^"'"'" 
na öe üajïe ïfóujl te gaan om altaar tiiöinge Dan öe fiomtl 5i)ner ©loot 
te ïjjengen; tie^f anöeren öaagö moigenö Uoo? Ewnen opgang fetoamöe 
©loot ontier öet oBplanti aan een |3iaat^ gcnaamt Agnada Grande , tm 
5fnbcr» Capitepn Morgan öeeU ï)icr Dup5cnï) .ïBan aan 5lanti 3ettcn / capiteyn 
met betoelfte fjp 3ig 25ofcD^aarö in öcgaf/ 5ontïer eenige Ó0i^3fn bp 3ia m°tTo"o?" 
te Debbcn/ algf allecnig eeniae ban 5ijn epgen j^oUt öie alljier ecrtijïijï met Man te 
Mansveld gctoeejt toaren, z©e3elf te tag htoamen 3e aan De ^laatsf aU Land. 
toaar be <6ouberneur boo? besen 5ig pleeg t' ontUouben/ Dier bonben 3c 
een 25atterpe genaamb la Piatta Forma Sant jago , maar geen ©olli baar 
in/ nabemaal be spanjaards na D^t felepne €planb gctoeften toaren/ 't 
toelfi / geli)li te boren gc3egt 10 1 30 na aan Ijct grote legt bat men met 
een 25nigge ban 't een op 't anber lian fiomcn. 

^it blenne €planb toaö ronbicsom met 5p02ten en 53attcrpen 30 toel ber^ 
(Icrlit bat Ijet y:^"^ na ontoinbaar toag^ ; 30 b?a 3e be 0obcrsJ in \ ge3igt 
feregen / fcDoten 3e 30 tlerö / bat 3e genoob3aatu toaren 515 te rug te be^ 
geben en ïjaar nagtrufl te nemen in 't open 3©clb ; bit fttoam ïjaar niet 
lujeemb te boren/ nabemaal 3e tocl meer bicrgelijfie i^ujtplaatsf getooon 
toaren te nemen/ maar 't geen fiaar't mcefl plaagbe/ toass be Ijonger/ 
nabemaal 5e bien geljeele bag niet$f gegeten Dabben, (©mtrent mibber- i.ijdenveei 
nagt regcr.be Ijet getoclbig ïjarb/ en 't toecrtoa.é3C!öoubbat3eöetfttoa^ ongemak. 
lijli lionbcn Oacben/ toant i)et grootfte gebeeltc Dabben niet meer alleen 
23?ocli en een ï^emb aan/ 3onber iioulTen of ^cöoenen. ^pnbclijïj fme^ 
ten 3c eeniae Il)jjp3?n onber boet om 'er bp te toarmen. ^ebolgcnbcmoj^ 
gen met D^ t aanbieöcn ban be bag / begon be liegen op te Douben / en 
3P Dnar getoeer Dlaar Debbenbe gemaaftt/ begonben boo2t te trelifien/ 
maar h02t.is baar na begon Det toeber (lerfier M te boren te regenen / 
toaar boo? 3e Det ^02t niet Uerber boetten naberen. ^ier boo2 geraaftten 
3e \\\ grote berffagentDepb en gebaar / too?benbe aan b' eene fta'U boo2 't 
Dtoaab toecr geplaagt/ aan b'anbcre bant bco2 öoubeennaaluDepb/ en 
nan bc bcrbe liant boo? Donger; epnbclnli bonben 3e toteenftranltetroofl 
in Daar berb2let/ een oub ^aarb in 't ©elb 't toelft be Spanjaards, om 
bat Det bol 3toeeren en gaten toaj3 / Dabben tocg gejaagb. ^it toierb 
aanjlonbsf geöoob en gcbïlb en met lilenne fiuD)c<s ömgcbcelb ^obeeraiö 

o 't rcn^ 



io6 Hiftorie der Americaanfche 

't renfim hon/ bit biccfcïi totcrö ccrfl ccn tocpnta gcDjatim/ en 30 f nog 
l)p na rat-ruto 3ijntic) DcrfcDcnvö en na öc maag G«^;onticn cccticr alö ijon^ 
(jcriQc iBolDcn al.ö menfcljcn. «De ncrtcn nkt oplioiiöcntic / tjcfpcuctic 
Capitcim Morgan gcnocQ^nain önt fjct ©olh Dcmocö begon t' ontöallcn/ 
Ijofcnöc ooft Uelc Uan Diui 5CGGcn bat 5c te rug en ircbcc aan 53oo:ti toif; 
ben/ toaarom \]v Oefioot een ffl)t:lüft tjulpmibbel te 30cften. (Cen be3cn 
cnnbe Itet i\p m\ Cmoc gcrecb maften met een tDUte Blag / toelfte ïji> 
7e eyfTciien aatt bc <6oiOjernciii- 5onb met be3e öoobfcftap : Dat indien hy zig zelf 

het Eyland mgc al 2ijn Volk binnen de tijd van vier uuren niet wilde overgeven , zo 
"^' zwoer hy dat hy hem met al zijn gczelfchap om hals zoude brengen zonder 

ymand te fparen. 

TBt0 namibbag.jj ftbjnm ^c Canoe met be5e anttooojb te rug : Dat de 

Gouverneur twee uuren tijds verzogt om zig met zijn Officieren te bera- 
den , na welke tijd hy zijn befluyt bekend zoude maken. «De3C tijb ijeC' 

De Gouver. ïopen 3i)rtbe/ 5onb be <0ouberneur een Canoe met een ©jebcDlag en ee^ 
ncur ver- j^g^ Spanjaards om te Capituleeren / maar eer 3c aan gla-ib traben / ber^ 
"/land" ^ogtcn 5e aan Capttepn Morgan bat fjt» yaar ttoee per3oncn 30 lang al.ö 
<0y3claar.ö totlbcn geUen m plaat5c ban be ttoee ïiic 3p aan Morgan 3en5 
ben 30uben/ 't Inelft Ijanr bergunb tnterb / 5?nbent!e ttoec Capitcpncn ten 
onbcrpanb ban be berenfctjte ber3efiering. <De ttoee Spanjaards bp Mor- 
gan geftomen 5iinbe / 3enben bat Ijaar oBoubcrneur in een bolle bergabe^ 
ring bcffoten Dab l)ct Orplanb ober te geben / nabemaal f)P met geen gc^ 
noeg5antc magt boo?3ien toaef / om Ijct tegen.ö 3ulft een grote Armada te^ 
nen.ö te feonnen Ijouben. 0iaat ftv ber3cgt mt een 3eer emftcUift tidt 
Cajjltepn Morgan be bolgenbe ïirhgölttl 5ÓU gebzupftcn / om baar boo? 
ö'agting ban Ijem en 5nn (8fftaeren tcbetoaren/ 'ttoelfttoacf: DatCa- 

piteyn Morgan met zijn Volk by nagt aan de Brug zou komen die 't grote 
Eyland van het kleync fcheyd , en aldaar het Fort St. yeronimo te beftor- 
men. Dat ter zciver tijd de geheele Vloot onder het Kaftcel S.uita Tirc:^.r 
zoude komen om het zelve te befchietcn , dat men ondertufTchen eenig Volk 
zou afvaardigen na de Batter)^e St. Matheo, die de Gouverneur, wanneer 
hy van 't Fort Jo-onimo na 't Kafteel zoude gaan j de pas zouden affnijden 
en gevangen nemen , en hem dan 'm fchijn dwingen om het Kafteel te doen 
overgeven , en d' Engdfclpc in fchijn van zijn eygen Volk daar binnen te 
brengen. Dat 'er ter wederzijden gcduurig ftcrk zou gefchoten worden , maar 
alleen in de Lugt en met los Kruyd , zo dat 'er ter wederzijden geen fcha- 
de door mogt gcfchicdcn. En op deze wijze twee zulke Confiderable 
Sterktens ? de voornaamfte van het Eyland > in handen hebbende , dat hy 
voor de reft , die van zig zelf in zijn handen moeftcn vallen , niet behoef- 
de te vrezen. 

Morgan Morgan fionb bc^jc boo2f[ag toe/ bog onber boojtoanrbe bat 3e be3eli 

ftaat zijn jjj» gctrouVöelüft 30uben bolDjengcn / of bat 3c anber3iiit.tf geen fttoartf cc 

voordag j^ uerbJagten fjabbcn i bit beloof ben 3e ' en namen Ijaar affcDcnb om aan 

ï).iar »0onbcrnc«r rcftcnfrlinp ban \)m .i^cgottatie te aebm. ^Canflonbjs 

baar 



B o E C A N I E R S. 107 

öaiii' m bcbal Cojpttepn Morgan uat tic gcljcclc Bloot m bc ï^abcn 50UDC 
fiomcn / f n nan 3ijn j^oUt tiat 3c Ijaav oct^t-ö 30uDcn maften om W naot 
Df t ^02t jeronimo tc ïjetto|mcn. ^iij? Ocoou tie5e UalfcDc ^tu?m / met 
Dnopl)oiiticli)fï fcüictcn ^cin Ujct!CC3ijt!cn met [0$ ^ruPD. OcpntieUjli ua^ 
men De 0oUer.ö al öe ^tevluen^ in/ en toicvDen .Tl^eeflec ban Ijct €?- En krijgen 
lanö/ öoentJC al öe Spanjaards in De pei'ïi gaan. Capitepn Morgm liet '^"Eyi.md, 
nan De <0ouüccneui; toeten Dat iw 50» B0U5 üp een moefl maften te Ijou^ 
Den/ toant inDien De ncüctö cchige' Spanjaards op De ^tcaat ftïuamen te 
DinDen / 30 50uDen 5c 3eftetlijft op Den loö li>anDetT. 

^it €planD op De3e tojHe in iwac maot ccftcegen DeböcnDc en allcis in 
goeDe ojüec ceOjagt/ ItegonDcn De iioUcr-^ eenmewtoe€>c?logaanteljan^ 
oen tegen.ö De l^oenDevo / ïiaiuecen en ^cliapen / nu tjn na niet anDec^s 
DenftenDe alss om te Doben/ OjaDen/ eeten en goeDe cier te maften/ Doe 
3e ï^out gel)?eft OaDDen/ öaalDen 3e eenige 4>u?3enonDccUoct/ Uantocl? 
heciS J^out 3e Upec (looftten / geliift 5e te V-oren in 't ©elD meDe geDaan 
lÖaDDen. ^eö anDecen Daagö toiecDen al De geUangencn getelD / en üe* 
UonDcn/ 50 liBannen/ Bjouiocn alö ïJinDecen/ Mict ijonDecDenttointig 
in 't getal te 3nn/ te toeten 190 ^olDaten Dan 't (6uarm3oen/ 40 fjn^ 
töoonDecö Die gettoutoD toaven / 43 l^inDeren / 5 1 ^laben De ï^oninft toe? 
ïjeOorenDe/ met 8 ï^lnDecen/ 8 ^Sanöijten/ 39 Negers particuUccentoei 
MjorenDe/ 27 Negerinnen en 34 ï^inDcren. ïDe itoDerö onttoapcnDen 
al De Spanjaards en 3onDen 5e na De piantagten cni De ftojl te 3oeften/ 
maac De ©zoutoen Ijleben in De l^crft opgefioten. 

TDaac na toiecDen al De 5fo?tificatien ban 't €planD ljc5tgtiat/ en De^ 
toonDen negen in getal te 5i)n/ te toeren l)et5f02tSt. jeronimo ftp De ©2ug 
gelegen/ met 8 ^tuftl^en <6efcïjut / fcDietenDe 12/ 8 en 6 ponD ^ogel-cf / 
met 6 (Djgeipiipen pDec Dan 10 jTüuennetten / ftenebeniei nog 60 jbucf? 
Quetren / met ÉcunD en anDere Hlmmunitie na aDDenant. ^e ttoeeDe 
5f onreö / genaamD Sc. Matheo , ijaD Djic ^tuftftcn <0effl)ut / pDei* fcDie^ 
tenbe 8 ponD !^ogcl.(f, ;De DcrDe en Uoo?naam(ie toaö ï)et $ia(lcel / ge^^ 
naamD Santa Tereza, boo?5ien met 20 ^tuhften <ï3efcRut/ (cljietenDe 
18/ 12/ 8 en 6 ponD i^ogeï0/ Daac Up 10 <8?gelpi)pen pDec toan lo 
^uöquet-^lopcn/ ncïjen.ö nog 90 .iBu^fquetten / ènDeelanDecc<0O2logö^ 
öeDoeften. »JMt ïjafteel toajS ban l^alft en ^teen geftoiitoD / met 5eec 
Diftfte afDuuren/ en conDietom een D2oge «6?agt ban omtrent ttointig boe? 
ten Diep / Da -r toaö geen ingang alö D002 een poo2t met een öalD2ug / 
in 't miDDen ban 't ïü'afleel toa^^ een ^crg Die conDöom Demet3elD toaö / 
op toelfte biet ^tuliften <0efclnit lagen / toaar meDe 3c De ^^abcn ftcnDen 
Defcljieten / aan De Secbant toaef Det ten eenemaal ontoinbaai' / im Doof? 
De ban De l^lippen Daac fjet meDe omringt toajS / en Daac De Eee onop? 
IjouDelijft tegenö aan fïaat met een gcote ftcagt. 9ian Del.*inöfianttoaieê 
jfiet meDe ijeel (tecft/ leggenDe op een ©erg Die ontoe ganftdiift toaö / alö 
alleen D002 een tocg ban omtcent 4 boeten l)2eeD. ^e btcröc 5p02tceö toaö 
genaamD St. Auguftin, boo23ien met ? ^tuftften <ï3efcDut/ fcl)ietenDe8 

O 2 en 



loS Hiftorie der Americaanfche 

en 6 ponti Bfcr. ^C bijfÖC/ OCnaamö Ja Platta Forma de Ia Concep- 
tion , DnU 2^3CotponlJcr0. vDc fcébc / St. Salvador GcnaamD / fiati me- 
ïje met mcci- alö ttocc ^tiilihnn ;Dc f.Ucnöc / oenaamti Platta Forma de 

los Artüleros , mcUC tlDCC ^^tuflhcn. ^C ClQtiïC / GCnaamÖ Santa Cruz , 

Daö 3 ^tuWicn/ m tic ncocnöc/ ccnaamö ciFuertodcSan jofcph, fjali 
6 ^tiihïïcn «öcfcliut fcDictcnDc 12 en 8 ponö ^fa ' netienj^ 2 0:acl* 
püpeu pöcc toan tien Slopen / en zo Mlmqncttcn met jticunö en 5I00D na 
atibcnahf. 

gn Ijet .fDaca^iin toontjcn 5e obec öeUertiatiimjcntiponïï^Snöïirimtr/ 
fieneUeno becl anberc Kmnuiintic / 't tüclh D002 tie noberö aan 23oo:ïj 
gcüiagt tDici-li ; al 't Oefciiut toictti üernaoflö öe ïtoopaacöcn bcrbjanö 
en tic ^02trcffen gcöcniolicrD / uprgexonticrö Ijet iUafleel Santa Terezaen 
Det ^02t St. jeronimo , alluaac 5c aBaat op tifeltien. "^acit na liet Ca^ 
pttepn Morgan ontier50cli tioen of 'fconDccöeacUangencnoohecniae23an^ 

Drie Ban- öijttn 0^1 Panama Of Puerto Ve!o töarcn; Da'ac op töicröcn 'CC ö2tclioo: 

dijten ge. ijcm gcUjiiijt ölc Ijet Hand en De aBegen alöaac ^at tod üehenö toaven / 

vonden om jj^^g ^jq^^ jj^ £,f 3c 5ijn i0tti>en tolltien toe5en/ en Ijem öe toeg na Pa- 

l^'r2?t n^'n^ toi)3en/ 't toeUuntJien 3e tocl toolbjagtai/ beloof öc fin ïjun niet al^ 

namatedie. leen iiot Dc5e flaïjeoip te UeclctTen/ maac öaac en Uoben ïjun Ptiec een 

"«n' sBaneJ patt ban tje Oupt öic 5e 5ouUentieroUecen/ tegcDen/ aibunmei 

De na Jamaica te ncmcn. ^:ie öoojltel toierö D002 De 23anDijten blijDe? 

lijft aangenomen / Die Ocm beloof Den trouto te 5ullcn Dienen / booina^» 

mentUili een ban De Djie/ Die De grootfle ^cljclm / TDiefenrDooiDenaac 

toas" Dan alle / en eec DerDienD IjaD leDcnDig gcraDbjaalu te tooiöcn algf 

een DannijTement op Dit <eplanD. ;Dc5C »6oDlo^e Doo.ötoigt DaD een grote 

magt oDec De ttoee anDcre aaiigencmcn / leDenDe met Imn na 3ijn toelge^ 

ballen / 5onDec Dat D' anDeren ecnig3int.ö 5iin üebel Dojjten tegenfpzeften. 

vicrSchc. Morgan mi Ijet geen fp 3^0t gcbonDen DcübenDe/ bcbal bier ^cFjcpen en 

pen worden ecH 25atft gcceeD te maften en met alle nooDtoeuDigïjcDcn te ber5ien / om 

uytgezon- jjfj 5^aficel ban Chagre , gelegen nm De mcnD ban De ttibiec ban ^k 

K!ftee"ich" "«1'ini / in te nemen -, \\v toi:De Daar met 3iin ftecle iDioot niet na toe 

grctevero- gaan/ om aan De Spanjaards^een agterDcgt te geben Dat ;e fjct op Pa- 

vercn. „ama gemiuit [jaDDcn. «2?p De3c beliepen toiciDcn bicc fiDnDerD jDan 

gclegt om De^e 5i)n 02ijcrc? iiPt te boeren. OnDcrtufTrlien bleef fin met De 

re(l ban 3ijn l^ïoot op liet <^n!anD St. Cathanna , om alDaac tijöinge te 

bertoagten ijoe 't met liaar afgelopen toasf. 

Ober De« hlcpne ©loot IiaD Capitepn Morgan tot XDmiraal geflelD 

eene Capitenn Brodcly , Die lang iw Die <6etoetlen gebaren / en beel no^ 

berpcn op De Spanjaards geplecgt" IjaD / toaar D002 3ijn naam ;o toel om 

Der De Hoberö ald onDer 3!in DpanDcn/ De Spanjaards, rugtbaar toasf. 

Komen in 'i 702K Dagcn na 5nn biTtrcft fttoam tip in 't ge5igt ban 't gr^enDe öafteel 

gezigtvan )y^^ Cïugre bp Dc Spanjaards , getiaamD St. Lourens. tnjt iiafrcellegf op 

'tKaüeei. ^^^^ ftoge^^etg aan De mcnD ban De nibier/ lö tonDoom met paüiTa^ 

Den berflcrftt Die met aacDe ban binnen gcbiilD 5ijn / De jöcrg i^ bobcn 

D002 



B o E C A N I E R S. 109 

liooj «rt 43jagt afccfncljcn W tcctia boeten DCep f 07 Dct Jtaftecl ïteeft 
nianc ccn tiiönna met een aDnlDzug ötc otjec tic^c «02tiot öcen Icgr. 3flnn 
öc Hanöüant Ijccft Iji-'t bicc 23a|iionjS en aan tie ^i:criiant ttoce i He Eunös 
3ijöe tfii t' eenemaal onaemafiltelnli öoo: öc (Icuite öan öc ':23ci*g / en öe 
53oo2ö5i)öc iö öooj öc ïtiUicc omrtnot/ öic Incc ïiccl Djccö ïk*, €)nöec 
flan bc Doet Uan öc 55crö i.ö een (terh 5*o?t met 8 orotc ^tuhlien 45c^ 
fcOut Doojiien/ om 't inhomen in öc ïiinter te ödetten/ toat öiepei:5nrf 
ttocc ^atternen pöec \3an 6 ^tuhhen / öic meöe öc mono öcc 0iUiec öc^ 
fenöeercn. ^Daac Op ^ijn ttoec ocotc ^aïiöup5«^n met alle 3002t üan ^Cm^^ 
mimitie en ïiooj:manfcöappen {tic upt Det omlegaenöe JLanö ïjcrtoaartïJ 
(jelJ2a0t toojöcn) Uoo25icn/ üpöe^c^aftDupi^niööe^capöicinöefBeig 
oemaalJt ié/ toaar meöe men bbVien tn 't feaHecl ftan homen. 9Can öc 
aBctl5ijöc iö een IDaUen bob: hlepiic ^fljcpen / met een (roeöc llnïier- 
oronö/ en (cben of agt baöem toatcr/ en regt boo? öc monööer ittbicc 
legt een grote ïUUp W men niet alö öp laag toatec fian ontöcljUen. 

^e 0obcr0 gingen in een lilepne ï^iaben omtrent een B^.iW Dan 't öa- 
(leel ten ^nher leggen/ en öesi anöeren öaagjS mojgen^ met ïjetaanü^C:: 
ften ban öc öag toleröen 5c aan 5lanö gcset / en marcljeeröen aanflonöcf 
öoo? Ijct 53ofri) cm Ijet Éatteel aan öic hant te be(to?men. ftiaar öoo? 
ö' cngemaïiltciiifinenö öcr toegen / öic 3cer jnocrafHg / Itlipptg en met 
^nrupltcn betoaOen toaren / toaö Ijet al ober öc ttocc uuren in öc namiö^ 
öag eer 3c bp 't ï^afteel ftonöen ftomen ; altoaar gcfeomen 3i)nöc / toiec^ 
öen 5c luftig ban öc Spanjaards met Canon begroet / toaar öoo;; 3c bcel 
j^olh berloren al3o 3c Ijcel bloot ftonöen. ^it berbaajSöc öc itoberögc^ 
toelöig/ niet toetenöc ïioe 3e 't beft 30uöen aanleggen/ toant aan öe3c 3i> 
De toaren 3c genooö3aaht Oct !^afteel te bcflojmen / en ban öc Tjobf öen 
tot öc boeten bloot (iaanöe honöen 3c niet een boet 5onöei: gebaar boojt 
jetten. 23eïialben ^at Dct Itafteel/ 30 öooj öc!e{3clf}:{ Situatie al.ss .^terfttf 
te I daar aan tiw goeö gcöolg öecö toanliopcn ; en toeöerom tt Itceren 
Ö02jlen 3C ooft niet / upt b:e3c ban 0002 Daar iïtJaMier.ö befcOiobt te to02=; 
öen. (ï^pnöcliih bcfloten 3e öc ^to?m en baar Eeben tt toagen/ trcti? 'cv^cikzc 
ftenöc met bet Ztoaarö in ö' eenc / en öc ll^anögranaten in ö' anöcrc fjanö ''^ci'o'^m«="' 
na 't liafleel toe/ maar öc Spanjaards öertoeeröcn 3ig öapper / fcljietcn? 
öc onopbouöelijft met grof en ftlepn <5efcbut / en öc ttoberö om 'er te tcr;ï 

gen toeroepenöe: Kom aan gy Engdfche Honden, \yandcn van God en de 
Konink , en laat de reft van uw Makkers maar mede komen , gy zult even- 
wel deze reys tot Pamma niet komen. Cpnöclüft toarcn ÖC flObCriS gC? 

Dtoongen te retireeren / maar tegenö öen aUonö btoamen 3c toeöerom öc 
;§t02m berbatten / fjopenöc onöer fabeur ban De ïl^anögranaten ober öc 
paliffaöen te raïien. Ccrtoijl ^c bier mcöc be3ig toaren / gebeuröc 'cc 
f en 3eer aanmerftelijft toebal / 't toelft baar ö' obertoinning toebjagt. €en vreemd 
öcr noberö met een ^nl Ö002 en Ö002 öc ^f bouöer gefcbotcn 3iinöe / trofi werai. 
Öc5elbe ftoutmoeöig uPt öcïDonö/ (^toecrenöe/ inöien 't na 3bn 3in uPt- 
Die! / öat Daac ÖC3C fcöoot öuu: 50U bomen te jlaan) toaac op bp eeriia 

O 3 Catoen/ 



iio Hiftorie der Americaanfche 

Catocn / bilt Ijp in 5ün 5ah Daö / aan öc pi)i Ua(t ocmaaUt BcbDcnöc / 
(tali ö?'t i\\ tic liia.iö/ öoe ftali DP ÏJC Pi}i in 31)11 0occ en fcljoot tic5cU 
bc te cuö na 't liaitccl/ en |up(l litoam licsclUc cp ccn Dccï^upjcn/ tic 
in 't Itajtccl (lonöcn en met i3alini|le üiaticvcn ücDcftt toaien / te ballen / 
't tocUi tinau öoo? in b?anti ocranlue en nog ttoeeofö2icl^up5enaanftnf{. 
^it \3iiah D002 bc Spanjaards 30 ti?a til.ö Ijct tocl uoöig toaö niet Ocmerln / 
toant Ijct buu3 boo?tfïaantie gecaalue aan een pactp ^uofirupöö / 't töcili 
öaau öoo? opbUegcntie/ een grote öectoQejiingc / en gem nunöec oiitlUl- 
teniffc aan De Spanjaards betoo35aahte / öie / aUo 3e toepnig toatci: / en 
tie Dianö niet tijDig genoeg ge5icn tjatitien/ niet toitïen Ijoe 3e iït3t lUe 5011^ 
ten ftonnen OUilTcÖcn. tdc flotiec.ö onDectiitTcljcn ijct ongeluh öcc Span- 
jaards , en fjct goeti gebolg ban öe3c 5Bt)l uemcchenöe/ toaren öaac Dooj 
uptnemcnö bcublijti/ en öe3e gclegentijcpti (tecbJijl tic Spanjaards in gtctc 
beclegentljepö en Oc5igDeï'ti üJaren om 't bun? te blufTcljen) toaacnemcn* 
Ue/ bcgabcn ïjaai* fn öc oBjagt/ tragrentie De paUfTaDen in De l)2anD te 
(letten/ 't toclh Daar na Ijaac toenfclj geiulite/ tjoctoel niet 3onuec groot 
beclteev toant ö: Spanjaards ijct 3i2)olft in De <62agt 3tenï3e/ fmcten beel 
^tUftranfren / ^tinhpotten / en j>otten met 25u0!4nipD met b:anDcnDc 
llonten Daac aan ban Uoben neec/ 't toelh menig ïiobcr 't Eebcnhoften. 
(Êbcntoel honDen De Spanjaards öiec Doo? niet beletten Dat De palltfaDoö 
boo2 miDDei-nagt m?:tl alle Doo?b2anD toaten / bJaac D002 D' aacDc / Die 
'ec ban binnen tegen aan lag / ban bobcn ncDec in De vöjagt ftoite / :^o 
Dai 5C nu 50 toei alss De noberjS booz't fclncten bloot (lonDeii/ Die'erDbc 
ooft Dappec ontict loö bianDen. ^it DuutDc tot omtvcnt tie miDDag / alö 
bianncct: De aobetö / 3icnDc Dat D002 ïict buuj een bcftlnanie 232efcn ge^ 
maaftt biaö / met een grote furie ten ^t02m liepen / en Ijoclnel De *6ouï 
b:rneur met een pactp uptgele^en iDollJ Deiclbe liloeftmocDig boo? een tijö 
Veroveren bcrDcDiaDe / 50 Djongcn De ïtoberjö met getoelD 'er op in / en tnaaluen 
hctKaüeci. [)nar epnDelijli ban 't tmtlecl J^eeftcr. D' <0bcrgeblebcne Spanjaards fp2on? 
gen Daar op ban boben neer ban 't ïiattecl / toaar D002 De meeflen De Ijalö 
b2aftcn / toillcnDe lieber op Dc3c b3«3e Ijaar ^eben epnDigen alö cm Hiifé^ 
genaDe biöDen. ^e (©oi'.berneur toai^s in een Corps du Guardcgebjcbcn/ 
boo2 Detoelfte ttoee ^tuftlicn <0crctjut geplaatfl toaren / ï)ter bcrtücerDe 
I]p 3ig nog 30 bcel ïjp f?onDc 3onDcr l'.toarticr te toillen fjebbcn/ tot Dat 
[)p D002 een -iX'ïucnnctlïogel Doo?'t ï-^oofD gcfcljoten toicrD» 

<De ïxobcrö bonDen nog omtrent Dertig .TPan in 't ïialtee! / toaar ban 
'er geen tien ge5onD toarcn ; Dc5c bcrintcDen Ijaar Dat 'er negen of tien 
B5an na Panama gclilugt bjaren om De tijDinge ban Daar liomfte bcftcnD 
te malicn. (^De^c Dertig jBan toaö Ijet oberfcliot ban D2ie iionDerD en 
beertien Die op Dir li.iflcel in <6uarni5Ócn gelegen IjaDUcn / toaar ban niet 
een (Dfficter in 't Jleben geblcben toaöo ^^ 3epDen onDcr anDeren Dat De 
<0oubcrneur ban Panama D2ie toehen gclcDeii tliDingc ban Cartagena be? 
ftomen IjaD / Dat D' Engclfchc itobcrö een Dloot aan liet (üplanD Hifpa- 
nioia bp ccu bcrgaDcvDcn om De ^taD Panama te bercbcren / DatDitont^ 

Dcïit 



B o E C A N I E R S. m 

tjcfit toaö tiooj ccn «Dcfcctcuc ttc ann Rio de la Hache ban 00 ïtobcrö 
)3icci odoyai toaö/ öat De «öouDccncuc op öc3c tijtJitiöe aantlonös' 164 
3l3an met bed j^ooicaaU en 3lninninttic tot bcrftcrïnuG ban Dit ïinflccl 
OC5onïïen ï]ab/ biaac öoo: Ijct a3narni5ocn Uoe 314 ïBan (icift toaö/ 
alle bJdgebJapenïï / bat bc <0oubernci!c ban Panama oolj langö tic ntbia* 
ban Chagre bcd a^olli in bctfcbcpDe l^inbcrlagen odcot Dab / en bat W 
met 3600 5il3an in 't ^ii'ü bp Panama na Daac homfl toagtebe. 

^tt bccobcren ban bit ïJattcd (lonb be sobcriS ijcd öicc/ inbcradiji 
fiina ban 't c^ccn 5e ccbJoon toaccn te bci*Uc$en/ toant ïjaac 3Dolfi tellen^ 
te I bcbonbcn 5e obec be Ijonbccb boben / en t' febentig ö^fttoetflen te öeb* 
ben. Se bebolcn "^z Spaanfche gcbanaencn cm öaac epacn boben ban bo? 
ben nebcc ban be 23crö op ^tcanb te tocrpcn/ en nlöaar fiiuïlen te ora^ 
ben om 5e te begtabcn. ïDe gefiboctflcn bJtecöcn in be ^m\ gcbiagt/ 
ban 't bJdö 5e een <ï5a(lbup.ö maalttcn/ biec baicrben be jD20utocn mcbe 
tn opgefïotcn. «Ooft toictb be öecït tot een piaat.ö ban be ♦èobloofïe on^ 
tugt gemaabt / nabemaal bc nobcrss niet nalieten x^z arme beb?oef be 
3ÖjoHtocn te fcöcnben en te tni.öb?upben. 

(JTapitepn Morgan bleef niet lang na 't bcctceh bec biet ^cDepen op 't 
<j3planb St. Catharina, maac eet DP banbaac bertrolilietïjpalbebooj? 
raab alö mcbc be MaVz en Cazave (baac 5c itieöe in bc5e ïibjnrticccn 
23200b ban öabben) aan 25002b brengen/ op Ijoop ban 'cc bet (önacni^ 
5oen ban Chagre , inbien bet ï^afted becobecb biaö / mebe te boo25icn. capitej-n 
%\ bet (öefcbut liet DP op een 5cbcre plaatjS in'tbjatccfmijten/ om Ijet ^^°'='" 
t' eenigec tijb toebec op te bonnen bifTcb^rt / toant bP toa.ö boo2ncmen^ lhag?e. 
om bit <iBplanb in te Ocuben en tot een itoofneft te maben ; al be J^up^ 
5en bJiecben becb2anb en be gebangenen nam b? mebe ; baac op ging ö? 
t' 5cpl en bbjam agt bagcn baac na booj Chagre , en b' Engeifche a^lag^ 
ge ban 't =öafled 5icnbe bjaien/ toiccb bp met 5ulfeeenbInbfcDapbcban^ 
gen / en maabte sulb een baajt om \\\ be ïtibiec te bomen / bat bp baac 
boo? 5ijn cpgen/ en nog bicc anbcce ^cbcpen op bc bïinbe Ulip/ tvi ver^eyia 
boo? be monb ban be ilibicc legt/ bcc5cplben» ï^et iDoüi en be goebc* ^'j^schip 
ren toiecben gefalbcect / ja baac 50U ban.ö geteecd bebben om 'cc be j^cbe- IJler "nlere. 
pen mebe af te heugen / inbicn 'cc geen bacbe i^oojbe toinb toa.ö opgc? 
ïiomcn / bjaac boo? 5c in (lubben gcffagcn toiecöen. 

Eo b2a Morgan in 't i^afted btoam/ teiecb bP ïJan bc ïtobccö met vordmet 
ncoot geiupcb en blti^fcbap ontfangen. l^p bcbal aanjlonbcf be gcbange* grote bii;d- 
ficn om aan 't toecb te gaan / en 't ncbigc te rcpaccecai / boo2namentUib Kafteei"ont. 
nieiitDc ^alifTaben conbiefom \iz 25iiptentocchcn te maben. ^aac toncen fangen. 
00b nog eenige Spaanfche Baactupgcnin be nibiec W be Spanjaards Chat- 
ten noemen / en bienen om tt boopmanfcbappen tz 0ibiec op en af te 
b2cngen/ 00b om na Puerro Vcio en Nicaragna te baten/ be5e namen 5c * 
en lepben op pbec tbjce ^tubben <0ercbut en bicc 23atTen / oob toiecben 
'cc nog btfc ligte ^rbcpcn en al be Canoes toegecufl om be Hibiec op te 
bacen, ^n bet" !;$a|led totccb biif Donbcvb ïBan / en op "^z ^cDepcn bon;= 

berb 



112 



Hiftorie der Americaanfche 



.ertrckt na 
l'anama. 



Il öctti m Uüfti0 ïBan cclatcn. ^it actjann 3ijnDc/ begaf Cnpit^pit Mor- 

gan 3(g aan 't Ijoof ö Vian ttoaalf ijontictö jl^an na Panama , [jn nam tocp;: 
niO Icbcnomtöljclcn met 3ig/ op öoop öat 5c Op De Spanjaards , tiic iji» 
toifl tiat op Ï3C toeg in ï^inïjcclagen leplien/ genoeg j^ictualte 5oul3eh 
Dinöen. 



XVII. HOOFDSTUK. 

Capiteyn Morgan vertrekt met twaalf honderd Man van 
Chagre om de Stad Fanamd te veroveren. 

Capiccyn /"^ 3Cpitepn Morgan bettCOft ban 't 3^a|teel Chagre na Panama op öen 

Morgan f ^<^^^ j^gn 3louïömaanti tiejaf g;aar$f 1 67 1 . bn (jem ö^ïöcnDe ttoanlf 

■° ' V^ öontjecti .rt)an/ Uyf ©aactupgen met <0efcöut/ en ttocc en öec^ 

tig Canoes. ö' <ï:ec(le Dag aUanccecöcn 5e maar fe.ö ^paanfcDc jRijlen / 
en ïilxiamcn *ian een ^laatö genaamö de los Bracos , alöier ging een par^ 
tl» Uan ï)ct 35:lh aan 3lanö om te f[apen en p^ac 3leDen ecn.ö \m te ceft^ 
Iten/ nnöemaal 5e in De ©aartupgen öeel Digt üp mnllianDcrm im^Deu 
moeten 5itten; ecnige tijD gecud licDücnDe/ DcgaUen ^e 5ig om monDhod 
te 3oelien na De omleggenDe piaiuaoien / maar honüen geen Dictualic 
Uinüen / aï30 De Spanjaards gcUliigt en alleö meDc genomen fiaDDen. "^^t 
Dag / 5önDe D' eerfïe Unn Daar ïxcp.ö / IjaDDen 3e alreeDö 3ulft ten fcDaarff^ 
l)cpD Uiin ilebcnömiDDelen / Dat ïiet gi'ootfte geDcelte ban fjim gcDlnon- 
gen toaö 3ig alleen met een Püp vtabali te bcrnoegen. 

:©e bolgenDe Dng tegen.ö Den aUonD litoamen 3e aan een piaatcf ge^ 
naamD Cruz de juan Gallego, alftier toaren 3c gcnooD;aalit !)iiar Daar- 
tungen te laten bliiben/ naöcmnal De niDicc Doo: gcb^cH ban negen 3cec 
ö3oog b-iaö gduojDen / beljalben Dat 'er ooh beel •:somcn \\\ gcbnllen ba- 
ven. ;dc <êiD3cn 5epDcn Ijnn Dat omtrent ttoce .TDjjlen bcrDer op [jet 
ilanD behtoanm genoeg bjaö om De itenö te ^r anD te Doen ; ïjier op 
bJlerDcn IjonDcrD en feflig ^.m op De Daartiipgcn gelaten om De3elbc te 
betoarcn / op Dat 3e in tüD ban nooD tot een toebingt honDm Dienen. 

^e bolgcnöe mc:gen / >ünDe De Da'Dc Dag / hbiamen 3e alle aan HanD / 
uPtae3epD Die genen Die op De Daartnugen moeften pallen \ aan De3c gnf 
Capitepn Morgan innD:uhlicliih bebel Dat 5c niet ban De Afliepen / en 
aan ilanD 3auDen Ijebben te gaan/ b:c3cnbe Dat 3e D002 De Spanjaards, 
Die 3tg in 't ^ofcl) ('t toelfi 30 Digt toaö Dat men 'er niet Ijon D002 3ien) 
niogten bcrbo:gen ïjebben / betrapt 3onDen b302Den. ZDe;: mo:aen beaon^ 
Den 5c Daar marfclj/ maar men bonD De toegen 30 btoaaD Dat Capitemi 
Morgan 002DeelDe ïjet beter te 3nn om eenige ban ;ün iDoHt in Canocs ,'ljoe- 
bjel met grote moepte en arbcnD) na een piaatè genaamD CcJro Bucno 
te boeren/ gelijli gefcDieDe/ Uniar na De Canocs te rug btoamen om De 

reft 



\ 



B o E C A N I E R S. n^ 

ccjl mct!C u ïjalcn / 30 öat 3c alle tcscnis öeii aUonU tcc ccjcptjc piaatc? 
(lUjiinicn. <Dc öobct.ö toami nu 3ccc Dccccrig om icniQc spaniaards of 
Indianen t' otitmoctcu/ cn €ctliiaccn tc ücïiorncn om Daac üupfi k Xmh 
Un/ natiicn 5c fiaiiUJ Uan Dongcc ücöonöcn tc U)02tjcn. 

m>? iJiccöc öag marcIicciDcn [)ct orootftc geticcltc Dcc ïiObcriS / 0002 
ccn Ijan De a5iö5cn odcnD 5üntic / tc %an\i 1 De rcft Uocreii met öe Ca- 
noes De nttJici; op / 3i)nDe Doo? een anDece (0iD0 cflepö Die altiïD I3002 
\\\}X tooö om aan toeDcc3i)Dcn öcr ütUicc De ï^tuDci-lagcn Dcc Span/aards 
t' ontDeliftcn. *Z!>C3C IjnDDen ooh ï>erfpicDer.ö / Die Udo? De ïtoUccö ijcen 
liepen cn op Daar Doen toel aot caUen/ cntcnminflenDeDarenfcöuucen 
te Uoien ftonDcn toaarfcljoutocn Dat De ïioUcrö in aantoat toacen. a?m^ 
trent De miDDao Utoamen 5e aan een plaatö oenaamD torno Cavaiios , 
Öiec üegon De èiö.ö te roepen Dat öP cc» linDcvlaag Dec spanjaards ijc^ 
mcrfttc / $ijn flem Viecoo?5aaïue ccn ocote blüDfcliap \\\ De Occten Der fto- 
ber.ö / ïjopenöe Dat 3c nu \.€^^ behomen 30uDcn om liaar uptncmenDe ïjons 
per te Uer3aDioten, .ïl^aar Doe 3c aan De plaat.ö litoamcn / bonDcn 5e-De^ 
5elUe Vicrlatcn/ en De Spanjaards gcUliKtt/ nietje aater oeiaten DeDDcnDe 
(tlö eenioe Iceoe leeDerc S^alilicn en cenige ftvunmelen 23?ooD Die 3e op De 
CronD / Daar 3e ococten OaDDen / IjaDDcn laten leggen ; Wx, Doo? Ijer* 
ftoo2D 3ijnDe / DaalDen 3e eenige J^un.öiccf / D002 De Spanjaards Daar ac:= 
maaïtt / onDcr boet. €n riet anDerö UinDenDe / aten 5e De leeDere ^ali^ Lijden g»o. 
ften (pDec Die na 3ijn fmaali toemalicnDe) met grote graagte op/ iatertc"''""^". 
neg cm liet grootjle (luïi UcgtcnDe/ 30 Dat Die gene Die een lecDere ^afi 
Ijcliomcn liaD/ üIp toaö inDien D»V^t* waar cen(tulJUanmogtlief)ouDan 
5>a De giote ban De plaatö ooiDcelDcn 5e Dat 'er omtrent üijf DonDerö 
Spanjaards in mocften ge\Dcc|t 5ijn. |5a Dat 3e nu liicr een luennig ïjaD^ 
Den uiïtgerult/ en Daar 3cllien met Dit Heer óntljaalD / enDeiiongertoat 
gcftilö / trolihcn 3e tocDerom boojt / cn ïitoamen \é aUonDef aan een ^laatö 
genaamD Torna Muni, altoaar 3e tocDer een l^inDerlagc UonDen / Dog 
meDe geliift De Dorige toerlaten- Ee 3ogten in 't tipgelcgen 23cifcïj / maar 
ftonDcn riictö t'ceten ViinDen/ al30 De Spanjaards De boo23igtigl)epD IjaD^ 
\ii\\ gcDnD om niet f)et min(te Dat tot onDcrljouD (Ircfthen ftoiïDe agrer te 
laten. ^0 Dat Die gene/ Die Uan ïiaar miDDaanicial nog een ttuïiie ilecc 
[jaDDen oUcrgcftouDen / DUjDe toaren om 'er Daar aUonDmaal meDe te Doen/ 
cn ccn D3onh toater toe te DiinDcn. Sommige Die nont upt Daar .ïDoe^ 
tercf ïtcuïicn gelDccjl DcODcn/ 30uDen honncn bejagen Doe 't mogcliihUjaö 
Dat De iiober.ö 3uUic (lulihcn Heer / Die DarD cn Dioog toaren / DonDcn 
reten cn Uertecrcn \ 3©aar op top anttooo:Dcn / Dat inDien 3c een^ gcs 
loaar toicrDcn toat DongeronocD toaö/ 3»» mcDc Die 3elfDetocgtoel30Us 
Den binDcn / Die De üoberö geüninhtcn / cerft maften 3e *t ileer D002 nat / 
cn Dan ftloppcn 3e 't tufTclien ttoee ftcencn tot Dat Det ieenig cn toeeft i<s / 
Dan ffDiapcn ;c Det Dapi Daar af' cn bjaDen Oct op ftolen/ ftcrl^en Ijet 
Dan in lilcinie (tuhicö ch fliftftcn Det 30 Doo?. 

^e böf De Dag *iJ mo2gen.ö met Ijet aanD2cften ban De Dag tronitcn 3c 

p tocDcc 



I 



1 1^ Hiftorle der Amcricaanfche 

tocöcc boo?t/ m ütoamcn cnitrent tic miööag aan ccn ^LiatjJ öcimamtT 
Baibacoa , l)icc Uontcn 3c tocöcc öc tellenen lun ccn an^iccc H^inöcrlang / 
öoa mctjc letita en gclnli öe to:riiïe Ucrlaten. ^aai* tonren eenigc fDlan^ 
taaien öi it Ij)' / öie öe öoUcriei D002 en tjooj 5ogtai / niaac honöcn menfclj 
nog ;©ter/ nog tcttoeö liinöcn om Daac i)onaec te baeten. <i?pntieli)l! 
ober al cp en neec oclopcn m alleö öooj5oat IjeüDc.iöe / Uonöen 3c een 
luiPl tic ecr(t ntciito geacnUen fftjeen/ toaac tn 5c ttoce 3aülien .#Jeel/ 
ceniac €arUj en jBsugten ^tc öi; Spanjaards piantanos noemen / nebcngi 
ttoeê grote potten ai^nn bonöcn. Capitcpn Moi-gan , ^tenöc üat cenige 
öan 3ijn Bolft tn nn ömö iMn Dongcr ttiaren / bebal fict gene 5e gebons 
lici\ "fjnöijfn om te öeclcn aan tJic gene öte Ijet meeft ban noïicn liaööm. 
|i>a öat 3C Daar een bjepnig bcrbcrfcljt liaööen/ togen 5e toeöer boojt/ 
m bic gene bic 5toah toaucn begaben ïjaar in De Canocs , en bic in be 
Canoes gebjccd bjaccn / mocften Daar te ïanb begeben. ^u.ö bccbolg^ 
ben 3e \)aat Jflcnö tot laat in ben abonb / toannccc 5c bn een ^lantagie 
ftbjamcn/ baar 5c bic nagt blebcn 5onber icti^ te eeten/ te spanjaards 
30 bjel Dier alö op be bovigc plaat3en allee? bjcg genomen Debbenbe. 

;©c fcüSbc bag bcrbolgbcn 3c Daar toeg ten becie bp ïanb / tm beelc 
bn 3t)arer/ Doetijcl 5c mciigmaal/ 50 om b' ongcmabhelijliDcpb bec toeg 
alö Daar 5\»ahDepb / moetïen rufïen. Orn bc Dongeu niet langer bon* 
ntnbc tegcnflaan / aren 3c bhben ban 25omen en gracf / 50 bat Det elen^ 
big nu met Dair gcfcDapen ftonb. (Omtrent be mibbag btoamen 5e aan 
een pumtagie/ altoaar 5c een l^upsf bonöen 't toclb bol Maïz toaö / aan- 
flonbö tDierben be beuren aan ftiihbcn gedagcn / en 5c aten 30 beel bioog 
üpt tt Danb al£f 5e bonben. ZDaar na toierb Det oberfcDot geliibelüU on^ 
bcr \jaM toerbeelb / brügcnbe Pbcr ^Xlan een gocbc vartp ; albuö Daar 
^crt gcftcrfit Debbenbe / trobben 5c toeber boÖ2t / en omtrent een jl^öl 
Uoo2tgegaan Debbenbe/ ontöcftten 3c toeber een l^inberlaag ban indianen, 
Eo b2a Dabben 3e be3elbe nier ontöeht / of 3e toicrpen Daac MaVz toeg / 
Dopenbc bat 3e nu anberc fpü3e iw obcrbloeb 3ouDcn binöcn. .fiyiar 3c 
toaren gctoclbig in Daar meemng bcbjogen / toan^ ter plaat3': h'rmenbc 
baar 5e b* indianen ge5ten Dabben, bonben 5c nog Indianen nog ïebaief^ 
mibbclcn. iDaar aM b' oberbant bcr ilibier 3igcn 3e omtrent Donberb 
Indianen bic tocg Itcpai/ cenlgc bcr Cioberö fp2ongcn in bc fiibicr om 
ober te 3b3emmen/ en te 3icn of 5e cenige Indianen bcbomen cnagterDa- 
ïen fionben ; bog te becgeefief / boant b' indianen bccl beter te boet 3iinbc 
alö tz noberö/ fpottebcn met Daar en fcDoten *er ttoee of b2ic met Daar 

33ij?en bOOb / rOCpenbe : Ba l Pmos , a l.t Savmia , d II S.iv.wa i Ha ! gy 
Honden) op het Veld > op het Veld, zullen \\y malkandercn vinden. 

ï©e3en bag honben be ïtobertf niet berber b002t trdiben / ni30 3c aan 
b^ anberc fiant bcr nibiec moeflcn 5iin/ om Daar tïepo te lanb boo2t 
te 5ctten. ^uö namen 5e Dier Daar nagtrujl / maai Det flapen toaö niet 
bccl / bog Dcf murmureeccn ober Capitepn Moi -^an (bic \)acit be3C toeg 
gclepb Dab) bicö te groter. SEommigc toilben toccc te rug/ maar an;= 

bcrc 



BOECANIERS. 115 

nttc fttt berfocpcntic/ 5cpDm Ucbcc op tje5c plaatjj te \s)i\\cu (la-\jcn alö 
ban li.iai' onticincminöe af te toiiftcn ; öog Ijaac inocö ücgon Ujctici-om 
te toahlicrcn Ujannccc 3e ccn Unn Ijaac <j3iö5cn öoojïscn 5C0jcn: Dat het 

niet lang zou aanlopen of ze zouden wel Volk en gevolgclijk ook wel Eet- 
waren vinden. 

;occf anöcrcn öancjS mojöctref / 5ijnlic öc fcUcnöe tjag / mnafitcn 5c Iiaac 
(jctoccc Uaai'tiig/ fc'Sietentie al Dnac i^ocr.cf af en Dcp^octJcntic tic (tccncn / 
op Dat 5C niet tocpgcrcn soutien alö 5c ün tic ©panö fitoamcn. ^it ae^ 
öaan jijnDe/ Dcrltetcn 5c tjc plaats? üaar 5c gcfïapcn tjaUöcn/ Die Santa 
Cruz gcnaamö toasi / en lieten fjaac tnet öc Canocs aan ö' anticue hant 
tcc nibicre üjcngcni omtrent öemititiviöri\x>imaiieaancen;Do;jpCruz 
gcnaamti / teitoiil ^e neg al een ftiUi Inccgis öaac lian tiaan toaren / 5a* 
gen 5e een grote 'rodïï opgaan/ tiit gc5tgt baartie tn ïjanr een grote bjcugti / 
J)opentie nu ©ölli en €cttoarenino\3erUloetite3uUcn\)intien; öuömaaft* 
ten 5e 50 beei fpoetJö al0 mogclijft toaö / ö' een ö' antjcr aanmoeöigen^ 

te / 5eggcntie : De Spanjam-ds hebben iceds vyer aangelegt , om te koken 
en te braden 't geen wy van de middag zullen ecten. CputlClijft Ötoamen 

5e moeöe en bestoeet aan 't <ü»02p/ maar bonöen'er niet een menfcDnog 

cenigc (Jrcttoarcn tn/ 5e bonöen tod grote bncren/ maar ttc (treftten !jaar 

tot geen Uooitiecl/ toant öe Spanjaards D'!tJticnlioo:ï)aarV>crtrcftj;t!cr5ijn 

5^unö \\\ D?anti gcftoftcn/ Ijcljaltoen tie.ö ïiontnït.ö" pahïjupsen en .^tallen. 

55De 23eefTen [jaötien 5e metie genomen / en DcitiDcn niet.ö agtcr gelaten aIjS 

«enige Itatten en ï^ontien/ Die jcaanftontt.o'tiootifffiotcnenopaten; emi- 

öeliift lïontjen 3e x\\ öeö lioninltö ^tallen 15 of 1 6 ^otani met Peru 3©ijn / 

en een leeöcre Eaft met 23200ti / maar 50 ti?a öatJtien 5c ban öeselUe niet 

gcï)2onlien/ of 5c toiertjcn (jeel 3ieft/ toaartioo?3:gelocföenDatDca©ijn 

Vergiftigt toaö : tilt maaft e een algemecne berbaajlDepti / toant nu co:* 

Deelöen ^e Dat 3e alle oiibermijDeljjfi moc(lcn berloren gaan. ^cg De 

luare oo:5aaft iraö Dat ^e op tócgalDerljanDebmntglKPD gegeten ïKbüen? 

De 't tDcUt De .ïl^ang niet lion bcrtccren / Doo? 't Djinhen ban De 3i)ijn 't 

3clbc tocer wioe(ten obergeben. (Êbentocl liiaren 5e l)ier Doo? 30 afge^ 

mat Dat 3e Die agtermiDD'ag niet beiDer boo2t honDen öomen / maar ge* 

nooD^anlit toaren Daar tot De bolgenDe mojgen te Dliiben. <©it <Do?p legt 

op De l]oogte ban negen graDen en tbiee minuten i^oojDer bzeetc i feö en 

ttointig Spaanfche .#ftien ban De itibier Chagre , en agt ban Panama. 

*Dit \^ De laafte paatiS Daar men met iDaartuiJgcn ftomen fean / toaar^: 

om ijicr païtf)mi3en gclioutoD 3ijn/ Daar De ftoopmanfcDappaun gelio?;: 

gen en met |Duni-a:;e{ef na Panama geD^igt bJoiDen. I^ier toao^ Capf^ 

tepn Morgan gcnooD3anht 5i)n Canoes te laten / m 5nn öollt / ï)oe 3lt>aB 

3e colï bjaren / te 5lanD te Doen gaan ; maar om Dat ïjn aan D' eene ftant 

bjeeöDe Dat De Canoes mogten (tertoül 3e aftoesig toaren) toeg genomen 

too3Den/ en aan D'anDere ftmt te beel Ooift noDig IjaDDen om 3e te De^ 

ffljermen / 50 Dcfioot ïjn 3e toeg te 3enDen na De plaatö Daar D' anDere 

lagen/ niet meer aljs een Dp 3ig DcïjouDenDc/ Die Dp bcrDojg ' om Daar 

p z meDg 



Ii5 Hiftoric der Amcricaanfche 

metïc in tiili ban nooö atjüijsf te üomien ocbcii. <Ên naticmaal jfcj bccl 

Spanjaards'cn Indianen , \}k UPt IjCt <©02P QCUlUOt toarcn / oy ÖC 11.13(1* 

gclcgeiic pantaoten Ucicn 3tcn / 50 ücbal Capitcpn Morgan öat cccn X>o[U 
Mvt'\]it ;Do:p 5011 ïjc'obcit te lopen of moeften ten nünfrcn ïjonöcrö i\\ 't 
Cctiil njn / upt b2C5c Uan anDer3tntö öoo? öe Dpanöen obcrUallen te too2* 
öen. TDoa öit gcboö toiecö öoo? een pnrtn oUectceDen / uin Oeaecrte om 
jfLeüenomiöticlen te joeüen / manc 5c toaren ülijtie om toecc na' 't iDo^p 
te UUiatcn / al50 3e 0003 een pnrrp Spanjaards en Indianen fjeftig Ocfp^on- 
(jen tDicrtien/ ötc een ban tie tjace aebangen tocg leröen. So öat De tuaït:; 
fieiUepti en 502g ban Capttepn Morgan niet genoeg toaus om alle^ te fton^ 
ncn bbojftomeh. 

ö' 3Cgt(le Dag in De mojgenilcnD / 5onD Capitcpn Morgan ttoee rjon*: 
DecD iRan I1002 «Pt om te 3ten of 'cc op De toeg ban Panama ooit eenig 
©oUi in ^inDedagen berbojgcn lag. .f^a een mnrfci) ban tien miren fttoa^ 
men 5e aan een plaats genanmD Qiiebrada Obfcura , altoaat öanc D2ic 
of biec Dun5enD pijlen na 't 3tnf gefcijotcn toierDen ^onDec Dat 5e pmanö 
jagen/ of ban toaac 5^ litoamen/ lioetoel 3e ban gcboelen toarcn Datje 
ban Ooben ban De 25erg ïitoamen / Danc Dê toeg in Detoelfie 3P toncen / 
miDDen D002 aegcaben toaö/ en 30 eng Dat'ec maat een gelaDen jDupI- 
<ïr3el t' cfTenö Doo? ïion liomen. €iniDclijh Dit fcDieten een toepntg óp? 
DouDcnDe/ ttofelien 3e boo2t tot Dat 3e aan een i^Sofcf) fttoamen. ^ierja* 
gen 3e eenige Indianen 50 ïmcD aio" 3e iJonDen Doo2't ©ofcft lopen om eert 
anDere poft/ Daac 5c b002üp moeften/ in te nemen/ en fjaac alötebo* 
ren f ontïialen. €bentoel toaö 'ec een Ccoep Indianen Die op De plaattf 
(ïanD ïjielDen/ met boo2nemen cm te begten/ 't toeift 5c ooft met grote 
DapperlKPD DeDen/ tot Dat ijaac Capitepn gefttoetfl 5jjnDe/ neDerbiel/ 
en bcetoel t]p aan 3i)n Ixbcn toanïjoopte / 30 toaö ebcntoel 3ijn moeö 
groter aïö jijn Itragt/ toant geen litoartier bègeerenDe/ rigte i)p3ig5elf 
nog op/ en met een onbci-rcl)2onfie moeDjiinAzagayacfgabeinnhemert' 
De/ mcenDe nog een Der Hoberö te DooïfcDieten / Dogeerliutot3ijnboo2' 
Hemen htoam/ toierD OP DooD geffl)oten -, Dit toasf meDe Dct nooDlot ban 
beel ban 3ijn jRahhersf / Die alö goeDe ^olDaten tot Deffïjermtnge ban 
Daar ïariD / fjet 3leben nebenö Ijaar Capitepn berloren. "H^t t!ober,^ 
tieDen baar Defl om eenige Indianen gebangen te ftriigen/ maar al3o 3e 
Deel fncl in 't lopen toaren/ ïionDen 3e Dc3elbe niet agtciïialen. ^n Deje 
ontmoeting DaDDen De ïiobcrö agt DoDcn en tien gehtoetflen bchomen/ 
en in Der DaaD inDien D* Indianen mocDo" genoeg gcljaD fiaDDen / 3e 3011^ 
Den De3e paffagie 30 toel IjebDen Tionnen DefenDeeren Dat 'er niet een Dec 
ïtoberiS 3on liebben ïionnen D002 ftomen. €enige tijD Daar na litoamen 
3e aan een open aDlalite met v62a(!f Detoaffen / Doe ftonDen 5e ban baar 
3ten/ en ontDchteii een jinh toeegcf boo^ upteenpartp Indianen op De top 
ban een 53erg Dint aan De toeg Daar 3e moeflen Doo2treliIten -, tertoijl 
men De gehtoetflen berüonD / 3onDen 3e bijftig ban baar gautofte it^an* 
wen upt om te jien of men eenige ban fjaar bon agterDalen/ Dog al om 

niet/ 



B o E C A N I E R S, xiy 

nfct/ tomit tioo? ïjiiac ge^tointiDcpïi ontfetonmen 5e D<^t/ en bertüonöcn 
ïjaac ftojtö Daar na toccc op ccn anöccc plaatö / roepcnöe a(.ö te Uocen / 

<( //ï Sazwia > <t /<z Savana j Cornudos , Paros highfes : Ka 't Veld ? na 't Veld j 
gy Hoorndragers , gy Engelfche Honden. J^iec bia.Ö CCtl 2150ffÖ CU ann 

töcöcc5ijticn ccn 55crö / op ccn \3an öctocUic ö' Indianen toarcn / en op 

t' anöcrc ÖC 0Ol)Cl'$f. Capitcpn Morgan OCÏOOföC öat ÖC Span/aards t)tCC 

mm m\ (ïBmüufcatic DaODcn / al50 De plaatjs 'cc 5ccc h)ci na geicacn toacf. 
Om titt t' onïjec5ocftcn jonu f)p tem Dontictö jBan iipt i De Spanjaards 
en indianen Dc ttoUccsJ 5ienDc Dc 25ero afliomen/ DeDen ban öelijhen/ 
öisi of 5C een ocijeat DaDöcn toillcn toaöcn. iBaac in 't 25ofcl) ftbmens 
De liepen 5e toeg/ en toieiDen niet nicec öe3ien/ latenDe aan Dè ïtobcriS 
ten b2JJe Doojtoot. (iZ:eöen Den aDonD öcgon ï)et (ïerïi te regenen/ 'ttocUt 
De ïtoUccjiJ fpocDigec DccD Uoo?ttrcfiften / en na ecnigc H^upjen 5oeften / 
om Ijaar gctoccc D?oog te ftouDcn/ maac D' indianen ijaDDcn alDej^up^ 
5en in 0?anD gciïoficn en 't ©cc tocg gcDjcDcn/ op Dat Dejpiobccö/ geen 
j^utï5cn nog €cttoai'cn UinDcnïJc/ gcnooD5aafit 5ün 5onDcn te rugtefeee? 
ren. *Dog na iang joeften UonDen 5c eentge ï|acDec.j$ j^utten f maac nietes 
'ec in te eeten / en naDien 5e niet bcel 3©oUï in Dc5e J^utten feonDen Der^: 
gen/ 30 toiecDen'er iipt pDec Compagnie een jcftecgetaltngelegtom fjet 
getoecc toel gaDe te fïaan. ^c rcfl Uan 't 33olft mocfl in 't open ©clö 
l)li)Den leggen/ altoaac je Die nagt Deel ongcmaft uptflonDcn / naDemaal 
De 0cgcn niet boo: '^ mo^gcnö opfjicID. 

;dc Uoïgenöe mbjgcn met D^t aanüjchen b.in De Dag / toeïfte De negen? 
De toasi uan Desc mocpelpe ïtcpss / ücgaf Morgan jtg tocDec op tocg / 
na Dat 5e omtrent ttoce uuren Vioojtgetrolificn DaDDen / ontDefiten 5e om- 
trent ttointig Spanjaards om Op Haar Doen te letten / 5e DeDen toei Daar 
Ijcfl om 5e te agterljalen/ maar feonDen niet/ naDemaal jcjigDoo^eeni^ 
ge DppaDen/ Detoelfte aan De 0ober${ onbelienD toarcn/ toiften te falbee^! 
ren. €cn laaften fttoamen 5^ op een 8oge ©erg/ ban Dctoelfte 3e De 
EupD-Scc feonDen 3ien/ 3e jagen ooft een ^cljip en fc0 25arftcn Die ban 
Panama fttoamcn/ Courö (tellenDe na D'OrplanDcn Tovogacn Tovogiiia. 
^it gc3igt {M of 5c nn ten epnDe ban fjaar arbcpD gcliomcn toarcn) 
baarDc in Daar een onuptfpichcliifte b?cugDe/ Die nog bermeerDerDe/ 
toanncer 3e ban De ^crg af htoamcn i\\ een grote blafttc Die bol 3©ee toa$f / 
Daar 3e aanftonDö een groot getal ban onDcr De boet fcftotcn / en tertoijl 
D' cene partp De5(g toaö om De ^tieren/ ïjoepen/ §BaarDen en €5clief/ 
Die 'er toel ftet mcefl toaren/ te DoDen en te billen/ toaö 0' anDcre partp 
Ijejig om ^om te ïjalen en bper te maften om fjet bieefcO te tJ?aDen ; 
't toelft 3e aan (luftften fncDen / en op [jet bper toierpen / en eer J)a pajS 
ïjalf gebjaDcn toaö in 't %i\f flingerDcn Dat fjet b-ocD Daar bp De mono 
nccrlicp / toaar D002 3c eer Canibaien aijs Europeanen gcicftcn. i^a Dat 
3e ftaar Honger nu ter Degen geboet DaDDen / bebal Capitcpn Morgan Daau 
marfclj boozt te 3etten/ jcnDcnDc tocDcr bijftig 5l^an boo2uptom te5ien 
tf 3e eenige gebangenen fionDen beftomen / toant öp toa^ 3ccr berlegen Dat 

P3 ïj? 



1 1 8 Hiftorie der Atnericaanfche 

!jp in tie ritö Uan negen Dagen nieinnnö Udö bonnen üchomcn cm [icm \3m 

bc magt ^it Spanjaards tc becigtcH ; omtccnt Den aUonö ontDchten 5e om^» 

trcnt (ïx^tc IjonDcrö Spanjaards Dic \mt toeriepen/ maat 3? hontien niet 

Komen in 'c Decflafln Ujat 3e 3cpfcifn. Uoit^ Daac na öregen 5c De (*Coo?n ban Fana- 

gczigt van ma In 't ge3igt / toaac op 5c begonnen ban bieugDe te fel )?ecutoen en tjaac 

aescad. i^QcDcn om !joog te toecpen/ alö of 5e alrecDe De jöicforie bcbogten en 

Ijaac boo:ncmen bolbiagt IjatJDcn. Ee begonDen De Ccompctten te (Ie? 

feen en De Ccontmelö te roeren om Daar Iikuqö te beter im te D^uhlien / 

op DU gelupD Utoamcn omtrent Duffig i^uptercf upt De .^taD omtrent een 

jBiOJquct fcïioct ban Daar af/ Die meDe een Crompe'tter bn ijaac tKb# 

bei'iDe Uiflig iieten opbla5cn/ toaar na 5e De i^oberö toertepen/ Pen-os i 

Nos l'crcmos : <!Dat tö: Jou Honden! Wy zullen malkander by komen, 

^aar op bettroDöen 3e/ beftnlben febcn of agt Dte omtrent Daar blebm / 
om op Daar bctocgtnge agt te geben. vDe Hobcrö befioten Daar Dier ne^ 
Der te flaan en De nagt te Campceren / met ongeDulD na De moigen toag* 
tcnDe / toanneer 3c boojncmenö bjaren De ^taD t' attacouecren. 

^e ticnDe Dag 'ë mojgenö b;ocg Det ©olü in 02Dcr gcfrelD Dcbbcntie / 
trohlien 3c met Ofltinöe Crommelö en blicgenDc ©aanDelsf regt op De 
^taD aan. jRaar een ban De a3iD5en bcr3ogt Capitepn Morgan De grote 
toeg niet te brillen DouDen / al30 De Spanjaards 5efierli)li Daar eenlg ©olft 
i\\ l^inDerlagc gelegt DaDDen ; Dn nam De3e raaD aan / lnc;enDe een an^ 
Derc toeg D002 't 23ofcD / Doctocl Dc3elbe 5eer moepelijli en bcrDjtetig biel. 
<©e Spanjaards, 3ienDe tegenjU Daar bertoagting Dat De nobcr^ een anDe^ 
cc toeg genomen DaDDen / tonrcn gcnooD5aaht Daar te gemoet te trefUwn. 
l^aar magt befionD in ttoeeaüöguaDjonö/ en bier ï5ntaillonö öoetbolD / 
eii een grote inroep gctergDe ^tieren/ Die D002 een groot getal Indianen , 
Haifilagten cn Negers booKgebicbcn ttiicrDen. ;De ïfobcrö bol moeDö en 
in goeDe 02Der boo?ttreliUenDe / Dtoamen op De top bait een Denbel / ban 
toaar 3e De ^taD èn 't omleggenDe 3lanD ober3ien ïionDen. i^ier ontDeft> 
ten 3c De magt Der Spanjaards , Die 3e ongeljih groter alö De Dare bon^ 
Den/ toaar D002 ^e eenig^intef met b2e3e bcbangen bJierDen / cnDe^enDag 
aan een gocDc uptbomfl bcgonDen te ttoiiffelen / 3c 3agen nu Dat 3e D^i^c 
3elbe in groot üebenogcbaar gebiagt D'iDDen/ en Dat^e moeften óf ober^ 
binnen / of fneubelen / toant ban een 3DpanD Die 3e 30 ;cer getergt / en 
aan toicn 3e ^0 bed toiccDDepD gepleegt DaDDen/ lua'tfgcengenaDe'teDO' 
pen. ^e moeDigDen epnDcljiD malDanDeren aan en bc'floten De ï>nanD 
flag te leberen / toaar op ^c Daar in Diie Dopen berDeelDcn / ;enDenDe 
ttoee lionDerD Boecanicrs , Die 3ecr net ffDieten DonDen / boo2 im ; Duö 
trobhen 3e De ^eubel af en De Spanjaards te gemoet/ Die Daar op een 
fcDoon blab iDelD intoagtcDcn. Slo Dia toaren De rtoberö niet in De blabtc 
geftomcn/ of De Spanjaards, een groet gefcDieeuto maDcnDe enroepenDc 
Raken met Viva el i^tv / Lang iccf de Konink! biclen met Dc i^uiHcrn OP Daar aan / 
de Span- j,j,g töicrDcn aan cci\ fDoeraö gedut / Daar De paarDen niet tocl D002 
ie" Bu'" ïionDen Dometi. U^c ttoee DonDcrD ilDan Die De boo?togt D^ttiDen / na> 
^ ^ men 



BOECANIERS. 119 

men 5ê Tjtcr toanc / en Uccjonöcn liet gcbcot» ^c spanjaards bcrtnccrtrcn 
3tg öappcr / en tcljcn Daac uptccflc Ucft om tn te bjefecn en Daac in ïjiis?^ 
02ö?e te bienrjcn i öaac op begon Ijct iDoetUolft t' abanceeren om öe f^up^ 
ten» te fccontieeren / maat toiectjen öaar in ban ö' anöece €roep 0obec.i2{ 
bcrDintjecti / öie ?ig met ïiaac beconöen in tetoiftftelcn. ïDaac op h' In- 
dianen öe ;^tiecen ban ac^mm op tie ïlober.ö meentten in te Ujnben / öorj 
te tctDe €coep ïtobcr^ss Dit ^ienöc / feeecben Mq om / en een fcftiiliheUiö 
Ocfcii:ecuto m.ihenbe en met Ijaac Baanbel^ toajcnbe/ ooli eenige frljo- 
ten op be^e heeften boenbe/ maahten 5e öe3elbe 50 berfcljiüu bat5e3ig 
tn fpi)t ban ö' aanboecbcrö omficetben en toeo liepen/ bjaac opb' india- 
nen $ig mebe op be bluat bcgaben» J^et oebCQt omtrent ttoee uuren ge? En beico- 
tuurb tKbbenbe/ toaö öet grootfte gcbeclte ber Spaanfche iiupterp ber* ^<^^^'°^'^^* 
flagen en \it re(t op be blugt gcb:eben; fjet ©oetboUi bit 3ienbe/ en bat '"""'"s^* 
ïjet onmogelvb toaö be ï^obcr^ langer te ftonnen tegeultaan / fcöotenDaac 
JBn^ouctten loö / en baar op bc5elbe tocg toerpenbe ;ogt pber na een gocb 
Deen liomen. ^e ilobcrö Uiaren ia cscw fiaat om 'er t' agtcrbolgen / 
3ijnbe boo: be lange togt en 't gelebene gcb:eö 5eec bcrmoet'b en afgeinat ; 
maar liregen ebentoel nog berfcljcpöe spanjaards ^u geen luinö ^icnbe om 
na Ijaar 3in te ftonncn ontblugten/ 3ig in Ijet ^Uli (bat langö beftanten 
ber nicpne ïtibieren en iBoerafTen baar omtrent toaft) berbojgcn Dab^ 
ben / bjclhe 3c 3onbcr genabe boob Hocgen. <!renige ^Bonntüen bJicrben 
mebe gebangen boo? Capitev-n Morgan gcb^igt ; maar D? boof boo? Ijaac 
fiermen 3nnbe / bebal 3e te boo2fcl]ieten / 't bjelfe ooh aanflonbjs gcbaan 
toierb. 6o2t!S baar na bJicrb 'er een Spaanfch Capiteini boo: [jem ge^ 
ï)2agt / bic te 3cer fcïjcrpeliili onberbaaagbe / bi53onberlüli toaar in be 
magt ban \ik ban Panama beftonb / bie baar op ten anttooo^b gaf bat 
ïiaar ganfcljc magt bcflonb in bier ïjonberb paarben en bier en thJintig 
Compagnpen/ pber ban lionberb iVi^m ©octbolö/ feö^onberb indianen 
en eenige Negers w geftelb biarcn om ttoee bui'3cnb ^tieren op b' En- 
geifche in te b?i)bcn/ en Ijaar baar boo? in Confufle te b^jengen/ bat 3e 
op bcrfcljepbe plaat3en in be ^tab iïetrendiementcn gcmaaftt Dabben/ 
en eenige -25atternen met bed <ècfcfiiu berbaarbigt / bat 'er op be toeg 
tik 5c boo2 ntocflcn een ïtcbotite baae? met agt .i^ctale ^rutilien en bijf^ 
tig ^a\\ <Ov Ut rapo2t gaf Cauitenn Morgan aanflonbö 02b2e een an^ 
bere bjcg te neiwcn / maar eerft 3ag ï)v 3i)n (Croepen toeber ober / en bi^ 
bonb ï)ct getal ber boben en gelitoetllen bccl groter te 3Jin alö \]p in 't eerfl 
gelooft Ija"?. 33an be Spanjaards bonben 3e fejs Ijonberb boob op be plaatö 
leggen / bcljalben be gehbjetften en gebangenen. XBt ïioberö Ijaar getal 
iiu^ berminbcrb 3ienbe / toaren 'er in 't minfl niet boo? feleunmoebig ge^^ 
toojben / maar in 't tegenbeel met bieiS te meer mocb ontfteljen / ;tcnbc 
toat groot boo2bcel 5e tegenef Daar Bnanbcn beliomen Dabbctt. ^a bat 
5e nog een iMennig geruft Imbben/ maaltten 3c ïjaar tocber ftlaar om mi 
be ^tab te gaan / en 5toöcrcn malftanber toeber op nicuto tot be laa|lc 
b^oppel bloeb gettouto en bp te 3iUlen blijben ; Ui^ trolifien 5e toebec 

boo?t/ 



120 Hiftoric der Amcricaanfchc 

boo?t / ncmcnlie al tjc oebanacncn met ïjanc» gjn öc ^tab fiomcnti^ / 
Ijonbcn $c gcotcc tcocnilanö alö 5c ceDaot DalJöcn / toant De Span j aards 
IjatJöen op tocci'cljcrïJc plaatsen in tje ^taö^dojfltocetiiiacnaemaalitmet 
<5efclnit tocl Uoo?3icn/ 't toclh met ^cljjoot gclaöen 00 fjaac m ü^m^ 
Den/ toaac D002 5e n'tiec (tap onUecmijtielnh Ueel aBollimccjïcnDcrliesen, 
^it openüaac ^IcbenjsioelJiïiic/ nog Ijet oe3iOt btin 50 bclc tile aan liaac 
5i)ï)e neerUicïen / ïion Da^it* niet beletten öat 5c ocjlaliia aee.i oroüö toon? 
ncn ; en alljoetoel lie Spanjaards niet nalieten \}an onopDoiitïeljifj te fcHte* 
ten/ en allejs te öocn Dat \}n.u mooeliili toaö tot tegentücer/ 50 luaceit 
Veroveren 50 cUeiitDel na een oebcot VJan tijic uuren öenooti5aaïu !)et op te (t^bcn / 
de Stad. en te itoUericf ,iiDce|lec üan öe ^tati te laten/ tie alless dooö joegen en 
Uerflropöen öat Daac tcijenjef (lonti. D' ^i.itooonticr.ö öatJDen Ijaac befle 
goetcccn na bcctiec afgelegene en Uecbojgen ?3Iaat5en Uersontien ; Doctoel 
5e tn öe ^taU nog lierfcDepbe 3©alif)uy5en bonöen opgepjopt ban aller^ 
Danbe ftoopmanfcïjappen, Eo ti:a ti' eerfte fiitt^ obec toajef/ liet Mor- 
gan 3iin 30oll! toeöec bp een bergatieren / en bebal Oaac op grote (iraffc 
geen a©ijn te p?oebcn. tDe reUcn bie Ijp baar ban gaf/ toaö bat D? hen* 
nitTe bcftomcn Dab bat tic Spanjaards al be a©ijn bergiftigt Ijabben. %U 
Doctoel men geloof be bat O» be5e bO025iatige ojber gaf om ^c bjonften- 
fcljap in 5i)n aDoili te betDinbccen / nabemaal Öp niet toifl of bc ppanö 
niet toebcc 50U ftomen» 



XVIII. HOOFDSTUK. 

Capiteyn Morgan zend eenige Vaartuygen iiyt op Roof 
in de Zuyd-Zee. Verbrandde Stad Panama. Ro- 
veryen en wreedheden door de Rovers hier geplecgt. 
En haar wederkomll aan het Kaflcel van Chagre» 



N 



■H bat Capttepn Morgan Xit nobtgc o.2ber.ö in be ^tab gefielb fjab / 

Ocbal Ijp bijf en ttoimig ^m een grote -Barlt/ W bjMeegtoa^ 

ter in be mobber ban bc ï^aUcn bjaö ülijbcn fitten/ uptteü:en# 

i/ie door gen. ;©c5clf be bag omtrent be mibbag bccb ï)p Ijepmelijft op berfcOcn* 

Morgan in tic plaatscu bc Diaub in be ^tab Hehcn / niemanb ixietenbe bJie ^z ;§tiip 

brandgcfto. j^^^j ^y^y -^^ [jjgj^jj ^j^fcu / Uccl Hilnbcr luat tiXitw Morgan iiab om ï)ct 

tcM wör . j^ jjj^ ^ ,j ^^jjj ^i^j^ j^^ jj^^^j^ liupbigcn bag onöeïicnb i.ö gcblebcn. ï|et 

bpec nam 30banig toe bat "tegen;* ben abonb't grootltegcDfciteber^tab 

in ligtc blam flonb. Capitepn Morgan , liemerhcnbe \i,^t liet jDolli uw 

aan5ien ban besc baab een fitnaab oog op ïicm I)ib / gaf boo2 bat be 

Spanjaards Ijct 5clfcf Dabben gcbaan. Beel ban 't iDolli \im\\ Oaar bcfi 

om be blam te blujTcDcn/ en boo? jjet laten fp.M'ngcn met :BujBihriipb ban 

ccnige 



B o E C A N I E R S. 121 

ccnföe l^iiP5cn ijct tooo?tlopcn te öclettcn/ öog nlleö te Uergecfsf / tonnt 
tocinneci; öc t^fliiO in een ^ttnat maat Dcfjoii te ïicgten/ 50 toeren öc 
^uP5en binnen tie tijD Uan een hik of ttoce alle m tie D?anö en toel Dcia^ 
m holen ; alle of De mecfle ]^up5en in öejc ^tatj toaren Uan Cederhout , 
net en öeftiö opgeöoutoö / en Uan Dtnnen 5cec ïioflelijli met ^cDilöcrpcn 
en (Capijten Ocljanoen/ öie öe Spanjaards niet ïjatiDeh Uonncn toeg Ween 
en nu altcmanl 0002 öe Ulam becjlontiert toiccOcn. 

TDa.ii: loarcn in tje\;§taö feUcn iBnnncn ï.iloo|ler$f en een öjontoen/ 
ttoee fcljonc jfeetRen en een <6atlDupss/ De ïjcrftcn en ïilODltcrc^ toai*ett 
lian binnen 5ecc lioflelijft l3erciecö met ^cljilDerpcn / maac öet «6011D en 
^tlüectoerh öaDDen De iBonnihen meDe genomen. J^iec toacen ttoee 
Dup5enD Deftige oBeDoutoen / Die Doo? f)ct gcootfle gcDeelte Uan ^cct cijfte 
i^ooplicDcn bctooonD toietDcn / en Dan nog D;jie DupienD gemeenc l^ipf 
3en/ en 5eet Ueel ^tallen Dan jDoerlieDen Die öet ^ilUcc ban Da.ic na De 
^ooiDhant Dingen ; ronDoom De s^taD toacen ^ecr Ueel UnigtDave 23oomi 
gaarDen en bcimaïielijïjc iCupnen / Die aan D' ^ntooonDel-.ö Ijet geljecle 
gaat D003 een Uecmaftelijfi ge5igt en aangename ©engten becrcDafren. 
^2 Genouecfen ïjaDDen ecn 5eec flan3ienli)h J^upö tot De Neger èatiDel itt 
lie^e ^taD / 't toeiii meDe tct De gconD toe nf ü2anDe s DeDalPcn al De5e 
<0eOoutocn toieiDen 'et nog ttoee ïjonDecD ^aïiD«P5en Doo? 't M-^^tt \}':u 
teecD/ en met De5elDe Dele ^laUen Die Ijaac Daac in UecDo^gen DaDDen/ 
met een onnoemelijfi getal ,:§ahhen met 0ïci\ / Die Uiec toeften Daac na 
nog fmeulDen. =^ct gcootfte gcDeelte Dcc ï^cUecüS CampeecDen geffaDig 
eben Duinen De ^taD / geen anDece gcDagten ijcDDenDe of 5e joiiDen D' een 
of airtjece Dag Dooi De Spanjaards tosDcc DcUogtcn toojDen/ Diesetoijlen 
Dat in 't getal De ïioPeciS Ueu oDectceften. 5^aac gehtoetftcn lieren 5e in 
een ïjerli Diengen Die rog (laanDe gebleDen toaj:? / D' anDece alle Doo? 't 
hpit DecflonDen 3t)nDe. «Dit geDaan jijnDe / 3onD Capitepn Morcan een 
Conbop Pan QonDecD en Pijftig jHan met eenige ©ictualie na 't Éatleel 
ban Chagre , om Daac ïjet nieuto^ te brengen Pan 't innemen Pan Panama 
en 3ijn geUiüïtige oPertoinningc ; Dc5e Ccocpen totec-Jen een (luli toeea.ö 
bupten De ^taD uptgclcpDc gcDaan / onDectufl'cöen3agen5ePanPecccto'el 
grote Ccoepen Spanjaards Doo? Ijet ©elD Deen en PJeec lopen / Dog toan* 
necc men maac fcpön begon te miifeen om na ïjaac toe teftomen/ Plug* 
ten 3e aanilonDö 50 cais 3e ïionDen Pan Daac af. tDeö namiDDagjj fteec^ 
De Morgan mct 3ijn Croepen toeDec in De ^taD/ opDatpDcc3ijniloge# 
ment toeec mogt nemen/ toelbe 5e nu fttoaliift lionDen PinDen / al30toep:: 
nig ï)uv5en De DjanD ontliomen toacen» «©oe begcnDen 'ec ecn pactp in 
De pupnpopeti te to?oeten Pan De PecbjanDe en ingePallen ïl^up3en / 0!=» 
toaac 5e noa een gocDe bupt ann fi'bcc en gelD/ 't toelh De Spanjaards in 
putten Pcctioigai DaDDen / PonDcn. 

«De.ö niiDeicn DaagiS 5onD Capitepn Morgan ttoee Ccnepen upf / pDec "y ««^ 
Pan IjonDcvD en Pjjftig 0ian/ om De gePlugte ^ntooouDeré op te 3oeften. pc"J'°^n; 
;E)e3e D' cmleggenPe ©elDcn/ ^offcljen en Reegen Doodlopen ïjctJbenDe/ a-insvoon- 

\ ^ Q. Ucec^ 



122 Hiftorie der Americaanfchc 

éersoptc ftcccöcn tbJ« ötiQi^n tisjtic iw te rug/ met imt 0:cncicnïic ober te tWc 

zoeken, (jonücrö ccUangcrcn / 50 .fl^d-niai / ©2outecn nla. ;^^l2bci>. <De^clf öc ïi-ijj 

fetorttti meüc ceit öer ^vlteii/ Ö002 CïptfeïJrt Morgan in te ï2!ipli-^cc 

0e5ORï3en/ töeöcr te rtig/ mctic üjcn^entic öne aitiicrc Surften Cte5CGc^ 

nomen O^ötien ; iHaar 5c 5£iut5cn tiej: |3:M5cn riaarn Ijcöutn toillcn gcueii 

Een Rijk cii Hoa l>2n ivKec Op öc lioop to? / iscoï een (ötUlrocn/ 't torllt iririifui- 

eaihoen icufdifft oHtliDmcn tcias/ aclntien 5üriöe met öciS fïor.inft'? ^tlUer / ciial 

hel'"""' g^iiljaeclcn en Dcff c ooeöcteh bnn öe Uo:2itami\tte ^ogplicöen ban Panama. 

^oï! tonreii'er Jri re ^eiijönen irtmetticücrdecfclenbanljiinr^öcrh/ Dc^ 

ftnvintie tn nemaaftr <0ouö / ^ilüer en aüöcrc öinacn ha'A gro^c loaac:» 

tjen. ïDtt ^fl)io tono' maar ailecn met feöen ^tuhhcw «öefcDst en tfcn 

of ttoaalf .fBitcQuctten l3DOï5icn/ 3nntic ooit niet biel toegetaheiti / niet 

anöerss Ijcböcnöe aiss 5ijn <0n53er5Cplcn / öaar en öobcn ïiaöiien^e nroat 

oeö?eïi aan Uerfcö lyater/ n.iöcmaal ljaar<;§ïcc})/ me 5c met /ebcn jBan 

om Itjater uptacionöcn Ijatröcn / tioo: öe Jioberö genomen toa<$ -, Uait 

tie5e fcb.n ai^an tnais Ijct Dat 5e öit Oerigt ontfirgen/ en ö' oiimogeliift^ 

Öepö öat ïjet (^allioen / tntiicn 5e 'er gagt op maaïtten / ïjct fton ontho*: 

Door haar men i maar 5e Ijaööen groter lltH om 5ig bol en ^ati te 5»,ppai / en öaar 

eygen agtc- j^j^ ,^g( jj^ g^btitigcne Spaanfciie 3[^20UbJen booz tê brengen / alö 5ulft een 

""^ ""^ ' groot boo:tïCfl te üeiagen ; boant öe^c eenige pjjjjj toasf meer böaarb alö 

al öet gene öat 5e tot nog toe tit Panama en ö' omleggenbe i!»!aat5en be^ 

fiomen ïjabben» ^eö anberen öaagsf ebcntoel berouto brftgcnbc ban [jaar 

onagt5aaml)c|ïïj / ruflen jn met alle fpoeö ï^ar 55arR toe cm bet éal^ 

Itoen óy te moeiten/ maar te bergeefiss/ al50 De spanjaaids tbjce bi-gcn te 

boren bennijTe bcftomen b^böen bat be ïlobcrjJ met beel ©aartungcn in 

Eee toaren/ en baar oy na berber afgelegene en onbebcnbe^iaat5enge^ 

blugt toaren. 

Nemen ee- TDe j^oberiö bottbett aanb' <^nianbat Tavoga en Tavogiiia berffbcnbc 

tmge Barken ^garfteii mct goöbe boopmiinfcliappert geinöen'/ bic 5c alle namen en tot 

Panama opb!agten. ^llbJ.Mr 5e am Capttcnn Morgan een net berftaal 

öeben ban at 't gene boo^geballen toaö; bc acbangcnen bcbefliaöen 't ge^ 

^c)}\K/ bnar bi^^bocgcnbe t:if: 50 5c(wlnft ini^tentoaar bet Gaiiioen als? 

boen toacf / bog bat na alle fcbiin öet ^elbe jui Mm anbcre |)laat5cn met 

meerber Bolft ^on beifterfit ^ün. to»tt betooog Capitcnn Morgan op 

nteuto al bc ©aar^wrujen b:c i\\ be Siaben ban Panama lagen im te 3cntf 

ben om Fjet op te 50ebcn. TI^jc 2?arf{cn / bier fn 't getal ^ijnbe / boo:^ 

5cgfen ni b' omlegacnbe ^nnen en S^abencf ^^nber bet te bonnen binben / 

boaar op 3e na ngt bagen in ^ :e gcioccjt te bcbOcu / bcffoten na Tavoga 

Ai?mcJe en Tavogilla te gaan. ï^ier bonbeh ^e wn rebelijft goeö .'^fbtp ' niciiUï* 

c*n Schip. j^(jg- yj^i, payi-a g^ftomcn / en gclaöen met ^rabencn / 2cep / ^nnfter en 

^ioliupt/ ncbencf tbointig bnp^enb (ïiiftljcn ban agtcn/ 't boelb 5e 5on? 

bcr be mfn(!e tcgenflanb namen/ en met be5e bwin tot Panama bcerben 

cenig^ln^cf bcrer te bjeben/ boclocl nog iKel mij$noegt bat 5c öet Gaiiiocn 

«iet Ijabbcn bonnen agtcrljalen. 

m 



B o E G A N I E R S. 123 

l^ct Coitbon i3;it Cipitcpn Mm-gan na i)'?t 'öiiltcel bnn Chagre gcson? 
ten Ijnt! / tsrcctrc omiccnt ta* 5clUe ttjö toeteer te rog / 5ixr oocüc tijïiin^ 
CC nicijc Ojcngcnrif, Wmt tcctoyl Ctipücpn Morgan o? m^ ilcp^ na 
Pai.aina toiï.cs / Daöticn ttc (jcncn tie öp in 't BaUcci Uan Chagre gcïntm 
iJ.-.ti/ tlDcc ^athcn untgc^onöcn om re lini^tTai / me een Spaanilh ^cljfp dc Rovers 
liomenfee t' onn^Dcren janflontisf giagt öaac op waaftten / en m in 't ce* ^oc chagre 
3iöt Han 't i^aflcd üerbolotien. ;©it Doo? tic iJoDoc? irte'tn 't üaüecl toa^ Jrcd'"een 
ren Demcrïit lünöe/ lietciï W baac op annftonïü^ t!C Spaanfche 3öïag töa? spaanfch 
jen om öaac öoo? !jct ^clnp 't toclft U002 öc föacftai blugteöc / te fcetcc J^chip. 
te teö^icgcn i en U' ntme Spanjaards , mceuentie ï)nar tocblugt cutter ftet 
ifenjlcel te nemen / rnahten D.^ac ttoo? tn "t net en toiertien gcUangai. <2)e 
3l.iDing fea.j 't ^c^cvfyc ^cïjtp üettC'';.ti in montsJtct? / en ntctsj don aange^ 
namcc aan tjie Dan 't Ö^eel 5ijn alcf W/ nat^miaal 5^aIi*eet!cgrcotge^ 
biih Daar aan üe^tcutsen te Ujtren. <©it goeö geluft l^an tsie han Chagre 
Ctaf oo2^aa?i aan Capitei^n Morgan cm Inngec tct Panama tebiijtjen/ en 
öoo? 't cmlcggenöe Éantj te tlropen. €n tfctoijl tiie bnn Panama ti«tj te 
Sï^ahö t)C5tij toaccn / 50 ln^^ren tJie öan Chagre bcstg met Uapcc?'cn cp 
öe |5oü2tf Ece, Capttcpn Morgan ^onö ïïagelijfiïS ^artpen ban oljec öe 
ttoee lioutiati ^l^an ui>t/ en 50 D?n ti' ecnc |)artp te nig fttnam/ (icnö 
t' miticre gcreea om nn te gaan / toaac öoo? 5e in fto?ten tiyn Ueel i^üfi- 
fecmmcn e"n ge\3angcnen Dcfttoamen / öte 5e jcec to^ticïijft pijnigden om 
iiaac te ïioen seggen toaac öaac crgen tiljs meöe tje goefcren ban ijaac 
nieöe-^Surger^ gcDleben toaren. I^et geöeurt^e fjicr öat een nmie Dlcetr vreedhcyd 
In l)et ^utJ.ö Uan een l^eec ban aan3tcn gcbonöen töfei'ti / tstc in öejc al^ '°' ramma 
gemeene" liertocrctngc een (€nffeta 55?oeïi ban 5iin .^eefïer ïjaö aange^ s^p^^'^s^- 
troftïien baac een ^ilbere Sleutel aan fjtng. Ep fit jienöe / b^oegcn 
ïjem toaat Ijet CaDinet bjasf baac tic5e Sleutel toe tjoo?tre i Eijn ant^ 
iMoojö toasf / bat l\? niet toj^i toaac 't ^elbe gebleben toass / maau üat ïju 
te5e tï53oeït in jijn fï^eefteuö i^^uwö binbenbe leggen / Dp be ftoutlj^pb UaS 
genomen cm 5e aan te tcehficn en te bjagen. ^»j geen anöec fln(bJODjti 
lipt t)cm ïimnienbc trefefsen / ttiiptcn Ijem 3iin 3tcmen iipt \]ct Eib / boe 
I)ón\3en 5e een touto om Mp i^oof b / 't toeUï 5e ;o ïang tceb?aanbcn tot 
bat ^ün (Oogcn 50 bift al$f €peren baai* npt jtoollen/ en boojbcjepüni^ 
gingen non geen anttooojb na ïjaac 5ïn tionnenbe Oefiomen/ Dingen 5e 
l)cm Op 'i\n ^Vim\\]\\2 %ctit\\ op/ gebenbeïjem in bieoniijbelijfte pijn nog 
eeii onteibaac g::tal ^aq^it ©etbolgenij fncbcn 5e jijn jèeucf en C>oi'en 
af/ en ^engben 3nn 31ange5igt met b^Tibcnb flroo. oBpnbeUjft boe be5e 
arme Slijbeling onbec be5è onberbjageüifte Piinen begon te be5b3üften èn 
iiz fn^aoU te bcrlie3en / en be^e oitmenfcJjclijïie 25euïen nu ooit alle baop 
bnicren dabben om eenfge beftcntenilTe upt bem te 3uUen honnen balen/ 
gebotren 3? een Neger sm ï)em te boo2|leften / ïik een epnbe ban baar vip 
bigingcn en ban 5jni ïcbcn maabten. (0p be3e toij^e epnbigben inebc 
bcel ant!cce ban bic elenbige ncbanncnen öanr baiTen/ 3nlbe Cragcbpcn 
ijn gemccne bcmiaab en b02t<5b3ül "ban be5c iioberjs 5ijnbe / bie in be*c 

Q.2 ijaac 



I2j^ Hiftoric der Amcricaanfchc 

liaac töKclJÏjetjcn noa ^cre noij *Oii':crlïom fpaartjcn ; tsc 5l^cinn(ftcn en 
^?ic(lcc0 oaüen ^c mtnoet htoarticc al.ö ccnioc anöccc / mi 30 5c ccn «lan^ 
mcchfUjfic fomnic aclD^ Ddo? Daar aant5ocn toiftcn op te Djcnacn. ^e 
aèioutócn/ intJicn 5c Daac onfuPiicce begeerte n(cttoiiticntoc|ïaan/ totec^ 
ten niet betec ai^lJ^nïïcltï. ^n Dtt point gnf Capuepn Morgan ijaac fteen 
0oeU ercmpel/ koant tnliinrec caurjc mocje ©2ouU) gcbn^aen en Jn'3ijn 
tegcntooo2lJtgljeyi3 geb^agt ixijertj / gcb:un!ue f)n qUc mttöelcn / 30 toel 
Datüe al^ 3aatc / om 5c tot 5i)n toiUe te fecijaen ; tot beoeilinoe toaae 
toan / 3Hlien ïdp ccn ftoit ïjerftaal öoen üan een ©2:uiue ïx>icn<s Deugt» m 
(lantbaftigljcpö t^opf i^ UcvGCfenDet'tï bctjoojtic oefielö te to02öcn. 
Deugd en (8ntJcr öc (jctiangenen Die 0002 De ïlobcrö ban Tavoga en Tavogiila tot 
ftantvaftig- panama gcb2agt totctDcn / toa0 een OjeDel 3Ö20iitoe Uan gocDc ftaiiD / en 
eSspVan- Ö^"^» minDcc Deugö en eccbaacDci'ö / 3e toa.d jong/ en 30 fcDoon Dat'ev 
fche vrou- mliTcDii^» toepmn.e tn Luropa 30uDen te Dtnïjcn 5i)n w Ijaac oücrtucjfen. 
««• ^aac iBan (Die alDaac ccn Uan De üiM^ l^oopUcDcn Ijoaö) Uan DunjS 

en na Pcm gebaren 3ijnDe om 3ijn fioopljnnDel tcD^übcn/ 3otoa0"3Pmet 
cenige ban [jaac 3D2icnDcn op De ïtomfte Dcv aobct.«s gcblugt. Eo D2a 
toaö 5e boo2 Capitepn Morgan niet bcrfcljencn / of ij» toierD ttiet een on^ 
' feupfcQe begeerte tcgcnö tjaar ontftcften / en bcfioot fjoat tot 3ijn toil te 

ftcijgeni !)ier op liet öp fiaac in een ©cttreh {rtlecn biengen en gaf' er een 
js'egerin Cf ftoartc i320uto om op [jaar te paffen/ cnïjanDclDelj.iarmct 
"alle refpect met Daar flaat obcreenfjcmenDc. ;De5e arme beD20cf De ©20uto 
LaD met bccl Diblien en tranen Dat 5^ b? ïjaar ©2ienDen en anDcre ge- 
bangenen mogt gcDupöbcft tooiDen/ b2C5cnDe Dat De5c onbcitoagtc be* 
lecftljcPD ban De BcbcUicbbcr ncrgenjs anDerö toe 30U rtrcWicn alö 
tm Oaar ftunefjeuD lagen te leggen. jTRaar Capitcpn Morgan toiiDe 
tn gencrlcp toi)3e Ijier na lupjleren/ maat bcbal Dat men ij.ijr met 
mccrDcr 50?gc al.ö te boren 50U oppafTen/ en ïjaar ban 3i)n cj^gen £afcl 
fpii3igen. 

«De5e <Dame liaD ecrtijDö 3ccr b2eemDe gcrugtcn hjcgenjj Dc5e noberjS 
OCD002D/ alö of ïiet geen mcnfcfjcn toaren, maar vii 3ag 3e tocl Dat 3c 
geen gcDaamc ban 23ec(lcn IjaDDen/ ooit begon 3c toat beter gcDantcn ban 
Ijun te ftrijgen / 3icnDe De3C grote bclccftlicnb cngeDicr.fligDcnD b?^^ Mor- 
gan , Die 3e ooli menigmaal bn «öoD engeruö(C{i25rtii3hoo2Dc3toccren/ 
in toicn 3e mecnDe Dat 3e niet geloof Den. JCangaaiiDc De nnmcti b.in Ro- 
vers en Dieven Dic mcn Dun gcmecnli)!» gaf/ Daar untef 3»» 30 3cer niet 
ober bcitoonDcrD / bJctenDc Dat onDer alle 55atien in De ganfe De aCÖcrelö 
nienfcDcn gebonDcn bJicrDcn Die «ÖoDlcoö en tot Det gocD ban Daar cben* 
na.ilien gcncngt toaren. «öclijh Dit / toaö mcDe Dct geboden ban een an^ 
Dcre ©20uto tot Panama, Dic/ ccr De ïtobcrö Dier Dtoamen / gemccnlijft 
plag te 3eggcn Dat 5e 3eer nicutojögicrig toaö om ecnöcai Rover te 3ien/ 
iiaDemaal Daar at^an menigntaal tegenö [laar ge3cgt DaD / Dat Det neen 
mcnffben toaren gelnh anDere/ maar in 't tegenDcel onrcDelijfie ^Secftcn. 
3©aac op De5c onnoselc t>20uto / ;o Daad 3e een Dc3er Hobcrö gc3icn 

DaD / 



B o E C A N I E R S. 125 

1^50/ fitltlï lUtCtcp: Jefus zegene my! deze Dieven zijn cvea gelijk de 

^C5C Ualfcljc bcleeftfjcpö toan Ctipitcpn Morgan tccjcn^ üc^e jD^oulrc 
bccanöcctic in 't fto?t (aclp liet tiihtoil.^ ga.n met tjic oenen Die pKtem 
öccccn en niet UerlinjQen fiomïen) iw een ^ticOarifcljc toaeetiljenö. jBant 
na ^üt W Ö2fe of\na tiagen na een tjaactoas'ftomen behoeften/ enDaac 
met toelc ocplc ^ifcourfen ontierljoutien en tic ijolbjenging üan 5iin onliuui 
fcfje Oeceerte \jec5c0t Oaö/ oeït fjaac beel oBouti en ^utoeelen ï)nö aah^ 
ceöoten/ toelfec tioo> i3C5c Bupfcïje ©kuüj berfmaaö en actoepoccti/ en 
5iin üegeette met l3eel öeleeftljcpti en bctmoetiigc en ^ctiic^i untti2u!i5clen 
ban öc tjanti gctoc^cn toicttien : ^0 ücranöcrïjc ï)p anndoiiöö ban Coon / 
liiepaenöc ïjaat mét tiup5cntieröanl3c toKctiDetien en Dacöe U.^nDciinoic /. cp 
aile toclïtC 50 öitlUoefemoctitgamtooojïï gaf. Mijn Heer, sepöcBp/ mijn 

Leven ftaat in uw handen ', maar wat mijn Lichaam aangaat , ten aanzien 
van 't gene gy van my begeerd , zult gy eerder de Ziel door uw Wapenen 
daar van affcheyden als dat Ik uw verzoek en begeerten zou toeftemmen of 

inwilligen. Morgan öit öaac öeltiöatiig bi^im Ijotentie/ tJcbanjaatban 
'cc befte hleticren te bccoüen / en tn een liup(terc fltnRentre ï-ieltiec te Ujcr* 
pen / altoaac fjaac 50 toepnig fpij^e en tijanU tocgctieelö toterö öat 5e 
litoaïijft Det 3leUcn öaac bp ïion beliöuöcn. Onlici: t!e5C Darbc en IstoaUc 
bejcacningcn bati tie5c t!cugti5ame ©joutoe <öoti öagciijlvö om geöulti en 
(tantDajliglicpD. ifRaac oTapitepn Morgan nu f eencmaaloUcrtupgti ban 
Uaac luipfcï) üoojnemen / en ö' oo25aafi ban 5ön Darbc fjanöel met [jaac / 
gaarne toillenöc betjebïicn (nabemaal beel ban 5i)n ©Jicntien met fjaac 
(laat öcernfö Oebbenbe/ öüm öaac o\jer aanfpiaften) gaf boo:/ öat $p 
5ijn l33tentihjWjcpti en 5agt3tnmgïiepö mtob2up6cnbe / met be spanjaards 
onöeciing Ucrflanb en <ö:o2cefponöentte Daö geljouöcn. ^h ben 5clf een 
oog-nctupge liiec ban getöceft/ en 50U nopt gebagt Debben bat 50 
bccl bup.9l)cpb en rrantbvi|ltg!]cpb tn bc aBecclb te bfnbcn toaö inbtcn 
mijn epget^ öorcn en (öogcn mp baar niet \ian bcr5cfiecb ïjabbcn. i©og 
ban be5e onbecgclyhclijfie 3ü)2outoe sullen top in t berbolg kW meec 
jeagcn. 

sla bat Capitcpn Morgan nu bolle b2ic toefien tot Panama gctoecft capitem 
Öab / bcbal Ijp alle bingen tot 5ün bcctreli geceeb te mafien. ^^ gaf Ia(t ^S'zio 
ac\n pbec Compagnie ban 5ijn jDolö / 50 bed ïaflbjagenbe 23ceflen op te gereed om 
^ocben alö ncbig bjaren mi be l\im ut plaatse te b2cngcn traai* bc Ca; ^^ vertrek. 
hce0 lagen. Omtrent te bescr tijb toaö lucr een groot gerugt / bat een ''*"• 
aanmerlicliif^ getal bcc itcbcrjS boo^gcnomen Dabben om Capitepn Mor- 
gan tebcrlatcn/ en fjct ^cDtp bat been in bel^abcn lag te nemen/ en Eent-za. 
baar mebe in be Eupb-Eee te gaan ïtobcn tot bat 5e genoeg Oabben ; en ;?n™d" 
ban ober Ooft:;Jndicn toeber in Europa te Ijccren, (^cn toellicn epnbc 5c ontdekt. 
becl jTJonbhcll / ^iisltrupb / 3^cgel0 en alle anberc Ammunitie Dp een 
bergabcrb en in berfcliepbc Ijepmelijfte plaatsen berb02gcn Ijabben. 2£liS 
mebc ccni0 sbiaac <6efcDut om Daar baar mcbc op 't een of anber <epf 

Q^j lar.b/ 



^126 Hiftorie der Americaanfche 

lanti/ *t tocUi ijanc tot qcw fcljupl- en Uccüiijf-piaat.ö 50U fionncnfeicjicn/ 
te bcrflcrlicm 

<©it Uco2iicm:n 5011 5c{icrlp tot 'cc ö:iatJ acftt>ntcti 5iln / tnincndTnpi^ 
teun Morgan uïct tjjötg t;oo3 een öcc meïïiflanïjecö toa<*öctDa?r|i1).i«toö 
oetoo>öcn / tonac op \p ücUel gnf öc |ï>?fïen Uan't ^rïupaf tch,ip].m 
en te toccb?antcn / Dcncbenïf al a'antcre ^aröen tic in öcl^ilien lagen/ 
toaat öoo: t)P tit ljoo?;iemcn UertjöelD:, <©oe 5onti Ijp eeuige spanjaa.ds 
uut om gclb op te $oe{icn/ 50 oni iwac jeifis alö fj.ia'citicüe-ccc.waenen 
en öe «öeetlclö^ien te lofTcn/ Daac en boPen tiePal ijp al 't <0ctcljiK ban 
öe ^aJj te becnaaden en t' onb^nplt te mafeen -, ter ^dPc tijtj ^o ^b ïr^ ooFi 
eea jleclie partp upt cm öe a3oiibecneuc Uan Panama cp te 5beüen / ):m 
toien botiöfcliap ton.ö ingcbjagt Dat Op liccfcftcptic l^inUcciagen gclegr fjaïï 
op öe tocg ötc 51: te rug moejïen. #3ac öe3e pactn ftceröe {^o:t.ö öaac 
na tocöeK te vug/ 3cggeaöc öat 5e öe mtntle teiicncn Par. 3oö.ini,ic inn? 
öerl:igcn niet ge-ien ïjaööcn/ tot bcpcftint^g toaac ban fciagtcn 5:cciuge 
gcbangcnen met ï)^ar/ luellje bcrhlaacDen / öat te g.5cnöe ^cuba-ncui: 
toel boojncmcnö toaït gctoecfl om cenlge oppofitte bn De toeg te maliën / 
maar öat Ijet aOoUi öanr toe gefcljilit / ontotlltg bjaö gcteecft om lj:t ^cl* 
be in 't toerh te flelien / 50 öat \jp bp gebjdi bati noöige miööelen gencoö^ 
5aaht toaö gctoeett MP boo?nemen te il^-rfKn. 

Ze vertrek, (^p öcn bjcc en tbjinttgfïcn ban ^p:joftöeImaanö öeö ^aarö 1671. 

venranPa- )y^^i^Q\^ Capitepn Morgan Pan Panama, Cf ecröcr ban öe piaatoöaaröc 
^taö Panama acftaan tjaö/ met 5ig nemet^.ije l)0!iöcrö bijf en t'fcbcntig 
.ïX>upl-<!?^clö gclaöen itict <Öouö / ^ilbcr en aiiöcre liO|lcIijHlicö:n / nc; 
bcn.ö fe<s l)onterö gcbangcnm / 30 j>>annen / iD^rubJcn / litnlercn alö 
^(abetn ^ie 3elf öe öag febjamcn 3e aan een ttibier öie omtrent ten 
iXiiW ban Panama , Ö002 ecn aangetiame blahte loopt ; !)ia (leiöc Mor- 
gan 5ijn 33olft in goeöe wöer / 50 öat öe gebangciten \\\ 't nitööen htüa^- 
men/ en ban öe itobcrcf aan ailc 3nöcn onirtiujö toicr'ren; altoa.u* niet 
nnöcrö geljoo:ö toierö eI0 bcöioeföe hlagten/ teeencti/ fjitjïjcn ra bange 
3ugtingen ban 30 beïe 3!>?oubïtn en Binöeren / öie geen anöere gcöantcn 
Uaöiicn of ^c 3Ciiöcn ö-:02 Caintenn Morgan toeg gcb3crö en alcJ ^^^labcn 
berficgt bsoiöen. ^cUalten öat ötc rlcnöige gebangcnen ^eer grcte Ijon- 
ger en öü.ifr motTrcii m/tjiaan / 't bJclb Morgan ijar.r met' boojöagt öecö 
liiöcn cm 'er öiesf te éeröcr te öbiinnen Ijet'i^anf^oen öaar ijn 3c l)oofö 
boo2 ftcof b op gcflclö fjaö / op te brengen, ideel ban öe öioiibicn ba; 
öcn Morgan mct tvaucn en geb:geji Inmen/ öatl;pbcgtoiltercelatcnöat 
3c na Panama tócöcr mügtcn Iiecrai/ om alöaar met ïiaar jTianna re Icr 
ben in frroo-ljtirteii öie 5: toilöen opregtcn. ;TBa3r fjn gaf ;n!antb)oo:b: 

Dat hy hier niet gckcmcn was om klagen en kermen aan te horen j maar 
om «cld te zoeken; dat ze daarorii behoorden het zelve op te üócken waar 
het maar was te bekomen en het hem te brengen: dat ze nndcrziiits haar 
verzekerd mogtcn houden om na zodanige Plaateen vervoerd te zuilen wor- 
den , daar ze liever niet wilden zijn. ï^e bClgeUöe Öag öflt 3C fiaac 

mar; Cl) 



Mma. 



B o E C A N I E R S. 127 

marffft toctrcr Dcgtmnm/ Dcotsn mcöc ftct hlascncnficcitifnopnicuuj^os 
tiAnia tjnt Dct lj:;t fir^rbile l^n't D>'mi tot nKticiij?3ai 5011 ü.lDoocn licLibcit. 
.fBnnc (JTnntcïïn Morman {,-10 ren |Tii« tot toepma mcïj.liiticn öcncgcn) 
to:i5f öiitic Dco! tn't mir:fïc riet fcctooocn. Ec tr:!ificn in Dc3ClfDc ozDcc 
nicf te tooccn Itoo^r/ b.iD:ttC!^.tic b' clcnMgc Spanjaards bpna op pticc jlap 
tioo: ïje no\>T3 Konö en üimiVi) gcfTagcn / cm fniiU- (Icrficc fe boei] u?02t^ 
Onar?, *Dic fcfwic en taivj^^anlc 5Bwiitoe Cnnr top VJ::n tocacncf ijaac 
onUccgcliiftcIüïtc ftantlja^tcR^erö en ftu)»s:«ïjct'ö te Itoren )ia'A gefpjohcn [)cD= 
ben/ ititcrb tuf-f^i^ tto:e ïïObcr?$ cp ïjaac 5clf Ijan ö' nnterc gcöanac^ 
nen afac^onbccb meöc gcban-jcn toeg rrcticerö ; 5e öeeb boo: ftnnc ftlng^ 
ten be 31 ügt tocticrgalmcn / roepenbemcnfamaal bc ncüerö toe/ en jen? 

bc tegcn.Ö" ÏJlin: Dat ze aan t^vee Geelïtlijkej in vvien ze haar betrouwen 
gefield had , order had gegeven om op een zekeic plaats te gaan , en 20 
veel geld te halen als haar losgeld kwam te belopen , -dat deze beloofd had- 
den het zcWe getrouwelijk te zullen volbrengen , maar het geld bekomen - 
hebbende ? hadden ze in plaats van het haar te brengen , 't zdve op een 
andere wiize ? en om eenige van haar ej'gen mede-broeders te lollen , ge- 

bruykt. Tj^^t^t Muplc baaü bec oBecftcUjljen totccb boo? een ^laaf / bw 

een 252tef aan be Uoo:5e|»be 3©:oulne luagt/ ontbeïit. I^aac hVcitm en 

b' oo25aaft ban be5T!be ?an Capttcpn Morgan tjcljenb gemaaht 3ijnbe / 

O02beelbe ï)^ Tjct bientliij 5ia ^<'i^t o? t' jnfozmeei-en / en 't 5elbe UJanc De? 

binbenbe / boojnamertliift boe l)p f»ct boo: bc gc5cpbe <ï3eefleliiftcti (tjoe? 

löcl cnbec eenia-: b?u5claatiöe ontrcOulbIningen a\$ bat 5c [jet gclb inaac 

V1002 een liaci of tJjoee Dabben genomen / binnen toelftc tijb 5e toebec nn? 

bere fommen gclb.gf bactoagtcnbe iD.iren/ om ïjct toebct te betalen) l{oo?? 

bc bebefltgen/ (Iclbe Ij? be ©20utoe (bfe öp anberö booigenomen liab ReSpaan. 

na Jamaica te boercn) in b2JJfjcPb / maat bc ttoee <öcefïeliiften moeflen in ^""^^ ^''°'^- 

Daac plaatö gebangen bhjbcn/ bic I)p na fiaac bcfbienfleh Oanbelöe. vryheydèe. 

5^a bat <Ö^apiteprt Morgan tOt aan [jet <©02p Cruz , aan b' öebec ^ct fteü. 
tiibicrc Chagre gelegen / geliomen toasJ / beeb f ju onbec be gcbangeneu 
een bebcl af Itonbigen / bat pbec ban [jaac binnen te tijb ban b2ie bagcn 
5!jn tiönt5ccn 5011 IicDDen cp te b2cngcn / of bat 5c anber5i'"!t.sf na Jamai- 
ca 5oiiben gcboecb to02ben. (OnbectiïfTclien gaf fju mebc ïaft om 50 beel 
Rijs en MaVz baai* omtrent bP tm te betgabcrcn alö tot ©ictiialieering 
Ijan $ijn ^cïiepen ban noben toaie?. 3^icc D2aatcn een bcel bec gcbannc? 
nen Ijaac lo^gdb te berbe / maar bele anbccen honbcn fjet Cfclb niet bp 
een ï-riigen. <Dp ben bijf ben bïïn Jfentemannb bccKet D».* bit ;©02p en 
bccbolgbe 5!jn mi^$ I met 5ig neme ibc al be Oitpt "^xt fjp ftonbe / alss 
mcbe c:nigc nicu\»c gcbangcnen bic Ijp liiec omtrent beTjomen fjab / met 
W ban Panama bic ïiaac 0ant;oen nog niet betanlb fjab^en. .iPaar be 
ttoee <öec(ïdijfecn bic ijct gelb ban be boo2gcmelbe BD^outoe miöb?unfit 
[jabben / luierben b2te bagen baat na boc2 anbcre personen / bic meerbec 
Tnebclijben met fjun aio" 5P met anbcrc geljab Ijabbcn / geloft. «ï^oc 5c 
fjalf toege ban 't J^ificel ban Chagre gcltomcn toarcn / bebal Capitenn 

Mor- 



1 2-8 Hiftorle der Americaanfche 

Morgan \)ct JDoIIi tc mourtcccn/ en Doof ö tooo? Ocofö tien <jBctï af tcnc^ 

«icn Dat 5c met Dn \\m\U 5cif tot Uc toaaröc v>an ccn ^cOcUiiiij ijnööen 

fiötcc oeljoiilien. l^ict mctc nog niet Ui'cnocot/ naUcninal Dt; toifl Dat 

öat 5oon toan 30oUt 'et ntct V>cel na 3011 Ujao^n om ecu Ualfcije CctJ upt 

Épocn tooo3tJeel te tioen / UeUal Dp V^tt een op 't naulüfl 30 in üaar Ble* 

öcccn ölö 25uU3alifïen te ïïoo?5oeften / en op Dat lJC5C o^t-eï tioo^: 31311 mcr 

öc-malihecö niet hlüalijïi tnoot oc'^omen löo?ljen / liet ö? toe tiar t)p 3elf 

tot in 5i)n ^cljocnen tioo25oct totccti ; ten lie5en epnöc UJievD ün oemeenc 

tocjlemmina upt pöec Conipaonic een per30on oeli03en om al ö' anïiere 

f ontier3oehen. iE>e hranfchc ïioüerö tiic in ï)e5e torjt adjMpcn fiatiöcn/ 

, toaren met tie3c niaiujc p?acti)h Dan oni3ci-5ocUina Deel Utoalijti te üicöen / 

maat öoo? tien ^e 3aocn öat Dnac getal tc lUcnn ijoaö om 3ia tcgcnö ö' En- 

gelfche aan tc ïianten / toaccn 3c oeöluongen 3ig t' onticctocrpen eii Ijet tce 

te laten. ï)ct outicr50ch getiaan 5i)ntie / gingen 3c toctjec f ^cljcep en 

Komfn wc iitoauicn op Uen ncgcnUe Uan Eftitemaanb tooo2 't ïiafteel Uan Chagre ten 

chae"" ^Cnlier. l^icr Uonöcn 5e nog allc.ö in goctic (laat / uiJtgc3ci'tj öc gcfttnct; 

^ ' (ïcn tie 3c op Iwx Dertrcft öaat gelaten DnDïïcn/ ïian tóeUie Ijet gcootjle 

getal aan Daac luonöcn tnaren oUcrleöcn. 

3ian|lonti.i* na 3i)n ftomfle aan t)ct ïlia|tccl ban Chagre 5onti Capitern 
Morgan ecn gcotc 25ai1i met alle De gehangenen Die Dv op 't ocnianD St. 
Cacharina bcliomcn l)nD/ na Pucrto Vcio, ïian Dcd3clf0 gnluconDerö een 
aanmcrhdijhe fommc gciDö epfTcDcnöe Poo? üianDfcDatting ban 't ïtafïeel 
ban Chagre , Daai* ijp alööoen toaö/ DzepgenDe Dct 5elbe anDcciintö te 
bcibJocttcn ; toaar op Die ban Puerto vdo ten anttooo2D gaben bat 3e De 
minfte penning Daar boo? niet toilöcn Detnlcn/ en Dat D'Kngcifche baac 
De bujt meDe Doen mogtcn aiö 3c bJilDcn. 3X)anr op ccn bccDcelingbanDeünnt/ 
uordvcr. Dic 3e iw Dc3C geïjccle "üepcs bchomcn DaDDcn / gcmaalit toicrD i rlat 
dccid. «Compagnie / en bcvbolgcnö rtier pcv50on in 't b?5cnDcv 3i)n Deel Daar in 
ontfaiigent:e / of om beter tc 3cggc\i / ontfangcnDe 30 beel boe: fjaar Deel 
nlö Capitcpn Morgan Ijaar gunDcn. aBant De rcft ban 31)11 mcDc-mnfi; 
fjcrö/ 3clf!$ Die ban 3ijn engcn ,5öatic mnrniurceiDcn ober De3c 3ün Ijan* 
Deling/ en ont3.^gen 3(3 niet licm i\\'t aange3!gt te bcrbJiitcn/ DatbnDe 
Dogtr.ct bcflc '5;ub."ieelcn liaD agteu en boo? I)em 3clf bcl)onDcn. at)ant 5eoo:Deeli 
red mis- Dcn Ijct onmogclijti te 3iin / Dat Daar lioof D boo: Doof D niet meer alö ttoce 
"Knu.r ï)3"ö'-'r'3 ftuWicn ban agtcn 3011 tocliomcn/ ban3Dbcclrij{icplonDcriiaen 
' Die 3e gcDaan DaDDcn : tocüic ftlcpne fommc 3e al te gering oo?DeeIDén / 
booj 30 l'Cel arbenD en gebaar ald 3e DiiöDen uptgcftaan. 'XOaar Mor- 
gan liet Dc^e en Dicrgclijbc lilagten 3i)n Dcbc^öorcnaauDorcn/ boo^geno^ 
men DcbbenDe om liaar 30 beei mogclijb toaö te bcözicgeii. (CunDelijfi/ 
Morgen het MmXic ^ÏQ ^(\f ^M bclc bcrifpiiigc 1 ban 3iin iDoUi onDcrluDjpcnV en" liet 
misnoegen ncPolg Daac ban b2i:3cnDc / ooiDcclDc l)i» Dct niet bculig booï Dem om lan* 
vKz^cÜe* Ócc tot Chagre tc bliiben / Dieö bebal \]v 't <6fffDnt ban 't X$a|lcel aan 
560C2D ban 5i)n ,§cl)ip te bzaigcn/ De JDaiU-n om bcr te lucrpen/ De 
(Cimmccaatijc te beibjaiiDen/ en alless Dat 5c bonten te ruineeren. "^it 



I 



B o E G A N I E R S. 129 

aeöann 3iP^i I begaf Dn 5ia.[;e?mcUjlJ aan 250020 bnn 3ijn qtgcn ^c!)ip / Gaat au 
en 3onöci- trc mtnfle ficnniff^ aan 5iin tnetie maliferrsf tz gcbicn/ (in!i |;]lï '^'^o^- 
in ^ce/ tDo?öcnDe alleen öoo? ö^ië of bïec ^clj^pen-upt De tjccïc Bloot 
ÖcUoloö / 't toclft (50 M tre Franfche jtg altoo.ö inöeelDen) trc 3iiiïic itj^i^ 
ren die nebenief Capttcun Morgan tjaar Deel fiitiöcnöcliatiinïietDctlebccl 
Der Oupt Dtc 5e in öe bectiecUng aotcc ö^Oouöen fjaööen. 5^c Franiche 
50utïen 5ig oancne op Morgan en 3iin gebolg toiUen geto^ohen \}%\mi 
ïnöten 5e ïntn tn Eee fjaöDen liomcn t' ontmoeten i maac 3e tDaceii \im 
alle nooD5aftelnïiÖeDen Uec|lofien/ en ïjaODen genoeg te ö:cn om 50 bcel 
piobifle 11)? een te feciigcn Dat 5e Ijaac ïHepsf na Jamaica fionDen goeö ma- 
ften/ naöcmaal öp Öaac ban allejs onUoo?5ien gelaten Da^J» 



XIX. HOOFDSTUK» 

De Reyzc van d* Autheur in zijn wederkeeringc n^Ja" 
maica langs de Kuil van CofiaRica. En 't gene hem op 
die Reys meeft merkwaardig ontmoet is. 

CUpftepn Morgan gaö onis al t'pmen in3iU6eene!fnlifoefiaa^gei; 
laren / Dte oni3f lebenDig tioo? oogen jlelöe iuat beloninge De <0oDi; 
looofienD in 't epnDe berötcnD ; toaac D002 top DeljoojDcn geleerD tê 
f) üüen Din 0115c Daöen in 't toeöomenüe te Uecbeteren en 02Dcntlnft aan te 
ilellen. iBp toaren in 3UI& een nooD geb^agt Dat pDec Compagnie / 30 
Engeifche alö Franfche , geDtuongen 5i)nDe ijaar 5elf!Sf te lielpcn / 3ig ban 
malftnnDcc mocften affctiepDen/ en bccfcïjepDe Compagrien namen bec^ 
fcIjepDe Courfen tn Haar te rug rep3e na Jamaica , om W^ te beter De 
6011 te 5oehen. ^e partp Daar ^h onDer bef)oo?De / (lierDe langö De ï^ufl 
ban Cofta Rica , 50 om monDlioit te 3oehen/ alömeDeom on^i^^clnp in 
D' een of anDer ber3eïicrDe plaatö te b?engen om fcljocn te ma&en/ al50 
't 5elbe 3eer bupl en onbehtoaam tot scplen toajS getoojDen, ^nöo^tcDa^ 
gen htoamen bjp aan een ©aap genaamb Boca del Toro , altoaar alttjD 
een grote menigte ^cUilDpaDDcn / Die goeD om t' ceten 5i)n/ gebonDen 
tt)02De!K Ee fteeft oititrent tien jÉijïen in D' omtreft/ en tnojD Doo?bele 
fjlepne CnlanDieö omringt / De rf^cljepen ftonnen fjier in bepiigDepD leg;= 
gen. ^e5e CnlanDfeö bJo?Den Doo? een 3002t ban indianen betooonD/ Die ^y^^^^f' 
nopt D002 De Spanjaards ïjebben ftonnen t' onDergeb:agt toojDen / toaarom fndiaRcl! 

3e De5elbe Indios Bravos Of Wilde Indianen noemen, Ee 3ljn \X\ fpiaaït bewoond, 

5eer ban mniftanDcr bcrfcöillenDe / en Dit ié oo?5aali Dat 3e geDuurig te- 
geniEf elftanDer Oorlogen, fllan D' <Do^l3i)De ban Dese ^öaap 51)" eenige 
Indianen , Die eertüDïf bcel f)anDel met De ïtoberiö Diebcn / Mtx^t berfcbepi: 
öe 5002ren ban bieren Die 3e gefcboten of gejaagDfjaDDen/ berhopenDe/ 
alö meDe alle 30o?ten ban ©2ugten/ Die 5e berruplDenboo?P5erein|lru' 

R men: 



i^o Hiftorie der Americaanfche 

mcnten \iit \mt Iï:o? tic ilobrrö ocDiagt tóiccticn/ ooft booi CoimIchciï 
antjcccfiuipjlcn'nö/ öic 5e Ooair agrcn niss ftoflclijft; ^utocclcn/ toclfte 
ij;» ïjiai* niet o^aöt'cf co!i bilunli 3i)i). .ïBnac tiC5c s^cgotic en üc b^icnö^ 
fcljnp tiifTcDcii Ijun nnm Ijaajt ccn cnntjc/ al50 öe noDccö Ucic tojcctJOc- 
öcn tcjcnö O^inc ücotnacn; öoöcnljo öc jRanncn/ en öc 3Ö?outocn tocg 
ncmciilic om 5c te iinöbiupl^cn. 

a©p öWöcn aan 3lanb om ccniae mont»ïio(l te ^oeften / al50 onsi öc nooö 
^ccc D2ong/ maar toe ftonöcn anöcco' niet alö ccntgc CroroïJHö oZncrcn 
binïien / ö.^ac toe onsf mctie itioeflcn Vergenoegen. a©anr op toe refolücer- 
Den toeDec t' 5epl te gaan en ^Oofttoaarö ann te flieren/ tjog ontmoeten^ 
Ontmoeten jjc öue ^BHCften Uan ontf e^^gen gc5elfc[iap/ 't toelft 0002 Capitepn Mot- 
drie Barken g.„ ^^^ ag^ctgelatni / Die on.ö 3cpöenlïat3e\3euöec(Ootltoaactjaanfjati'' 
Makkers! öen getoeed / maat öat 5e niet.tf tot Dcrsabiging Dan ïjaar grote Dongec 
Öatiöen ftonnen binticn / en öat Morgan 5clf^ met 50n 33olft tot 5uUi ccn 
upterflc gcö^agt toaren Dat ^e ïjaar met een 5eec gering ïtant5oen moe- 
ften te UjeDen üonDcn / 50 bcranöcrDen top ban Courief en gingen toeDec 
afl^efttoaarD aan/ en bonDen tocl Ijaail een grote menigte ^cDilDpaDDen / 
meer alö toe ban noDcn DaDDen om 'er on5C jDanrtungen meDe te ^Oictua- 
lieeren. EijnDe f)iec D002 nu ban gcnocg5ame ©ictualie boo25ien / 50 
öel)?aïi onjsf anDecef niet alö bcrfcD toater/ men fton toel toaterö genoeg 
op De naDuurige €pIanDen beftomeit/ maar top Do2(ten Onna niet San? 
ben upt Doof De ban De boo23cpDe aDpanDfcöap tuffctjen De ï^oberief en in- 
dianen, maar aï50 nooD 3©ct b2eeftt/ 50 toaren top genooD5aafit te Doen 
50 aïjES top fionDcn / en niet alö top toilDen. 3Baar op top on$ al t' 5a? 
men te geliift na ccn ban D' €pïanDen üegaben / en 50 D2a top gelanD toa? 
ren/ öegaf 3ig D' ccne partp na 't ^SofcD om op D' Indianen te patT^n/ 
tertoijl D' anDere partp De^ti toaö De löatcn met toatcc te bullen. a©p 
vorden ïjaDDcn ttog geen uur aan 3I.anD gctoccfl / toanncer D' Indianen 5eer fcWe^ 
door d' In- lp VJ002 Den Dag fttoamcn fp>ingen/ en op onö af htoamen; een ban 
viïlcü " öniS Jèm begon te roepen Wapen , Wapen. aiDaar op top aanftonDö (iet 
Hoer m De DanD namen en lujlig onDer ïjanr buu2 gaben ; Dit DeeD Dun 
(lil tlaan/ en fto2t Daar na 3ig op De blugtüegcben/ en in 't 23ofcï) Oaac 
te berbergen. JDp bcrbolgbcn Oaar / Dog niet bcr / al30 top Dcgeerigcc 
toaren om onsJ toater in te neme»! alef ccnig boo2Deel oponjeaDpanDcnte 
beljalen. ^:c top te rug ïjtoamcn / bonDen top t\xfcc Indianen dooD op 
^tranD leggen / een bnn öc5clbc fclicen na 5ijn opfcïjift toel een per50on 
ban acin;ien onDer Dun gctoceft te ^ijn / toant om 3ijn 3lifï)aam DnD lp 
een a502Del 5eer fraap en rijUcUjli getoebcn/ en cm 3ijn 3£an5igt D2oeg 
fin een 55aarD ban ^iti:\ff\f <6ouD ; Dat iö te peggen/ ccn fmalle<6ouDe 
5Dlaat met ttoce (Icengcn bafïgcmaalu Ding Dem ober De ilippen en bc* 
M\tc 5nn 25aarD/ of DienDe in piaatö ban De3clbe. 2ün iDapenen toa* 
ren gemaaftt ban floWien ban Paimitc ^omcn 5eer net getoerftt/ aan 't 
cene cnD toaö een 5002t ban ccn ïl^oelï bajtgcmaaln Detociftc toel fcOcen 
Doo?'t bpcc gcDacD te 3ijn. ^Dp ijaDDcn gaarne met ccnigc De3ec india- 
nen 



BOECANIERS. 131 

nen ö^fP^olim om te 3fcn of top öe b?<cntifcBap en öanöcl met ö^Jar niet 
toeöec fïcnöcn fjecnieutocn / maat Ijet toa.ö onmoaelp Ö002 iiim 5e te 
toilö en ff Imto boo? on.?s toacen ; öi'cö Uulöcn top onse Baten met toatec 
en b^iötcn 3e aan 250D?tr. ^e toolgcnte nagt Dooaticn top aan 5lanti een 
ocoot cefcDjecuto ontjec ö' Indianen , 't tocUi onss Dccö öeloben Dat 5e mecc^ 
ïiec 3©olfi tot öaac fjulp öaööen Dclicmcn/ of öat 5e öe öooö Uan De Uoo?* 
noemöe ttoce menfcöcn üetoeentien. ZDese indianen feomen nopt opEee/ 
üoutoen ooli oeen Canoës of eentge anïjece ©aactuugen. Cpnöelijli na 
öat top ?aöcn Dat ïifei; niet tiooj cn.ö te Doen hk\ / Defloten top na Jamai- 
ca te Eeplen ; top ilaUcecDen/ al50 De toinD oni;? tegen liep/ totboo: De 
mtbiei; Chagre , altoaac top een <;§cDfp in 't a^5iöt ftregen Dat op 'onö 
^ast maahte / top toacen in bjee.ö Dat Ijn een Spaanfch <§cïjip toacf Uan 

Carthagena fiomenDe Ottt gct ï^ajleel ban Chagre ('t toelft nu DOO? De ïtOi 

Ijccss Declaten toassf ) toeDcc in öc5it te nemen en te öccboutoen / toaarom 
top alle Ecplen ï>P3ctteDcn en lieten ï)et Ijoo? toinD aflopen om t' ontblug^ 
ten ; maac Ijet iêcöip lilcehec in 't Eeplen jijnDc aW top / öaalDc ouss 
in 't ïïO?t in; Doe sagen top Dat (jct een öan onse .^ahlierss toass: Oaac 
boojnemen toa.ö getoeejl om na Kombre de Dios te gaan / en ban baac 
na Carthagena om f02tupn te 5ocRen / maac al^o De toinD Dun tegen toaef 
fiefloten 5c fn onö geselfcljap te gaan na De J^laatJü ban toaac top gelio^ 
men toacen/ gcnaamD J3oca dei Toio. 

^it toebal en ontmoetinge 5ette in ttoee Dagen on5c boojgenomene ïteptf 
meecDcc te cug alö top in beectien Dagen gctoonnen IjaDben. Wp Dieben 
ebentoel maac eenige Dagen in De boo25epDe ^aap/ toaac natopoaöna 
een ^laat?s begaben Boca del Dragon genaamD / om alDaac eenige gte- ^^"" "^ 
beaömiDDelen te 3oelien/ boo?namentlp een scïtcc <l^icc te bangen/ Dp D?aeon^^ 

bc Spanjaards Manentin , en Dp De Hollanders E'ce-ÏJOC genaamD / naDe; Zee-Koc 

maal Det ï^oof D / ^m$ en CanDen Die ban een öoe 5cec gelijh 3ijn. ^it 
5©iec ontljouD 5ig gemeenlijft in en onDec 't toatec / op eenige plaatsen 
Daac De gconD met een sehec 500?t ban <0?aö betoaflen i0. 't l^ecft geen 
<Doccn / maac in De.eself?? plaatief ttoee gaten Daac men fttoaliifi een pinlt 
30U ftonncn inflefien/ aan De ]^al.ö 5ijn ttoee ©innen/ onDec toellie ttoee 
=P2ammen 5ijn / gelijè De 5502|len ban een 3Ö20uto / 't Dceft een ï|upD 
ban f oulcuc alcf De Barbaryfche j^onDen / Deselbe iiS op De ïtug toel an^ 
Decöalf Dnpm Dift/ en toanneec 3e geDjoogt \0/ 10 5e 30 fïijf alö 3Bal? 
bifröbeen en öeRtoaam om 3[DanDèlilol5ftcn ban te nialicn / onDec De 23upfï 
10 De l^upD DunDeci aan pDec 3i)De ïjceft Ijet fejlicn ïitbDen/ ban bin^: 
nen Ijecft ïjct 3r ong / Hebec en «öeDacmte tot De ^tcccn toe gelijft een 
350e. Ee becmengen 5ig 25uph tegenö 25upït/ Ij^t .^ï5anneftén [leefteen 
peeö geüift een ^ul/ en Ijet aöiifje Daac natuu? geliift een ïtoe omtcent 
een fpan luceD onDcc De 35abeU 't JDiifie Dsaagt maac een giong t' ef^ 
fensf / maac Doe lang 3e Djaagt Deb ^h niet fionnen bcmemen» <!^3c 
<©iccen 3iin seec ganto 'bangeDoo>/ toaac D002 De aDiiTclKcs:^ gcnooDjaaïtt 
;:ijn seliece fi02te ciempicc? te gcbninhcn / D002D' Indianen Pagavos, mli^ 

R 2 ' " De 



1^2 Hiftorie dei Americaanfche 

tie Spanjaards Canelettcs ocnaattiü/ toaac iticöc 3c 3tint!ec ö^minflcgcï 
tugt öpna te ntnficn ftonncn roepen ; 3c fpjelicn ooft niet tegcn.ö malftan^- 
öcr / maat tiocn alleen tdicnjsl. ^C3C Manentins too?ticn op öc?ellie toij5e 
alö te ^cïjtlöpaUïJen celjacpoeneecr/ maac öe l^acpocn Ucrfcliilti aliccs 
nig fjict in/ tat tiese aan 't enti ttoee Daftcn fjceft en een tocpina langec 
lef. ^e3e stèren 5ün ban ttotntig tot inec en itofntig Uoetcn lang / Ö^t 
yjleefclj t^ goet omt'ectcn/ 3i)ntjeï3anoetiaanteal0ïinlftfblccrcl)/ maac ' 
ban fmaali alö ©ctfeen^ Wcefcl) / 't D«ft bcel 3©ct of i^eu5el 't tecift De 
iïobccss fmelten/ in aacöe potten Ijcuoacen/ en in plaat.ö uan mv^ ge^ 
ü^upfecn. 

't <0eüeucïje op een 3cftetc Dag öat top geen ban lje5c bieren Dcbben- 
öe {tonnen bangen / eenige ban onö ©olft om te fcfneten en een andcce pac? 
tp cm te bifTcljen uptgtngcn/ bfe een Canoe met biet Indianen ontöetitenj 
De5e öaötien on3e Bnactir^'gen 30 ö?a niet in 't ge5tgt gclu-cgen / of 3e 
roepben met alle mogelijke fpoeb te rug en na l.anö toe / totllcnbc tnet 
onö ïi^obctcs niei^ef te öoen ftcDben. 5Bp bolgijen Daar na / maar al50 3e 
beel fnelDer in 't lopen al0 top toaren/ 50 ontblugten Be^ofcDtoaarö in , 
Grote ia bat meer iö/ 5e Dabben ijaar Canoe op ^tranb getrohhen en meöe 
iterkteder fjjofcïjtoaacb ittgebzagen aliS of 3e ban flroo toaö gcmaafu getocefl / al- 
indianen. jjj,gyjj^j ti!>5eibe Ober be ttoee biip3enb ponD toocg / 't toeUi top te toeten 
fetoamen 0002 ta Canoe 3elf/ bte top naberljanb bonben/ en baar top 
genoeg mebe te boen Ijabben /. öoetoel top elf in 't getal toaren om 3e toe- 
bcr in 't toater te Uriigen. ïöP Ijabbcn een itootöman Dn onö bie meer- 
malen in Die ü^tonrtieren getoceft toaö / be3e .fBan berljaalöe ontf bat 
eenige garen te boren een Bloot Der üobcr.ö aan bc5e ^laatö geöomcn 
5ijnDe/ eenige Canoes na l,anb gebaren toaren om ©ogclen "tefcbieten , 
tertoiil 3e Ijicr mebe be3ig toaren/ litoamcn eenige Indianen boo: ben bag 
fpjingen en oberbtelen eenige ban 't a^olli W tot betoaringe Der Canoes 
neflelb toaren / bjagcnbc De3elbc met grote gc3toinDljcPD en eer 3e Dooi 
ftaar IKalihcrö ftonben ont3et toojben/ ^oofcbtoaarD iii. TDeö anbcren 
baagcf ging b' 311bmiraal met bijf Ijonberb ^mm aan 3lanD om te 3ien 
of bp 5i)n ©oUi tocDer Uon ücitomen / tttaar 5e 3agen 3nUi een groot ge> 
tal indianen Op baar afliomen Dat 5c genooD5aabt toaren op 't fpocbig'fte 
te retireeren ; bejUuucnbe/ Dat inbicn ^oDanig een tnagt nlö Die toaö/ 
nietes bab bonnen uptrcgtcn tot tocDcrbcbomingc bnn baar .rDahhcrö • 
top ooi? Daar niet langer bebooiDcn te ülijben» ^it to;ogt in onö 30 beel 
b?eeö bat top ontf D0C12 pabren/ De Canoe met ones ncmenbe; toaar in 
top niet anDerö bonDen alö een |$et / en bier (lobhen ban ï)almbout ge^ 
maaht/ pber omtrent fcben boeten lang/ aan 't cenc eunbe toaren feben 
of agt ï^aben / en aan 't anber epnbe flegt en fptrö toelopenbc ; top 002 
Deelben bat Dit baar 9©apenen moeilen 3ijn. iE^e Canoe toaö ban Ceber- 
bout/ maar 3eer plomp untgeboutoen/ 't toclb ontf DeeD geloben bat Dat 
^èolb geen nfere <5In|lrumcntcn moefren bebüen. 
j^an Boca defDragon e^nbclpb bertrebbenbe / btoamen top omtrent 

een 



B o E C A N I E R S, 13^ 

cm etmaal ijaac na aan ccn paatsf Rio dcZueragenaamö; aI\Jünnrtop Komen 2an 
eentö^ 3^up5en bonlicn onöcc tic ^taö Carthagcna ücliorcnöc/ en tioo2^'"'^'=^"'=* 
Spanjiards Octoo-onD. €n al5o ïJJ? ö^sn <^clUlopatii3en ïico öc.$5cif!9 €ne'^ '" 
ren öaïiticn fionncn toinöcn/ te Uangfl ijcc Mancmins ooit tjccl foöcrjijn* 
De uptgcüaUcn/ 30 öat top öaafl flonDcn gcUjcli te Uitien/ öefiotcn öjp 
öe5e 'Spanjaaids cm Dtfltc te geUen/ maai: 3P ijatiöen De beleeftfjcnD niet 
om onj$ in te toagten of t' ontfangen / 5ijntic in 't tegenDccl geblugt met 
al Dat 5e DaDDcn/ on^ niet als De leDigc Ï^up5cn agtcc latcnDc/ 50 Dat 
top onsf met een ^cftecc ©?ugt Die alOaac toatl / en PJantanos genaamö 
toOiD/ moejien ftcDelpcn ; top UulDen onje 51?acfien met Dc5e Piantanos, 
en berUolgDm onse itcp^/ 5CPlcnDe Digt lang.ö De ï^ufl omtejtenoftop 
een goeDc 55ap honDen UinDcn om onö ^tljip (Dat nu $eec Icö toa^f/ 50 
Dat top geftaDig nagt en Dag geDtoongcn toaren een Deel ©olfe en al m\$z 
^mm aan 't pompen te (lellen) te !^telï]alcn. «©esc mtp^ DuurDe om- 
trent ijeectien Dagen/ in toelfce tuD top in gejlaiJigebjcejStoarenlïan^in^ 
lien ; cpnDeUjft fetoamen top in een f25ap gcnaamD De 55ap ban 53ïècl5? 
belD/ Dusj na een 5cïiere ^otocr genoemD Die Ijicrgetooontoastefeomcn- 
Certoijl ö' eene pactp ban oniS ©olft fiiec De3tg toagf met ïiieJOalen en 't 
^cDtp te <?ralefateren / ging onDcrtuffffien D' anDcre pactp in 't ^Sofcl) om 
te fcïjietcn; top bonDcn Ijier toilDe a^erfeenöDieDes^abclopDei^ngDeD^ 
Ijen. "^OQ m$t booinaamtle De3igï)epD öefionD in Phayfantcrk en Apca 
te fcincten/ on3e acOepD in 't fcf)teten toierD on0 Dooj 't Ucrmaah Dat ons? 
ö' Apen aanDcDcn genoeg bergolDcn/ topmoeflentoel 15 a löfcfjotenDom 
eer top Djie of bier ban De^clbe ïionDen DoDen of Deftomcn / 50 anrDig 
toiflen 5e (alïjoetoel jtoaar getoouD) cn5e ïjanDcn t' ontblugten. 't Wa^ 
ooit aacDig te 5ien öoe De aaBiifie^s npm Haar jongen eben gelijli De Ne- 
gerinnen Daar IttnDcren op De ï?tug Droegen, a^annecc pmanD onöer De 
25omen / Daar Dc3e ^i:ren op 3ttten / Doodgaat / 50 3unen 3c ^M^ar <©?cft 
ïjem op 't ï^oof D eti De ^^leDeren toerpen ^ toanneer in ftomt te geDcu;: 
ren Dat men onDer een pactp fiamt te fcljietcn / en ccri Der 5clbe te toon^ 
Den / 50 3ullen al D' anDcce bp ftcm feomen en Ijaar ^oten op De toonDc 
leggen om Daar Dooj bet öloeDen te beletten/ 5e 3ullen ooli 5eï!ere^cup^ 
Den nemen/ Die ïntautocn en Dan op De toonDe leggen. "JSl ïjet toelfeemï» 
in grote bectoonDecing b;»agt / 3ienDe Die onreDelijhe ,^f ljep5elen 5ullte 
b^eemDe DaDcn üèöjüben / Die gcnoeg5aam öctupgDen De <6£troutóf)epD 
tn üicfDe Die 5»e ellianDcc tocDjocgen. 

<Bp De ncgen'Dc Dng na on3c aanftomffe / tertoiil on5e ^labinncn in baat: 
getooonlijhe oeffcningcn / ban .j^cftotelen toalTcben / toatec balen en 30 
boo2^ö be5ig toaren/ begon ircn ban baar/ Die een Ccoep Indianen tn 't 
23ofcb ge3icn baD/ fcbielijö te roepen indianen , indianen, apop liepen 
nanflcnDö na on3e aOBapenen en tot baar berlofflng ; Dog in 't 25ofcb fto- 
menDe/ bonDen top Daar geen indianen ; maar ttoee ban onje ^labnv ;ï'«^eesia. 
nen op De plaatsf (met Pülen Doozfcboten 5nnDe) DooD leggen, gn baar TeTd" o^d' 
gltcöamen flaben 30 bcel i^ijlen aljs of 3e met een bp5onDere 5o?ö Daar mdianen 

K, 5 ij) vermoord. 



i^,^ Hiftorie der Americaanfche 

in gejlohcn bJai'cn/ toant een ^ijl toaö anöcrjj genocö om een menfcO 
cm 't %c\}c\\ te Dingen. ^e5e pijlen toacen alle Dan een rai*e geöaan^ 
te / 3(jnlie agt boeten lang en omtrent een Dupm tiö/ cm 't eene emiöc 
toaö een ©uu?(leen en een ïjoute $|aa& met een ftteng aan 't EtcDaam 
ban De pjl öajl gebonnen/ aan 't antiec epntie toaö een biechant öoiu ales 
een l^oljcc gemaafit/ toaac in eenige fleentie.ö toaccn Die/ aijs men De 
pijl coecDe / eenig geluuD gaben i De Pijl 3elf toajs ccoD ban couleut / 
3eec ülinüenDe en glaD alö of 5cgcpoli)flö3a3S/ 5e blaren alle 5onDec eenig 
rfer toerhtupg gemaaftt / biant al bjat D' indianen maften / too?D eerd 
met 3^uu? ftonjïiglijti D002 gaar gcljarD / en Daar na met ©uu:jleencn 
gepolijtl y bjp toarcn ban geboelen Dat Dit IDapenen ban Ijaac Capite?-- 
nen toaren. T©e5c Indianen 5tjn ban een robufle geflalte / tlerh/ engauto 
ter been. 3©e 5ogten met grote naarfligfjepD fjet 25ofcD Dooi / maar 
fionDen geen boetflnppen gctoaar too^Den / ooït 3ogtcn ton of 5e ergens 
eenig aOaartupg mogten becboigen öebben/ maar nietö biiiDcnDe / hecr^ 
Den bjp bJeDer ha on5e 30anrtupgcn / en al onss goeD getmünrgueert ticb^ 
benDe/ (lafien b)p ban HtanD / b?e5enDe/ inDien 3e onö Daar mogten btn- 
Den / Dat 5e met al f^nat magt bjcerom mogten fiomen en on.d oberbJcl> 
Digen, 

^e grote bacejS Die top (toegen?S DeDooDbanon5cboo!3epD0ttoee^la' 
binnen) boo: Dc3c indianen DaDDcn opgebat/ DeeD on.ö 30 Dja ton ijóntien 
Gaan na bcin Ijïcr bcttreWien / Courö ttcUcnDc na Cabo Gratios i Dios , altoaar 
cabo cira- \yyii cpnDelijti Ijooptcn alebcn.ömiDDelen te 3ullen binDen / toant gemeen^ 
aiwaar^zc'' ï^^^' ï^omcn Ijicr bccl nobcr!S/ Die met De3e indianen in alle bjientifcDip 
grote on. IjanDelcn. ^an Dc3e pinatfS gcliomcn 5ünDc/ toaren top 5eer bcrl)engD / 
dcrfbnd <j3oD 3tlmagtig DanUenDe/ Dat öP ones upt 30 beel gebaar berloft en tot 
bekomen, jj^»^ piaatö öcOiagt DaD ; altoaar top löolh bonDen Die onjs alleb?icnD^ 

ff Ijap bctoe5en / en onief ban alle nooDtoenDigDeDcn boo25agen. 

Kopen hier 't ^ö ccn gctoconte Dier Dat al.ö 'er eenige Hobcrjef aanhomcn / pDer 

eenvromv \)nn fjlm Dc bipIjcpD ijecft om booj een .ïDcöV ouDc 55ijlofï?!almteöeen 

Inu'iiclHf Indi^-in^^^lic 3320uto boo2 5ig 5elf te hopen. ;©oo? Dit Contract iö Dc 

"^ " °' ©2onto bcrOonDcn om 50 lang De Cxobcr Dier iö / bi? Dcm te blubcn / ^c 

i^tcnö Dem onDcrtiiffcljcn met allcrDanDe fpn3e Die Det ÉanD booitbicngr . 

<De TïObcr Ijceft ooft mcDc bivDcpD alö 't Dcm belieft te gaan ^agcn/ 

3öi(TfDen/ cf eenige anDere tnDfto2ting ^ri Der DtinD te nemen/ maar 't 

to03D Dem niet toegelaten eenige J^oftilitcpt of fiobcrpe op D' gntooon^ 

Dcr^" te plegen / naDemaal D' indianen ban 3elfjcf al 't gene Ijp bcgecrD of 

ban noDcn Dceft Detn tocbicngcn. 

Bcfehrij. 'C^ooj De;e geDuiirigc berfteering De5er Indianen met Dc tïoberc? ge>- 

vin^e dezer bcurD ftct Dilitoilsf Dat 3e met |m" inEeegaan/ en eenige garen bp Dun 

Indianen en \j\^\yc^ ^^t 5C tócDcr f \]U)}^ ftonicn t toaar D002 bccl Indianen Engelfcli 

VanL?vc"n'' f» Franfch honnen fpjclicn/ en eenige ban De nober.ö Danrlndiaanfciic 
fpiaaft. .fiaDcmaal 3c 3eer net met De ï)arpocnen bonnen omgt\in/ 3i)n 
3c De Cxobcr?:? 3ccc Dicnjlig cm Daar ^cfjcpcn ntet Mancntins en Schild- 
pad- 



BOECANIE R S. 135 

padden tc jDictitaUccrcn / toant ccn tic5cc indianen VS nlïccn maatio cc- 
noco om ccn ^cljip met DonOccö jlyan ban ccnocgsame fpi)3c te Mü^tp 
oen. 5Bp Ijaötien ontiec onse Ijoop tlnee HoUcrö Die ö' Lidiaanfche fp»anft 
U:p tocl fp:eficn hontien / too? toelficr^ ï)ulp ili mp Uan öaac actooon^ 
tenö en 5reuen.ötojj5c Oeeö onöerrigtcn/ toaac üan il\ een Iton berDaal 
öocn 5aï» 

"^it €planö D^cft oititrcnt öertta iBijlen in ö' omfreli/ en too?ö nlcs 
ccn filcnn (0cmcenebc|l / 3ontïer; l^ontnh of «Oppcc-ï^ccc / bc(ttccti. Ee 
ontierljoutien geen Ijanöel of eentöetl?tentIfcöapmetantJecenabuurï3e€»^' 
!antIen / en Ueel minöec met De Spanjaards. ^c 5ön tn 't celjcel maac 
een Wcpne i^atie/ toelhccjS getal niet öouenöefcflienoffebcmtcnöonbecü 
Eicicn fiomt te belopen. Ee öeDDcn eenige tocpnige Neger ^laljen cn^ 
öec fjun / öic na geleöcne ^cljfpö^euft öiet fetoamen aan5tüemmen ; toant 
tre5e Negers mct een ^tïjip na Tierra Firme ae5ontien ^iinöe om alöaac 
m ^laUen Decliogt te too^tien/ liepen ö« ^clilp af/ öotienlie öe Capi^ 
tepn en 23oot.9ïJol6 / tooo?ncmenjS 5ijntie tocDcu na Daac ilanö te fieeren / 
maac geen ftenniffe ban öe ^eebaact öcDbenöe / fetoamen 5e met Oaac 
^c!]ip öiec omtrent te ^tranöen. 5llDoetDel 5e/ gelijfige5cgt(.ö/ maac 
een filepne i^atie uptmaften / 50 5ijn 5e ebentoel aW in ttoee 500?ten Uec? 
tieelö / ban öetoelüe ö' eene 500?t öe gronö beüsutocn en ^lantagien ma* 
!ien / maac ö' anticce 300?t i.ö 50 lup öat 3e tie moeö niet Oebljcn om ^nu 
ten/ ift laat (laan/ ï^up5cn te öoutoen. ^e ontöouticn fjaac gemccnijift 
ïangjS öc Zeefeant/ lopenne op en neec/ jontiec $0 becl te toeten of altooö 
50?ae te usagen om "iwx HlicDamen boo? öe ïtcgen (Die Difttoilö balt) te 
befcButten alö alleen met eenige Palmite DlaDeren/ De5e leggen 5c op Daac 
5^oof Den / en feeecen Dan Daac met De 0ug na De toinD. ^e gebjupfecn 
geen anDece feleDing al?f een<6o2DelomöaacmiDDelba(tgemaaftt/ toaac 
meDe 3e Daac ^cljamelftepD üebefefecn. ^e3e «^oiDelö b302Den ban ballen 
ban 25omen (Die 3e op (leenen toeten 3agt te mahen) gemaabt. Ee ge^ 
bnipften De5elbe ooft om op te flapen/ uptgenomen eenige bJcpnigeDiesc 
ban Catoen gcmaaftt ftcbbcn. ^aat getooonlijïie 3©apencn 5i)n anDccö 
niet alö Azagayas of 3Bccp-fptet3en / Die 3e met pfere punten of ï^ape^ 
tanDen befïnan en tot gebjupft befttoaam maften. 

^e toeten eenigccmaten Dat 'ec een <0oD i$/ ebentoel leben $e 5onDec 
eenige <6oDéDicn(l of aanbiDDinge/ en 50 bec alö ift fieb ftonnen berne? 
men/ 50 geloben 3e 'ec ooft niet in/ of Dienen De ^upbel/ geUjftbeelan^ 
Dere Americaanfche f^atien Doen; ooft too?Den 5e ban öemnietgeplaagö 
gclijft f\p anDere i^atien Doet. ï^anc gctooonlijfte fpü3e beftaat boo? 't 
mcccenDeel in becfcgepDe 300?t ban ©jugtcn / 3uUr: alö Bananas , Raco- 

ves , Ananas , Potatos , Cazave : 3e ficbben OOft Crabben en eenige toep^ 

nige ©ifcB Die 3e in ^ee met öaac pijlen fcöieten. ^e 3ün ceDelijft toel 
crbacen in 't maften ban 3eftece aangename en leftftece ^janfien/ De ge^ 
meenfte onDec De5clbe to02D Achioc genaamb : De3e <D?anft too?D ban eett 
5eftec 3aaD ban Paimiiïe jaomen gemaaftt/ Die 3c in fjcet toatec flam^ 

pen/ 



1 36 Hiftorle der Americaanfche 

pen/ en ïïuU laten l323mltcn/ iwaac nn $c ijct nat 3^qm afaicrcn , öc;y 
;3?:anh Wuft een aanacnamc fmaali en vs jCcï \)ocö3nam. Ee mahcn 
coh een vDJurJt ban Piatanos > ïje3e üneten 3e met ftouö toatcc / Doen 3e 
tJan in orotc CahbaflTcn , en laten liet 30 oitirccnt aot öagen daan / oc>- 
öuurenöe toellie tiiti Ijet toecht o^ijö tie aOijn : öi^e ;©:anh ttiojti öoo? 
I)aar urt bermaaïi a^'ö^on^cn en alé een oroot Reoaal cebjunht / 5otia£ 
jooanneec 3e ecntge B?ifnïJen of li^aöeflaanljcn notiiijen / ^ [lun niet De? 
ter M met öc^c aangename tZ^ia^h bonnen ontlialcn. Ec bcreoDcn nog 
bevfcöeptje anöecc «Dianfien / öic top om ho?it)epö6 toitle 5ullen oUerflaan. 
Ee 5nn 5eer onbetiielien in 't üereptsen ban tiaar fpu3e ; 30 öat 3e ^^U 
ben D' een öen anber met ^anqiietten 5nIIcn onthalen / maar alö 3e an^- 
ïjece noöigen / 50 üec3De'[ïCii 3e Ijun alleenig om te homen en Dan fiaac 
ïB^iUti re tjr.ni'.cn. Oüer öe genotitatJe personen aan fjaar l^nn3en feo; 
men / 50 Uannncn tJie oenen öte [\m bcrtoaatenöc 3ijn eer(t foar ^an 
3eec net / en Icflinlicn ïiaar •lanri[e5iöt met vD!p ban Palm , gemengt 
met een 5chei- 3\iiart bertofel / toa.^c tioo2 3e 3eei' leeluft 'er upt 5icn. tb^ 
3B:cutoe.i befmeeien ïjarr met een ar.ber 5002t ban ooeb / 't bJelfi fjaac 
50 rooti tioet ;!cn alö Carmo3nn -, ött 3nn Daar oi'octftc pjonfterrcn en 
opfcljililnnceii. TDit cjcUaan 3nptio/ gaat tin bic De <6aften bec3oat l)ccr't / 
en neemt 3ijn ïöapenen / t toelh me of bier Azagayas 3ijn / toaac mcbc 
ÖP 3lg uyt 3im ï^ut berjeeft / en omtrent bjic of bier bonbecb treöen bcc 
naat/ om bc genoöiobe per5onen oi? te toaaten en t' ontfangen. Eo bia 
öiö be ©jientsen nu nabn cebomcn ^iin / balt bn op be gronb en birift 
5onlier cenlac betocghig blaft op 3iin '3ianoc5tot icgaen alsj of Ijp booD 
toaef. <©an feomcn be oeno^iaöe ©?ieiiben ,/ nemen' bem op en 5etteii 
fjem regt op ^iin Boeren/ en gaan ban cc^amentliiö na De éin: Daar 
geftomcn 3i)nbe / ocb2upften De <0a(len bedelf De Cercmo'ue / ballenöe op 
bc Qronb / eben oeliih be j^obtaer te boren gcbaan \M(ft. C^n \iqt 3e Ijmx 
een bOG2 ccn op/ en oeeft bnn De banD/ b^enat 3e in 3nn 19'ut en boet 5c 
baar nebcr3ittcn. (^e ö^oubjcn gcDninben bn De^eoelecjcntbenDtocipnio 
of geen picgtigljcDen.) lilDn^ in l^iinö gcOjagt 3nnDe/ too^D PDer ban 
bun een Caiabas baar omtrent ttoee ^Bingelen nat in ban / aaimeboDcn ; 
jünbe bol Achioc , {-ijnbe bpna 50 DUi al^S binDcr pap) 't toeili 5e moe? 
ten untdobbcren. a©anneer bc CalabaOcn leDig 3i)n / bomt De .ïDcciTei; 
ban 't i^unjs en neemt met beel plegrigbeDen pDer 3nn Caiabas af. XBit 
öjf'^ben tot bier tcc too2D n^aar al0 Dé toelbomfl: gerehenb/ toaar na 3e 
ban be ^2anb bJinbcn iMar 5e ap genoDfgb 5ijn. ^aarnabolatbct5mï 
gen/ bantTen en i)et liefïi03en Der ©20utoen/ en tm tcben ban De lief De 
tU 3c De 3i^2outoen ^^eDjagen / nemen 5e 3omiüD30( baar Onlen en Doo?^ 
boren Daar mcDc baar €eeMeDen* ^it fion ib in 't eerfl / lioetoel bet 
mp mcnfgitiaal ber5eherD toierD / niet geioben / tot bat epnbelijft miji^ 
cpgen (Dogen getnngen baii Dc^e en Diergeüihe 'lïctienlöaren. Eegeb:np^ 
fien bC3e Ceremonie ban baar (iiTeeMcDen te Doo2boren nier alleen bi» De3C 
gclcgentbcpD/ maar 00b toanneer 5c met lief De tegcnij een ©20uto onta 

flelict^ 



B o E C A N I E R S. 137 

(Iclicn 5ijn om öaar tjooj öc öcootDcpö l^an fiaacöcnf3<?ntD^tn?nflant? 
Ijatlioüci'ö te fienncn te gctoat. 

^c nullen o«» 3lonflc ;Dogtcr 5onlicctocflcmmingeUan9aac4Duliec!S 
tcu i^iauciijü ticmcin gintiicn ptnanD ban Ijiin gencöcn iss ccn ©20uto 
te nemen/ üeoccft fip 3ig üp Deö ^ogtecis JDaöec / öfc (jcm op ijerfcDcp^ 
öe punten (De $|iiP0'fjouliina üetïeffertDe) ontjecöjaact / toclöeöemccnlijft 
3ön of öP f "?« Azagav mahat Ran / en cf lin een l^arpoen ftan maficn / 
of D? een Sijn öan ti^^ajcn. gnistcn f)n nu op allc^ tot oenoecen öcö ©a^ 
t!ei\ö anttojoojö/ 50 roept tic aDaticc öat i?e ïDootec bp Ijcnnaüiomcn en 
een Caiabas Uol Achioc mcUe üjengen. I^icc tj?inïit Ij? eccft Uan ; öan 
'ceeft öp öe l^op aan De gonge jT2an i en DtetocDecaanDc^SnipD/ Die 
5e uptDjtnBt/ en Ijitt meDe t.ö (iet ^utoelüft Gc«^aalit, ïDannêec pmanD 
tm Caiabas met ^2anft aai^öcOoDen too^D / moet f)P Die uptD^tnhen / 
maac in 't (luft ban l^utoelijhen toojD fjet (öelijli reeD^f mm iiS) Dooj 
Öaac Djit'n geconfumccct/ hcüOcnDe De ^niPö ïjct nï^ootflc Deel. 

«©e ©?outoen 3ul(en na Det fSaten geen ^raambcD ijouDen / nog De 
iBannen ooft niet gelijft De Caribes Doen. jTiaar 50 D?a De ©2outo Ucc^ 
ïqd icf / gaat -^e na De naa(tgelegene ïtibiec of 55?on / altoaac 5e liet 
nieutogeöorene ^cöep3cl toafcöt en in een Dan Daac <0O2Delsr optoinD : 
ïjit geDaan sijnDe/ gaat 5e toeec tot ïjaac getooonUift toecft. a©anneecDc 
aii^an (leeft/ too?D öp Doo? 3ijn ©?outo 3elf begr'aUcn met al 3ijn Aza- 
gayas , <ï5o?Del,ö en (9o?-giul3Jeelen ; een gelieel ^aac lang ftomt 3P Da^ 
gelijfijS aan 't <i3?af Dan fjaac obecleDene iBan / Ijem eeten en D:infteit 
JjjengenDe/ 5e cefiencn Ijaac ^acenöpDe jl^aan/ flellenDebijftieniBaan 
jp^aanDen Uoo? een ^aai*. 

Eommtge ^cïjJijüctjS ban Ije Cai-ibifche Eylanden bebetligcn/ Dat 
ïie5e plegtioöcpö ban eeten aan De <©oDen te brengen algemeen on^cc [jun 
fjS; en Dat De ^upbel aan De <6?aben ftomt en Oet eeten en Djinftenbjeg 
ÖaalD. |I>aac ift toeet Det tegenDeel / naDemaal ift 3elf menigmaal De3e 
offerljanDen Ijelj tocg geljaalD en opgegeten ; toetenDe Dat De ©engten in 
tje3e gelegentljepD gclijupftt/ De a'DeclJefïe 3ijn/ en De ^?anft mcDe ban 
te befte 500?t. ^lö De JBeDutoe Dit ^aac ten ennDe gcb^agt ïjeeft / 30 
openD 3e Det <62aif en neemt 'ec al Ijaac ,ïKan=2f bcenDeren upt. <©e5e 
bjafcftt 3e ïiecl fcljoon en laat 3e in De ^on Drogen : toaac na 3e Die h^ 
malftanDercn bint/ en in een Cabala of kaftje Doet/ moetenDe De3elbe 
Dan nog een gjaac lang op ïjaac üïug Dragen bp Daag / en Decf nagtjs 
baac op flapen. 2ïlö Die tijtx om iö/ ijangt 32 bc3elbe aan De po(l ban 
fjaar epgen Deuc iuDien 3e een i^upjsf Ijeeft/ en inDien niet/ 30 öangt 3e 
Die aan De Deur ban Daac naaflé ^uu? of 5^?icnD. 

ïDe JBeDutoen mogen boïgenö Daat gebnipft boo: De ttoccDemaalntet 
rroutocn eet Dc3e ttoce boo?5cpDe garen bcrlopen 3ün. ^c jt^nnnen 3i)n 
niet berpligt omtrent Ijaar ©Joutoen Dicrgelijlte Ceremoniën toaar te tte^ 
men; maar inDien een ilober een indiaanfcHe ©jouto getrcuUit» lieeft/ 
30 ijEf 3e berbonDen in alle.5 te Doen alKJ of öP ^en indiaan toa.ef. ^e Ne- 

S gers 



138 Hiftorie der Americaanfche 

gers op tiit Cplnntï Icücn in nïlcii tigclcn l»:lgcnö üc gcluoonfc ban luiac 
Evinti. C>it tö l)ct öccn 't tocUi i(i Ijcü Tionncn ticcucmcn tcrtoijl ia Daac 
öctoccfl ben / nu 5Ullcn ton onjc Hcnö bccbolgcn. 

I^a öat top onö op uit €nrnö acno:a3anm UcTUcrfcOt / en 50 bed 
tm moficlijh toaö ban allcö b3025icn ö.iböcn/ gingen to? tocticrom 
Gaan na 't t' 5Cpl / CoutjS tlcllaitjs na l)et (Cplnnb de los Pinos , nltoaar ton na bccc^ 
Eyiandde (fcn bagcn ^cnlcnö nanhtonincn/ en gettoongcn tonren onö i3,-»artung 
losrinos. ^^ bermahen/ 't tocih 30 kb toaö gctotztim öat men ïjct nic* mccc lio* 
ben toatec ïïon bontten. ï^iec 00 bccöeelöen ton ons" 5elbc nlö te beten / 
5ommine om 't M>(l]W te brtmahen/ en antiecc om te iDi^^cDen : lil r in. 
toaren ton 50 geluftliig bat toe in öe trb ban feci of fcb:n uuren Dtfcö 
genoeg bobben cm bun5cnb meiifcben mebe te fi.iii3igen. ïDn ijab^ien 
eenigc Indianen ban Cabo Gratias a Dios bn onö/ öie 5eer gauto in 't 
5agen en ©ifTcfjen toacen / b002 bec jcibcc ïjulo boDcöen en 5outeben ton 
mebe een groot getal toilöe ï^oenen / toaac booj ton on3e fpngcrige ,fRa* 
gen nu genoeg5aam ItO.iDen ber^aöigen / en ond ©anrtupg feictualiee* 
ten. (Tï?e5c Uoenen 3iin eertnbö booi be Spanjaards op üir «ènlanöom te 
bermenigbulöigen gebzagt») a©p 50tueben mebe een grcot neral^rtiiiö- 
pabben in / bic bier iw grote beelbenb gcbonbcn tooibcn. TDc^e ömgcn 
becb ono" b' elcnöc hit ton te beren Iiatiiien ui-rgeflaan/ gebeelberTcrên/ 
en ton Deaonben numalft3nbercntocbcc23?oebertencemcn/ toeïbenaam 
altoo.cJ gcüjuubclijü onbcc on.ö toa.3' / maat in on5c elenbe unt gcDiunb 
toaö aeraaftt. 

Ccctoijl ton biet lagen / leef öcn top in «'^lle toeelbe / 3onber nmanb te 

b2e5en/ toant ton 5ouiJen bc Spanjaards meer alö 3n onsf 3ocheiu alleen 

nig toaten ton g:noob3(!atit bn naat gocbejBagtboo: bc Crocodillen (bic 

biet iw grote menigte 3ün} te b'Uiicrt. ilDant aio' be;e TJ^icten bongcrig 

$iin/ 3uIIcn 5e een ,fDan aanballcn en beniielcn i geliib alö aan eciïban 

>>n Rover ou^c ^TJaMterö ten bcele gcbcurbc/ tU met een Ncaer tn t C3ofcb gegaan 

^%orddoor -^jjj^>j^ jv^,^ Ciocodil aautrÖf / öie met een onnelcoffeiiiïie baarbiabenö op 

"rover!* ÏKnt aanbid/ bn 't 23ecn batte en bem cntiet boet baalöc / tettoijl bc 

'kallen. Kcger 3ig onbertufTcben on bc b'ugt begaf. ï)n ebentori een (ïcrb en moc^ 

big ,iT>an 3nnbc/ trob 3!jn Uled 't g:ën bn bn 311 bab/ en na een qc^ 

baarliib gebegr/ bDOöe bc docodil -. maat bleef met een / 30 boo2 bet* 

mocnMicnb ban 't gebegt / alö betlieö ban bccl U^:^ / altf boo^ op bc 

plaa^o' leggen -, tooiöcibc boo2 ^c Neger (öietocbercmgeftomento<iefo?n 

^ te 3ien toat ban bem toa<$ geto02t;en) ni bic fl-aat rrcbmiöen bic bem op 

. 3ün aug nam en toel een fi\i)\ ber tot aan b: ^ccfeant ïr2oeg : altoaac 

to?' bem in een Canoë lenbcii ei aan 3302Ö üiagten. .^a Mt gcücurb 

toaö b02jl niemanb ban ontf 3onber g^eb gc^cTc bau 3ig met in 't" ^ofcli 

bcgeben; maat ebentoel begccrig 3ünbc om toj.rib te iienun toegen« bet 

cngebal on3e itOabber obergebomcn / gingen be bolncnbc bag met rroe* 

pen b'D02 't ^ofcb en bonbcn eenigc Crocodillen , w ton öoob noegcn. 

«Dese Tuieren btoamcn alle nagtcn nm cnsc ^fljcpen / flnnnt"^ ^^ P^^ 

ten 



i'^er-^te J^e:'/:J*^jr.j:^S. 




B o E C A N I E R S. 139 

m tp hi ^crfujoutcn om öa^c 0« op te felimmcin €>p ccn nrtrjt ffocgcn 
toe cc» Dc^fc ^icccn niet een pfcre =!l^anli \3a.1 onöeccn in üe i^iinö / ij? 
tonö 50 iïom tiat in ulaatsj ban te bluöten c!i ^tg na Ocneöen te bcocUen) 
Dl- cp onö annhloani / 50 öat top Dcm met ^oeUocten alsf anöersf moc^ 
(len üooö (Taan. • 

3!>a Dat top l}\ct ccnige tijti ceWeben en m$ ^cljtp toetrec bermaafjt 
Datjoen / oingcn top nn Jamaica t' 5cpl / oltoaac top na een boojfpocöüje Komen tot 
Jiepö ödjaö te lyMm in toenmn; öagen aanhtoamen, Capttcpn Morgan Jamaica. 
toa.s? 13002 on5 fjtcc meöc al aangcfiomcn / inaac ïjaö nog accn ban 3ijn 
H^afiljcrö Die Ijp aatec cdaren Öaö/ öe5ten/ en toai'en top ö' ccifle öte 
na tjcm tot Jamaica htonmen f acriUecrcn. ^p toass alötiocn b:^hj om 
3©oih te tociUen en üp een te toergötiereu om na 't <icpïanö St. Catharina 
te ^entjcn / 't toclh ()p boo^nemensf toa<J te ^ojttficeeren en tot een acmec^ 
ne "toebUigt-plaat^ öei* aobergi (oelijft reetJjS gejegt iiS) te Ijouöen. .ïlDaac 
t!it 3ün Uoojncmcn toierö fiojtö taac na UerDintJecti / D002 De ftomjïc ban 

CCn O0?l0nfClnp llpt Engeland W 02tJ?e lian De ïiOninli ban Groot Bric- 

tanicn meDe üjagt / toaac bp be <0ouberneur ban Jamaica op ortboDen 
toicrö om 3ig aan 't ^of ban Engeland te becanttooojDen tocgcn^ fjet fa- 
boctfeei-en bec iiobccö in Die ï^toartieren tot groot nai3cel Dcv a?nDcc5a5 
ten ban De 3^onin!i ban Spanje ; ly:t ge^epDe ODoiicgfcDip bi^^gt mcDc een 
nicutoe <6oubcrnein: ban Jamaica in pfaatö Dcc boo^gaanDc. ZDc3e i^ecc 
toa^ 50 D2a niet in 3iin ampt gctccDen / of 5onD becfcïjcpDe ^cljcpen na 
alle Spaanfche i^abenö/ om De Spaanfchc <èioubecneur,ö te bcr5cheren ban 
De gotDe Cojccfponfjentic Die De =^oninft ban Engeland 5i)n ijlDeeflcr gece^ 
foibecïD toajef i.i Die üatoactiecen met 3ijn Cathoiijke Majeficyt t' orïDers: 
|)ciit!en. Cn Dat ï)p ban 3ijn ,^aic(lept en Deö3elf.ö gcljcpme ïiacdi / 
fcljerp en uptDnihhelijft bebel ï)aD ontfangen om in 't toefï:mcnDe niet toe 
te laten Dat ecnigc 3J?ober ban Jamaica upt 3011 gaan om De mintte ï^oflis 
Utept of ïftobecpe op De Spaanfche i^atie/ llanDen/ of ooft op eenigeans 
Derc BcUieren Diec naüunrige OrplanDcn te plegen. 

^e5e ozDerö ober al berüjepD 3iinDe/ 30 begonnen De t^obcröDicnog 
in E'ce toarcn fjcm te b2e3en/ en Dojften op 't ge3cpDe (ÊnianD nier toe? 
Der f Inipö ftomen i maar bleben in ^ee bolfjcrDenDe in 't plegen ban alle 
3©panDUtlibcDen Die 5e ftonDen. <!F>e5clfDe illobcrö namen en plonDcröcn 
een confiDcrable ^laatief op bet €pIanD Cuba gelegen / la Villa de los Ca- 
)os genaaniD/ nltoaar 3e allerbanDc 3oonen ban onmenfcïieliifte en ® ac^ 
barifclje to^eeDbeDen aanregteDcn. iBaar De nieutoe <0oubcmeur ban 
Jamaica htoeet 3ia 50 toet in 3iin pïigt/ en bolgen?? De 02Derö Die fip iipt 
Engeland ontfangcn -ftaD / Dat bp eenige Der booznaamfte ttobcrö in !)an? 
bui fereeg / Die bp liet opbangen. ^e3e ftrengbcpD DecD D' anöere ï!o? 
btrö / Die nog bunten toaren / op baar bocDc $iin en na 't <!!planD Tor- 
tuga bliigren om niet in 3iin banben te ballen; bterberbocöDen3e3iabp 
De Franfche Hnbcrö Die op Dat €planD toonen/ in toelftcr.ö ge3clfcDap 
;e tot De5cn ïjupDigen Dag Daar noa ontljouDen. 

S z XX. HOOFD- 



x^o Hiftoric der Americaanfchc 



XX. HOOFDSTUK. 

Verhaal van de Schipbreuk door Monücur Bertrand' O- 
geron, Gouverneur van T^r///^^, omtrent d' Eylanden 
Guadanillas geleden. Hy en zijn gezelfchap verval- 
len in handen der Spanjaards, Zijn lift om zijn Le- 
ven te bergen. Zijn aanflag op P tiert o Rico om zijn 
Volk te verloflen , 't welk hem miflukt. 



N 



511 tic tOÖt op Panama , fjaUtren ö' ^IntoOOntlcrjS ÖCC Franfche dlxn 

lantjen in America tn't ^aac 1673. («ctoiil ücn (0O2log in Eu- 
ropa tUJTcDcn Vrankrijk Cn DC Vercenigde Nederlanden 30 ÏJCftiö 

toocöe) ccn confiöcraWc ©loot bp een Dcröatccti/ om öe ^Iaat5cn öe 

Vereenigde Nederlanden in Weft-Indien bCÖOCCnUC / tt iJCCOUercn en rui^ 

nccccn. €cn tJC5cn cpnöc ïjaD öc Franfche ^ömicnal al öe ïtobcrö en 
j^oluntaircn ^u Ijp Bon Ijetocöcn bp een oeb^agt ; en .^Töonileur d' öge- 
ron , (©oubcrncui: l)an Tortuga , ijaö een (DozloofcDiP tjoen boiitoen / qc^ 
naamtJ d' Ogtron , 't toclft Ijp ban alle 2£mmimttic tocl öccöbooj^imcn 
met bijf fjonöecti Boecanitrs Dcmanucn / al t' 5amcn liloch en tocibcUarcn 
jDolft/ op tocift <i§cljtp l)p 5ta in per30on meöeücaaf. ï^aac cccjie boo?^ 
nemen toa.ö om 't <ï3planti Curacao te UcroUcrcn / maar öit bDo?nemen 
fitoam öoo? ^cfjipbKuU te berijöelen, 

Eo ö^a alö allcjs oerccö Itjaö ctna ti' Ogeron ban Tortuga t' 3cpI/ om 

$iO bp ije ©loot te bcrboeoen en f) aar ö^nomene ïtcfolutic in 't ineift te 

jlcUen. j^aac ten SEuptJcn ban Sc. juan de Pucrto Rico ocfiomen 5ijn? 

bc/ toiccö ftp 3cecfcDieU)ït 0002 een oetoelöigc^to?m obetballen/ bte 

i' Ogeron W"^ "^^"^ ^?cöat omtieiu b' Ornlantien Guadanillas te^enö bc ttot^enen 

lijd Schip, aan fpaanöcrcn fmcct/ bjaar boo? On gcbtoongenbJiciöBtgmctöcjjoot 

breuk. (e falbeccen en na %m\3. te baren. 

^ejs anberen baaaüS aan 3lanb aclicmai ^ijnbe / bJicrbcn 3c boo? ^t 
Spanjaards ontbclit/ bcbJcUic (l)aar'boo? Franfche ilobcrönemcnbc/ bic 
geliomen toatcn om bet (Êplanb toebrc te plonbercn/ gcUih 3c te boten 
öebaan babben) Ijet ceöccle 3tanb in roere b^acten/ albaat magt bp een 
tcobben en op baar aan hbiamcn; d' Ogcron met 3i)n ©oUt niet in (laat 
jijnöe \yi} o^bicb ban aBapenen om eentoc tegcnfïatib te boen / bab bol? 
öcnö gebjupb om ïibJarticr. .fl^aac U Spanjaards \it fcluililtclüïic to^ceb^ 
*• bcbcn boo2 ^t aobcrjö op bcrfcljcpbe tiibcn gcpleeot / nog bcrfcb in gc^ 
bagten bcbbenbc/ baöben geen mebelijben met baar/ maar fjaactocbu^ 

lUenbC/ HaJ gy dicffchc Honden j hier is geen kwartier voor u j bielen3C 

met een grote toocbe op 'er aan en bobcn bclc ban fjun. ^pnbelijh bc^ 

rncr:: 



B o E C A N I E R S. 141 

mcrfecniie bat 5e De mfrtflc lücbcrdanli niet boöen / noö ooft rjcen 3Bapc? 
ncn öaöticn om 'cc te bccöeöiacn/ Deaonncn 5e tont te üeöarcn/ en na* 
men öe oUcrise tJic nog in 't ÊcUen gcblcUcn tonren / ccUanacn, jnaac ^^ ^^rd 
1105 al öcftaöig Vicrmocticntic öat öie onoduftfiigc mcnfcfjcn gcRomcn toa- 5°°"" '^'j 
ren met boo:nemcn om ireticrom Det Cplanö in te nemen en te bcctooe^ gevailcn/ 
flen/ 50 öontjcn 5e DeselUe met toutoen paac aan paar aan clftanöeren 
batï en D^etoen 5c öoo? \M 25ofcD öcen in [jct open ©clö. (€ot öujS toer 
OcUomen 3ijntie/ to?oeaen 5e Ijun tnaar öun«0ppec-l)oofbaeületoentoa!S: 
Ujaar op 5e eenparig (boo? jBonfieuc d* Ogeron taar toe toer5ogt3üntJe) 
ten anttooojb gatoen / bat Ijp in be ^cljipb?euft toerbionhen toiajc?. ïDant 
Ogeron ontcftenb aan be spanjaards 30nbe/ Otelb ?ig onber öaar alcf een veynftzig 
onno5ele <öcfi/ en toJifl 3»)" geb2ag3ogeüUjh/ en 3ijn getoaanbe gcliijePb ^''*' 
30 natuutlijö aan te (tellen/ bat be Spanjaards öem niet bonben gehjft 3c 
3Ön ©olft gebaan Dabben/ maar lieten fiem loö lopen / omtottoccmaaö 
tn tijbhojtinge toan be gemeenc ^olbatai te bienen/ betojelbe öem nu en 
ban een fneebe 23200b en anbere fpij5e gatoen/ baar in 't tegcnbeel al 
ö'anbere getoangenen 50 tojcpaig ftregen bat 5e nautojelp^fljet Eetoen baar 
t)p feonben beftouben, 

<0nber be Franfche 3;iotoerjS toa.ö een barbier / ^k eertijbss een aans 
metbelijbe btenft aan be Spanjaards betojc5cn ïjebbenbe/ boo? Daar ont^ 
bonben en in to2Pïjepb geftelb bJiecb/ gaanbe tojpeUjft op en neer/ gelüft 
d' Ogeron mebe tcclj. 5ïan be3e 23arbicc gaf d' Ogeron 3ijn toooincmen 
toan te toJtllen tolugten te bennen : 't tojelh 3e bepben in 't tojcrïi (lelben / E" begeeu 
begetocnbe !jun in 't 25ofcD/ öopenbe baar 't een of' t anber te3ullentotn^ ^'s 7 '^^ 
ben om een ©lot te maben en baar mebe na b' een of anbere ^laatö otoer ^ 
te (teben/ IjoetoJel ^e nietjS ter aBerelb anberö W Daar Dabben om 't een 
of anber 3^aartupg toe te rujten alö een i^abme.ö. s^a bat 3e be geDeele 
bag boo? 't föofcD gegaan Dabben/ btojamen 3e tegen.ö ben atoonb tegenö 
Daar toertojagting aan ^tCvinb / maar ;cnbcr kti^ te Debbenxim t' eeten / 
of een toerseberbe plaatjS te bieten om ïjaar toermoepbe Slcben te ru(l te 
leggen. Cpnbelüb bemerhten ^c bigt aan ^tranb een grote menigte 
BifTcben/ Hp be Spanjaards Corlobados gcnaamb ; be5e ©iffeDen bomeii 
gemeenliib bigt aan ^tranb om 3ebere blepne ©iöiejS baar 3e op a3cn / 
te toertooïgcrt. ©an be5C ©iffcDen toongen 5e 30 toeel alsf 3e nobig Dab* 
ben/ en met Dct to?iitoen toan ttoiee Doutjeö flerb tcgenö een bregen 3e 
touu2/ toJaar mebe 3e bolen maabten om 5e te bjabcn» «E)etoolgenbcbag 
trobbcn 3e te toierb om l^out te Dabben en een ©lot te maben / om baar 
mebe na 't €planb St. Cruz , '( tojelb onbcr be Franfche beDoo?b / otoer 
te toaren. 

(^ertoijl ^e Dier mebe be3ig toaren / ontbebten 3e toan toerre een Canoe zien een 
tk regt op be plaatö / baar 3P toaren / aanbtoam. l|ier boo2 betojeed f^'o^^^vau 
3ijnbe bat 3e mogtcn getoonbcn en boo2 be Spanjaards toebergetoangenge? len. 
' nomen too?ben / toeben 3c in 't 23ofcb tot bat 3e bonben onberfcDepben 
toat ©olb in be Canoe toaisf. arpnbeiijb bemerbenbe bat 'er niet meer 

s 3 al« 



1^2 Hiflorie der Americaanfche 

al0 ttocc Ititin/ 't occn tod ©üTcUcrö fdKncii/ in to.ucn/ b.tfotcn 5c 
Daav %cDji te tonocii / en 3to jKccftcc Dan öt Canoe te malicn. $i02t.j:{ 
èaat na bcaicrhtcn 3c Dat ceu ban Dc5c ttocc mcnirljcn / 5ijnt!c ccn Mu- 
lato of Haifiiag, 5ijn Caiabas op öc ïtug IjiWQ CU na ccn bpijcic.jcne 552on 
öing om ticrfcl) toatcr te Ijalcni ö^anöir/ DatccnSpanjaaidtone/ ölccf 
hp De Canoc !)em intoagten, Ev ijun becUeelö en to.i.i mallianticrcn af^ 
Ocfclicpöen 3icnöL'/ iJiclcn cp tie Muiato ecrft nan/ cnliborDcnljcmmet 
ï)et l^nlnnejs öe öoo. ^e Spanjaaid beoaf 3I13 op ti: gcrügt na öc Ca- 
noe , mi enentïe t' om\jlngtcn / nia.u 3c 3arcn licm u tio.n op De leiden en 
Oocgcn {):m tjooö. <ï?it oeDaan 3nntie/ Ijaalticn 5c "t iltclj\ini Dan De 
iviulato 't to:l{i 3e bp t nnDec in De Canoe totccpen/ cm 3c alle ü:pDe 
f EeeUJ:-!arD in te ü:cnrjcn en De 3?i(Tcl)en ten piooj» te ocDcn/ en Doo? 
Die miDöel De^c DaaD Doo? altooö D002 De Spanjaards te liëelen. ,f!>a Dat 
3e 30 Ueel UerfcO toatrc liaDDen inoenomcn alö 3e fjonDcn / atnae'n 3c Uan 
D fac t' 3epl ; Die Dag 3crlDen 3e langö De l^utl )iim Pici to Rico ror aan 
Cabo Roxo. ©an Daai' ftalien 3c oDci: na Hifpai ioia, ailnaai* 3: Ij.iac 
iTDaïilierö en gc3elfcl)ap ïionDen binöen. 5?c jlvoom en toniöcii )joci^c\\ 
En waar \),vt 30 nunflig/ Dat 3c in tionc Dagen aan t gc3epDe (ïjjilan^ liUiamcn / 
mede 7e toe '^^^^^ ^p^ ïDioat.ö penaamD Samana, aitoaac 5e een partu Dan Ijaac jDolïi 
tlZZcn. Dongen. ' 
d' ogoron d' Ogeron tot Samana aan JTanD getreDen 3nnDe / licbal De barbier ;o 
vergr.acrd ^jjTd ©olh alö l)ïï In Die Ittoartieren hen bebonicn tetoerDcn/ ttrlüiil Dn 
om 2ij°n' 5elf Dei-tvoïï cm' te 3ten ï)oc 't met De 3alien op Torcuga (lonD: allnaab 
Volk re gcliomcn 3nnDc / DeeD l)P 3ijn uptciftc bejt cm ^diepen en 3r»olli bp een 
verioiicn. l^ fuligen / om Daar meDc na St. jan de Pucrto Rico te na*n/ en 3ijrt 
jDQlb't todh lip (geUjfi ge3ent tö) alDaar m een 3cev dcnïjige (TaatgeiOf 
ten fiaD / te ijevlctTen. ^n bozte tiiD ïjaD l)p ccn gocD getal ^r Depen en 
ï>olli bp een üecgaöciD / toaac mcDe l)p Uan Tortuga t' ^epl ging na Hi- 
fpaniola, om alöaac'c HDolb Dat Doo? De 25arbtcr gctooibei iuaef/ in te 
nemen. aiDanncec !)p nu alljet JDolfi aan 2i5oo:D DaD/ DeeD Ijp f)u:i De 

bOlgenDe aanfpia il : Gy lieden hebt zekerlijk alle van deze togt grote buyc 
en Rijkdommen te vcrwagten > laat daarom alle vreze en bloohertigheyd 
door u lieden aan een zijde worden gclkld > en in 't tegendeel uwe Herten 
met moed en dapperheyd vervuld worden. En dus doende zult gy u zel- 
\en verzadigen met dat gene ? 't welk de blote hoop u tegenwoordig be- 
looft. |lDec ban bun (leunDe 3eec op De bdofren Dan d' ügeron , en De3c 
3ijn tooo:!ï3cn baarDen grote D:eu:}D in (jaar gcmceD ; 't Irieift d' Ogeron 
5ienDc ging blnmocDig t' 5epl/ Coui\ö ftdIcnDc na PuertoRico. gn'tgc? 
3igt Dan 't 3IanD gdjcmen 3ii"De / gebnipb'en 3c niet anticrcf aio D' <OVi 
Der3cplcn/ op Daf 5e niet (eer Dat 5caanDc5I>laatögc!iomenl'DarenDaiU' 
3e boojncmcnjj toaien te JtauDen) Doo? De Spanjaaids mogtcn cntDeht 
ibOjDen. 
De Span- .fjict tcgcnflaanDc Dc3c Doo230?ge toaren De Spanjaardslian fianr ftomft 
ja.uds2ijn uectoitiloD / en DnDDen ijaac tor tegenflanD beccpD/ ocb eeuigc (Croepcn 

nuP' 



B o E C A N I E R S. 143 

ïluptcr^:? ïnnoö öc ^tcanti om Ijnar 't ïïnnöcn te üclcttcit. d' Ogeion Drt mo zijn 
3!cnUc bcVinl De ^cljcpcn Diot cnDec tie Jöal te lopen/ öoc fceoon ïii» lu? voornemen 
jïta Viiuu te oeUen en Dtoona t!,itn: tjooj öe 0uy terne $tg tn 't 25cfcl) te 
rettreecen / Ijiec lagen Ucel Compaanien ©oetbolh plat op öe aronö Met' 
B02öen. ^e ^oUecsf/ ^tenOe öe 0u).>teip octochen / Eanöen op ïjaac "v^k"'^ 
gcmalu en Onna geen hüaaali U?c5eutie tcc plaa'5e Daar 5c totfientratöe ^'^" ° 
Kuptccp geen tiienfl öoen ftonöen / troftf?en ^ofcljUDaarö tn / maat 50 
Ijaafl toaren $e in öe S^inöerlage niet berUallen/ of öe Spanjaards fobcc 
cnö fp^ingenöe) bleien 50 öappec op 'et aan öat 3e 5e tn ïiojte tijö tn toan- "«'ord gefia- 
o?örc ijjagten / en Haac ölnonöm ^0 aïö 5e fcefl fionöen 515 met öe Uliigt s^e„ bered 
tn'ec beliepen te bergen/ latenöe Ued öoöen op öc plaats? leggen. zigmetdl 

d' Ogeion , l)oetoel D? öit gcVJaar meöe onthomen toaö/ ïjaö lieUec tn viugt. 
't gcljegt gefneuüelö/ alö ic fcBanöe te Ipeiv tocllie Ijet fitoaöe gcöolg 
ban öc5e onöecnennng ftem op 3ijn agtbaacljenö ff Ijcen te 5iiilen üjengen ; 
öeljalöcn Dat öte genen Die \p onöeniomen Daö te UerloDcn/ Ijiec öoo? 
in giotei' elenöe (tonöen te gecaïien; Ijp moefl ebcnVuel onUevrtgtec 5aïiè 
bectueWten. <©e Spanjaards üicben 50 lang aan ^tranö tot öat öe ©loot 
upt 't gestat toaö / o^öcttufTflien Indpen 5e De gchtoctflen Uooit aan fiant / 
en fneööi De öoöe Htcöamen ^^euss en <öoren af/ cm Die aan öe liortgc 
gebangenen te Vierroncn. 

5^a öat öe ©loot Dcrrc^ftfien toaö (lahen öe Spanjaards ©leiigöe-bnu^ 
ren <:^an/ en ljcö;ïe\3en grote blnliftliap ol5cröc5ci:lj:rtotnnsngc/ maar De 
Franfche gcUai'tgetien toiecöcn D'^röcc alö te lideen goijanöciö. ©an Daar 
elenöe en Daröe toöel/ ief öe ^cet Jacob Binkes(öoenmaalï$25ebeU)eD;ï 

Öec OÖeC ecntge (©OjlogfCljepen ten Diende öec Heeren Staten Generaal der 

Vereenigdc Nederlanden) een goeö (0og-getutge gctocefl / Die cm üerUer^ 
fcljinge öaac gehomcn 3!inöe /' 3ulft jeen meöelüöen niet öc5e elenöige mcn^s 
ff Den ftrceg/ öat Ijn Inif of fed ban Ijiin {tcelogetoüKS Vxieg nam en op 3im 
^cïjin betDo3g i 't ttJclft öe Spanjaards m^at öte5$ te meer beröittecöen^ 
Vuant ftonö Daar na 3onöe!^ 3c öc reft Der geUangenen na De fi|oof ö-^taö 
ban l)ct €nlanö om aan De ^oitificatten t'. aröeuöen. €n Dóc öit bncrft 
gcöaan toaö / toictöen 3c öooj öe <0ouberneuc na ö' Havana ge5onöcn / 
alloa^c 3e meDe geb:upht bJieröcn om Die ^taö te berjlerfien» üfiec 
mceften "3e bn Daag tocrlien/ cn'ö nagfö toieröcn 3c in De gebanbeniö op:= 
gciloten / 00 Dat ^e niet ieö?f btnaaö?? tegenö De ^taD mogten b;oiibJen ; 
toant 3e toaien bebjeeft öat 3e De ^taXi mogten becfpieöen / en Daar na 
nl?f 5c bn friac ©olb gebomen ^larcn/ öe^elbe t' ecnigec tijö oberballen : 
ban 't to-M.be öe Spanjaards menigmaal pjoeben geljaö ficbben. 

^aac na toieröen 3e i 1 berfcljenöe reppen alö 'er ^diepen ban Nova 
Hifpanicn nantieftomcn toaren / na Europa gcbocrö en tot Cadix aan 3lanö 
ö:3cr jBa^r niet tcamjiaanöe öe5e v 2gbuIDigf)epö Der Spanjaards om 
öir Bolft te beifpjewöen en ban een te fctienöen / ^0 bbJamen 3e cbentoel 
feojtcf Daar '-a br^-n al'e v^ VranKrijk tocDcr bnecn/ en bcffoten met 
t' cccjle gelegentljepö tocöec na Tortuga te ïiceven ; ten De3en epnöe (ton;: 

Den 



144 Hiftorie der Amcricaanfchc Boecanicrs. 

Ucn 5C malftanücrcn oetcoutoelp bp / 30 Dat in fiojtcn tijö (jct of oorf?c 
öcljccltc tocöcc op Toi tuga fetosmcn ncflclcn. ^Ifitcc ruflcöcn 5e toctici: 
ccn i^tcutoc iDloot toe (omDaaco^lcUencïampcnoptieSpanjaardstctoje' 

lm) OnÖCC ÖCt bClepÖ toan ecne iBOnflCUC Maintenon , «en Franfchmati. 

jBct Dese jDloot litoamcn 3c aan 't €planti de la Trinidad , tufTcücn ijct 
<ïEpInnli Tabago ctt öc liufl Dan Paria Qelcacn, ^ft Cplanö plonticcöen 
5C en l)?atilifcljattcn Bet öaac na op öonöccU Dup^cnti fïuhficn Uan agtcn. 
30an öaac UcctcoöBen 52 ttitt boojnemcn om De ^taö Caracas (fcêupn 
tC0cn o\)er öet €planD Curacao öclescn) in te nemen en te pionDccen. 

Eynde van 't Eerfte Deel.. 




HISTO- 



Fol: I4f 

HISTORIE 

Der 

AMERICAANSCHE 

BOECANIERS. 

IL D E E L. 



I. HOOFDSTUK. 

De Capiteynen Coxon , Sa'isjkins , Sharp , en anderen gaan 
met een Vloot na Darien. Haar voornemen om in die 
Geweften te Roven en te pionderen, 't getal van haar 
Schepen 3 en haar magt te Water en te Lande. 

91ln «n paatö öcnnamö Boca dci Toro \»as? ö' al* K.arRen. 
öcmccne bec5amei plaatö ticc ©loot / W onlnncicf Uoo? 'i"> o"'- 
öc ttoeeöc maal Puerto Veio tnacnomcn en ocplonöerö 
Datr ; tic öiific piaatö neg ccnö te Uorcn tngcnomcu 

5i}nt!C OnDCC ÖCt L'Clcnö Dan Henry Morgan (al.cf In 't 
€ct(Te TDcrt Uciijaalti to.) If^icc lagen tlxicc anöfre 
^cïjijpcn s Det cene fcefiorentie aan Capitepn Peter Har- 
ris , en 't anticrc a»in Capitenn Riciurd Sawi ins , ttoec 
Engclfche Ecc-0oUer35f. "SMtx feregen top tijtiingc Dat 'er tufTcftcn De 
Spanjaards en D' Indianen ban Darien , Dlc genieenlijfï tegen<J malftanDcc 
(Dojlog boeren / een 3^?eDc getroffen toac^. 3CI.Ö meDe Dat 5e t' ^eDerD fjet 
Hupten ban De BjeDc 5eer getrouto öaDDen DetoonD te jijn aan Capttenn 
Boiirnai.o , een Franfch 55eUeU)eDDer / in een aanflag op een ^Uox^ ge^ 
noaiTiD Chepo, Digt aan De ZuydZee gelegen, ^at D' Indianen ï)cm 
beroer lieiocf D ijaDDcn te 5ullen gcIenDen na een grote en rijlte ^laatö ge^ 
naamö Tocamora, toaar op Capltenn Bournano bun beloof D.fjaD bïn^ 
ncn De tijD ban D:ie ^aanDen met nieerDer ^cticpen en a3olh toeDcr te 
5ullc!^ Iicmcn. TDit DecD onö tuet maUianDeren obereenlïomen om na De 
he^'-'^De pia.nö toe te gaan / ten Dien epnDe begnben top on?:? na eenige 
Snuoïv.tr.cn cnDer De jU"<ï (Op Dc Spanjiards Cucvas gcnaaniD) om al^ 

't - Daaa 




^r 


^- 


- 


- 107 


6 


- 


- 


- ^6 


I 


- 


- 


' 55 


z 


- 


- 


- 40 


o 


- 


- 


- 45 


o 


- 


- 


- 24 


o 


- 


- 


- ^5 


o 


- 


- 


- 20 



146 Hiftorie der Americaanfchc 

tJtinu rnr^c ^cljcpcu te liiclïitilcn cii te kalefateren. |^n önt ton on^e 
^cljcpcu toeöcrom lUtiar iMtrlïcu/ Ijtoamcri >m ïjjcöcr Iru ccn aan ttw 
ocplanö I)r> oiiö tic Wacer-Kay ocnaamö / en DcUonöcn on.ö ftccft te jyu 
m iJoloö : 

Capitcyn Cö.vc« voerende een Schip met 8 Stukken en 9 7 Man. 
Capitcyn Harris - - - - - 

Capitcyn Boumauo - - - - - 

Capitcyn Satvkins - - - - - 

Capitcyn i'/;.'?r/> ------ 

Capitcyn Kook^ _ ^ _ _ - - 
Capitcyn Alefion - - - - - 

Capitcyn -^öt^ ------ 

Capitcyn M.icket - - - - - 

oannt'zeyi (0p öcH Ditc cti ttofntfgflcn baü ïcntcmaanö DcjS «giaarsf 1680. oin- 
en komen Qcti töp liau fjicr t' 3cpl / CU öcïjeti in on5c tocö ö' Cpianticn gcnaamti 
zambhs Zambias aan. ^C5c Cplanticn (Icehlicn 5iiJ not i^ijlcn in öc lenotc unt / 
en ïcogcn Uccrticn f^\)\z\\ a©e|ltDaarti Uan tie 0tbtcc ban Darien. (Ccc^ 
iDijl tojt Ijtcr ten ^nher liacn/ litoamcn becl Jndïancn 50 jDanncn alö 
?D20utocn om onjS te be5oeIien: 5ommi(ïc b^aaten Piantanos , anbcretoc- 
Dcrom anïicrc ©moten/ öic ^c met onüJ bcrruplöen boo2 Coralen / ^;\skr 
ben / jticfTen en bieraelijhc aiepnigl)ctien / tnaac 't Uefd bat 5e ïjebben / 
^iin ^ülen en l^aftmefTen om 53omen meöe te bellen. ZDe,TPam;cnoaart 
ijiec uaaRt / öcbbenbe alleeniö een ftbecpe en Ijollc tip ban *i3cub / Etf^ 
ber of 23a(l ban 23omen Gi.'i«aaïn / i\\ tJctóeiUe 5c Ijaar bcpm:liilie leöen 
fleïjcn / en Die ^e met een tlveiio om 'er mitiijci baft mahcn. Se Xix^s\,m 
tct cicraab in Daar 5^cu3en een a3o»be of ^^ilberc piaat alö een liarjc 
litlaan ocmaaïtti bic 5e/ bianneer 3e biinften/ met b'cenc!)intiopï)oii' 
ben / terbJijl 5c met b' anbece lianb be ï$op opUaten. vDe .!i:)annen be^ 
fcDilbercn ïiun 5omti)b.ö met ^bJ.irtc ftreftcn , en bc i:>20ub)en met robe. 
^e 3D20iib3cn bjagen een rebeliihe bilüK ring ban <ï3onb of S^ilber in 
Daar Demen/ en behïicn baar ^X^m^ met f?n ^x^^tx*. Se3ünin'taï^ 
gemeen tod gemaaïit : en beb ift 'er ecnige onber liaar oe5ien "^it frajec 
alö be fraiïfle in Europa toaren/ en toeUjcref ban?toittertoaöalG'tfün^ 
fie en toitfte Jdlasf. 5iït^cn 3egt ban baar bat 3c beter bi» bonlier bonnen 
5ien alö bp t ligt. 
Veranderen ^e5c Indianen \^;3^\ii\\ geen bcljagcn in onö booinemen ont na Toca- 
mora te gaan / en ontrabcn bet on"ö / met bervbering bat onö be mnrff H 
baar na toe te moenelijh 3011 ballen/ al30 bc toeg 3eer ©ergagtig en on^ 
betooonb toatf / en iiutnemenb 3toaar 3011 ballen om onbertoceg ergcnö 
<!Jettoaren boo: onö JDolb te behomen. tDaar beneben boben 3e ontf aan om 
ons 3onber ontbebt te tooibcn te aeleuben tot op toennig uuren ban Pa- 
nama , inbien top genegcntDcpb Dabben om baar na toe te gaan i altoaar 

toe 



van voor- 
ncaxcn. 



B o E C A N I E R S. 14.7 

toe toiflcn öat W nUt milTcn 50uöcn ccn öocöe lücpö te öocn. óp trcse 
en nnticcc rcticncn Die 5e oncf Uoo^ïjicltien/ ücjloten toe tie toat op Toca- 
mora tc liitcn Ijareii / eii Dtc btin Panama (jp Ï3CC Oanö te nemen, ||5a Dat 
Dit Deflimt aenomcn tonö/ fcIjcpDen De j^cDepai Uan <ö:at3itenn Bouma- 
no en Capitepn Row, jijnöe aï t' 5aiuen Franfche , Uan onö af/ 5ijnDe 
cnaeneoen om na Panama te caan/ en UeclilaarDen Daac 5elfiE? eenparig/ 
teaen.ö een lance mnrfclj im EanD: 50 lieten top Daac aan De Zembias. 
j^m fttec öcleuöen oniö een indiaanfchCapitenn/ genaaiuD Andreas , na 

een anDec €>'lanD/ lm D^ Lingelfche genaamD*D^t Gouden Eyland, leg; 

gcnDc eeniö3iniö 3öe|tcUjft ban De crote jïtiUiecUanDarien ; altoaactou 
in allejs feUen Eeplen 5ijnDe/ op Den DecDen Uan <6^a.0"maanD De.ö ^aaïè 
1680. fetoamen t' avrfUeeren. 

ö' Indianen aïTjiec/ galjen on^ ftenntfle Dan een paatö acnaani'5 Santa 
Maria , leggenDe aan een cfote ïiiWt ban De5elf De.naanï / Dctoelfte bu 
De <0oif Uan Sr. Michiei i\\ De Zuyd-Zee loopt. ^©at in Dese paatics biec 
DonDecD ^olDaten in <iS>unvni50cn lagen ; en Dat beel <0onD 't toeUi upt 
ï)et <0eUérgte Daar omtrent UecgaDecD toiecD / ban Daar ua Panama toiecD 
ceboecD. ^at (n gebal top Daac geen aenoeg5ame bupt 50uDen binDen / 
tian Daac ter £ee na Panama fronDen baccn / altoaar top niet ligteljjli in 
tm bcio:nemen ban Dupt tc Deiagen soutew ftonnen mffTett. vDe^e be^ 
tocegreDenen Der Indianen gcUjfuen onsf 50 toel / Dat top op Den bi)f Den 
ban <62aomaanD D?ie DonDeiD en een en Dertig -jfDan DeDen üanDen/ 
ïatenDe Capitepn Aiefton en Macket met eenig ^oot^bolft tot betoa^ 
ïingc Der ^cljcpen tn on.ö aftoesen. 

;ï^it Bolö 't toelft gelanD toaö/ öaDDen pDer D?te of bier l^oelten (bp 
öe Engeifche Dough-boys genaaniD) boo2 üaar monDfeofl ; en toat De 
Djanft aanbelangDe / De ï^ibieren befcïjaften Daar De5elbe genoeg. ïöe 
toierDen in bcrfdiepDe €roepen berDeelD/ en cpDebolgeiiDetoij3eonDeC' 
fcfietïDen: «Gerjtelüft Capitepn Bartholomew siwrp met 5ijn Compagnie 
ÖaD een rooD 3ö;ianDel met een boö groene en toitte Einten. TDe ttoeeDe 
Compagnie gelei^D Doo? Capitepn Richard Sawkins boerDe een rooD aDaan^ 
Del met geele „Strepen. <©e DerDe en bierDe compagnie/ toelfte gelepD 
toierDen D002 "Capitepn Peter Harris , DaDDcn ttoce groene öaanDeljCf. ^e 
bijf De en feefDe / onDer Detoelfte eenige ban Aiefton en Mackets ©olft toa? 
ren/ manftten meDe ttoee berDeelingen of Compagnpen iipt/ toojDenDe 
gelepD D002 C-^Pitepn John Coxon , en IjaDDen pDa* een rooD ©aanDcl. 
"JDt febenDe / toojDenDc gelepD Dooi Capitepn Edmond Kook , boerDen 
ccn rooD ©aanDel met geele Strepen / en een ï^anD met eai EtoaarD 
boo2 5nn ^Debic?. ^lle of De meefie ban Itun toaren getoayenD met een 
3^uu2-0oer/ ^ittolen en een i|outoer. 



TI. HOOFD- 



1^8 Hiftone der Americaanfche 



II. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers marcheeren na de Stad Santa Maria met 
voornemen om dezelve te veroveren, d' Indiaanjche 
Konink van Vanen komt hun te gemoet. Moeijelijk- 
heden dezer mari'ch. 



Trekken na 1^ T % tiiit lup Op tjc Jiuft b.m Darien odantj / en in Cömptitjnpcii 
Santa Maria rvj jjerticclti Uiarcii / olö Ijïcc boVicii gc5cgt ïo/ bcgontjcii top or5e 
JL ^ marfcl) na Sama Maria , ö' Indianen on.ö \\\ Dit onbchcntic jf anö^ 
fcönp 13002 «Citi^ni tJicncnöe. 51De tcoli'icn in 't ccrfl langö tJc (tant bait 
ccn Boicï) / tw öoCn ober ccn ^jiUjam ban ünna een jDnl iw De lingte / 
toaar na toi; tlrtec .mijlen bcc Doo: ccn >23orcli.^atiae ©alcne oinocn / al^ 
toau* ton fjicc en Daar ccn ouïic ^lantagic 5ngen / en ïiatiöcn m\ ooetjc 
tocg om Dcd2 te gaan ; bcrbolgenis htoamcn toe aan öc hant ban een fii? 
bier Detoclftc op bclc plaaf3cn 02003 toa.cf / altoaar top eeiiigc l^utten op^ 
rcgtcöcn om in te bcrnagtcn. 

9i;i]icL' bcrbocgöc 5ig ccn antjcre Indiaan Iju ono"/ gcna-:TmD Antonio, 
Dctocllic toaö ccn booinaam ^cbclïjebüec / c;i iw Dec öanD ooh ceniRan 
ban goctje ïjocöaniglicïjcn. ^e5c fndiaanfchc ^cbellicbbcr mocöigöc on<s 
maatig aan cm bc iicnö naSanra Maria boon te 5Cirfn / en bdoof De on;c 
Sö^cnboman te toillcn ^\)\\ ; 5cggcnl3c bat iin aanftcnbsJ gaarn met oiisf 
toiibc gegaan Hebben / maar bat 3iin lii/.D iKci ;ich log : bog bat fjt» 
toel bcr5clici;ti toa0 bat ï)ct ^t bolgcnbe bag ^hïMva 30U ; en bajt toiibc 
ïin onö ^flicriiih bolgcn en inliilcn. ^ï^aac bmc>;cn bcr5cgt lip oiiö bat 
ton niet in Ijct gcasf ^Dubcn ncbcdcggcn / ii:n b2CiC ban bc mcnfircnfc 
Adders "iyxt Haar gcmccn-uli in bj;c pLaaticn ontUonbcn. 313P b2alicn ccni= 
ge ban 'iit frcmen bic in bc uibicr lagen/ aan ftiiftUcn / en bonben 'cc 
bccl fn2cnliclcn «jjon^ö in Oliiilien i bc^e ftccncn to)2bcn mcr ccn (lcrl?c 
IDlocb ban bc naadgclcöcnc a5crgcn afgcb2.b:n. :dciC bag bcgabcn 'er 
vicruytae bicr ban om(]S 33olli boo2 bcrtnocnblKpbtocbct na bc j^clicpcn/ ;n bat 
h..rckccrcn \jjn v\ allcö nn b:ic Ijonbccb U)2i\\ en ttointig fI3an frcrh toarcn / mctfctü 
'^ ''"^■. Indianen cm cno' tc gclcnbcn. TDc5e nagt biclch 'er bccfr bcPtic ilcgcnbuncn. 
TDc bolgcnbc bag' tcclilicn toccbcu ccn 5ccr ftrnlc 25crg ' cnaanb'an^ 
bcrc ^yXii: aan bc boet ban bc;clb.v blcbcii toe ruilen aanbcnOcbcrban 
KW iiibicc/ bic (;:» alë Ctipitom Andrcas ono' ^cnbc) in Xiz Zuvd-Zcc 
loopt/ ^ttnbe bedelf l!c ntbicc aan bctocllic bc ^rab Santa Maria gelegen 
toacf. 'Biin Dier bcrbolgbcn toe cn5c marfcl] tot op bc mibbag / toan^- 
ni-cr ton ccn anberc !3crg/ bccl iiogcr alö bc boo2ga':nbc mocflcn ops 
Mnnmcn. ï^icr toarcn ton biïitoiiö en op bcMc plaateen in groot ge 
baar/ tonnj bc ;s5crg toacs 50 flcpi en Dct i^Ci^ 50 eng bat 'er maar iti\ 



B o E C A N I E R S. 149 

IKatt te ocliife 0002 op Ifon ölmaitein (Ccgcn.ö tien nbonb filünmcn ton 
aan f nntjcrc voöc Unn öe 23cca en Ucrnagtra ann tie fiant ban öc^cif öc 
ïltWcc/ tjcb'jenUc nn 01150 rchcnina tuctmacmtrcntaaticnjpijlcnlriccjjöS 
ÖcUojaccti. ^C5e nnot Uicl 'cc tocïjcc ccnigc ncöcn. 

ïDc bolgcn^rc mo^cn/ ?i3nticö:nfcUcnticnlinn»0:nömi'!nntj/ bcrliolg- 
tien ton on^c itcvs" / naartoe gctiuucuj lang-j he U0025CUÖC niHici: / ttc 
top bnnn rbjc Jjalbe rt^wl ötocco moeiten obectrchftcn / gaantie 3onuöö.£{ 
tot ïJc finnen en 5omri)b3 tot öe mtööel boo: 't toatcr en een ^ccc flerhc 
ïoop. i^egcnö bc mibtiag blcamen irn nr»n een ^Uat*^ nlluaac tec eeni? Kor-entry 
Qe Indiaanfciie l^up^cn bcntJeil / tiie 3eec groot en net loavcn / öc 5ijïJen ""^SfchT 
toaren ban Paiinite>5cmcn tpacliDub3ti / en ïjet öaö ban toiiöe iicttin*; Huyzen?'' 
gen / obei-Dcln met Paimitc Royai , mant bcel linlöfiec al.sj on3e l^up5en 
op Jamaica. Ee ïiati^^cn beel ?tfrfljnt5cl$ of ©ectceMien Dp be grcnb / 
niaac neen boben cm met trnppm op te blimmcn. €ei- tie5ec plaatje? bia- 
ren bier Hunnen omtrent een frcen b302p ban ben nnbeven gelegen / en 
1)002 nbec ban'bc^elbc een lange IDanbel-Haan. Omtrent een f jalbe.iHijI 
ban beic plaatö tooonb iii ï^oninlt/ of oppecfte ^cbelfjeDbcc ban be3C 
Indianen ban Darien , bebjeUie ons' mft 3iV'ifcomngtn en familie I-toam n? Konjnk 
bf3oelicn in Jioninlilp netoaab: 3ün föroon toao.gmiaahtbanfmaltoit v^^^"'*^" 
ïtieb / 3eci' lio. ftig geblogtcn / en ban ütnncn nebcerb met tcobe 'Zi)'^^ I bezoeken.' 
rcnb5"cin fjct mtöbên bjaö een bimnc «Öoiibe ^laat omtrent ttoee bnp? 
mcnb?erb/ en ngrcc baftgcmaalit / in bebjcllicttoee of biieStruys- veders 
(lalmn Om be;e plaat lóao" een ^nocr ban (6oube CoiMlen/'bctoelftc 
gvorec buren olg" nemeenc <ï:ibJten ; rn onber bieilie be rcobe ©oertng 
ban "^i ïico:n tion ne5ien b302ben. ^n 3iin i^euö ïjnb Ijp een goiibe plaat zijn op* 
In \it f02m ban een Iialbc jfDaan ; en in pber O02 een grote <23^ube itittg ^'^^'''• 
önifc bier bupmen in 5iin ^Diameter / ^r^et ee» ronbe biïiinc <öoube plaat 
ban bcidfbe b^eete/ bJt^u' in tt'\ rcnb gaatje toasf boo2 Vueiïje 3e in be 
ïit'ng !ung. l^n Iiab een bunne bJttte Carocnc ïtoft aan \i\t ïjcmtot ober 
bc iïiunen Ijirig/ inaar d,^\\ rcnboom een 5^ran!eI)ingomrren!:b}icbuP' 
men bieeb \ 30 bat bJu xm boof bc ban be lengte bcr Holi niet alö 3iin 
blO:e Cnthclö 3ien bonben. ^'.^ 5iin Ijanb bib Op een lange giinjlerenbc 
San<s bic 30 früern alö een .il^eo" toaö. l^^u bnb "^-ixt Eoncn Du I)em / 
XiKt rbi'r een biirtc n^b ^^'\ en baar ;ftpeeucn in be banb babben / ftaait; 
be blootelioofbö bn Irm ; neUiti als? nog agt of negen Per3onenbin3ijn 
gebolg mcbe bebcn. Eiin Ctohingin b2oeg een roobc ^ü2ep betoelbe om 
ïjair mtbbel toegclionben toa.s/ en nog een anberc \i\t ftaar ïoö ober 't 
l^oofb en :§cboiibci-en bing / 5e l]nb een bicnn '^x^'^ in baar ?trmcn / en 
tlticc v!?:gtercf '^xz bp ï)aar (lonben "^xz bcnbc ï=;ub3baar toaren / en b \ir 
3i:-:n3!gt ü*jna ncbeel met rocbe flreïten of frrcpcn bebclit babbcn / om 
iia.ir ï^''lo" en Kvmen toaren 5e lieloben.met fnoeren bnn blcp;ic Coralen 
b.-'n berfcbepbe coleuren. ^e3e Indiaanfche öjontocn ban bc ^jobintic 
ban Daiicn ^jin in 't algemeen 3efr teabber/ aarbig en blpgeeftig; bog 
cbcntocl 5ccr gefcfjibt / en 5C2gbulbir^ in be tcgentocojbigljepb ban baoc 

T 3 riiiaiv 



150 Hiflorie der Amerkaanfche 

jDnnncn / bJicn^ jaloufrc 5? 5^fc b?c5c;/. a©c maaïitcn met tiC5e india- 
nen ceu iiuplcOunt/ öoo? .iBcffcn/ .^êpdöcn/ ^s^aalöen en Dicrödijfec 
fnupitcrina i Wti'^c in on3c Oanöcl mcr yaac Uontjcn top 5c 5cci: f[im en 
ti002trapt. 3Dc ülcljcn Ijict t>e tijCi ban ccn Dag ftil Icaocn / en Ucrti05m 
onöcvtuOc(]cn Capttcpn Sawkins om öe Dcrlorcn tjoop te lijöen / acuentie 
l)cm ten Ciien ennïje De \\tiit Uan taötentiij j^l^an. ;De ïicninh ftiecDen 
onö ptjec tijte Piantanos nict i^uplicc nicticn om aan te 3una'-n tot een 
picfent ; maat öoc hit cp luaö mocjlen top tocöecom aan 't Uerrimlen / 
of ban ï)ongei: (Icrbcn; toar.t De ïionjnh5clf ontzag 3ia i^if torn 3ijn Pian- 
tanos met onief te bcvljantjclen. ^e^c 5002t Uan aDnigten too:Den eei H töi 
53ap ocmaalit/ Dan tufTcljcn ttoee DlaDen ban Deself De 23oom geleot / en 
30 met toater öcimtttgD \ toelfie toeüevepDinge 3P Mifcdaw noemen. 

5!>en negejiDcn ban iöjaomaantr berboloDen toe on^e marfcl) Inmj^ Deit 
<Debcc ban D« Oobcngcmelï^e ïïtbiec / binDenDe tn on>e toeg l)ier en Daar 
tm l^upsf. D' C-pocnnncos ban De Ï^up3en (ionDeti gemeenlijft in De Deiic 
en galïcn pDec ban cnö iirt boo?üpgaan ofeen rijpe Piantanos of een joetc 
Cazavie wortel. Eommtge bait l)wn toilDai onö getal opnemen/ toec^ 
penDe een Jtoo^n-gcaamie ergens in/ boo2 pDet jBan Die boo^bp tcoft; 
toam 3e toeten geen gtotec getal alö ttointig op te tellen. ;Die naat litoa^ 
men toe aan Djic grote indiaanfche l^up3en/ altoaar top on3c berblijf- 
plaate? nameit/ Ijet toeer toaö De geljeele nagt hiaar en DclDer. 

«De bolgcnDe Dag Oegabcn 'er Capitepn Shai p , Coxon en Kook met om^ 
tccnt t' fcbentig jBan in beeriien Canocs op De nibier / om De (iroom af 
te glijDen / ih toaö meDe onDer W gstal ; en top fjaDDen in cn$ geseb 
fcl)ap on5e Jndiaanfche Capitepn Andieas, bnu toien Dier üoben aetóag 
ies gemaafit; belialben Dat toe in pDer Canoc nog ttoec indianen fjaDDen 
tm onö De itibier af te ftieren. Maat toarcn top bermoepD Doo? 't ép^ 
5en ober SnnD / 't i^ refter Dat top nu in on^e Canoes in nog beel emec 
jlaat toaren; tonnt ter Dillantie ban üpna pDcc (leen toojp toarentocge* 
Dtoongen upt on^e ©aartiipgcn te (tappen en Deselbe ober De ,;§anDplai: 
ten of Hotsen te ï)alen : Daii tocDec ober 25omen Die Dtoarö in De ntbicc 
lagen en De^clbc ge(ïopt IjaDDen / toaar Dooi 3e cn^e Dooibaart berbin^ 
DcrDen ; ja sclf^:? berfcljepDe rep3cn ober De punten ban 't 3lanD. T^ie 
nagt rigteDen top tM aan De öebev Der ilibieie inittcn cp cm in te 
ffïiunïcn / en 01130 bccmocptre leDeti tot De bolgcnDe morgen upt te ru(tem 

Op Den clfDen berboIgDen toe ense Hensf De geïjeele Dag lang / metDc^ 
3elf De nrbenD en moepten alö De Dag te boren, gn De nagt litoam 'ec 
ccn Tijger Dtc oiijS ceiuge tijD Dlcef (ïaan aaiihjüien / maar toe Dj:(len 
geen biut? op l)cm geben/ upt b2C3e bati D002 't gelupD tnm ^napïja* 
nen ontöeht te sullen tooiDen : toant De Spanjaards toarcn / 50 onö gesegt 
.toiecD / niet ber ban De 3e »>laatö« 

jiiaiir De boIgeuDe Dag v-\i^ onse arbcPömsoigcerDerberDuDücIDaluS 
bermlnDcrD ; nict alleen cm De mrepeiiil'.'KDen b"in De toen Dic onlijDeï 
lijli toarcn/ maar boc?nauicntIijft ober 't aftoesei) ban 't gro.ö ban oius 

poia/ 



:B O E CA NIER S. i^-i 

jBoIJi/ DtW toicn top öaaoö te Domi toarcn aföccaaftr. 3Bnnt nu accit 
tping bnn Ijim Ijoccnöc/ toicröcn top olJci- ö' Jndianen ca Dnac fanti 
5CCC cratonnia / bK3cntie öat Ijct büo?ttcmcn Uoii öü Bolft toaö om o»5e 
magt ccrft te bcröcclen en Daat na ons? aan on5c onVïcr50cnli)ftc ©-lan^ 
öcn / öc Spanjaards , u UcrcaiJetK «S^ïe narct uamcrt top toeöcc onse naöt^ 
m\l fn l^uttcn /, al^ fitec boUcn t^rnxtl^ i^. 

ZDesf anticccn öaao.sf / 3ip^^ ^ina^öag / UiJcUoIgücn top on5C 0cpö na 
öcncDcn/ en fitoamcn tiarnxn punt Sanö.sf altoaac een anöerc ann 313 
met t!e5C iliUtcc tocccenicjtJ. I^iec / na toe Uecjlonïicn / toaö öe o^tooon? 
ïijfte l3er3amcl-plaat.ö öec Indianen ban Danen , toanneec^eUoo^öcnomcn 
IjeDbcn.tn een Êtrï)anm op te tcefthcn / en tecjen ïjaac ouöe SDpantien De 
Spanjaards t' <0o2loaen. l^tcc öïclöen toe Onlte/ toagtcntie na öereftban 
tin5c moott en a^ollï : toant tie Indianen fjatitien nu pmanö ban tic ïjace 
iiptacionöen om 3e op te $oeïien / 3i)nöe 5clf^ nu ntct toepntg öeHommccö 
obec bn^e mionoeoinö en erötoaan, g[n De namiööag fetoamen on3e 
jflSaïilKTö na onö toe / en toacen ïjooglüh Uerblijö om m^ te 3ien / 3fen? 
öe niet minöer boo2 onief l)C502gö getoeeft M top U003 Daactoacem a©e 
fileben en ruften fjtec De5c nagt / met boo?nemen om oh3e 3©apencn ftlaar 
te maljcn/ öetoeïlie top nu/ 30 on.ö ge3egt toiecö/ ï)nafl ban Doen jou? 
öcn ï}c]3bcï\. 

«Deö anüeren itaagö mD:gen!E? met fjet aanlj?cftcn ban be öag bertrofe? 
licn toe ban lm 1 ^ijnbe beje bag öe laajle ban on3e macfcft / toe fjab^ 
ben agt en t' fcflig Canoes bp ons$ / en toaren met onief x^ivi Oonöerö en 
feben en ttotnttg |t)an (Engeifche) (tecft/ en bijfttg Indianen bte onss tot 
<j3ib3cn btenben. (€ot be bobengemelöe punt fjabben on0 b* Indianen met 
lange floftlien üeftuurb ; maat nu maafiten toe onö ïttemen om mebe it 
roepen / toaac mebe top alle mogeUjüc ïjaafl maaftten / onbectoegen ont^ 

moeteben toe ttoce of bne Indiaanfche Canoes bCtoClftC mct Plantanos ge? 

ïaben toaren. (omtrent itt mtbbcrnagt arribeecben en ELanben toe om^ 
ttcnt een iMlbc fcïvX bair bc ^tab Santa Maria , baar toe 't op gemunt ze komen 
Öabben / bc plaatis baar top Ennben toa.ö 50banig mobbcrig bat toe gc^ ^f^. 
noobjaalit toaren om 'er on5e Jitfcmen ecrfl: op te leggen/ en bcrbolgcnö 
ortö bp \iz taftlicn ber 55omcn baft te bouben om 'er niet baliS ober ficp 
in te 5infien : baar na toaren toe gcbtoongcn onje toeg boo? 't 25ofcb t« 
nemen/ attoaar top on3e nagtrujl namen/ upt b?e3e ban boo? be ©P- 
anb/ w top nu 30 nabp toaren/ onrbeftt te to02ben. 



aan 
Santa Ma» 



III. HOOFD- 



D 



152 Hiftorie der Axnerkaanfchc 

— ' I ■ f ■ — ^ — — I 

III. HOOFDSTUK. 

Ze nemen de Stad Santa Maria 'm , zonder verlies van 
Volk, maar bekomen weynig buyt. Befchrijvingc 
van de Plaats. Ze befluyten om na de Stad Vanama 
te gaan. 

€ toolacnïjc mo2öcn/ 5i)ntjc tDonbcrtiag tic bijfrtcrHjcbnna3:aö= 
lïiiinnc / met Ijcc aanbieden ban öe Dag ïjoo:öcn l»c ccn liiqjn 
^tiiïi <6(^fflJiU in öc i^tati lolTcn / en !ï:?t0 öat-^r aan ccn Ccoir.^ 
mcl/ tlaanöc ccn Travailicr. i^icc Ö0D2 gcraahtcn toe m.^t De flaiip/ en 
pDcr 5i)n ïD.'»ncnen opgcbat DcbbenDc/ fcclDcn toe onö in o?öcc en mar? 
rï)ccrDcn na De ^taD. Eo Dja tonrc^i toe upt Ijet ©ofcf) nier in 't open 
ï>i1D ncliomcn/ cf totcröcn 0002 DcSpanjaardsonrMu/ Die al ccrigctijD 
te Uorcn ban on3e homfle hcnniffe 0e[ij:cöcn ïjatjDcn / en DcrcnD toaren 
om onö t' ontfangcn/ DcbDcnDe alrccD^^ al ftaac fcljatten ban v0ouD en 
Stlbcc na Panama gc5ouDcn. Ec liepen annHonDc. !\a een groot Paiizada 
fpoit/ b.m 't \i:szi\\z pöcc paal ttoa^ilf boeten fjoog toaö/ ban toa.-ic 5e 
7ebeftor. Uiffig buu2 cp m^ bcgonDcn te gebcn ; niaac on5e boo2l)otDe niFiten 'er 

men hcc jjp ^^,-,5^ / ^j^ ^,jj, q^ |jj^,p Paijzadas om bcc gcCmetcn ticbbcnDc / D>ongen 
wcik7c int 5rC2t en gcraalucn'ec aTiccfter ban \ aan on5c 5iibe IjaDDcn to)^* maar 

veroveren, tbjcc gcljtoctdcn cn geen DoDen / hcctocl binnen De iDlaatcf Wx^iz IjonDcrö 
en t'fcitig 5^annen baren/ ücDalbcn toellj getal ge5egt toicrö nog K)ssit 
ï)onDerD anDcre af toe5ig te 5ün / om in De nabuucigc (©ouDüTiijncn te 
tocrljcn/ of cerDcr om 1)ct"<!5ouD tocg te b2Cjgcn 't toelfi aIrccDe \\\ De 
^taD toa.5S. ^e;c a3onDc fcDat to02D D002 een anDcre arm ban De^e nt^ 
bier in De ^taD neb2aat / ban De nabuurigc 43iberatcn / altonar gclocf D 
to02D De üiUïft^ JKiinen ban indien , cf xtw minftcn ban al De5e gcDcel? 
ten.ï^ Di'ö IBcderfclien JBcrelDjS te 3iji\ 30an De spanjaards toaren'cc in 
De ;§t02m fc!$ en tbJintig gcDooD en fcfricr. gclitoetfl ; maar ïjaat <Oous 
bcrneur/ ïjanr P2ic{tcrcf/ en al ofmcetlljaarpcr3oneiibanaan5ien!jaD* 
Den fjaac met De blngt gefalbecrD. 
Bcfchrij. 5^a Dat ton 't 5=^o:t ingenomen (laDDeit/ 50 toaren ton in geen anDcre 

vinge der gcDagtcn of tóc 50uDcn 'er een aanmcrUclijhe ^taD br« gcbcnDcn f jcbbcn / 

Marif"" *^''*''^ '^ '^^'^'^ ^'^' ""^^ too.inig tegencf cn^e gcDagtcn \mi Doen ton niet 
alcf ccnige toilDc l)uP5cn 5agen ban notfin TgcmaaHt/ aUo öf5epiaatcJ 
maar DicnDe boo2 \\^i <6uarni50cn 't toeUi (jiêr gclegt toojD om D' Jndja- 
ncn (Die een DooDli)lie Ijaat tegenö De Spaniaards D2agcn cn menigmaal re> 
bdlcercn) in toom te IjouDcn. ,ït)aar bcc f[cgt De plaatö toag"/ ontf ge* 
luli toatf nog bccl fiegtcr ; toant toe litoamcn allccntg ö?ie ^^m\ te laat / 
anDerjS öaDDcn toi' omtrent Djie fjonDcrD ponDcn a3ouD gchvcgen / 't toclFi 

nu 



BOECANIERS. ly^ 

mi ïïoo? «n 23nrh na Panama ocUocrD toaiS/ toclfec 25ar(i iUjcc of ö^ic^ 
maal '0 ^aariS ban Daai* afgc5onticn töo?b om fjet <8ouli / öat urt Ijct 
«©cbcrotc tot Santa Maria ccüjagt Uio?ti / Of te Oalen- Eo t!?a al.ö toe 
öe pi-'atjï genomen DaöDcn/ htoamcn ö' Indianen , titc onöci' on0ge5Cl^ 
fcimp ücl)oo?tjcn en onö Doo? «öiöscn gctitenti IjaöDen / inöe^taö, toant 
öoc 5c Ijct gerngt Dag 't <0cfcljiit gcDoojö !)aliti^n/ toat-ii ^c 5otierlcgcn 
gctoccft öat 5c tjc Paiizados ntct tjatitun ïjcvüen naöeccn/ maar ïja^öcn 
Daac 5clf3S in cm feiepnc hiinl 50 to:l Uecbo2gcn geöouUcn Dat De ItogeLö / 
tertoijl top bogfcn/ fjaat otocct fioofö gcülogcn toaccn. 

ma Uontjcn eii Ucrloflen toe D* ouU|tc ^ogtec Dan te ï^oninft ban Da- vcrio/re* 
rien , (Uan toten Otec botoen ti gctoafl gemaaïit) tic 50 't fcftcen lioo:ceti do.^?'"''* 
ban öe ^olöaten ban 't <6uacnt50cn met getoelü unt Ijaar ©atieco' ï|!i?${ ^"^ ' 
toaö toeg genomen/ en 3toangec bp Ijem toasJ. .f^i öet gebegt toiccoen 
'er öoo,: b' Indianen nog bcii meet spanjaards om balö geb:agt alief 'ec in 
bc ^to:m gcfncubclLi toarcn / toant 3e namen 3e in bc nab JiTclegeni: ^op 
feilen tóaar/ altoaac 5c 5<^ met öaac ^piet5en boojïiepcn. ai!^<iriï"3oö^a 
öB top bc3e bnac tojccbfKïiD becnamen/ lieten toe niet een Spanjaard 
meer upt t)et fojt gaan / altoaac top 3e alle gebangen öielbcn» Capi^ 
tepn Sawkins begaf 3ig met een partp ban tien iBnn in een Canoe óm be 
iflibter af te baten / en 50 't mogclüh toaö be ©lugtelingen / bic be boo?^ 
naamfte ban be ^rab en 't <0uacni5oen toaren / 1' agteröalen. €n 0150 
top nu iw on3c grote bectoagting ban ï]iec een grote bupt te 5unen bin^ 
ben t' eenemanl beb?ogen toaren / 30 toaren top ongen:geu tm 30 bcr boo? 
niet/ of met leegc Danöen te rug te öomen / te meer nabemaal top toitlen 
toat grote 5Citj6^ommen Ijier niet bec ban baan te binben toaren -, toaac 
op toe befïotên na Panama te gaan / toel ber3eBerb 5önbe bat inbien toe 
bc3'' paatö fionben beroberen/ top albaar^cïjatten genoeg 3oubenbin5 
ben om on5e bnnger na <6oub en Eilber genoegzaam te ber5abtgcn. '51>ie 
éStab bet ^afebutïjï 3ijnbe ban al W <ï3oiib / Eilber en ijc gutoeclen / 
betoelfte ï'pt be jïönncn ban gebeel Potofi en Pemgegrabentoojben. (Cen 
be3t'n cpnbe/ en cm eenine upt cn3e Compngnie te bcliaaen/ berRo5en 
top Capitepn Coxon tot dn5C "<0eneraal ofnli;icmccn^cbciïKbber. ©00? 
tivi0 bertrelj 3onben toe be tocpnige bupt bic toe Ueftomen fjabben / met 
eenigc gebangencn/ onber öct gelepbc ban ttoaalf jlSan ban onsi ©olö/ 
na tii ^jècljcpen te rug. 

SBlbuö maafeten top oniS gcreeb om bïe gcbaarlijfte aanflagop Panama 
in 't toerfi te ftellen. |E)aar b' indianen w on.cf gelepb babben/ eenigc 
31t5efTon/ gebaren/ ^^abmciTen/ 2?iilen/ |3aalben en Coralen ban onjj 
rcebö bebomen bcbbenbe/ toilben niet langer bp on.ijf blpben / m-iarfteer; 
ben alle of altcoo be meefte ban bun na baar ï^unö. ;^^og be Ctoninfi 
3elf/ Capi' cm Andreas , Capiti'pn Antonio, beöföomnNSoün(bpbe 

Spanjaards gcna-mb Bonete de Oro , Cf ÜtOUinb Goude Kap) ald mcbc 

5ijn ij^ecf / toilbcn onö niet berlaten / maar brflotcn met onsf na Panama 
te gaan / upt een begeerte W 3e babbcn cm W ^tab bcrobcrb en ge^ 

V , pion- 



i^.j, Hiftorie der Americaanfche 

ploiiCcftJ te 3icn ', ja He ï^oiunh beloof öc n\öicn 't noötg tonö t\\\ met büf^ 
tig tJUx'5cnD 0im ^ig bp on.^ te tociboegem ^cljalUcn tocUie belofte ijaU^ 
öcn toü nog een anbcce jeec aanmerfielijfte aanmoetJiging om tie5c nep0 
t' ontiecnemen ; Uoant öe Spanjaard bic be.ö üoninft.ö ^ogtct (al$f ceebsS 
0C5egt iö) met getoelb gefcijaaüt Ijaö / Ujesenbe bat top !)em tei* genabe 
ticc Indianen joubeu latcH/ baac ïjp niet bccl gocbjS Uaii tc liectoagtcn 
()ab / nabcmaal 5c 30 to:ebeUjlt tegen be red Dan ^ijn .ïtiahfierö' Ijaar bc^ 
toonb Dabben : pab om 3iin Icben te lieljonben / aan on<j beloof b bat fjp 
onö niet alleen iit öc ^tab 30U toeten te ficlpen / maar 3e!fo" tot U002 nc 
beur Ijan be <0ouVicri'.eur Uan Panama 's 25ebliamer / en bat top .ïDceficr 
ban Ijem en be gcDeclc ^tab 50ubcn 5ijn/ eer top boo? be Span j aards ont^ 
belu honbcn too?ben. 



IV. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers verlaten de Stad Santa Maria, met voor- 
nemen om de Stad Panama in te nemen. Uytnemen- 
dc moeyelijkheden en gevaren dezer Reys. 

Ha.uver. "V T 911 bat tóp alleen ^t tiib ban ttoec bagen .mieefter ban be ;§talii 
r^ m" r\j ^'^"" ^^^^^^ getoeefl toaren/ bertroftften toe ban baar op Eatur^ 
anta. a- ^ ^^^ ^^^ fcbcnttenbett ban <0?a${maanb beö gaarö i«ï8o. a©p 



CU, 



begaben msi alle in bijf en bertig Canoes en een Piragua w top fjier gc^ 
nomen Ijabben / bctoelfte boo2 be ^tab ten %v.\\i:t lag. ZDuö 3eplbcn / 
of eerber roepben toe be ilibier af. (ön3c gebannenen / be Spanjaards , 
baben 3eer ernftig bat fjet Ijaar mogt toegelaten toojben om met oncf te 
gaan/ en baar niet ter genabc ban b' indianen gelaten te to02ben/ bic 
ïjaar geen barmljertigDepb betoij5en 5onben/ cntoicneftoieeblicben^Pten 
upterflen bieesSben. .f Kaar toe Dabben 50 beel te boen alö toe ftonben om 
boo? onö 3elf0 een genoeg5aant getal ©aartupgen te btnben / al?o b' In- 
dianen w onjS berlaten Dabben / 50 beel Canoes , ten beelc met toeflcm^ 
ming / en ten beclc biefagtig met Daar genomen Dabben. Se toiften eben^ 
toel 'ftO2t0 baar na nog eenigc oube Canoes te binben/ en boo? bit mib^ 
bel 30 toel boo2 Daar leben te 302gen / bat 3e met onö gingen. 3D002 onö 
bertreh berbjanbeii toe Det 5f02t/ be J^crli en be ^tab / ten ber3oelie ban 
lic Itoninlt / W 5eer tegenö be3elbe ber(loo2b en ingenomen toaief. 
Ongeval de <0nber be3c Canoes toaö Det miin ongclult / om 'it een te Debbcn be^ 
Schrijver ijjelftc 3eer 5toaar en gebolgeljid ooft 5cer traag toajJ / toaar boo? top een 

"" toepnig ten agteren raaliten / en \U Dab niet meer alö bier jlDan hp mp 

in be Canoe; cn aUo bc (Sb berfcDepbe ^anbtge onbicptenjs bcroo25aaft' 
ten / en top niet ter begcn toiften toat Courö top lionbcn moeflen / 30 
Ijabben toe 't ongeluh om üoben bc ttoec jfDijten ber in een onbiepfc te 

ftuu 



overkomen. 



B o E C A N I E R S. 155 

fïuurcn / ict toe onse mi^fïaa c^toaac toiccöcn. i^icc op tonrcn toe gc^ 
nootirinht te lilijUcn icagcn om na öc 0loeti te toagtcn v tonnt met 3mft 
fen 3totiac B^aaitiipö tegcn^ Cp op te rocijen toasf t' ccncmaal onmogc^ 
liift. Eo 02a öc ©locD infjtoam tcenöen toe tocöcc toeg om on3c Hcnö 
te tocrUoiDercn/ en maaliten alle mogclijftc ijaajl ; tJog al onsepoginaeti 
toaren te bergeefisv toam toe fionöen on^e iHalïhecö nog Dinfcen/ nog 
infialen, *!^u.ö omtcent tm tUn uuren fn öe nagt toeöeccm leeg toatec 
5i)nDe / ftahen toe een atem in De ïtiDiec öaac toe 0115e Canoe aan üajt 
maaliten / en gtngen öoe üp beurten flapen / maar ijet öceö De gcijeclc 
nagt niet al.ö regenen / toaar tioo? top tot op tie ijupö toe nat toieröen, 

jTDaar öe bolgentie mojgcn met Ijet aanOjefeen ban De Dag rocpöen toe 
toeöcr tie ïiibicr af alö te boren om on.é ©oll! in te fjalen / en na Dat 
top nog omtrent ttoec flMjlen UoojtgercepD IjaDDen/ toaren toe 50 geluft;: 
feig om 5e t' agterDalcn : toant 5c öaDDen Die nagt in een Indiaanfche ^ut 
of Embarcadero gelegen / en tot Die tijD Desig gctoee(t om toarer in te ne^ 
men. ^oe top te De3er plaatö geBomen toaren/ 3epDen 5e onss Dat to» 
niet toergeten moejlen om on3e ©aten alDaar mettoaterteuullen/ toant 
ijat toe anDerö in De tijD toan fe0 Dagen geen toater 30uDcn honnen Del^o* 
men. I^ier op gingen toe met onö öijben omtrent een btoartier jBijlö 
ban D' Embarcadero , na een filepn ftaanD toater om on3e Caiabazas re 
bullen / maïtenDe alle mcgelijlie Daaft om te rug na on^e Canoe te lio; 
men: maar Doe top te rug gefiomen toaren / b:nDentoc"nietecnbanonö 
3©o'&/ 5P 3iinDc alle bertroftften/ en alreeDe upt onsfge3igt» EoDanigiJs 
De getooonte ban Dit 30O2t ban menfcljen/ Dat 5c 'er in 't minjl niet' na 
bjaaen toien 3e ban Daar ge5elfcfiap licmen te bcvlie5en of agter te laten. 
ilier Doe: toaren toe nu meer DefeommerD alö te boren / b:e3enDe Dat toe 
tocDer in Dc5elf De ongeballen 30uDcn raïien / Daar toe eerft ebcn uptgeho- 
men toaren. ï^icr op rorpDen toe ïjaar na / 30 beel in onö bermoacn 
toaö/ maar alic?^ toaö te bergeefs?; toant in De monD Der ilibier 5ijn 
3U!Ïi een groot getal grote en felenne €planDen Dat Ijet m^ l Die l)ier t' ee? 
nemaal onb.lienD toaren/ niet moepeljjïi büi om 'er in bcrloren te ralien; 
Deö met tegenftaanDe bonDen top epnDelüïi / Ijoctoel met beel moepre en 
arbei'D / De monD Der Hibier / Detocllte D002 be Spanjaards Boca Chica , 
of De Kleyne Mond gcnaattiD toojD» 5T5aar tot onö ongeluft begon De 
©loeD in te ballen/ en De ttrocm met 3ullï een getoelD tegcnsf onö aan te 
lopen/ Dat alhoctoel toe niet boben een fleen to02p ban De gc5epöemonD 
(Die ïiter niet bobcn een fdnX toüD is") af toaren/ top ebentoel D002 gee^ 
ncrïianDe miDDel ïionDen naDer ftomen. TDieö toaren toe genooö3atiIit na 
31 anb te baren / 't geen ton ooft berbolgen.ö DeDcn / om na 't lioogtte toa- 
ter te toagten. ïDe HaalDen on3e Canoe 30 Digt aan ^anö aïö toe ïion? 
Den/ en na Dat ton 'er uptgefï.ipt toaren maahten toe onö touto aaneen 
'3oom baft/ Dctoelbe (al;o 't ^izx bpna bier baDem Diep bloepD),bpna 
t' eencmaal onDer toater (lonD. 

SEo D:a aio" Oct .Cu beranDerDe/ roepben toe tocDcc ban Dier na een 

V 2 €plai:D 



1^6 Hiftorie der Americaanfche 

ojplanti omtrent anöccDalf jl^ijl Uan De mono iïccittbiccmbc45olfban 
St.' Michicl gclcöcrt. I^icc Dcgon 't 'cc bang met on.ö lu't te 5ten/ toant 
al50 on5C Canoe bpna ttointia toet lang / en op jijn öjeeöft nog geen an^^ 
öerDalf boet toiiö toaisf / 50 öat men maat eben uiaatö ïjnb om'ec in te 
üonnen 5(tten/ 50 toncen top op De minfle flag ban 't toatec 't toelö te? 
gen De ^iiöc ban on3e Canoe aanffoeg / in gebaar bnn obcrflelpt te too^^ 
Den. 3Be htoamen ebentoel aan 't boo!5epDe orpIanD t' arctbeccen / al^ 
toai'^r toe on5e nagrruft boo2 Die nagt ïjiclDcn / mnac De D^oebigjle nagt 
Die ift tot Die tüD toe in mijn g.infcl)^ Icbcn ücpiocft fjcb -, toant ijct ce? 
genDe De gefjecle nagt 5onDec opljcuDen / 50 Dat top ban 't Ijoof D tot De 
boeten nat toaren en niet een D^ogeDjaaDaanonöiliif iiaDDen/ ooftöon^ 
Den toe D002 De ficagt ban De 0cgen 't mt.'de buu2 niet aanbouDen om 
onjs te D?ogen of te toarmen. ^an D' anDece ftant toicen top jecr bes 
50?gD/ onö 5ienDc ban De cefl ban onief ge«lfcftap afgefcftepDen / en fee? 
ncmaal ban alle mcnfcbeUifte tcood beroof D : to^mr aan D' ccne 5bDe toicc^ 
Den ton D002 een grote Eee / en aan D' anDcre 3üDe t»oo2 De grote magt 
on5irr ©panDen/ De Spanjaards, omrtngD; onDcrtufTcben 3atentoeineen 
<icüerfcljaal / om 30 te fpjcöen/ in plaatöb<ineen^cbip/ 3onDer50beel 
alö een W)}:\iii ïileDcren te fieljben om onö tegenö De flrengiKnD ban 't 
toecc te befcTiecmcn / toant ter Dier töD baD geen ban onö een ^c boe aan 
3ijn boeren. »0oft 3ogtcn toe ober al om te 5ien of toe toatec honDen be^ 
hemen/ maar feonDcn Dct nergens? binDen. 



V. HOOFDSTUK. 

DeReys-befchrij ver lijd Schipbreuk 3 word door de Span- 
jaards gevangen , en door een vreemd Toeval won- 
derbaarlijk verloft. 

O^ iP.aanDag Den negenrfenDen ban <02ciömaanD / baalDen ton 
on5e Cai.oe toeDer in 't toater / en 50 nat en ft:uD a!ö top toa^ 
ren/ ban 't boo25epDe <ï?nianD bertrcfttienDe / rcepDcn toe na 
Puenta de San Lorcnzo. gjn on^e toen ontmoctcDcn top berfflKpDe ^rn^ 
lanDen / Die Daar omtrent berfb2epD lagen, l^ier htoam ijet 'er tocDec 
met onö op aan / toant met 5ulh een lofnp en ftlenn aDaartupg in 't tuv^ 
me 3op 5ijnDc / baD een jBan / ia ^omtijbö toel ttoce genoeg te Doen om 
liet toater / 't toelft ban alle fianten in on^e Canoe htoam / upt te bo5en. 
iSa bat top nu een tüD lang met De^e ongcmahhen getobt baDDeit en Digt 
aan een De;er €planDcn toarcn gehomen / 50 bomt er een See Die De Ca- 
noe 't onDcrfle bobcn (Taat ; maar naDemail top al t' 5amen honbcn 5toem^ 
men/ 50 geraahten toe tocl Inaft f?an %an'a 1 en on5e Canoe btoant me^ 
De agta* on.ö aantupmelen. <0n5c 3©npenen toaren ban binnen in De Ca- 

aoe 



B o E C A N I E R S. 157 

roe baft öfïJonTicti / en on5c j^napD^nm / CaröccsJöoscii en !^ruï^tiï)oo:n<:s 
met actö.ifl ^Iccc toel OetonacU ; maac al on.ö b^ooö en berfclj toatec t' ee^ 
nemaal üetïo^bciu 

5Sa Dat on5e Canoe tioo? Ije ftragt tiet ^aren aan ïanli cefmcten toasf / 
50 toaeJ onjS eccfle toccH om 'er onse ïlDspcnen upt te nemen/ en toeliec 
ölaac te maften, ^it Ijaöticn top nautolüftïS öetaan / of toe 5t^öcn ecu 
anticre Canoe een toepnig ban onef / tuftdjcn een öroot actal öUppcn öaac 
i3it €Planö mcöe omdnglj <ö / l)ct 5clf De ongciufe oberhomen. ;De rec^ 
5onen Die ^cljipüKuH letien/ UcbontJen toe feö Spanjaards te 5i)n ban 't 
<0uacnt5oen ban Santa Maria, tJie een ouöe Canoe öcbcnlien tjctjDenbe/ 
onö naöeboïgti toaren cm De to?:cD{)epD Dcc Indianen t' ontbUiGten. g^c 
fi^iiamen aanjlonDö na on^toe/ en maafeten onó bum / toaat op toe on3e 
fpinc bjaDen en t' 5amen in bjtcnüff Ijap opaten ; maat toe fjaöben otoot 
oeb:eft ban toatec / en totflen i:ier toaat top tebö beftomen fionben, <an5e 
Canoe tonö Doo2 be <0olben cebeel op ^ttanb getoojpcn / ^0 bat toe üup^ 
ten bjeejs toaren tii^t 5e mog? aan (luhi^en oefmeten too:ben ; maac Die 
toaac in De Spanjaards gehomen toaren oub en canfi 5ijnDe / \iym\i tutTcDen 
be Hot5cn aa-^ Dun5enD ftuhhcn bcrmo2felD. 

iBün öC3dffb.ip toilDen nu niet betDec boo?t / maar toeerom Beet en / 
tn eerber onbet b' Indianen binben tonnen / inbien 3e De ^tOcpcn Die toe 
in De .f^002D-2^ec agtctaelaten baDDen / niet toeDec ïionDen bctcnhen ; mant 
met beei moepten betooog iö Ijaac ten mtnflen nog een Dag langer ber? 
bet op te gaan / en inDien top on^ ©olh De bolgenDe bag niet 50uben fto - 
men te binben / beloof be ife bun aïleö te boen bat 5e begeetben. ;duss 
bj-igten toe ttoee of b2ic uutcn ban De Dag Doo? om on5e 5ai'en t' ob:r^ 
leggen / maar 30TiDen met een een HDan upt om toagt te bouDen en aan 
tiiie bamen upt te 3ien/ im b2e5e bai) eenige obecbal bet indianen of an^ 
bere ©panDen. «önvrent be tiib bat toe in on5e raaD-betgabeting tot 
een beflbn gcftomen toaten / betfpiebe on5e ^cbilDtoagt een Indiaan , 
tk/ 50 Dia bp onö ge3icn ?iab / in 't 25ofcb liep. gb 3onD aanftonbes 
ttoee ban miin gf3e;rfbap ftem agtet na/ W bem agtcrbaalDen en be^ 
bonDcn een ban on5e b2icnDUiftc Indianen te 5*^.n. ï^p b2agt bun aan een 
jïlaatjï niet bet baat ban baan gelegen / altoaat nog feben anbere ban 
3ün gc^clfiiiap toaten / met een gtote Canoe liit 5e meDe gcb2agt baDDen. 
'^^ btoamen trt rilaat3c Daat ih met De tefl ban 't gc3elfcbnp toaef/ en 
fcbenen berbInD te 3ün rm end biet t' ontmoeten, gft biocg b"n bp tc^ 
fccn.'S toait on« anDct JDolb toaö/ toaat op 3e mp te bennen gaben / Dat 
inbien top met bant in 'er Canoe , Die beel gtotct alöb' on3etoa(!f / toiU 
ïan gaan/ 30 50uDen top 'et De bolgenDe mo2gcn bpfiomen. tDe3etijDtng/ 
alö itgteltjb ban geDagt too?Dcn/ DeeD w^ tjet ^ett niet toepnig bet' 
lieugen. 

«C 'ni^onbiS na be3e b?ienbc!tifte noDigtng b2i>egen 3e onö \s)\i Dieanbe? 
te fp^ jl^Tincn toaren Die 5e in onjs ge3cifrbip 5^gen/ toant 3e ftonDen 
ligtelijb befpcuren Dat toe al t'samai ntci ban eai en De3elf De ^tanDaarb 

V 3 toaren; 



1^8 Hiftorie der Americaanfchc 

toarcn ; tóe ^cpïjeii liaar !jct toaccn Wankers , 't toclfe öc naam tö öi^ 5e 
ocmecnlijfe aan De Spanjaards gcbcn. l^aac ttoccOc b?aaö toa.ö of 3c 5c 
50ui>cn om tjalö brengen i insaac ih gaf 'er ten anttóoo:ö Dat tft in gte^ 
nerlcp toi)5c Daar toe Ucrflaan 30U ; met toelft anttóoojD 3u \)oo? Die tijD 
te VJieDcn icljcnen. jDanr hoitp Daar na / Dat iïi mijn rug hccrDe / 30 
IjaD mijn ge3dfcfjap/ meenenbe DitirDoo? D' Indianen te Ucrplujten/ ijim 
toeachmht Dat 3c De Spanjaards DoDen 3ouDcn. ^e3e arme menfcficn Ijet 
gcijaar UemcrhcnDe Dat ï)aar ober 't IjoofD Ijing/ DcgonDen Deerlp te 
roepen en te hermen / toaar op iö mp omheerDe en noa eUen tijDö genoeg 
ïitoam om 'er bp 't letien te üeljouDen/ maar tfe toaö met een gcDtoon- 
gen om 'er mijn ftem te getoen Dat 5e 'er eenl3anDcfe3toteen^iaaf30U' 
Den mogen fjouDen. ï|ier op gaf iö De Canoe Daar ift mebe gefaomeu 
ïaa^ aan De tiijf oHerige Spanjaards , en Dcbal l)un Dat 5e 'er Deur 30uDcn 
pahben / upt ti2e3e Dat De3e toieDc Indianen tiaar toooiD niet mogten Ijou^ 
Den / en 5P ö^t 3elf De geUaar mogten lopen 't toclö 5e eerfl 50 eUen ont* 
fiomen toaren, 

5!5u <6oD Danïi in 't ge3eïfcf)ap Der Indianen 3ijnDe/ geraaftten toe in 
een grote Canoe , Die beter ttoiiitig Jt5an 30U bonnen Doeren alö D' on3e / 
Die top geUaD IjaDDen/ öijf i ooft liaDDen b' indianen een 3eer goeD Sepl 
tot De^elüc toeten te beftomen ; 30 Dat top / liebb:nDe een friO'cDe iiütrlte / 
Dan liicr t'3epl gingen en fclioon toeg fpoepDcn / toton^eonepnDigebzeug- 
De / 3ienDe onö 3elfs$ nu 30 tocl geljanöclD / en 30 geiuhfiig ban D' elen^ 
Den / Die top 30 li02t,9" geleDen DaDDen / lierlofl. CcgenjS Den abonD re? 
genDe liet eenige uuren na een 3eer fïerlt/ en De nagt tonsf 3eer Donher/ 
omtrent ten negen uuren m Den abonD 5agcn top tegenö onieï ober op 't 
bafle ^ilanD ttoee buuren i De3elbe toicrDen 30 (jaait ban D' indianen niet 
ge3ien / of 3e begonDen ban bjeugDe te fclpecutoen / roepenDc Capireptt 
Antonio, Capitepu Andreas ! 3nnDe De namen ban ba.ir ^ebcibebberö ; 
en tot bebefliging Dat 3e ber3ehcrD toaren Dat Die buuren Doo: haar ge^^ 
3elfcl)ap toaren aangcfiohen / 50 maaliten 3e alle mogeliifte fpoeD om 'ec 
na toe te baren, einaar 30 D?a toaö on3e Canoe niet tufffbm De 23ar? 
ning Digt aiin -^trauD gi homen / of Daar htoamen u"t Ijet 23ofcl) obec 
De feflig Spanjaards , mct ïinuppelö en Diergelnh getoeer getoapeiiD / boo2 
Den Dag fpiingen/ en aan toeerbanten on3e Canoe baft liouDenDe/ Inal* 
Den 3e Dc3elbe Deel upt l)ct toater op ^rranD / en namen op 't onber^ 
toagtfl onö met ond biiben gebangen; toant D' indianen toaren 30 D2a 3c 
onraaD bemerh en ober 2öoo:D gefp2ongen / en met 'er Ijaatl 23offbtoaarD 
ingeblugt. .iBijn ge5ellen blcben berbaafl ftaan fiijlien / ih batte nog mijn 
Hoer / DenhenDe nog eenige tegenflanD te Doen / maar alleö toatf te ber? 
geef5S/ toant 3e \)k\M\ nip met fiaar bier of brbni baft/ en beletten mp 
Daar D002 eenige Da.iöüjbbcpD te beDjijben ; ib bioeg'er ann(lonD<$ofeei 
nige ban dun Franfch of hngcifch honDen fpieben: maar 3e gaben ten 
finttoco2D b.in neen. l>ier op fpiab ib tegensf eenige ban fiiin Die 't ber^ 
flonDen in 't Latijn , 50 gocD al.cs ili ftonDe/ en htoam Daar Doo? ebentoel 

bp 



B o E C A N I E R S. 159 

bp mp\fm \mt gclcgemDcpö te bccftaan. ï^cttoarciiSpan;aardstitetioo2 
on5c Engelfehe pactp aWjKt Qnw %n\\tj 0^521 toarcn/ uptb^^e Dat inöicn 
3c'ec naDcc aan Panama mootcn Ujcngcn/ ccinacbanDimmootcnï{om<:n 
t' ontDluotcn en on5e marfclj na tte ^taö ontöcftïam. ^e Djactcn mp 
bccuolöcnss m ccn ftlepnc i^iit öte 3e ban tahlicn toan fBomcn opaccigt 
ijatiöcn / en ücö^cbcn Daar ocotc b?cf30Dc Dat 5c on$s gcbangcn ccïfrcocn 
SaDDcn i alrccöc in öani* ö^öagtcn UoonicnicnDc om on.ö op De (Iccnafle 
ton5e te ïianDelen/ boo? Dat ton in Die l^tDarticcen ccfiomen toaren/ en 
boojnamcntïijft Dat toe Daar ^taD ban Santa Maria ingenomen/ geplon^ 
DetD en berb?anD OaDDeiT. iBaac tectoijl De Capitepn Diec Spanjaards öe^ 
5ia toa.ö met n\p t' onDecbjagen / 50 ftcmt een ban Die spanjaards in / Die 
ïft op 't boojgcüocmDe <ÊplanD in 't lebcn ftcTjouDen en met mijn Canoe 
tocg g:5onDcn fjaD; berüalenDe ïjoe bjienDeip ift tegensf tjem en 5i)n mc^ 
De-mdliUcrö toaö getoccil / met Ijaac tegensi De toKeD!)epD Der indianen 
te bcfcöeimen en in 't leben te beljouDcn. 

I^a Dat De Capitepn ö^m met aanDagt aangegoo^D DaD / (lonD öp aan^ 
flonDsf ban 5iin ^toel op / en ómljelsDe mp / 5eggenDe Dat top Engel- 
fchen bJienDlijfee iDpanDen en goeD ©olB toaren/ maac Dat D* indianen 
^clielnien en een berraDecfcOe i^atie toaren. ^aar beneben bei:5ogt ïjp 
mp öp Item neet te 5itten/ en ban joDanige fpijje te nuttigen al^ Doe: 
onö gc5clfcljap aan Ijun / Doe 3e ban EanD gingen / gelaten toa.ö» ^oe 
5epDe ïjp «tP / Dat 'i)p boo? De b^ienDfcljap Die ift aan 3nn HanDsflieDen 
fietoe3en !)iD/ cné öet lebeh en on3e bzpDepD fcljonft/ 't toelft öp 3e6ec^ 
ïijft ons? anDer5int32f 5011 ijenomen öctJben. €n öoetoel 8p in 't eerft niet 
toel fton benupten om D' indianen in 't ïeben te fparen/ 50 pacDonneerDe 
fip 3e ebentoel om mijnent toil en jlonD ttc Dat ift 5^ (inDieni&5ebinDen 
fion) met mp nemen inogt. ^aac en boben bebal fip mp DeCanoetoeec 
na mp te nemen en in <i5oDsf naam te bertreftften/ 3^ööcnDe Dat ÖP onsJ 
toenffftte 30 gcïuftftig te mogen 3ijn / a\& top eDclmoeDig toacen. f^kt 
tp nnm ift ban Ijcm oorlof/ ftoetoel f)P mp 5eec b?ienDeli)ft noDigöe om 
Die nagt bp ftem te blübcn. ^ift 3ogt ober al en bcnD epnDelijft mijn in> 
diancn, Detoelfte Jjaai:uptb2e3ein'tÜJveupclüoffl)becbo?gcnDaDDen. ^a 
Dat ift fjaac gebonDcn DaD/ lepDe mp De Capitepn met grote beleeftftepö 
na De Canoe , cn na Dat mijn ge5ellen en D' indianen na mp 'er meDe in^ 
getreDen toaren/ 30 (geliift 5e oniS eerU op ^franD getroftften fiaDDen) 
DutoDen 3e cn« toeDer in Eee. ^e gefjeele nagt / gclijft recDs:? ge3egt iö / 
regenDe fiet lw\ liarD / en top Do?(len onö nergenö toeer aan 3lanD bege* 
ben / naDemaal Det ober al (gelp De EeelupDen Ij^t noemen) een Yfere 
Kuft toatf. 

TZDe bolgenDe moigen geftomen 3!jnDe / 5eplDen en roepDcn toe tot om:= 
trent ten tien uuren / toanneer top een Canoe ontDeftten Die met alle mo^; 
gelijfte fpoeD op onsf affttoam. ^oe 3e naDer fttoam/ 5agen toe Datö^t 
gen ban on5e epgen Canoes en ©olft toajS / Die on3e Canoe boo? een Spaan- 
fche Pcriagua gcnomen DcbbenDe / in Der iJl na m^ toe geftomen toaren 

om 



i6o Hifloric der Americaanfche 

om ortö te Ijcb^atcn. ^p tonrcn 5CC1; Vicrljniötj in \wx V ontmoeten / 
en 5'; celcptjcn onö aniifldntiïS wa tic rcft ban m^ ge5:licljap/ XiU tieiJ 
tiitijj upt een tiiepe 55ap ïitonmen Detuelftc ngtec «i; fjoac ilctö Icptie/ 
nltoaar 5c Uie nnot en öe bolgenöe moiacn ten Knftec gelegen liütitjen. a©p 
tonrcn al t' 5vimcn Derb'iiö öcn een hm anöcu toeer te5ten/ n-ileniaal^c 
mp met mi)n gcscllen r^eöjS tjoo? Ucclocen gefdjat öaDDen. 



VI. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vervolgen haar Reys, tot dat ze in 't gc- 
zigt der Stad Tanama komen. Ze bekomen onder- 
weeg verfcheyden Barken en Gevangenen. Worden 
door de Spanjaards ontdekt. Ze belaften d' Indianen 
om de Gevangenen te doden. 

zeVomcn -^^ T % tj^-jf top UU tDctiec tjp cen geïicmen toiten/ begaben toe mi 
dMM^nu IxJ 0^5'irtienrlnïi na een Cplanti/ cmtrent fcbcn j^iilen b.m öe vioo:^ 
nos/" ' -^ ^ nocmtie23ap gelegen. «Op 't ïjoogjle gedeelte bnntiir€Planöl]ou? 
ten tie Spanjaards een JBagt of Kijkuyt nnt b2e5c tioc? tic noberjof of an* 
tere ©panticn. Cegensf öen abonti fitoamen top aan 't <Cplanti / en na 
öat top gelanD toaren / fïlommen toe ün een 5elicce (leplte op / en htoa^ 
men aan een Wepne l|iu/ altoaac öe JDagrer 3nn tooning liatr. a©p 
cDerbiclen ij'oiiUe i^an öie ïjtfr De ïDngtljati/ en ontf met getoaar toa;tf 
gctooiïjen eer top Digt boo? 5nn l^utie gcliomcn toaren. j^p 5cptje opkj 
0002 onlJcrb:agrig / öat top alö nóg met öoo? De Spanjaards ban Panama 
bp 5nn toeten ontöcht toaren ; 't toelh oncJ getoelöig aanmor Digöe om onjef 
boojnemen ban ö(e ^x^Xi t' oberrompclen in 't tocrft te flellen. 5Dc3C 
piaatjsf/ inOien ift fjét toel omljoiitien Ijcü/ toa.ss gcnatimD Faroi de pian- 

tanos. 

DcBoeca- ^xtt fitoam fiojtö Daar na een ^jnrti ten 311nfier/ betoelfee aanfionb^sf 

nier» ne- tjooj ongf ontDelit tolerD ; toaar op top op t fpccDigtl ttoce ban on3e Ca- 

S"?!! "^^^ bemantien / Dic Dc^elfDe beroberöen. j^a bat top be ^er^on'en W 

pnnama. toe aan f25oo?b bonlicn / onberbjaagb fiaöben / berflonben to: bat 5c om^ 

trent agt bagen ban Panama getoecfl toaren/ en eenige ^olöaten Dabben 

m geliab bie 5c op een ^eftere pmu ^lanbjs niet ber ban bit ori-laiibont* 

fcbecpt ïia?):;en / om 5eiiere Indianen en Negers , bte becl htoaab baar om-- 

trent beb2cben fiabbcn / te bebegten en in te tomen. 3öa bat bc 25arft 

genomen toaö/ toaiö vber ban am ©olft eben graag cm 'er in te rahen / 

en boojnamentlirft bie genen toelfte be filepnfïe Canocs luibben / 50 bat 'er 

lionberb en feben en bcrtig Wim ban onö ge3elfffnp 3ig op «em'uiiqueer; 

ben met ^t C'^P^^^pnen Biitholomcw Sharp en Kook. i^et oberige gc:^ 

becifc 



BOECANIERS. i6i 

ttócïtó biin ïjc n.iat blcMm tdp aan Uit o^rianö icg.jcti/ met boosncmctt 
OW iKö atiljcren ön^g?* o"5c ïtCP5$ U:o2t te s^rtcn. 

;De niorjcn ccöomcn 5ünïJe/ bccanticiDe iïi Uan Canoc en Dcgaf mo 
iti een anörrc/ Die/ öoctocl 5c ïilemiticc alö öe öoriöe toaö / cbcntoclmct 
öctec 0C5«^'fc!)ap l30035icn toa.sf, ©an öit èplanö Uccrrchheiiöe / ccepöen 
toe öe oeDctic öag lanj o\jcc ö' onöicptcn.sf omtrent een ifDülUan^lanii/ 
IjeObcnöe ^omtiiti.fef niet Wom öe bicc boeten toarec/ en Uur te gconö. gjn 
be namiöD^a dinöeïucn toe een 25ac[i in Sce /• tjaat toe aanflonöö ^aöt Nemen no^ 
op maaftten/ tor^tientie toe? tie Canoe in tietocUse Captteim HarristoasS ^-^^'^'^•^ 
na fen fteUnj a.Ucot ücrobcrti ; toe lieten aan(lontij5 öecrig iBnn op De- 
3etoe obti'oaan. ïZ^it ijertooïgm Mm üit ©aartupg tii.TOintïectie 50 Uer 
on5e 0cn0/ en ffDepticn on.ö soDaniö Uan een/ Dat De nagtDaacopUiU 
lenDe / top t' eencmaal l\in malftanDeren af raaïit en. a©p üeaaben cnsê 
met on^e Canoe na ^auD / altoaac top Die naat bU)^iih ^e' bolo:nDc 
mo?gen rcepDen toe «a't €pïanD Ghepüio, altoaac on5e alacmecne Ucc* 
5amel-plaat0 ocjlclD toa.ö\ (DnDectoeöen berfpieöen toe tocDecom een 
25aift onDer 5epl s C^^pitepn Coxons Canoe toa.ö D' eevfle Die 'er op af 
fetoam/ maar al50'er ter 5clfDe tijD een fcilTrije Ijocite opïitoam / ^oge^ 
raahte 5^ toeg na D' cerfte aanVJal / iw Detoeiiic 3e in De öe5cpDc Canoe 
eene jBr. 25ul DoDen en ttoec anDere litoctjlen. ïDe toarenUocitbance- 
Daotcn Dat De5c ^arö boo: onus tot Panama $ou aeralien / en aan Die ban 
De ^taD ban en5e ftomfte hennijTe oebcn / 't tocilt ooft ^oDanig nptlneï. 
tfer toajS ten ttoec uuren in De namiDDag eer al on5e Canoes aan Che- Komen aa» 
pilio öp malftanDeren geftomen toaren ; toe befttoamen op Dit C-f lanD ch^J,Sf"/ 
bcertien gebangencn/ $0 Negers aiö Muiatos, alö mcDe gocDe boo:caaD Aiwaa^'ze 
ban Piantanos , ttocc bet'C ©erftenè/ en 5eer goeD toater. 3ï)aar naDe^ veertien ge- 
maal top geloof Den Dat toe Doo? De boo^gemelDe ^arfi nu alreeDe tot ^='"g«"^" 
Panama otttDcftt toacen / 30 re50lbcerDcn toe onDec onö geen tijD te ber^ ^^^''"'^''' 
3urmen/ maar ten eerften ban Dit (jrplanD te bertreftften/ opDatinDien 
toe De ^taö niet fionDen ftrijgen / 't toelft top oozDeelDen nu Dnna onmo? 
gclijfi te 5nn/ top ten minftcn Ijaar genepen mogten oberballen en ber- 
oberen / en Daar öooj on.ö iiBeefter ban Die Eccn maften. (Cot Chepiiio 
namen toe nog een Periagua Detoelfte top booj 't €planD ten ^nftcr bon^ F" «^^n pc. 
Den leggen / en DeDen 'er aanflonDö eenig 3Öolft op obergaan. ïDe bleben '"S"^- 
ï)icr maar tocpnig uuren / en roei^Den omtrent ten bier uursïn in De na- 
iuiDDag Ijier ban Daan in öoop ban boo2 De naade mo:gen Panama te üe^ 
repftcn/ 't toelfte maar febai .ïBülen ban Chepilio lepD. ,!i:>aar eer top 
non ban Chepillo ber^rolilien/ toierD D002on5e ^ebcUjebbers^ upteenigc 
reDenen Die ift niet Deb ftonnen DoojgronDen / goeDgebrnDenom 'er ban De 
gebangencn Die toe genomen ftaDDen t' cntflaan ; toaar op aan D' india- 
nen ln(t gcgcben toierD om De ge5eiiDe gebangenen op ^tranD in 't ge* Geven uft 
5igt ban De geïjeele Bloot om ïjalö te bjengen. tDe5e 5cecberbliiD 3iinDe J-"„t'/om 
ban aclegentïKPD te licbüen om 'er op Daar BpanDen / ftoetoel iw ftoelen degelange. 
WocDc / te tojeften / tijDen aanjlouD.ö te-toetb om Ijet te bolluengen ; tiiaar ncn te do. 

X De '^""' 



102 Hiflorie der Americaanfche 

öc öe^'^Jn^^cncn/ Ijoctocl ^c geen aöBniKncn ïjnötiai om '<x ti bcctoeercn/ 
maaütcircbcntocl ceii bdca öoo: öic 23ntl)ariffl)e Indianen in fpijt uan 
ï).7at icrnfcn/ ^ogcn en |)i}len/ en oemaftten in 't 25ofc!i üan'tgc3e0^ 
ö: <!:ulnnti/ allccnia maat een ,fDan Uccloren Ijcüljenöe. ïD^coepöenöe 
gcïjcele nagt öoo?/ Uoctoel Ijet gcttaöig rcgcnUe, 



VII. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers komen in *t gezigt van Tanama. Worden 
door drie kleyne Oorlogfchepen ontmoet , die ze met 
agt en t' feftig Man befpringen , t' eenemaal Haan , en 
twee Schepen veroveren. Ze bekomen nog eenige 
Schepen aan het Eyland Vcrko voor Panama. 

Komen in 't Tp^ <ij Uolgcntic mojgeu/ 5ijntic öcn ti2ie en ttointigflen ban <02a«?^ 

RC7>gtvan I 1 ^y^^^^-^ ^^^ gaawf 1680. litoamcn toe 1300? ^omic opgang in 't 

JL^ ac5tgt ba 1 tic .^taö Panama. ïionö öaac na 5aacn toe mcöc tic 

^fDepcn aan tic ge^epöe ^taö DeDorcntie/ tictoelfte boo? een (Culanö ge^ 

naamti Puico, onïtccnt i\üc^ ,iT5i)lcnban Panama gelegen/ ten 'jmnliec 

lagen. Cx^ Dit Vioo25eptje (j^nlantj 5ijn berfcöcptic 5^ahl)u)i3en geboutoö 

om tjc goetjcrcn tiie H?t tie Afliepen gelofl UoozUen/ in op te fiaan. ce 

bier tijlj iagcfl 'et ten %\\htt biif grote j§fl)epcn/ en öjic rcbeliiftc grote 

^arftcn/ gcnaamb Barcos de la Armadiila Of hlcpnc «Oojlogfrtjcpcn, 

v-orden ;oe5c b3icvtien op 't fpoeöigfl ücmanb / om onö tö bebegtcn / en te Oclet- 

'1"°'^ ^'=, ten ban ieïJsf op öe ié^ic^ t' ondernemen. 2o b^a ^e ontiJ \t\'t ge^igrftre^ 

ontdekE. ' OC"/ ligtcn ;c 't 3tnltcr en ncranlucn miber ^cpI. <0n5e tttiee Pcrugua? 

5cer itoaar j;ijnöc/ fionben 50 toel met rocijai altf bop bie in be Canocs 

Iparcn / niet boo^tltcmen / 50 bat top eat rebelijli (lub toeegef booj i»pt 

raaïifcn. orn ;n on5C bj)f Canoes (toant ^0 beel toaren toe ini in t ge^ 

tal) ïjabben toe allecnig fe.sf en bertig .^Dan/ bic in een ^eer flcgtc jlaat 

toaren cm te begten / alsf ^ijnbc boo: 't gebuurig roeiien 5ecr bermocnb / 

Getal van 't oclt 5eer tocpnig in 't getal / i\\ bcrgdiilnnge ban tt^ Opanbö magt / W 

Volk aan onbcVtutVf Ijcn blaïi booj be toinb op onö af litoam / 50 bat toe ünna bjeesr^ 

dcn.'"'^" ^1^" ^"^^ 5^ ö"^ 50uben obcr^enlen. aDaar op toe b? bc \yivï\i op roeP« 

ben / en icrtoijl toe Ijicr mebc be5tg toaren fttoam on;e hlqijtfle Periagua 

mcbe op en biiJ onö/ in be3elbe toaren ttoce en bertig .fDaiï/ 50 bat toe 

nu in alleö agt en ffeftin fDan toaren/ \i\i in'tgcbegtbanbieöagtoa^ 

ren ingctoibUelb ; bc Itoninft ^elf toaö in bc boojacwdöe Periagua en een 

ban 't getal. <0p b' ^bmtraal ban be;c biic ftiennc Oozlogffbcpen toa^ 

ren feö en tagtciuig Bifcaycrs . betoelfte b' agting fjebben ban bc ücfle 2ee^ 

ïiebcn en ,;§olbatcn onbcr bc Spanjaards te 3i)n. ;dc5c toaren alle j3'p* 

toiU 



B o E C A N I E R S. 163 

toillfttcn/ met Doojtuiot öcfeomcn cm'ec öappecDcpö te Dctonen onbcc ijct 

ÏJÉÏJti lUin Don Hiacinto de Barahona , ^ocg "Jltimtcaal Dan ÖtC Eccn. 

(0p Ijit ttDceöc ^ct)ip toarcn fcUen en t' fcüciuia Negers ontrcc 't gebtcö 
ban m\ ouöc en ftoute Spanjaard ü\H Andaiuiïa In Spanje öeboo^ttg/ ge? 
naamö Don Francifco de Peialta. (0p [jct DecUe tpacen hijf m t' feftig 

Mulatcs of getaande Mooren , ontrec 't COmitinnÖO ban Don Diego de Ca- 

rabaxal i 50 öat $e in 't fleïjeel ttoce Donöeiö en agt en ttointtj ,fBan ftcrft 
toarcn. ;©c 25etivü)ebt)ct$f IjatJöen een bcflunt genomen en flrtcte o^Derö 
ge<jeUmom aan mix tct Rovers of Boecaniersftujattiec te getoenv maac 
5ullJe bloetJige Oeüeclc» griiUifecn 5elöen, 
Cnpttcpn Sawkins Canoe cn öte baac tfe in toa.ö toarcn beei te %p^ Geraken ;« 

toa.Uö Uan ÖC reit. Eo Öat f)et <;§CtJip ban Don Dicgo de Carabaxal '^ge^^St' 

UifTf oen onö iJo>De fttoam / gebentie aan mp te iloef tDaarö en aan f)cm 
te l,pb>.?aï!3 He bolle Haag/ toaac Ö002 DP bici: jit^nn in öe 55ine en een 
jï^an in mijn Canoe libjctjle. H^aac lp betaalde öc5c pafl'agte tuffcöen 
on<3f üepög öoo^ / 53 ötec / bat D? niet öa«3ftig bjasf om bjeerom te fto^ 
men; bi»int top bobebcn meton56cerjle<èD^^i'gebcrfcDep:jeban3ijnBolft 
op öe ^efilietn ^uief geraahten toe mebe geliift öe rejl bobcn toinb, 
b' ^ïömiraal ban b' Annadiiia of Kieyne Vloot fttoam mcbe aanHonbjS 
op onsf aan / on.ö bpna geen tjjb gebenbc te laben / bcnïientje met al 50 
toepnig fcbaöen tm alle boosDp te palTccren al.ö ïjct ecifte ^cïjip m^aan 
fiab i maac ftet Ocïitoam ïjcm 30 toel niet/ toant toe toaren 50 gclufefiig 
bat toe be jl^an aan 't aoec boben / toaac boo? ïjet ^cïjip in be toinb 
op Uep / en ïjaac Eeplen op be jt^^ft raaötcn. ^002 bit mibbel Oab^- 
ben toe tijb om onbec jijn ^gterfteben te ftomen / en gebuurig buu2 ge^ 
benbe/ boben toe alle W na 't Bott litoamen/ beöalben bat toe jijn 
öcoot Ecpl en 25?a.ö aan fliift&en fcDoten. ^^u ötoam Detberbe^cljip/ 
toaac op Capitenn-Peraita toaö/ gaat 9£t!miraai te ïjulp. mé op be-: 
gaf Capttepn Sawkins (toien.é Canoe onbnipbbaar aaiiaaftt tóas"; 3tg op 
bc Periagua, en b* tïömiraal aan onö biec Canocso'berlatenbe/ ontmoet 
tebc bc ne5cpbe Peraka cn lepbcn malfianbccen aan ^oo:b / toaac op een 
l)cet gcbegt bolgbe. €ertoiil toe tiu^ iiigctoüiJielb toacen / toenbc Oet 
cecfle ^fiiip / om b' 5tbmicaal te fiulp te tiomen. ^It boo: onö be^ 
merfet 3wnöe / en toel boo25icnbe Tjoe bacb fjct on.ö ballen 30» Inbien ton 
ban b' Sbm'caalö ^gtcrfleben gcbaeben toiecben / beffoten [lem in 5ürt 
boDjnemen boo2 te ftomen. a©aac op ttoce ban on3e Canoes , te toeten 
tic ban Capitepn Springer en be mijne/ afitonbcn om bcm toaac te ne^ 
men/ öp fitoam blaft op b" aCbmicaal aan/ liic op 't ^cnnebeït flonb/ 
cn met 5ün i^cusboeft Dem toenfite ; maac toe namen Hem in'tmiöben 
ban 3iin toeg 30 toel toaac / bat inbien bP »iet getoenb bab / top 5cfter' 
lüh ïjcm aan ^os^b gcbcmcn 5Ciibcn beblicn. JBe ffbotcn ebcr.toel 30 
bccl ban 3iin 33olb onbec be boet/ bat lip bpna geen Boib genoeg btelb 
cm 't :§cfjip te cegeccen i maac be toinb bcmnnenbe optehoelen/ liitm 
3e Daac bc(t om toeg te caben en banc icben te falbeecen. 

X 2 m 



164 Hillorie der Americaanfche 

^it :§fï)ip tiat tot cnt;ct Uaii U' ^Ituiifranl Gchomcn toiis* ' tm«f opte 
Wugt QcD:cben ;iinDc/ hVD.imcn toe tocticr op ö' HDmtraal af/ ocümöc 
fll t' 5amcn ccn liinöc fc!l2cciito öctocUic öoo: ons" Oolli in De Perucua , 
IlDctócl een ftuh toeeaö bnn ons" af/ üeanttooo:ti toicrö. «OnnertufTcfjcn 
litoaincn toe toeter 'cnti:r ;iin 3larer(lfben ' en tiHötren Iict aclufe üan 
Doden d' ö' KömiraM 3clf en öc Uoo^natimfic piloot U.in 't .^clup te boDen ; toaac 
Admiraal jjqq, ^f {jiij^j (' cciicmual oriiiiiianfj toiecttni / cii ^icnöe to.it een üloeöigc 
raa^X'pi JB^fTacre ton reeöö oni3er Haar getraan iiaööm / braon 'er Ue ntoeD t' oni^ 
loot. ' 5inlien / ;o Dat ;e ( ttoee D:rDe:iDeelcn ban !iaac 3Öolh rteDooD en U:el aiv 
berc getoonö 5nntïc) cm titoartiec riepen ' 't toclft Iiaar berfclKpDe ma- 
len aanijeüoDen en tot Die tüD toe Dooi Dun ïwrDncbWg gcto:i>cerD toa?f, 
cjpitevn Capitcini Coxon toao" D' eerflc Die ober fpiono / niet 5ta nemenDe Capt- 
Harris word fcpn Harris , Dte D002 benDc ;iin a3eenm oefflioten bias" toannecr \\n 
gefchorcn. c^urn^ocDia Dn De ;nDe ban "'t ^fliip tragreDe op te iUimmcn. "^k 
;êrlitp Diid aenomcn ^ünD;:, bMgten ton al o:i.k cchtoetflen aan ':3oo:D 
ban t ^elbe/ en bemanDen aanftonDd ttoee bah on;c Canoes om Capi- 
d' Admiraal tcnn Siv.kiiis tf luil'j te lifmen Die alreeDc D:iemaal Doo? Penka (';o 
word vera- Dauüer ïitoeet hv ;ia) toad afgetlaaen. Orn in Der DaaD om on;e udi^aoi 
verd. ïj,»., jif j {j^^f f t^, fjf-^.»„ / g^^cn mcnfc[)en in De JOcrelD bonDen liaar bctcc 

htoiitcn alö" De^e SraniaarJs. 

I^a Dat ton Digt aan rerjlta'üJ ^ijDe gehomen toarcn / aaben toe f^m 
een bolle b'.injt Cto'aelö' / bertongtenDe niet minDcr ban bem toecrom f ont-- 
fangen; maar in plaafö ban bit / ;ngcn toe frliielnli bet D0H1 öat ag'er 
De ïl^iift (lonD m De Sngt bitegen ' en eenigc ban !]un toeDer op l)et 
^eb 01 nnDerc in De ,_.ee neDerballen. tDit ongebal toas ;o D:a niet 
oefcbicD / Cf baar Dappere Capiteun Fcralta Cegaf M-ci ober ^ctiiD ' en 
fireeg berfiiie^De ban xm Dolb in fpijt ban al o'ncf fffjieten toeDer in 't 
^fbip-, boetoeï bn ^df aan benDe ^ijn lianDen 5eer geliianD toacf. fDaar 
txeliih altf ;clDen een ongeliib alleen bomt / 50 gebeiuDen 't Dat tertonl fu» 
be;ici toao" cm v,v\ D:lb op te biffcben en bet gebegr tebermeutocn een 
anjcre ron met ïtninD buin batte/ en berfcbenDe btn x\\n OoIIt / Die 
Ahtrfdctn De vSnIi rt^nDcii/ DeeD opblicgcn. OnDer De;c iiDoh m brrtorrring 
capiu-yn f^ï.^inptf <f auitci.ïn Sawiuns bnii aaii :3oo!D ni beroberDc bem. ücot 
""■"' na Dat Dit ;^c\]irs geiiümen tods" / begaf if; mn a^n C!?Dr:D cm re ;ien in 
toat ftaat ?e tonren m iw Der DanD bcb tb mijn leben ;nlfi een elniDig 
ge ^igt ntet gezien • toam Daar toat wkt een j'Dan op cf Ijn toa?' DooD / 
Cf ;cer ^toa.ir gebto:t(t / of ffbMlibelvUi Doo: 't ':3n3bnniD bfrli:anD ^ tot 
;o bcrre Dit lia.ir ;toarte bunD op berfcbenDe nlaar;cn toit artoojDen/ 
ên oti vintierc plaateen bel en bleefeb Dooi't 3u3lininDtoeggêrubttoaïf. 
5^a D-rt ih banr eïenDe bebiaartt liaD f beaaf ib mn aan "t '^odjD ban 
D' HDmiraal / om te ;ien ïioe bét Daar gcfcbapen (lonD. i^icr ?ig ib 't 
geen mn tn -ta DeeD berfteenen / en nanbielubs Dooi nmeinD anbers alei 
cnö e'^:te:i Oolb Die 't nebenjs mn geiten bebben ;ou bennen aeloo^'D too:- 
Den. Dan fe^ en tagtentig JDannew Dic booi t gebegt op Dit .:èrbtp o^ 

toecft 



B o E C A N I E R S. i6f 

toccfl toarcn/ bonten top 'er rtoo ijüf en ttomtig in 't Icben/ 50 öat ec 
ccn en t' fcjltg in De5e 53ataille ocineiibelD to.ircn/ en Dat mcecicf/ üan 
tje5c ünf en ttoiniiö toarm 'er maar aot üclilnaam om De ïDapcnen te 
fconncn Uoeren/ tie reft 5cer 3toaar octoonö iijnte, ï^aarblocöftroomiDe 
üUcr Dc «Dehhen / en in 't aeÖ'-*elc ^cl)ip toa.ö nautoclijU een plaat.s te 
blnöen me Dan blocö üebJijö toaö. 

;Du.ö onö ïBecfler Uan tie tto:e feïcpne (DoiïoofcDepen gemaafit fieD^ 
Ijentie / liaceg Capitepn Sawkins aan De acbangencn / !joe üeel ï)olft toel 
aan ^oo?ö toa^ ban pet grote ^^cljfp 't' tociö ton ban berre in De l^a^ 
ben ban 't €planD Penco 3agen Icajcn/ alö meöe Ijoe bcelöolötod op 
al D' anDere fUennDer ^cl)epen toasf. Capitepn Peraita Dc5c biagen Ijo- 
cenDe / DeeD 5i)n bejl om Capitenn Sau kins t' onrraDen Daar na toe te .vem«n noa 
caan -, segvjcnDc Dat op f)ct arootflc alleen D:ie IjonDcrD en büftig jxian eemge " 
toaren/ en Dat Op De reft al te toel bD025ien 3011 binDen/ om 313 te De^ schepen in 
fcnDceren / in cad Dat tjp boo30f"om:n 'öaD om 3e te bcfpjingen : maar vL Pcri?». 
een ban 5iin ©oUi / Die op fjct Deh bp na lag te 3teltoog"en / toeerfpsali 
Dem/ jcggenDe tegcniS Capitein Sawkins, Dat'er niet een liBan aan Doo:D 
ban al Die ^cïjcpcn toasf ; toant Dat3'er al te 5amen afgenomen / en op 
De3e D;ie ^cDepcn gcnaamD D' Armadiihof kieync Vloot , ge5et toaren 
tuil cnsf té Uebegten. 9lan Dit berDaal ftomenDe upt De monD ban een 
fterbenD mcnfcl)/ gnben toe geïocf / en onö na 'tge3epDc ornlanD Degee^ 
ben IjebüenDe / öegabcn toe cnef boo2t op De ^clKpeii / maar bonDen'ec 
geUift I)p gc5egt tiaD niet een iBan op. ^et grootfte ^cljip genaamD 

la Santillïma Trinidadof de Heylige Drie-eenigheyd ïjaDDenfe in D^anD ges 

flohcn/ en'er een gat ingel)002D/ maar toe liaDDeri fjetgeluöDat beblam 
noa toepnig bat genomen DaD/ 50 Dat top 't met'er Ijaafl lunbregen / en 
tolt ï]ct lel! (Topten / Dit geDaan 3tinDe biagten toe cn5c <6elitoet(ten aan 
boo2D en maaluen'erbooj't tegentooo3Dig ono" ï^ofpitaal ban. 

5^a Dat top onö bcriie.ö" ober3ien liaDDcn / uebonöen top agticn jtlan 
ban onö 330111 in 't gebcgt gc3ncubclD te 3nnen ttoeeen ttoimig gehtocft, 
De5eD:ie Capitetnen tegensf bjien topgcilagentjaDDen/ liaöDe bp De Span- 
jaarsDe lof / Dat 3e De Dappcrjte ban De gclieele Zuyd Zee toaren/ enin^ 
beiDaaD 5e bcrDienDcn De^elbe oelijh ligrelülf upt lictberljail ban Dit bloe? 
Dig gcbegt af te mceten i^. tboe Dct Da'rDe .:6cl)ip 5ig i\vt Oet gcbegt 
begaf en toegblooD / ontmoete ïjct ttoee anDere ^flirpcn Die upthtoamen 
tot baar Inilpc ; maar bet gaffe 50 toennig aanmocDiging / Dat5c a!ieD2ic 
toeDer te rug becrDen 5onDêr 3ig te Derben iiitoiblielei], iDe bcgonDcn bet 
gebegt omtrent een balf umna^onne opgang/ en tegen De mi^Dag baD- 
Dcn toe De -Bataiile g'epnDigt en D' obevtoiiming t* eenemaal bcliouDen. 
C^rtoiil Capitein Pcraita on^e «Ccbangene toasf / b.Mfi l)\f meenigmaal 
toegcnöon3C DaoperltcpD inöc5e tooojDen xm/ waarlijk gy En;;rcifj:.c zijc 

de Dapperflc Mannen van de geheele wereld > die niet anders zoekt als 
voor dcvuyü te vcgten , daar and're Natiën alle mogelijke middelen be- 
tlenken om zig te venchanzcn. 

X 3 €tocc 



IÓ6 Hiftorie der]Americaanfche 

(CtocctJiiofn»i'5'tOctoccttJccn:ocbcntoc(Capitiln Peter Harhs, ccnïJMaf 
tti (lout ^olöiiat / en Dapper Engelfchman , gcljocen <n 't <02aaffcl).ip 
capiteyn Ke,,t i üJicntf öooö ooh 5eei: tJOOJ on.ö üchlaagtj toferti : Ijnflierfaantie 
}J'T' toonticnin 'tacbcat ontfanccn/ en bcnctoen.ö fiem allecnignoc eeniDan; 
al tl' anöïc oditoctften htoamentDe^cl: op. Zt\r\^c m hm Panama gcfeo* 
men ' U:ocg ih Don Fiancifco de Peralta bcele Dinijen/ raftcntre De (laat 
en oflfö^tttliepö ban öee^e ^taö en 't oitileijoenöc itanö ; toaac op DP 
mp De uolsenDe bolöoeninöe oaf» 



VIII. HOOFDSTUK. 

Befchrijvinge van de Stad Panama. Wat Vaartuygen de 
Boecaniers voor deze Plaats genomen hebben. Capi- 
teyn Coxon keert met t' feventig Man te rug. Sa\Z'ki?is 
word op nieuw tot algeme9a Bevelhebber verkoren. 



Bcfchri - T^^ UcrcemDe <$taö Panama ïeot op De ïjoocftc ban negen graDen 
v.nj-c van ' I 1 l^oojDec U^ccDte / en IcpD !n een Diepe -23ap in De Zuyd Zee , boo:- 
de nieuwe JL_>/ (uD$f (li3nD5C Utec mulen «©ofteiyfïcc / toanncec 5c D003 SirHen- 
stadPam. j.y jviorgaii iiineiiomcn bJiecD : maac naDcmaalse aliS Doen bcrbjanD 
toiccD / en t' 3e'Dat Dic tüD nog Djiemalen / 50 tjcülicnse De 5lieiiU)c ^taD 
bk'CpIaat(lDaar5e nu jlaar. D'<OuDe ^taD U«i:D nog D002 ceingcarme 
meiifclKn üctooontcnDcïDom licrhiiöDaac nog / Detoelhc ban bcrrc een 
fcaap aan5ten f)ceft / niet ongeiijh Dte ban Sr. Paul tot Londen. ;Dee3C 
^ieülxie ^tiiD ban DeUJcllie \[\ fpiccli / 19 bcel gtoorer ald De sOuDetoaö / 
entöbooi 't grootfre geDccltc bangeOalUie ^tecn opgeüoiitoö en met Ze- 
gelen ücDcIn. ^^e lierlicn 3ijn irog \m bolboubiD / Dr^elUe ;nn agt m 
getal/ biaac ban DebooinaamfleSunaManagenaamD itf. ;Dee3c:§raD 
beeft cmtrcnD ant^crUalf mijl in De lengte / en ober een mijl in De b:eette i 
De Dupfen 3i)n booi 't mccrcnDeel D:iebecDiepingenï)oog. 3'2iïronDom 
bctoalD / en liceft ttoee pco2ten/ iintge3CiiD ter plaatje altoa<)r ecn5;ni 
bam in De ^taD homt / Die tot een l)aUcn Dient/ en ün Detoclliemet 
l^oogtoater ^^arhcn in De j^taD honnen fiomen om De ^ntooonöcr.ö ban 
alle 3oon ban oEi^ttoaren en anDa*e nooD^aaniiifilicDen te booj^icn. l^iec 
leggen altiiD D?icl)onDerD ban Deö itioninliö" SolDateu in be3etting ; Ïk- 
Uafbcntoellt getal /Daar iMiHcia untnog ellefUonDcrDït^anbaniiUefoleuï 
ren ücdaat : m.iar tentijDe ban on^e hom(le dlDaar/ ma's (jet meefteDecl 
Der ^olDaten in't De ^mD ; "ttodü De rc|tiii groorebernagentO:>'D Ü2agt/ 
DooiDien 3e maar 'ö nagt? re booten heninffe geliregen üaDDen Dat bjn in 
De /uvd Zcc toaren / t toelfi cnö DeeD gelobni Dat iuDim b3e inplaattf 
ban Ijaar j^cDcpen aan te tallen / onjj aan|lonD.o te =IIanD DaDDen bcgee^ 

ben/ 



BOECANIERS. 167 

uen / top 5chccïiïft 5iBccflcc Dan öe ^\am $ouljni rjctoojtjen ^ijn / booj- 
namcntUjU aanmcihcnöc/ tint Daar öooinaainflc .^anfcljap / (tfimcen 
öe 3iitïw alö fonlici: ttoijffel ij.iar Deflc Eolöaten toarcn ) nnn boo2li bait 
ücn H^'intraaï toaceiu «omtrent fcUcn miiUii in 't rontic lian tic3e ^tatJ / 
iö al Ijct EanD Savana , 5oal0 3c IjctiiiD^ SpaanfcheiCnal noemen/ önt 
iö te 5cogcn een effen en rrci^hc gciHiti/ allccnig toojuen ïjter en öarc 
eemoe plaat3cn ^ofcfjaatig ïnnb öC3icw, ^tt Hnnö iis bol Vacadas , al:^ 
tollat Dccle ;D2tften (i^fTen enöoeucninaeöouïien toajtren/ enötcncn ooTi 
tot aBacDttoo^nö/ om öe aannnöcrtng öec aDpanUen te Eanö te ontiefi^ 
öeni De <02onti Daac De ^taDop (laattjOf 5eecUo0tr3/ 'ttoclftDeplaatjGf 
3eec onae5onD maaht. Ir^ct a©atcc 1$^ meeDc tooi JDoimcn/ 'ttoelft fieel 
naDcclig U002 De ^cljcpen iö ; en Dit tsf ooh De reeDen Dat Deö föoninfts 
^cïjcpcn altijD tot Lima Dc ï^oofDftaD ban Peru icgjcn / iiptae3cpD toan* 
neer5c tot Panama itomen / om alDaac Deö öoninUjs EilUei; te Djengem 
'ttoelftallecnigteöcnjEf Die ti)Dii5 / alöDc30loot Dcc Gaiiioenen upt Oud 
Spanje ftomt/ om fjet DertoaacDsf te Dingen. €en nagt na on3efeomfl 
alt)tec/ toonDcn toe becfcliepDe3©o?mcnban omtcent D^ie IttoactDupm^ 
in De lengte/ in on3e ^cDlaftenö enl^leDeren, 

31ian De tooozgemelDe (gplanDcn ban Perico feceegen top (ti allejS bijf cetaider 
^cljepen/ Oet eertïe en gcootfle toaö / al^freeDsf m^^t i^ DeTrinidad schepen 
genanmt / bcs'^elfiS laDing DejtonD in ïDijn / ^uwftcc / ^unftergebali oenÓienr 
(ban 't tocUi De spanjaards in Die \]cti Hanben een groot geüjupïi maften ) 
l^upDen en Ecep. I^et ttoeeDe ^cljip toajes ban omtrenD D?ie OonDerö 
gr aft /maar niet meer aliefljalf bol laDen / met ^ftc^taben/ 'ttoelfi 
een Dcc booinaamfte l^oopmanfcDapprn i$ Die in De Zuyd Zee geD^^agt 
tooiDcn» "(Bit ^cïiip lieten toe met De SaDitig berb?anben / naDeniaal 
De spanjaards boojgaben Dat 3e Die l^oopmanfcOap niet ban noDen paD? 
Den / en ftet Daarom niet "toilDen lofTcn. l^et DcrDe toaö ban om^ 
tcen^ ïlonDcrD en tag^entig %ciiï m met ^uniicr gdaDen / Dit .^^ffitp 
toiccD aan Capitein Cook geaecben, l^ct bicrDc toaö een oiiD ^^cliip ban 
't fcflig 3laft met fideel gelaben/ Dit ^cliip bcrD?anöen toe meeDe met 
Deö3clf0 3laDing ; aatenDc ^cljip nogll nDing Dieö tijDö nier ban noDen te 
Dcbbcn. l^ct bijf De ^cliip toaö een ;§cöip ban bijftia Ea(t / 't toelfe be^ 
nebenö icu Periagua Doo? Capitein Coxon toanneec fjp onis berliet mee- 
De genomen toierD. 

tCtoeeof D2ie Dagen na C115C homfte boo: Panama , öe3ïoot Capitein c^pitejii 
Coxon (upt eenige naDenften / Die onö <0e^elfcl)ap tegeniö Ijcm fjaDDen op? ^°^°" 
gcbar/ en Daar ï]u 3eec moeiieliift ober toa.ö) on.ö te berlaten/ enDooj ïïcmVc 
De 3clfDe toeg Die Ijp gchomcn toaö / toeDec na on3e ^;§flicpcn in De rug. 
Koord Zee te fteeren / DctoegenDc berfffiepDcn ban onö (6c3clfc[jap / Die 
't meefl met Rem IjielDen / en 't mecfl tot 3ijn bcrDeffmg ïjaDDen toege^; 
fijagt/ ban onö af te ballen/ en Dem in 3iin nePö of .fX^arfcij ober Eanö 
öe5'^5ff Hap te IicuDen. vOe b^üjnaamfle do23aah ban Dit naDenften / toaö 
SünagterlijftDepD in Dct laatftc gcbegt met D' Armadilla, raftenDe toeift 

point 



i68 Hiftorie der Americaanfche 

Voint 5ommfac m niet onr5agci» i)cm Uod? ccn DlooDaarö te tJMntJmcrïtCii." 
ï^ troli f- Hcntiö ïUtnUDH cn.o i3cilü Danonjsf af/ öctodlu' mcc i)ctü:02? 
gcmelte ^cljip cuPcnagua 310 mctijcmtc ruo en na oc mout bati oc ai- 

bia Santa Maria beaaUi'n. ^U 5l}n ge5ClfCijap troft intCDC f ma O' Jnduan- 

fche Jioninti/ (JTapitein Antomoen Captteln Andrcas , ij.iDaUe 011031)115 

i3c / uec308teüctfcljoontï te to02öcn Uan iangrc Dp omö te bd ben, g>e SUo? 

ninft Uci-50öt cUcuto^l öat top niet te uunDcc afb^euh aan cn5e algcnu'cne 

jBpanti De Span j aards 50U;Jcn tcagtcH te UocH / alücfij ^.cioonlnlibnonö 

teaenUJoo^tifa toa.ö/ en op tiatlüp5i'.nimogten Do: öctroutoelr,ti tjii met 

onsf öagt te Oinöelen/ ücbal (jp tct 5elbc töD ücpöe^^ó»^ Eocn en Jjeef 

capiteyn 3011 öc 30?gc CH toc5igtUan («rapitein Sawkins, tJie vu Oii3c mei;Uj gtho- 

sawkins ren «Senecaal ofalöcmcen^tU'.lljeOticf toa.0 / in 'i:aftDe3>n Uaii dTopt? 

afwScn Jan ^^^^ ^"^^''P» ^^ ^^^^ Armadiiia ,:^üjcpcn W toe genomen Ijaöfcen / fiAicn 

capitcyn tóe meeöe in tie Ujanö / öaac nietp hctn al^ öe Ecplen/ cu 't i€outotoeilt 

Sharp tot beljouöcntie / en met tiee3c\3ei'b2ant)rn \m nog een fUepne ^atU / öie iti 

BeS'b ïï^ ^^^-^ *^^^'*"^ / gelaöen met ï^ocnDettf e > <i5eüogelte, 

ber gckol <öp ^cnöag Den Injf en ttointigtte ban «öjaomaanö / ïitoam Capt^ 

2cn. tem Sharp met 5ijn ^auïi en ge5'ifi:DtiP in/ en bccboegöe 3ig toeDecüi», 

onö : 3ün af tocc3cn toaiö Ö002 gcb^ch ban a©nter bcroo?5aalit / 't tocift 

l)im özong «a öcs^Koninks^plantjen te loopen / alöaac getiomen 5ijnöe 

bonö Ijp een nicntoe 25ncft / tJie l)p aanflonöö nam / en bccüanntie 31 jn 

outie / ïJit S^aavtung toajS iiptnemenöe toel De5eplD. €cn Dag of ttoee 

na 't accibimenö ban Capitcin Sharp , Istonm Ijct Bolft ban Capitcin 

Harrismeetie in/ tie3c batticn meeöe een 23nrft gcwmcn / en öe mallen 

ban Daar epgcne 25ai1i geliapten ober O0020 geto02pen tjeDücnöe/ Daö* 

tiende •!C3clbe öuies scnUcr JlBaflcn of Scplen met öe <0ebangencn bie5C 

op be3e^arlïgelri:egcn IjatiOen laten önjbcn. ^t bolgenöe Dag namen 

toe nog een ^arli Ucmentie ban Nata en gclaöen met Ocbogelte alö De 

borige/ mettie3c ^atU 3oni)entocbegcmeen(le <Ocbangenen Die toe aan 

onö boo2t> DaDDen tocff). 

5^a Dat toe Den ti)D ban tien Dagen booj Panama getoeefl OaDDen/ lig^ 
ten toe op Den ttoeeDc ban fBloepmaanD Jjet ^tniier / en gingen ban liet 
CplaiiD Tciicot' 3epl / on^ DegebcnDe na een anDer €nlanD ttoee mijUn 
2c gaan na \yix\}it gclcgen / gcnaamD Tavoga , op Dit OjplanD (laat een ,:§feeDit": 
Tavoga toelfj De3clf De naam boerD / en iipt omtrenD jjonDccD l)tuP5cn Dcflaat / 50 
D2a iKt öoih De hcm|t ban oiT3e^tDcpcn getoaar toierben/ namen 3c aU 
Ic Debiugr tiTtoül toe liter lagen / gcDeurDen t Dat eenige ban onö boUi atin 
gr anD en Dioiilien :;iinDe / een Descr l^un3cn in OjanD fr ahcn / toaar Doo? 
nog anDere ttoanlf l^uufen Doo?'t bierbi:rtcerD toiecDcn/ eerpmanDaan 
BlanD Uon geraahen om De ^lanD te üluffclicn. ^DiiarïitoamcnaanDit 
<ïrnianD bcvfcDcpDen SpaanfchcCtocpIieDen ban Panama, en berhogten onjS 
joDanige goeDeren Detoclüe top ban nooien UaDDen / en ftogten meeDe beeic 
ban De gceDcren Die top in Ijaar epgen aDaartimgen genocmen DaDDen. ^i 
oaben onsf meeDe beo? pDcr gebaugcne Neger Die top nan Ijaar oba* gob:n / 

ttoeö 



I 



BOECANIERS. 169 

Itoct l^onticrti (Inöhcn ban ^atcn. ©an Dit €i'lanti ftonbcn tue gcmaB- 
felp al tic ©aariiinocn Dte upt of in Panama htoamcn / 5icn ; m toe 
feccgen Ijtcc noö UccfcljepDe^öarhm met ï|ocn?icr0 cu (ïBcbogcltc gelaöen. 
3Ïat tragen na 01150 ftomilc op Tavoga , nimcn toe een <§cljt» / feos» 
mcnUc toan Tiuxillo en na Panama ncDc^ineccö» gjn Dit ©a.Ttiipg lion- 
tien toe ttoec tiu?3cnlj potten met Wi\\\ / toljftig porten met 25u.öïii'U'^ö 
en een en bijftiij öuii5enïj ^uiUïien ban 3Cgten. ^tt gciti to.i0 ban bie 
^tab tot betalingc ban bc 55c^ettii'.g ban Panama oe3onben. 3Be fireegeit 
boo? 't ©olft ban be ge^epbe p^uüS Ocrigt/ bat'cc nog eenanbeCrf^fbip 
met öonbetb bupsenb <;$tuïiJ^en ban 9tgten geïabcn ban Lima na Panama 
(lonb te ftomcn/ en Hm l]i?t jelbe ïjaaftmoc^ opfcDieten/ al5ofjetmaac 
tien of ttoaalf bagcn na lia^^c (lor.ti te bertrcftften. (Ctoce bagen tjiccna 
namen to? een anbec f^rljip met .iDeel geladen / tot Tiuxülo t' {]uv$ 
DoorenbCi bit3ÖoUi bebeHigöen'tgeenb' cetfre onö bnn bat ciihe ^rf)(p 
öe5epb ïiabben / baat bp bocgenbe bat D"t binnen agt of ticri bagen tot 

Panama ftonb te $\p, 

Cectoiil toe tot Tavoga lagen/ 3onb be ^^jcfTbcnt ban Panama eenige 
ifóooplieben aan on.ö / om te becneemen toatto^^ inbie ï^toariictentebocn 
Ijabbeni toaar op Capitcin Sawkins ten anttoocjb ■•af/ dat we geko- 
men waren om de Konink van Darién die de regte Heer van Pauama en 
't omleggende Land was , te hulp te komen , en nadcmaal we ten dien 
eyndc zo ver gekomen waren, was het niet meer als reden 5 dat we eeni- 
ge voldoeninge erlangden; dien volgende indien 't hem beliefde om vijf 
honderd Stukken van Agten voor yder Man , en duyzend voor yder Bevel- 
hebber , aan ons toe te zenden j en d' Indumcn niet verder te ontruften , 
maar toe te laten datze haar eygene magt en vryheyd gebruyken mogten , 
als wettige en geboren Heeren van 'tLand tocüond te doen j dat we dan 
geen meer vyandfchap pleegen j en vreedzamelijk weg zouden trekken ; 
maar dat we anderzins hier blijven > en haar alle mogelijke fchaden zou- 
den tragten toe te brengen. <©002 be J^ooplicbcn HXZ batl Panama af en 

aan htoamen / berf^onbcn toe bat'er een «zSifcbop tot Panama toco^bcn / 
3iiPbe ecrtüDö ^Jiffcboti tot Santa Martha gctorefl / en toanneer Capi^ 
tenn Sawkins nu omtrenb bier ofblif faven geleben bc boo25epbc ^lantjei 
twam/ ïjabbtJ beboo2noembe25iffcl)opgcbangrn gcftreegen/ bogftonsf 
bn.ir na op bjije boeten geftelb. Ca^nteun Sawkins bit bccnemenbe / 5onb 
|)rmttoee EuPber55:ODbEntot e''np2efrnt/ enontfingbeöanb'rcnbaagiS 
i!*^n2bc jclfbel^oouman/ bie bc ^uuiier ^joobeii gebiagt bab / een gou? 
be ring >ian x^z '^ifTcljOp tor toebccbergelbinge. Ooh cntfing Capircin 
S..wkins een ©2tef b?nbe ^lefibcrt / toaar \w bn onber anbcrcrcli2cef : 

Dat nadcmaal we £«gf//c:/;f waren? hyverzogt te weten van wie wy onze 
Commillïe hadden , en aan wien hy behoorde te klagen over de fchaden » 
die wy hun alreeds hadden aangedaan .-' 5©aar op Capttcin Sawkins tOt 
amtoÖOlb 5Cnb : Dat zijn Gezelfchap ais nog niet -geheel by den anderen 
was; maar zoo dra zoudcnzc niet gekomen zijn, of hy beloofde hem tot 

Y Fana- 



ijo Hidorie der Amcricaanfche 

Fayinma te komen bezoeken , en zijn Commiilic in de mond van 't Oe- 
fchut me Je te brcr-g. ii > als wanneer hy dezelve by'c Licht van 't Bus- 
kruyd klaar zou kouncn \Q^ze.i\. 

CapireinSawkins i);ti gancncnog toat lanaccop't aSpianU Tavcgagcs 

blcb.M / om na 't ü:l3: lo^meltic iliihc ^cljip te tjonoten ; maac on.tf 

©Dlli iu.10 5oDaiüg in Hcvlangd na Ucrfcljc (ïEcitonccn / tjat5C Dooj m- 

ncrfjanïïc ccDc.icn cmac5ct / nog 5clf0 öoo? öa^c cpgen Doo2ticcl toccc^ 

Ijoutjca ft nöcn tooiöcn. ZDienUolgentie ligtcn toe op öen Uiiftienöe Dan 

jafr"na"'t Bioe> maand l)ct Jlnhcc cn gttigcn na 't^planli Otoquet' jcpl / altoanc 

Eyiand O- gcliomcn 3önticbcaai3cn tDc onö aanftonjS aan %mXy om ©ogclen en toiU 

toque. x\z güJijtien te ff Dieren / Dan toelfte top een rcöeliift getal bcfttoamen. 

En v«- ©an Otoque 5fPiDen toe na 't €planD Cayboa , toclfte ^laatö ^ecc 

der nacay. Uermaarö <ö toegenö De ^aactoifTcljenie i en tö omtcenö agt nnjfenban 

^°'' een anticre fDlaa^ö gcnaamö Puebia Nueba gelegen, «©ntiertoegen Mtu 

ïcrcn toe ttoee ban cn3e ^acften ban toelöe ö' ecne bijftien en D' anïïew 

feben 5iBan op Ijab. 



ÏX. HOOFDSTUK. 

Capitein ^^-ó^^^/w^ Opperbevelhebber der Boecamers word 
voor Puebia Nneba gefchoten. Capitein Sharp word 
in debzelfs Plaats gekozen. Veel van haar Volk ver- 
laten hun en keeren over Land weder na Huys. 

% öat too bD02 Cayboa ten 3C'ifter gefiomen toaren/ begabenoiv- 
5ettoce 53cbcil)cüber0 Capitein Sawkinsen Capitein Sharp (iaat 
"met omtrenu 't fcjlig lülan op 't ^fliip ban Capitein Cook na 
te .^onïJ öcr ilibicr/ aan öetoclfte Puebia Nueba gelegen iö : altoaac 
geliomen 3i)nlic / ücgaben3e Daar in Canocs , toaar meebe ^c De ï^ibiec 
op boeven. ^Ili toajS meöe tot tiec3C i^ogt gclio03en / maac 't geDcuclie 
mpniet te Eanben/ a!30 \\\ bcbel hreeg om op't «^cfjip ban Capitein 
Cook te blijbcn / teitoi)(3c De ^tab 3onben gaan bcfloimen. föaac ö* 
giitooonbcrö liicr / toaren al te toel op be ftomfle ban on3e ji9artP W 
repb. (Dmtrenb een mijl beneben be §tab / I) ibben5e gcootc 25omen 
neergcl)oiitoen / en btoarö ober be jflibier gelepb / om baar booj ijet 
opliomcn b.in be ©aarfujigen te beletten / ooft Dabbende boo^ be ^{^\^ 
cenige 5502(ltoeeringen gcmaaht ; boo? een ban Xii^^t baacf {jft bat Ca* 
pitein Sawkins, toanneer hpaan't^oofb ban cenig©olft baar tegenop* 
savIkiSreè" ''^P / ^iKiibelbc i een jjKan ^n (tontmoebig m bapper m pmanb 50U 
d^^, ^ ' Itonnen 5iin / en W nebcntf capitein Sharp boben alle anbcren ban al ontf 
j^oUi upmcmcnb bcminb toleib/ ooft bcrbienbc fin 't 5elbc/ toant tot 

mogen 



N 



B o E C A N I E R S. 171 

WOÖtnmCt«Ot ïï' €it Utetop iWt gcöcgt tCCCnö ö' ArmadilIaOfKleync 

Vloot boo? Panama bcD'iiJlöcn / aan ijcm tocfclj2pen / b-wnamcnuyö 
toe? ötcn Capitcm Shar^ gelp rceD^ öescgt iö tfn tijöc öau öat öloeDig: 
öcbcat af tocc5tg toas^. 3l« Ö«?t cngeUiüliij bcfto^men ban üecsc piaatö 
tDiccbenrc/ betjdlUcn Capitein Sawkins nog ttoce iKan öioc gefcljotcn/ 
fii öjie nnccre t.i ö' 5fifiogt na Ijaac CaiioesS ( 't toefïi tn gocöe oiïat gc^ 
fciitcDc ) gehtoctft. S^ 't af öarcn Uan te ïtiViüc nam Cu-itcm Sh.rp 

ten ^Ctjtp / toelliCr0 Jtating UcHontl in Indigo , Otto , Manteca of Bo- 
ter en Pik ; en becb^antic nog tlrec anticre ©aartupgcn ban to.pnig toaar^ 
Den. TDujS fttoam ÖP tocDcc aan 25002I3 ban ousf ^cljip / fcooj 't bec^ 
UejBi ban 30 tuaaf een vDcdgcnoot in 5iin geballcn aio Capitcin bawkins 
toajEi/ 3ecc bebjotfö ^ijntïc; 3ijn ^ooti toiccb 5CC1: bejammcrö / enbcr? 
0025aafite eenanberc ^atrp ban cnö ©jlft te mup:inceren en oncitebcc^ 
laten/ ftcecentie obec ^tanötecug/ gclijU Capitcin Coxon met5ün©olö 
te booten gcbaan öaböcn. 

<©He öagen na be ^ooö ban Capitcin Sawkins gaf Capifcf n Sharp Die capiteyo 
In iïe!el5dfö plaatö tot «öüpccbcbclUcbbet g.feoosen ïüq^ / ftet ^ftiip/ desSfs" 
boo2ïKnunt!eaibiccban Puebia Nucbagenoomcn/ aanCapttcin Cook, pbacs ge. 
fiebcelenbe met een Dat ïjct ouöe ^cljip tot nu ve Deo? Capitein Cook kozo»- 
geboecD/ ten Dtenfle ban f)et©ol& 5i)n 5011/ 't toelft boo: genomen Daö 
oniS te becfaten en te rug te fieeccn, ©crbolrtenss begaf ijv 5ig aan ^oo2D 
ban De Tnnidad, jijnDe fjet gcootfle ban on5C ^cïKpen/ enbjoegalDet 
3©olö bjie ban fjun meDe bectceöhen bjilDen / of öiijben cm D'et boojne* 
wen 't bjelö Doo? Capitein Sawkins onDecncmcn bj.^is / upt te boeien / 
Dit b)a)S om in De Zuyd Zee 50 lang te binbcn / tot Dat 5e een gcnoeg5a^ 
me 55iipt behomcn ïjaDDen / en Daiï D002 De ^traat ban Mageiianes te 
rug re ftcercn : ^p boegtie ï)ier bp Dat ïyp geen b2ee5c ïjaD / nog in 't min^ 
(Ie ttoiiffelDen cm pDer HBan ban De geenc Die bpfiem Oïeeben/ ttetiDup;: 
5enD gulDcnö Doo? De b?ugten Die 3e upt Dee3e Jlepief (tonDen te rapen / 
te Doen genieten. 3C!lc De geenen Die 't 5eDerD 't bcr treft ban Capitein 
Coxon , uptïiefDe tot Capitctn Sawkins bp Hem gebleeben toeren/ b?ili 
ben nu niet langer blijben / maar Djongen fierb op ö lar bcrtreft , onDer 
bit getal moet ift beftennen / Dat ift meDe toaö / D002 Dien mp De ge^ 
ba^rlüüe geballen Die bjp Daffcliifeief morftcn onDergann bcgonDcn tcaen 
te (taan ; manr aliS ih mp aan D' anDere bant bjcöcr te binnen bjagr / 
bat tou on0 bocDcr in fjrnDcn Der Indianen ( D002 toieno SlanDen top trefi^ 
hen moeftcn ) begeeben moeflen / Dat f)et 0egcn 45etp op |)a Deii toaö/ 
teaar DD02 De ftlepne ©eebicö 5ecr Deo? 't toater (lonDen te 3tocUen / en 
on^*' iiev^ gebaarUih maben / en Diernriüfte 3taario()eDen n^ccr / 30 
bleef ifttuffcljcn bciDen Hangen/ epnDeljihbffTootiftte binbcn / boftoei Diie 
entfci^ia 0^.m banonö ©elft De ï^rnff ebcntoel aann.'^men / met ïj'^ar 
reemenDc D' Indnanfe fioninftö Eoon / e-^ De retT Der anDer«' India- ^"*.^ 
ncn . om tiaar tot CtD^rn te Dienen. Ee br-'^Dcn alö rccDsef ge3cgt te' \.l^^\ " 
Ijet i^cyip ban Capitem Cook , cm öaar ober te boeren/ en u^^t nn5e 

Y 2 ©ictua^ 



Man 
crirekktiv. 



172 Hiftorie der Americaanfche 

j^ictiKiUc toicvU I).\ic 50 Deel tocacöcdö i.Ui U003 ö2icm.ial Dinr o«ai 

€crtoijl ton fjicc tot Coyboa Inricn / bonccn toi 5ccr aocöc ^cöilö» 
païJticn/ ooh öootien toi- ctfclöftc Crocodillcn ban ccnon-cmccne lengte/ 
3ommiöc cbcr üe ttointia ttce^cn Inng 3ijntic : manr ili bon ntiDerö niet 
bir.lien of 5c toiicen 5eei: fclinto Mooi öc mcnfcljcn / en moöcn 30 Dja 5e 
onöbcrnamen/ ban ons af. <Du €Plmö lepD ^, ^. *0.bmi De mono 
tict OobcnG^nirtöc fxibier- ^ü^n öe^upboofl 5iiDcban Du Ocplanö iö cett 
Sanöplaat/ Dic5iaeenl)ierenöcelmijlj:f in De ^ceiunflrclu / agtec iHf 
jclbc ^nhciDen to.' op bcectien ©aDem 3©afer. J^ct (ï^planD ijeeft aan 
be5e 3iiDe ttoec oroüte ^nijen / en omtccuD een (Icentoojp ban een Dcc 
3elbc iö een 3oet (lannD iBater. 't (©cbeurDe eenö Dat tö mp ln't5elbe 
toafffite/ flaanöe ontjer een Manzanilla 53ocm / onDertuffcften begon fjet 
tm tocpnig te ïtcgcncn / toaac D002 cttelühe D20ppelen JBaters bnn De 
55oom op mijn Olote OurD htoainen te ballen / De3c Djoppclen betoo?^ 
5iiafitc anntlonDö roDe blchftcn / Die mp meet al0 een toeeö lang 3eec 
gcoote pijn bcf0023aaïJte en 5merten al0 of Ijet gebjanD toacf. gft at 
Öiec uptnenienDe gcoote €)e(lecö / Die ih genooD3aaht toatf in bieten te 
fnüDcn 3i)!iDe a\^ Dan nog poer litoncticc een gcoote monD bol. 

;©jic Dagen na 't bertccft ban De iBuptinerrDerö / iïebal Capitefn 
Sharp ïict ^fl)ip op't tóelfi ift tot bu toe gebaren IjaD / te berbzanDen/ 
allcenig om Det |i(Crtoerïi te gcüniphcn. '<De 3Iaötng toclbe in 5Beel bCf 
(lonD / fcDcepte toe in De laatfle 53?ijö in De fiibier ban PucbJa Nueba 
genomen ; eii Cipitein Cook alö rceöö gc;egt iö toierD alö Capitcin op 
't 5clbe geitclD / mnar t ^cliecpssbolfi toilDe na 3nn bebel niet lup^ 
fïecen nog langer met l)cm baren : liter op begaf Ijp 3ig aan 25002D ban 
on3en 3CDmira"al/ en berlilaarDe Dat fipniet langer ober 3ulft eenonftan^ 
treibaar ©olfi 't bebel boeren toilDe / DienbolgenDe toierD eene John Cox 
iniiinplaatögedelD. ïï>cbolgenDe Dag liepen D2ie ban on3c <0ebangcnen/ 
te toeten een Indiaanrch Capirepn en ttoee Mulatos ban oncf toeg en ontblug^ 
ten't; berbolgenö toierD Dienfliggeoo^DeelDCapirein Perakaop 't^tlnp 
ban .ïlfir: Cox te berplaat^cn / 't tocUi gcfrliieDen op Dat lp Don juan 
Die ^sebelljebbcr ober 't^cljip met gelD toaö Dat ton genoinen IjaDDen/ 
nier l)inDerlüli30u 5ijn / toant Dcevi^.#an liaD groote Dingen boo2 onö be^ 
loof D te Doen / enonö naberfcliepDen plaat5en te gelcnDen / Daar grooterijö^ 
bommen toaren/b002namentlüli na Guajaquil, altoaar fip 3epDe Dat toe 
onö Silber toel mogten laten leggen en on5e ^fïicpenmet»0oiiDlaDert. 
CaPitein Sawkins ftaD al een aanflag op Dee3e ^laatö gcfmeeD geliaD/ 
en 50U D'^^elbe ^eïjerlüh uprgebcerD bebbcn / inDien De hoppigljcpD ban 
5iin ©nlft ficm niet na 't oBpianD Cavboa gcbiagt liaö / altoaar l)p 't 
leeben htoam te berlie^en. ^c^m nagt liaDDen toe 3ulft een bcrfffi2ift5 
ftelijïten ^onDer en 25ltrem alsS ih niiin leeben nopD genD02D of gezien 
Deb. <0n3e <ï?iebangenö ^cpben onjS Dat De5clbe in De3e 59laat5en me^ 
ntgmaal 30 teS^anbalj^ter ^ee;groote fcfiaDen beroo?3aaHten ; ooit be^ 

bon^ 



B o E C A N I E R S. 175 

bonö ift tiaton5c orootc iBaft eentgsintöliatu: öoo? öefcDatitöt \an0, ï^ct 
ïlcoei^ <6cp nu Qeftomcn 5ijnlïe / öebonlicn toe öeïStnö mccft ^. 3©. 
JÖoetoel niet 3onticc Ucel (lUtenjsf» 



X. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vertrekken van 't Eyland Cayboa na 'tEy- 
land Gorgona alwaarze haar Scheepen brengen. Ze 
veranderen van voornemen en om in plaats van Gua^ 
jaqml , Jlrica te gaan Plunderen. 

AUleögcrccö öemaaftt Ijcböcnöe / owfjcn toe op ^onttarj öcn fcsf^ 
tieban Wiedemaand tiejEf iaacsf 16S0. Üan't €lHanö Cayboa t' 5epl / 
öc ïl3intï 5ijntje ^. ^. 3©. en on5c Couc0 <©♦ ^. (ï^. en ^, <B* 
met tocpntg ftoeUcn / 't toelft öe Qeele bolgenöc öag tuurtieii/ Den Dec- 
trcn öag toasf nog al tocpnig meer alisf een Calmte / onöcctutTcfjen toïec^ 
öen toe Ö002 öe Stroom 5eec om öe a©e(l geö^celjcn / met ^onne ODp^ 
oangontöeftten toeQuicara, leggenöc i^. 3©. ten 3©. bijf miilen UanonüS 
af. TDontiertiaa öcn tiende Daööen toe nog al toepnig en baciaDle 3©in? 
Öen. ^C5e Dag 5agcn toeUeel^cgilöpatiDen op EeeDjijben/ toaacop 
top on5e 55oot upt5etteöe en fetoamcn'ec Op een / Die 315 niet tocrcoec*= 
ïie Uoo? tiat öp getroffen toasf / en alö öoen nog niet na De gconD 5onft 
maar ttagtebe toeg te 5toemmen. <l^e ^ee iö öiec omtcenö Uol öan 

berfCDepDen 500?tenban ©ifCft / al^ Dolphijnen , Bonïtos, Albicores, 

Barbeden, Oudewijvcn en $0 boojtö / Detoelfte met öcele fcFiolen gcftaDig 
om on$f ^cljip fitoamen ^tocmmen. <©e toolgenDeDag/ jijnDeiOjpDag 
ïjaDtien toe nog al toennig 3©inD / met berfcDcpöc regen üuijen. ;©icn Dag 
namen toe opferbatie/ en ücUonöen onö op fc0 <6?tiDcn5^oo?Derü!eete. 
(€cgenKJ Den abonD fireegen toe een fraije ftoelte upt l)ct ^. W- on5e CourisJ 
3nnDe ^. <§. (©. (0p ^aturDag IjaDDen toe De ïBinD è- met Donhere Uigt 
en bcel ^egenbuijen / on3c Coursf toasf 3©. ^> W- ^ecfe Dag üerigteDen 
onfe Spaanfche (6et«nngenen onjS Dat toe geen toafie 3©inD te bertoagten fiaDa 
öm eer Dat toe opDeïjoogtetoan D?ie graDen fttoamen / 'ttocift top ooft öp 
ccbarenDïjepD al30 öebonDen. (8p Den febentienDe ban Wiedemaand 
omtrent ten bijf iiurcn in De iBojgenftonD / onDeftte toc^anD/ 't toelft 
3ig 5eer laag op DeeD en bol ^aüen en ^nliammen toaö. 3©e b2oegen aan* 
(tonDö onfe ploot toat beo? itanDljertoaö^ 3!Baaclipgnftenanrtooo?ö 
Dat Ï)P 't niet en toift. 3©aac op top iBonfr. Cox aan boojD Deöen ftoomen 
öie iapitein Peraita met 3ig bjagr. «ï>ee3e i^eec gcb?aagD 3nnöe gaf boo?t 
ten anttooo^D Dat ftet 5^anD 't geen top 5aagcn / fjet EatiD toaö ban Barba- 
coa ^ijnbe boo? 't meetenDeel een 3©oeft en onbetooonD ^anDfcDap. 3Der^ 

y 5 öec 



gona 



1 7^ Hiftorie der Americaanfchc 

ïcc tjcriötetié lp cnöDat omtrcnUttcnjjiaijKnteSlitiJaacïibanon^af em 
OSpUinD lag genaamö Gorgona , 't toeih 30 lp} 3c> De cc Spanjaards ljcrmi> 
öen en 3ellicn ötat 'er Dp bttjninai / im tjoof öe öan öc geöuuriije ïlegen ötó 
't ocücclc ^ jac too2 / Daac htoam te uallcn, Capttcin Scharp titt beciot 
'oan Capitein Peralta ge!jOo?ti IjebbcnDe / oo?beciöe Ijct ges .pöe €nlanö een 
3eec tjcauame plaat-s te 3ün oiti 'cc on3e ^cljcpen te bzengen ; en Dat nate* 
maal De Spanjaards \)ut ntctgetooon toacen te hoornen / top na allefchijn 
jouDcr ontDc'vit te to02Den fjicc fionDen bltjbcn Icgien/ en De Spanjaards on« 
DcrtutTcljen toan geïiagten toojDcn Da^ tou iitt De3e ^ee bertrobften toarcn. 
(Cer De3cc tijD toaö l)ct Dat üi etnflig bccouto hrceg Mm in De ^uiD ^ee 
gebleeben / en niet tnei !]« ge5elfcljap 't UJdft onsf Uerlaten öaD na ^^uio ge^ 
ttolihen te 5i)n, 3©ant iU toift en fton Ugtelijli naDenhen Dat D002 Dit D2aa« 
len De Spanjaards ti)D 30iiDen tüinnen / en in flaat 5ï)n om op alle 59laat3en 
langöDe Mnft Dan on5e fiomfle ftennlffete geben/ toaac Doo^ bo? in alle 
ofDemeefle Dan on3e öoojnemencf 5ceherliili(tonDcnbecl)fnDettteboo2öeiT. 
jinaac Dte ban onö ge3'-'lfcliap Detoelfte Ijct gelD in De b0023epDc 3^2ü3en 
genoomcn / bclioiiDen DaDDen oberflcmDen D' anDecen Die Daar 56npt met 
Koomen fpeeicn bcrlooren Dabben / Du.ö begaben toe onjj na 't gejciDe <z?planD al- 

aan het Ey. ^^^^^ ^^ DeDouDcn aanhtoameH. 

land oor. <0n3c gebangencn jepDenonö Dat teegen ober bit €planD aan O^tbafle 
3lanb op een groote Laguna of Meir een indiaanfche ^taD toaö altoaar beel 
<0ouD grein toaöiDat bijf Dagen 5eilcn.ö Deiittbier op öan t ge^cpbeiMeirbicc 
Spaanfchejêuper'3!nrenDanten tooonen/Dicban Dun pDer Dct op3igt ober bijf^ 
tig of fefli'g Indianen Dcbben Detoclhe gebnipfet toojDen om D^t a5ouD t onu 
toangen ban D" eerjte Colecteurö of ©inDerö : Dit 3nn ten miiitle feeb^ntig 
of tagttg spanjaards beneUcne een 3ecr groot getal -êlaaben / Die omtrenD 
Htjf en ttointig of Dertig Daagen 5eplenöDe Jiibier Dooger op tocoien alö 
De ge3epDe ^upcr ^ntenDanten, ^at 'er pDer gaar op een 5eeliere tIjD een 
^cDip ban Lima De l^oofDflaD ban Peru ftomt / om Dct <6ouD af te ïiaalcn 
Dat Dier bergaDerb too?D ; en met een Dit löolb ban alle nooD3aahiiiftDcDen 
te boo23icn / en Dat men om ban Daar tot Lima ober S^anD te rep3en bolle 
fejS toeeften nooDtg Dceft- 

Capitein Sharp gaf Dit €planD De naam ban Sharp's (gpianDtop icn^ 
fierbcn aan De ^uiD 3üDe ban 't 3elbe aan De jiaonD ban een 3cer fraaije 
ilibier Die 3ig Dier in ^ce ontlaft. ^aar beDooren omtrent Dertig BU 
bieren en Reenen tot Dit €planD/ alle toclhe aan berfcDeiDehantmb.m't 
<cplanD ban De 0ot3en ballen. <ï^e geDecie omtrch ban 't 3clbe iö cmtrent 
D2ie mijlen en een Dalf / 3iinDe Doog en 25crgagtig5anD/in'rge3epD alleenig 
onn Die 3i)De Daar top ten %nh(t langen. JDaarom top Dief op omtrnb 
flgtien of ttointig ©aDen toarerj» oncr ^c\)\v maarDcn en begonnen t* ontra- 
Reien / maar toe DaDDen toel bier of biif Dagen tocrft eer toe on3e geniën 
feonDenDjoog ftrünen - Deo? Dim 'er nagt en Dag bmia poer uur een fieegen 
blaag Dtoam ï^et bafte^ ^D 't toelh ten <Or.(te ban Dit *2rplanD i^ geleegen 
<»i.3ig J^oo2DtoaarD3J^upt(lccht/ tjs uitneemenD Doog en $©crgagtig/ en 

Rh 



lierfd. 



B O E C A N I E R S. 17^ 

altiilJ BcnceUritj / mtoc5crö allecnia «ict ^onnc oüannc / al.ö toaimccr öe 
(^Toppen dir 25crocn 310 ycliscc opbocn. )^nn öe '^uiii 51JÖC toan iitt ^p^ 
\ar\t} nltoanr tDp OflÖbOC3CG'i30^/ ^finhccöm/ ftonticn top ccn ï:unt ban 't 
lanac baflc ^auD 3icn / Det toclfe 513 opDceö al.ö ^Doomcn Die upt öct toatcc 
Crccnöen. 

(Dp ^aturöfliïïicn bcröc ban Hooymaand liooticn \at ten ^lang tJtt? bccr^ 
tien Duimen öiH en elf Poet lang toasf. ©an öcn ^erticntlc ban Wiede- ^°°'^'"' 
maand tottie5eiiagtocöatitien toe 02000 tocfr/ 'ttoeUi öoo? onsc aebangc^- sTa.gr°" 
ncn Spanjaards aijg iet.ö toonïjerlijöö o^ceeïiaili toiccö. ^öcc öag sagen 
toe Walviflchen öic öilitoilsS ontiec on0 ^cljip fttoamcn öJteben / toe 
^Scljotcnec meenigmaal na / maat ticï^ogcl.ö flcuptcöcn ban Daar Etcïiaa^ 
men af. <0nfe boojnaamfte en Dejle ^pi)5e Oeflonö in Jndiaanfchc Conij- 
nen , Aapcn , Slangen , Oeflers , cn eenige anöei'c 5002ten ban goeïje 
j^ifcf) / en eenige tocpnigc Tortelduiven. 3©e bongen öiec een Luijaard , 
'ttoelft een 23eefl i^ Dat öoo? 3ijn u^tnemenDc tcaagDeiD öcese naam /Die 
Ijet Doo? De Spaniaaids gegeeben iö / 3ea* toel berDiênD. 

9Can Dit CplanD (liecf jofcph Gabriëi een spajijaard uitChiieban ge^ Een der 
l)002tc / Die onfe piloot 5011 getoeeft 5ijn na Panama , öet toa.ö De jelf De spaanfchc 
fjBan Die D' Indiaanfche l^oninhsS ^ogtec toeggeboerD engetroiitoD DaD/ g/^»;]8^"™ 
l)p liaD 5ig altoojÊf ;eec oprecht en tcouto aan oujsi DetoonD / 50 uit ontDeli* 
feen banbecfcDciDelUomplotten Der gcbangenen tegcn.ö oï\0/ alö anDer?!?. 
I^P (lierf na D?ic Daagcn 3ieluen/ (ttoee baii toclfie Dp öcel ^inneloo^ lag) 
aan een litoaaDaacDige i^oo2tö. 

I^a Dat toenutoeDer alless ölaargemaaftt OaDDen om te bertreMien/ 
gaf Capitepn Sharp on$i te ftennen / Dat !)P toegen$f Oet boo?neemen om na 
Guajaquii tegaan / ban beflupt beranDerD toaj?/ D002 Dien ijpgeloofDe 
bat Dec3e togt seefeerlp te bergecfjS en top in all Dee3e tijD na alle fc[)i)n Doo? 
De Spanjaards ontDeht 50uDen 3mi, "^it 3eggen D^agt onö in groot berfcijil 
toat Cour tf toe (lonDen te neemen / en 't 3elbe 50U 3eelierlijli Ijooger geloopcn 
Debücn in Dien eenseefier ouD |Ban / Die lang bp De Spanjaards gebaaren IjnD 
onontct gcregtljaD Dat ^p onsf na een plaatjef toilDe Dicngen genaamD Anca, 
in toellic ^taD 30 öP3epDe al !)et ^ilber ban PotifbChuquifaca, enberfcfiep* 
Den anDcre plaatse in 't %anD caltoaarïjet selbe lüt De jöergenen ïBijncn 
gegraben toierD)geb2agt toierD i en Dat öp niet ttoijffelöe of toe 30uDen Daar 
ten minfle ober De ttoee DuisenD ponD pDer ijBan tot 2? uit beitoomen / toant 
Dat al Set Eilber ban De geöeele^uiDEee/ Daaralöin'tgemeene^^aö* 
f)uiö gebjagt toierD/ en betoaarD / tot DatfietDoo2De^c[)cepen'erban 
Daan toierD gcljaalD. 5©oo2 Deese reeDen betooogen 3ijnDe / en Deselbe im* 
Der obcrtooogen ï)ebbenDe / beflooten toe epnDeïi)h om 'er na tce te gaan / 
In öoop ban Jjet 30 te binDeti al$i Dese C>uDe it^an onjs gesegt DaD. 



X I. H O O F D- 



176 Hiftorie der Americaanfche 



XL HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vertrekken van 't Eyland Gorgona mee 
voornemen om Artka te pionderen , ze raaken van 
malkanderen , maar koomen aan d' Eylandci^^f ld 
Tlata of Drake's Ey landen weder by een. 

O^^onliaö iJcntJijfcn ttDtntfgde ban Hooymaand aiiujfrt toe met 
een fraijc üocitc lipt fjct l^.TD. \y^^y Gorgona f 3c)pl / mant met 
e^onne OnDcraang beaon öc hocltc Irinö oöcr fjanö tenu:>Deren/ 
tn't epnlJclijhtioolJ(ttl teto02ï3cn; tjeUolocnöc nio2octionrrenïitcttofeuu^ 
ren hrcegen toe een %m^ ïBtntiie / 't toelü ono omrcenü fco mitm bn bleef/ 
toaar tio^i top onö teoen tic mitiöao omtrenöbijf en een [jalUc miil ^unti^ 
toefl ban Gorgona bebonben. ^n be namtöbag hrergen toe een flethe 
3laniitotiilJ / en De öflJ^elc nagt rcgenbe fjet bp na jcntiec cpljoiiöen / 
toa -IC öcoj Ijet be bolaenbe morgen 3eec nebeiagtiö toaó tot omtreiib ten 
tien miren / toanncer f)et ophiaarben / en 5aoen toe boen liet <j?n!anu 
Gorgona omticnb ttoaalf mijlen «O. |5. <D- ban onö affeoofn. Tl^cc^t 
bag ïjaöbai toe lic 3©inb E- ï©. be${ abonbö omtcenb ten tien uuren 
bcbal Capitepn Sharp bat ih mp na Capitein Cox 50U bcgeeben en fjcm 
jeggcn ^nt l)p berber af moeft ïicuben / upt b?ee3e bm al te bigt aan 
^tranb te rakn / maat !)p anttoooibe bat Op tocl toifl toat ïjcm te boen 
(lonb. ;De0 anbercn baagö mo?genj5 bioeg toaö ftti oniS upt Ijct gc5tgt / 
l)et toeet toaö ïjeel nebelvigtig en (lil / maar omtrenb ten agt uuren 
filaarben Ijet op / bcg toe honben Ijcm ebentoel niet 5ien / toaat upt toe 
bcfloten ( aliS ooft toaar toaö ) bat toe fjcm in bcr bonhcr boo2 ;iin liaftf^ 
tctrigljepb berlooren liabben. '^u0 toaö onö ^ömiraalö ^gfljip alleen 
en top Oabben Capitepn Cox's ge5elffl)ap niet langer tn on5c pcj/ 
tot bat toe aan't^C-pIanb de h Platahtoamen/ altoaar toe'tgeluhfjab^ 
ben ban Ijem toeber te binben/ ;o alö in 't bevbolg 5ai ge5cgt toc^:be'\ 
^it toeer be3e mojgen 3cerhlaar 3ftnbe30 Itonbentoc Gorgona omtrenb 
feftien mijlen <D. ^, «D. ban onö af 3ien leggen, ^c gelieeie bag bleef 
fiet (lil tot omtrenb bier uuren in be hamitibag / toanneer toe Ut ï©inb 
3©. ;§• W* fireegen/ bie 50 be giiieele nngt boo2 tooep. 

;Deö anbren baagicf ï^abben toe nog al be 3elf be ï©inb met frifTr Ije ftoelte. 
<C>mtrenb ten bier uuren in bc namibbag htoamen toe tn'tgr3igrban't 
^planb del Gallo , 't toeili iïi giö omtrenb agtenttoinrig mijlen ^. W- ban 
Gorgona, en negen miilcn ten OoOmban 'tb.ifte ^an^ af te leggen. 

"^c liolgcnbe bag ^iinöe ben bcrfigfle banl-loovmaand |]a^be^toe bViBinb 
nog al ebai cen^. Omtrenb ten b^ie uucen in be namibbag 5agen toe ren 

onber 



B o E C A N I E R S. 177 

anöec Cplanli ofnnamti Gorgonüia , omtrcnö fcjs of fcbcn mjjlcn toan 
Gaiio icggcnöe. 

^en een cwticctfofï^ ïJan Hooymaand en ecrjle / ttoeetie/ öcctte en biecDe 
toan Oogftmaand , öaöDcn toe nog al öe ïDinti 3©» ^. a©. tocrmcnjö met 
Jleegcntjuijen in öe namiöljao 5agen toe'tïanö Ijansan Matheo, en te- 
gen Den abonti tic Caap ban San Francico. 

TOi ti?lc bolgcnüe Oagcn DaOUcn toe goeb 3[0ccr/ öe ïDfnö nog al« 
booren. 

<0p Sonöaglïenagiïe ütoamen toe öfgt ontiec een tollöen 25crgagtig 
3Lanïj. Ooft ^aagen toe tic5c öag Cabo PaflTio onncenli t(cn mijlen te 
^ocf toaarti ban oaö af leggen. 

^ebolgcnöeöag IjaöDen toe ff öoon JBcec / enfrffcDci^oeltc/ toeoD? 
ferbeerïïcn bat Cabo PafTao bne punten maaht tuffcljen ^c toelfte t\3ict 
25aijcii 5ijn/ öe ^JijtoaacDfre bnn bc ttoee iö b2fc/ en b'anbjebicc mij- 
len lang/ aan bCiClbc gcenfr een aangename öaleöe. On^e <Óebangenen 
3cpöcnon32i bat siooiötonnvö.ö ban u^c Caap 5ceftreindiaanentooonen/ 
bfe Maiz enanb^e€ettoaacen becftoopen/ aan nllcrfjanbc^rficepen W 
haat hoornen. 

<Dp ben elf ben bonben toe on.ö |5. |5. W* ban Monte de Chriflo , 
3i)nbeeen5eec fjoogecnronbejöerg. fjn't5e)inen5aagentoemecnigteban 

water Slangen ban berfCljepbe coleuren. 25epbe be Spanjaards en Indi- 

aanen 5ijn 3cei: beb?eefl boo? be5e ^langen/ geloobcnbc bat ijaac beet ongc- 
nee5eli)fet0. (Cegen.ö ben abonb btoamen toe in 't gesigt ban Manta. 

<©p ^onberbag ben ttoaalfbe inbe 3T>o:gcn(!onb 3agen toet' €planb Komen 
deiaPiata omtccnb bijf mijlen ^. a©. ban on.ö afleggen. ïDebcfiooten ,"",Vf* 
bit €Planb aan te boen / en te sUw of toe eenige Gcyten nuijUt in 't totlb pi"„ * 
loopen beftomen ftonben / toant toe Dabben tecbe3ei; tijb geen anbie 3@tP 
tualteal!S|Beelen3©ater. 

^ejs anb?en baagö mo^gea.elomtretib ten fe0 uuten/ fitoamen toe on* Aiwaarre 
bet öet boo:3epbe €planb de ia piata , en ijiec bonben toe op f onbec^ ?ix wcd« 
toagfl tot on5e groote b^eugbe fjet ^cbip ban Capitein Cox, ( t'toelft vinden. 
beectten bagen te boore» banoniS af gecaalit toa.ö) ten 3finftec leggen/ 
jijnbe biec bagen boo? onö Stee gcarcibeevb / en nu gerecö om toeebec 
ban bier t' 3epl te gaan. (©mttenb ten feeben uuren fttoamentoe mebc 
ten ainliec/ en toiecben aanflonb.ö boo? t' anbje iScbip tegcoeb / en met 
een lebenbige Schildpad, en Gcytbeceerb; l^et ©olh^epbc onjSbatöiec 
beel Schildpadden aan ^tranb te beftomen toacen/ en bat 'er ooft beel 
gocbe 33tfcfJ te bangcn toaïJ. I^et €planb lö aan alle 3ijben ïjcel (til / . Befchrij. 
30 battec geen Stanbtiig 10/ alö alleen aanbe 5^. O. ^ijbe/ altoaac top aut^ïld. 
op ttoanlf babem toatefö 'Jtnftccben. <Dmtrenb een flaöie ban ^tranb / 
iiö een ïicupö f toelft albaac boo2 be Spanjaards toanneer5e W €planö 
ontbrliten iö opgcregt. «Dnac i.ef niet een osoom op bit ge Ijeele €planb te 
totnbcn / manr beel ftteupdüoicb / t' toelft tot boeb^icl beo: be Gcyten bient/ 
bie Ijtcr in gcoote meenigte sm ]^et ^tcanb i^ ijcel Darb en i.ö biet 

z geen 



lyg Hiftoric der Amerlcaanfchc 

gcentoatcc tcmnljert/ alö nllccnig aan öe S. JD.5üöc/ anöaatfiet liooj 
öemccnijtctjcr iiot5cn en gueote bjciunöl^pna Uoo? De 55ootsS omnogclijh 
H te honneii landen. 

^it (üüianïï ijeeft 5iin naam ontbangcn Uan Sir Francis Drake en 5ün 
öcfaamiïe ijaalicw / toant Ijct too?ti ge5egö Dat fjp tJiec een toecDecUng 
maahten Uan be gcoote pacn) Silbcrö Die Ijp ban De Spanj aards genoo* 
men Ijaö/ en t' 3cllie met25aliften bol aan pDec j^an ban 3i)n gc^elfcftap 
toeDeclDen. ^e Spanjaards bccsceficcen aljS nog nat [)P te Dtcn tijD met 
fiowDecD enbcectig tonnen Etlbec/ enfeflien baööcn gcmiuiD <6elDüoo? 
pDec fDan Ochtoam/ iiirüK bijf en beettig tn 't getal/ 3e bjaccn 5elf(f 
Ocnooö3aaht om bccl Eilbcc obct 5Öoo?D te toecpen / D002 Dien 3'jn 
^cl)ip l)ct alleis niet fion boecen. ^002 De bevöeelitig ban De5c gcoote 
25upt i^ öet Dat De Spanjaards Dtt €planD !)Ct Ci'lanD de Ja Plata , ctt 
top Oct 3clbe Drake 's <cplanD noemen. 

<0n3e <0ebangenen beilja^ilöen onis meDeDat'cc tentijDc ban Olivicr 
Cromwel een 3ccliei: <§clnp met feebentig metale ;§tuö6en/ en ten mtn? 
(Ie Dertig ,05ilioencn ^tuhïienban agten inO:bbenDe/ ban Limauptge^ 
50iiDen toierD. aDelhc groote fommc (öelDjei D002 De öoopiteDen ban 
Lima aan Uoning Carel de tweede tot etn bereering ge3onDen toictD / 
om l]em in 3i)n berleegcntfjcpD en 25allingrcOap t' o ;Der(l^nen/ maat 
Dat Dit groote en riilie ^clitp omtrenD Manta htoara te becongeluööen. 
(Of Dit toaaiijcpD tö/ 30U ih DarD ttoiifelen. 

3flDc namen Hier upt Mn Cox's ^cl)ip D' ouDc Moor , Die boo2 gaf 
Dat lp on5c piloot toilDc 5ijn / om onö na Anca te brengen, ^it toiecD 
gcDaah upt b2ee3e ban t' ongcluh te (jcbben ban Capitein Cox toeDec te 
beilic5en. Capitcin Peraka bectoonDecDen 5ig mcenigmaal/ Dat toe in 
30 bo.nc ti)D3o bccl gctoonnen liaDDcn / en tot Dtcctce gc6omen toaren; 
^aac 3P i\\ 't tcgenDccl mccniamaal obcc De 5cif De rucpa D2ic ja biec 
ïDaanDcn bcc3ig gctoecft toaren. M>(iat Dp geloof De Dat!)anc lange en 
mocpeli'lic nep3e D002 Oet al t? bcei* ban JlanD af IionDen beroo23naht 
toa.ö. ïDaac en üoobcn 3e!3De !)p onö Dat inDicn top na D' «Jruianöcrt 
bnn Gaiapagos fïcgaan toaren/ gclijh top eenö öaDDcn bD02genoomen tt 
Doen / Dat toe ban 3ecc grcote feaimteniei en itroomen ontmoet 3ouDen 
Öebbcn / iw toellie bccl ^rOcepen bcrgaan 3ün. 

aBc ïm^cn en 30utcDen aan Dit OrplanD een gceD getal Gcyten eti 
Schilpadden. Orcn |Kan ban on.ö iDolli (laanDe tn een hlepne asnp/ 
ftcecDen op een Dag febentfen Schilpadden, ©clialben toelfj grtii otttf 
anDcr iDolft ooft berfcDcpDen iub2agten. Capitein Sharp toifl5c 30 tocl 
a\^ De bcfic ;§fl)ilDpiiDbanger te bangen/ entoaiö'er 3ecc gauto op. 
J13aac toe bcbonDcn Dat De Schilpadden aanDe3c 3ijDe 30 groot nog a.m» 
genaam ban 3maali niet toaren alö Die aan Du ^oo2D3ijDe ban't^niani 
gebannen toiêrDcn. 3©e honDen ooft met gemaft pDcr Dag ober De fjotv 
DerD Gcyten DooDen en in5outen. 5©e mecfle tftD Dat top frier toaren/ 
fiaDDen toe Dep5iö a©eer / alleenig begon nu en Dan De 2on Doo? te 

bjcc' 



B o E C A N I E R S. 179 

Ijiecöcrt / tn 50 f^m tt fcfinncn / öat 5c blaarcn in 't amijfflt ban bcr^ 
fcöepDc totm onö ©olfi bianöcn. <en tont mp aanoaat/ mijn aan3fgt 
fn lippen toarcn 50 UcrU^anö / öat il\ 5e in ö^cn fieele a©ce6 toccc te 
«Ot öon öcijöcn. 



XII. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vertrekken van 't E y land dela Plata, om 
haar voorgenomene Reys na j^rica te vervolgen. Ze 
neemen onder weegen twee Spaanfche Scheepen , en 
krijgen kondfchap van de Vyand. 

N^ öat toe on3c inaesoutcne Geyten en Schilpadden aan l)00?Ö 
öeb?aat Ijabtcn / oingcn toe op ^ingssöag tJcn fcljcntfcnöe bnn 
Oogftmaand tian 't OEplanÖ de Ia Plata t' 5CpI. TDc ÜOlgentiC 

mojocn met öet aanbjecftcn tjan tie Uag / bc\3ontien toe onjs feben of 
agt mijlen ten a©c(le ban 't €p{antj. (Omtrenö öe mititiag D<^^tiöcntoc 
't^lanö upt öct gc5igt. j^atiemiötiag ftreegcn toe te a©inti „è-^.ï©. 
en toacen toe Ijerfcöcpöe malen genooösaaöt / ïjet anö^e ^cDip in te 
toagten. 

«De Dolgcnlie tag öaötien toe nog al teJBinö ^. ^, 3©. en onje Cour^ 
a©e|l. ^omtijtijs öegon öe 3©tnD te öjaaijcn/ maac Dinnen een fetoar? 
tiet iiucö/ heeclje 5e toetiec ^.^-3©. 

<Op öm ttointigtte ijeranöecöe top öan €oütë/ en gingen i§. (O. maar 
Balilien toemiig feoelte. a©e toonnen gejtaatiig seec Deel Uan 't anïï:e 
iScDip/ 'ttoelïi onsJ 5eec berleegen maaöten/ en on$5 ooh seec ijerBin- 
tecöen. 

^ejs anlïje tiaagö öe 3©intinog al ^. ^. 3©. öe Cour^ ^. <D. ten ^. 
ïiog met toepnig fioelte. ^tec fetoamen toetiec seecUeel Doiphijnen , en 
anljje ©ifcDen tont5om ones ^tgip 5toemmen. 

^e toolgentie mojgen 5aagcn toe toetiec Det €planti de la Piata om* 
trenti fes mijlen ^. <&. hm oniS af leggen / ooft 5aagen toe tie 5elftie 
öng een antiec <2rplanti/ tiigt onüec t' toafte i:anD gcleegcn/ genaamö 
Soianjo. (0n5C Coutij too^ ^. <9, ten ^. en öaööen tie 3©inti ^. JB. 
ten j§. ^e5c öag tjeuonïjcn toe toeberom tiat Oet ülepnfle ^cDtP on.cs 
niet toepnig Ueröintiertieo / nl50 toe meec alsS Ö2ie miren mocjlen bpleg* 
gen en Ijanc intoagten. <Ocfi fietoonUen toe tiat Doe toe üectiec ban Eanö 
toeehen / ï)oc toe mintter toinö öaHöen ; <ê\\ öat toe ontier tje ïDal al^ 
tiyii ban een fcitTcDc iioeltc/ öoetoel altp ccbcn üoo^tjeelig/ becseefteclï 
fiontien 5!jn. 

z 2 g^eis 



i8o Hiftorie der Americaanfchc 

^:ö ant52C tjatifjci 3ijntie öeu D2tc en t\xttntia(ïu / öaöïicn tecticJBmt» 
^ ïè- tcn^. en ^. ^. 3Ö- Omtrcnö fc0 mülen ^.IB Uan on.öaf / 
Dintichfjcn toe een lange en cffe 25ccö- ^& »^»n Üct boo: een Cplanö/ 
mii.^r naUccD.mö bcbwitien toe tjet em punt Uan 'tUafle 3lanti tt 5ijn/ 
0enaamtJ Piaua de Santa Heiena , !)et üpö^l'^'ö^^ 3lanD isf 5eec laatj / 
50 Dat fjet op ttofc miilcn tufTcDcn toijöte n(et fian oc3ien too?Dcn. ^g 
Spanjaards Ijebben in tU laao« Eant goeöe öelrgentDepö / om Pik, Teer, 
Zout , en ecnlgc anD?e titngen te maaben / ten toclhen cpnöc 3e hier ooft 
berfcljepDe i^upfen licbüen / en een .0>ontnïi tiietjtec alöljaac J^apcüaan 
tJicnö. ©an f)er <rplanD Solango tot Dc3e plaitji / relieno men omtccnö 
elf mülen. (Ccctoijl toe in te namlDtJaa Oee3io toaccn om met Jtabee* 
ten öe punt te booUcn te Romen / ontöeftte toe een 5epl/ 'ttoclh toe 
bermoeliert een ^arh te 3ijn / toaac op toe aaiflonöö on3e C^noe upt* 
Settenöe om l)et te beuPolgen i ï^et ©aacruPa beg.if 3tg cegt na 3lanli toe/ 
Én toaö niet anöctö aiö een 3©lot / 't toelfi 50 D2a niet aan Xanö ae^ 
fiomen toaö/ of Ijet lèo\l\ nam fjet ^tvl'tt af/ enfpxpDcn öct op ftet 
3B:.inti / om Dct te öjoogcn. fCct 5elPt'c t^D htoam'ec een Indiaan te ^aacö 
op ^tranö / öie on5e Canoe toe cicp: 3|IÖait onjei ©olh Pjee3enöe Dat 
inïïien 5c te na aan „;ètranti htoamen/ 3e ontöclu moctren to02ben/ toic 
top toarcn/ ftcecöen tocöcc bp onö te rug. ^n ïïe3e ïitoirficcen fjebüeti 
ö' Indiaanen geen Canocs , nog ooft geen J^out bat behtoaam lö om 3"ec 
Dan te maaften. ^^öicn toe 0002 bit acme iDoih ontbeht getoeeft toa^ 
ren / 50 30i?bcn 5c na alle fcUün 3eet bebieefl Poo^ onef getoeeft 3ijit. 
USaac 3e Pccroecben Ijnac niet om toeg te loopen/ toaar im toe bcjioo;» 
ten/ bat 5e onjö niet naamen U002 't geen toe toacen. ïDc 3,iagen een 
groot ^ab / lepbenbe na 't<0eberge / toaat boo: toe geloof bc bat hit een 
Kijkuyt of ïDngtplaatö toaötot Pei'3ccltcring ban Guajaquil. (iEiiiTcfjen 
biet en Puf uuren litoamcn toe bepunt re booUc»/ en bne ontbclnen toe 
t}c punt Chandy , omttcub fcö müloi ^. ;§. »0. ban bc3e pniu afleg- 
genbc. Op 't cctHe gc3igt bcrtoonb Ijet 5ia al0 een lang Cplanb/ maat 
lager ald punt Hcicna. 

«öu ben bier en ttotntfgtle beflooten toe ftet ^cltip ban Cauitefn Cojc 
te flecpcn / alfo fict 5elbc on.ö meer en meer in on^c ftepöbcrlunberben. 
9n be namiöbag bcrloorcn toe 't gc5igt ban 't 2^anb in 't oberitcchen 
jTa Cabo Blanco hc 5Binb toatS boe §.103. ten §. en on5e Courö ;§, ten 
<D. aan 't cnb ban bc3e <ï5olf his tufTclien be ttoce boo2rjemclbe Caapen 
iö / legt be ;§rab Guajaquil 3i)nbe een 5cer riiftc ^laattf en b' Embcr- 
f adcro Of ^ccftabcn / ban bc groote ^^tab Qiiico, <©e Jjo^plic^en 
ban lyhm 3cnbcn Ijct <0elb bat 3e na Spanjen moeren 3c«ben/ boojgaan* 
met ^arhcii na bc3c plaitef / om boo2 bit mibbel be Ccnbop i^elben 
t' ontgaan/ bic^c anbcr3i^ö nan beïtoninft 30uben moeten betalen/ toan^ 
neer 3c liet aan 55oojb ban bc iDloot lieten biengen. ^lerhomtbcela5oub 
ban Qimo , en 3eet goeb en (tcrft biech %^\m / ooh 25eelben tot ge? 
bjupö bet ^etftcn / en bcrfcDepbe anb;c bingen ban gtoote toaatben : 

maat 



B o E C A N I E R S. i8r 

ntaac boo?«amciijft Cacao-neuten öa.ic 3C Chocolade ban maften/ Die 
men geloof tl Ijiec öc üefle te 5iin / tJ:in uc oeljecle tocielö. ;!?e ^raö 
Guajaquii Ur|tnnt uj't omtcenD ijDiiöecö en hijfm gtoote/ en ttoecinaal 
50 Ueel hlcpnc ï^upfen. ]^ct Ujaö öejc ^laD Daar Capiteiii Sawkins 
DoojnoemD t)et oog op DaD. JBannecc groorc ^cBeepat tn lïC5e <©olf 
feoomen/ 30 3finlieccn 3e üunten Lapina , en ^cljecpen Dan Daac %Mï\q 
in hlcpuei; ©aacmpgcn oVicc cm3c na öe ^tnn te boeren. 

(CegensS öen abonD 3aagen bje een 5epi ^. 3^. (O. ban onö/ toaac 
op toe K^anflonbsf Ijct ^cljip Oat toenatïeeptc m maahten/ en ec gagt 
op maaluen. <©oo? be Donfterljeipö ban Den abonïï ütoamen toe al D^el 
btgt bp 't iDaamipg / eec 3^ ono 5aagcn. iKaac 30 Daafl 3e onö ge* 
toaac toiecoen/ lieten 3e Ijet boo? toinö afloopen/ 30 bat öet aleenfge 
tüb DuucDen / een toe Daar öonben tnljaalen. 3©e riepen baar boo? 
mibM ban een Indiaanfche (6ebangen in 't Spaanfchtoe/ enOebolenbaac 
te (irijftcn ; Ee gabni ten anDtooojb / bat 3e onjs in 't feon toel Dtoin^ 
gen 3oiiDen / om \}ct 5clfis te Doen. l^ter op lofien toe ettelpe ^mlw 
feen/ maar toierben bapp>r met IjanbbutTen UeanDtooo?D/ DnjS DuurDe 
|)et gebegt meer alö een Dalf uur/ en 30U nog langer geDuurD (jeDben/ 
tnDi.n toe De iBan aan 't iKoer niet gebooD IjaDDen i 3©aar na niemanb 
ban bun 30 ftout to.iö om 5ijn plaats in te neemcn/ en na Dat toe Dooj 
een ttoeeDe (cljoot baar l^oof Dtoutoen aan (tuftften gtb?ooften ijaDDen / te* 
Qonnen 5e erbarmelijk om fttoartier te roepen / 'ttoelft ijaar bergunb 
toierD. <DU3 toierDen toe mcefler ban 't ^cDip / toaar op toe bijf en verove» 
bertig |Ban bonDen / ban toelh getal bier en ttointig gcboorene Spanjaards ren ccn 
toaren/ 3e tjaDDen een en bertig ^anDbuffen/ en anD?e 3©apenen naab* ^^'J'- 
benant om 'er te berDeDigen. Ee bcrölaarbeti naberbanb Dat3e onö niet 
anöerö Ij.iböen bebogten/ alö iipt een Bravado, boo? Dien 3e aan 12;anb 
beloof D DaDDen bet 3iibc te Doen / 30 toanneer 3e onö op ^ee fitoamen 
t" ontmoeten, ^c Capltein toa.ö een 53er50on ban aan3ien / toienö 2520Cs 
Der (t'3eDerD De bOOD ban Don Jacimo de Barahona Die Dooj onö in 't ge* 
begt boo? Panama geDooD toierb) tot 311Dmiraal ban De Eee Armada toaö 
aangeilelD. 23eöalben De Capitein ftrcegcn toe nog bi)f of feö anDje 
Per^oonen ban aan3ien gebangen. ^ti Dit gebegt DeeDai5e on.0 meebe 
ni t tocprig fcbaDc aan 3©anb en iCoutoerb / bebalbm Dat3e ttoee Mcin 
ban onö 32>olh ötoeftcn / en een DerDe M^w toicrb D002 b' onagt3afm* 
Ijepb ban een anDer ban onö ©olh meebe 3toaar gefttoeft / Doo? een ^U 
fooi 'ttoelft te frbielijft lo.ö ging. ^e.ö nagtss ten elf uuren namen toe 
onse Couriö a©c(l. 

^eö anDje Dnagö mojgenö met bet aanbieeften ban be Dag / gingen 
toe aan 25oo?D ban De genoomenc 'Btitii/ en IjaalDen nog eeniae (j^eban* 
genen Die toe aan onö 25002D bzag^en / om 'er t' onDcrbanngai / en te 
3ien toat honDfcbap toe upt baar beftomen ïionDen. <Oe Capirein ban 
be ©arli Dat een 3eer fraap en beleef b i^eer toaö / bolDceb o 3e begeerte 
in bit punt bOlBomentlÜb 5eggenDC/ Mesjeurs ; ik wcec dat ik hecden 

. Z 3 door 



1 8 2 Hiftorie der Americaanfche 

door de verandering van 't geval uw Krijgs-Gevangcne ben , ook weet ik 
dat geen Geld voor 't tecgenwoordig magtig is om my uyt uw handen 
te verlofTen , waarom ik geen voordcel hebben kan > om uw leugcnen te 
vertellen; en indien gy lieden ook bevond dat ik het doe, zo ben ik 
bereyd de zvvaarfte ftraffen die gy my zoud konnen aandoen t' ondergaan. 
Het verftrooijen van onze ArmadUla en 't neemen van verfcheyde Schee- 
pen vcor Panama kwam ons omtrend fes Weeken na 't gebeurd was » 
door twee Barken die van daar kwaamen ter ooren. Maar ze konden 
ons niet berigtcn of gy lieden voorgenoomen had > verder Zuydwaards 
aan te gaan j allecnig vcrzogtcn ze ons na Panama op 't fpoedigft alle 
hulpe ter Zee toe te zenden 't geen ons moogelijk was. Hier op zon- 
den we aanftonds over Land na Lima de tijdinge, dat gy lieden in deze 
Zeen waart. Verzoekende dat ze al het Secours dat ze konden zenden > 
wilde afvaardigen, om het by't onze te vervoegen. We hadden ter dier 
tijd twee of driegroote Scheepen, in onze Haven leggen, maar dezelve 
waren al t' zamen onbekwaam om te konnen zeylen, Uyt deze reeden 
deed de Vicc Roy van Peru tot Lima drie groote Koopvaardy - Scheepen 
prelTèn , en op 't grootfte liet hy veertien , op 't tweede tien , en op 
't derde fes metaale Stukken leggen, By deze drie Scheepen voegde hy 
nog twee Barken, op alle welke hy feven honderd en vijftig Zoldaten 
liet leggen. Van dit getal landenze honderd en 't feftig Man aan Puma 
de Santa Hdoia ^ de reft wierd na Payiama gevoerd , met voorneemen 
van uw daar nog vindende te bevegten. Behalven deze magt leggen 'er 
nog twee Oorlogs Scheepen , die grooter zijn als de voorgemelde tot 
Lima , de welke met alle fpoed uytgeruft worden , om uw te vervolgen. 
Een dezer Scheepen heeft les en dertig metale Stukken op , en 't andre 
dertio. En de Vicc Roy heefter behalven het Bootsvolk vier honderd 
Soldaaten opgelegt. Ook is 'er nog een Oorlog Schip kleynder als de 
voorgenoemde , genaamd de Patachc. Dit Schip is gemonteerd met vier en 
twintig Stukken , en was na Arica };czonden om des Koninks Zilver van 
daar af te haaien. Maar de Vice Roy kenniflè gekrecgcn hebbende van 
't geen gy lieden tot Panama verrigt had , zond zulk een flrikte order 
aan dit Scliip van weerom te koomen, dat het geen tijd had om cenig 
Zilver mecde te konnen neemen. Nu leyd de Patache in de Haven van 
Callao gereed , om op d' eerftc gelegentheyd of tijdinge van uw komftc 
daar omtrend uyt te loopen : Ook is 'er aan alle plaatzen van de Kuft 
laft gezonden om goede wagt te houden, t' Zederd hebben die van 
Mtvita ons tijding gezonden , dat ze twee Scheepen in Zee hadden ge- 
zien , die Plaats paficercn. Ook hoorden wc van d' Indiaatioi , dat ze 
uw lieden gezien hadden, en dat ze verzeekcrd waren dat een van uvy 
Vaartuygen het Schip la Trinidad was, 't welk gy lieden voor Panama ^e- 
nootncn had, alzo dit Schip in deze Zeen zeer wel bekend is. Hier uyt 
bcliooren we dat uw voorneemen was om hier omtrend iets t' ondernee- 
ir.cn, Isu deze Bark waar in gy ons gevangen gcnoomcn hebt na Pana- 

m.t 



B o E C A N I E R S. 183 

ma gedcftineerd zijnde j zo zond de Governeur van Guaja^ni! ons eerft 
mee dezelve uyt , of 't moogeli)k was uw te kennen ontdekken, en in- 
dien 't gebeurde dat wy uw ontmoctcdcn , en ons te zwak bevonden > 
20 had hy ons bevoolen de JBark te Stranden, en ons weg te pakken > 
dog anderziiKs uw met het Volk en Wapenen die gy ziet? te bevegten. 
Zo dra wy hoorden dat gy lieden in deze Zeen gekomen waard > heb- 
ben -wy tot befcherminge der Stad twee Forten doen bouwen, en met 
Gefchut verzien. En m de laafte Monftering de welke even voor ons 
vertrek gefchicden » bevonden we agt honderd en vijl tig Man > van alle 
coleuren , in de Stad Guajnquil te hebben j van welke twee honderd Man 
aireede in de Wapenen waren. ^ii0 CPnlJi.lte te C-ipitCitl 3\in bcc- 

Daal. (Ccocnö tic mjöüaö onttaftclöc top tie ocnomcne ^öach / toaac 
na toe 3c Uctcn 3tn{ien. 3i^crl)0lgcn?f oinocn toe ^. ^. (0. en natjcc^ 
Danö ^. ten 3D. en ^. ^. 3©. aan. \€'i(ii^^ öen aUonti jagen toe 
Punta de Santa Heiena, omtctHö neccn miiUn |^. (©. ban onjEi af leggen. 

^e UolgenUe üag 3ijntie Hen fej? en ttotnttgite / toajsf onjc CouriJ ^. 
^eje öag rccftenöe toe al on3e plunDeting eenö op/ en öebonöen bejcl^ 
toe tot tJ2ie tiup5enï3 ttoee ftonUerö en fe0 en t' 3ee\jentig ^tuöhen toan 
agtcn te beloopcn / toeUie ^omma bectrolgensf gelpelj^h onöec on^df toer^ 
Deelö toiecö. 3©e pijntgïje meeöe een iBonnlfe/ tie op te boojnocm^ 
te %jxc\\ I pjeeftei* toa0 gctoeeft / epntelijö fcljooten 5e ficm ontec boet 
en toterpen ïjcm eec öP ^og öoot toa.ö öupten 25o0?t, "^z^z tojcetïjept 
fclioon ifi 3e (n mijn ïject Uecfcepten / moed ih eUentoel toeflaan en mijn 
mont Houten/ 3ontcr ftaaï te tucUcn tegenfpjeeften of DeflrafTen, gin 
te namittag 3agen toe toetecom ^ant / en on5e piloot jepte oniS tat 
toe omtrent feflien mijlen aan 2^? ban Cabo Blanco toaren. a©aac op 
toe ttgt enter te 3©al af en aan Hieltcn. 

"^z tolgente mojgcn Ijatten toetoepnfg 3©ïnt/ toaar too2 toe niet 
bcfl gana maafsten. i^c 3lcef toaatt ban ons$ ftonte toe bcmcrïien tat 
te bafte öuft ijoog Eant toa^/ 3ijnte toitagrige l^lcp/ bel toittcïtot? 
jen. <!De5e morgen bcrïjaalten cnje <i3ebangenen onef in een gemeen ge- 
fpjeö/ tatje te Wepne 25arft tie toe ontertoeegen berloorcn fjatten/ 
toe toe na 't €plant Cayboa gingen / bernielt Oatten. ï^et tieefe fip 
Öaar onterrinring/ tatje meenten na te BokkeKaay te3eplen/ omonö 
baar te binten / aljo 5e geboo?t Datten / tat Capttetn Sawkins gcjegt 
Dat / taar na toe te toillen gaan. (0'^tertoeegen Datten3e 't €plant 
Gailo aangeöaan/ en too2 (laaV Indiaanfche f^iioot te3toahte ban't3el^ 
be berftaan Dctbente / Datten^e 'tgctoiagt om fl'ïn 4ant te (lappen/ 
te plaa^ö te necmcn/ e»i t2ie toitte iD?outoen gebanölüft met Daar toeg 
te boeren, ^a tatje ecnige tijt in ^ee geftrupft Datten / toaaren 5c 
toeter aan 't bor'23ePte ^plant gefeoomen/ en al taar ttoee of t2te ta* 
0cn berlMerben DebOente/ toaren 5e toeer in Eee gegaan. |^a t?ie of 
bier tanen toaren 3e aan een ftiepne öaap gefeoo'men / omtrent biet 
mijlen ban 't boojndemte Otplant afleggentey maar tcrtoijlje tuöber*. 

ffljep>- 



184. Hiftoric der Amerlcaanfche 

fcljcptje maaien fn en upt Ucpcn / öcbcucöcn 't Dat ccntoan 5aat dEfcban* 
oenen Dct ontDluste op 't ocoote %a\\^ / en Uan öaac Uijftia iBan met 
^uurroer.ö boo25icn meeöe b^aot/ Ï>e5e 5t0 in Dinöetlaaoc geieot IjelJ* 
benïje / öooteDen met Dct ecrfte Duur geeuen fcjs ^an uan öe fceïjcn/ 
ti(e in Ue 25aclJ toacen. ö' €enc titc nog otoccig bleef/ Dehtoam liloacs 
tiet Dan te ©panti ; €n öP toa.ö öet Die onö boojneemen ban ü? ^taD 
Guajaqiiii t' oUerbaHen ontDefttcn. <Doh UecDaalDen on3e «©cUangcnen 
ond/ Dat'cc een tjcflag op alle ^clu'epcn gelcoD toaef/ om niet upt De 
l^aüenen te Uertrchlien/ upt U2CC5C Dan in on3c ïjanDcn te ballen, ^^ese 
namen toe obfetbatie en bebonDen onjsop 3. <6?aaDen 50. juiin: ^. bzeete. 

^eö anD?e DaagiS 3iinDc Den agt en ttointigde / nameti bie al 
fiet aOatec en 't meefle geDeelte ban 'tïBecUipt Capitein Cox's ^cl)ip/ 
en na Dat ö^t S^olft op onö ^cljip obcrgcUoomen toasf / boo?Dcn bjcc 
een gat in / en lieten D^t $inlten. i^u toajes ons$ getal DonDciD bccrtig 
Höan / tbjce ^longenief en byf en bijft^O <©ebangenen / alle op een en 'tseU 
be^cBip. 

<©p Den negen en ttointiofle fjaDDen tóe De a©inD ^. ^. 3©- met 
(tijbe ftoelte. Capitein Pcraite bctljaalDe m^ Ijicc Dat D' ectjle plaatje 
Die De Spanjaards na Panama in Dc5e <0cb3e(len gefligt ïiaDDcn / toajj 
Vreemd Tumbcs , (iiu aatt Jtp ban onjS aflcggenDe.) <E>at'ec een ï)2ie(leï: met 
verhaal. ^^ j^cupjS in 5ijn oanD toajSaanJLanö getcceDen/ tectoijl tien Dupsenö 
Jridiaanen fjcm met becbJouDering aanjagen, ^at Dp 30 D2a geen boet 
aan 3lanD gc3et DaD / of Dat'ec tbiee Bteeutoen im fiet 55ofcli gebomen 
hJotcn / en na De3elbe ttoee (Cijgerö ; s©at De p?ie(lei; fiet it^cnpief De5e 
55ee(len smt^ op De rug gelegD fiebbcnDe De3clbe aanflonDji toaren ne^ 
Dergeballen en 't 3elbe fiaDDen nangebeeDen / 'ttoclh aan De toaarfiepö 
Dec Cfi2i(lclnfte (©oDöDienfl 3ul& een groot gctupgcnijsf gaf/ Dat D' In- 
diaancn in fiojte tljD De3elbe omfiel.öDen. 

^t0 anDje Daagö biajj De a©inD ^. j§. O. b^c oo^DeelDe fiet Dien? 
flig/ De3e Dag toat Dieper SeetoaarD in te fiouDen/ uptb?ee3ebanDoo? 
bic ban Payta/ 'ttoelhntet berreban on^ei aflag/ ontDelit te bJo?Den. 
^e jBojgenfionD toa^Ef 3eer Dep3ig/ maar tegcnö De miDDag ïilaarDen 
't op/ toannccr toe een 3epl 3agen 't toelh eben al0 top Cour.öging(D. 
ten ^. 5:EJaar Doen toe allengjs naDer fttoamen/ bcbonDen toe 't niet 
anDeriS alsS een iDlot met een 3epr'er op» 4Dn3e piloot raDe onö Dat 
toe onjsf'er niet mee bemoeijen 30uDen / toant Dat fiet ttoiifelagtig toajJ 
of top 3e 30uDen ftonnen infi-ialen of niet/ eninDientoergapt opmaafe 
ten/ 30 3ouöen 5e 3eclieili)f{ toeetcn Dat toe KngcifcheVrybuijtcrs toaren. 
5©e3e 3©lotfen ïioniien 3eer tocl 3eplen / en 3omnnge 3ijn 30 groot Dat5C 
fionöerD en büfrig pnftïien jBeel ban De ©alepen na Panama hennen b^en? 
gen / 3onDer Dat De5elbc nat too^Den. «Oe^c Dag bebonDen toe onjS bp 
obferbatie op bier <0:aaDen bijf en bijftig .fOin: .:§iipDer bieete/ en 
fiaDïJcn punta Paiina 5^. <&. w) ^, fc0 mijlen bnnrnjSaf. Cn Ja Silla 
de Paita ^. (Q- ten <0. omtreuD agt möUm 5©c3elbc fieeft De geDaante 

ban 



! 

B o E C A N I E R S. i8^ 

ban «n fjooc? 5ftcra/ en öe ^taö Paita legt aan ccn ^frpe^Ba»/ om^ 
ttcnö ttocc mi)lcn ï.Ptoaai-ö ban tJC5e tZÖcrg ; «©C5eltie öienö boo: em 
Embarcadcro Of ^^bcH-^taö btin ceii anöjc groote ^tati/ omtcciiöDcc^ 
ttcji mi)Un fioogec op/ tii ccn secc bacc en onöjugtüaac ïanD gelegen/ 
gcnanmö Puira. 

<0p ïDócnöör'g tjcti cerflc ban Herfftmaand , tons? on5e Cour.e? ^. ten ontdek- 
ïD. «2»co( |l5agt0 5aaen toe icr.ö alö ccn Itgt/ en öeïS a:ii32e 'J^^uia^lj''" aTarze 
niojgcn.ö sagen toe een jeui/ ban totiac toe geloof öen \y:t ligt baa Daan Jlgtopma- 
gehomen te 3ijn. TDit ©aactuuïg toiiiS omtreitö fcjs mijlen ban onsi / ^en. 
en 5eplöc bt> be ïBinti / gcii)ïi toi». 5^c.0 ^agtö toacen toe omrrcnö 
bicc mijlen aan ïp ban'ec af/ maar Daac biel fcliicliili ^ulö een gcoo- 
te iBtU / bat to: liaac ur t Ijct gc5igt becloorcn. ï^et 3©cer toaö te De-- 
jet tijb 30 houb alö ïj:t tn Engeland in ZJagtrraand tcf. Eo mccnigm^Tnl 
0I3S top met ond ^cHip toenben / bce^ liet anbze liet 5clf De. <0n5e p* 
ioot 5ei'Ce cnö bat Ut ^cDip/ elf bagcn boe? Dar ton Oaac namen/ 
im Guajaquii gcBcplD toa0/ Dat ijct met €outoêrb/ ïDoUe en Catcenc 
glahenen en anDjc .ïBanufactwen / Die tot Qinto gemaaöt too^Den/ gc^ 
laDen toa<j. Cn Dat \jp gcljoojD öab bnt5e ccn 0ï:^ toarcn fetoijt gc;: 
raaftt / toaarom 5e tot Paite toncen ingeloopen. 

^c bolgenbe ||agt jagen toe baat: D002 't ligt/ 't toelftjc boojonagt- 
jaajubcpb cp ïiaböen Doo^ toelb miöDcl top f^^av ccgtficecft0 lionDen 
bolgen. 5ln De jlSojgenflonb tofi0 5e nog cmtccnD Diie mijlen booi on.e?. 
I^aDDcnse De minfle fetoaDe gebagten bnn onö gebab/ 50 jouöenje Ijaac 
jonDec ttoijfel na %Si^ Degcebcn f^cbbci^ / maat 't fcljcen Da:5e geen 
beseffen ïjaDDcn/ bat toe ^agt op'cr maabten. l^t 3Bcec toierD toeDec 
Deel Dcp5tg/ 50 Datse onies omtrenD ten elf uucen upt bet gejigtraaliten. 
(€er De5ct: tiib baDDcn toe een gegecle a©ceh getoec^l / b.u toe m$ met 
ttocc teugen ïDatcrö iit$ baagsj moeften bcbelpen / 30 fl^gt toncen toe 
Daac ban boojsieu. gn De namiDDag breegen toe bet ©aactupg toeDec 
in 't gc5igt/ en '!ö5^ag.ö toarcn to'er nog omtrenb ttoee mijlen af. 

<Ov ben bicrDc ban Herfflmaand , met \)ct aanb2ecben bnn De Dag / 
5agcn toe bet ^cbip omtrenb een mijl te 3loeftonarD ban onö af. én 
<n De namiDDag htoamai toe tot op een i^u^bet fcboot Ï3p baar/ alö 
toanncer5c bcmerfttcn toie toe toarcn/ en Daar op aanflonDo" baat 5Cplen 
frfeclien / toe toicrpcn bet 3B;ot onDer mii l toie eerfl oberfpjmgen 50U. 
I^et Xotbtel De l^onDetóagt te beurt/ 30 Dat ttointig 3iï5an tot Die Wm 
beboorcnbe/ oberblommen. 3©e bonbenbibit ©aarmpg bijftig pafi^ En'cfci- 
feen met Cacao-nootcn , ban toelhe men De Chocolade maabt / en i^cer;j=^''"°''^" 
bcel^ablicn met Ruwe Zijde, JndiaanfcheCatoeiien, en garen l^oiiffcn i ""' 
TDif toao" bet booinanmfte ban 'er 5laDing. 

<Dcsj anbje Daagö lieten toe 't bcoinaamjle ban De 3laDing aan onö 
55002D bjengen. 3;n 't fiupm bonDcn toe eenig «Coutoerft / gelüb aliS 
Isicholas Morcno , oïije fi^iioot onö ac5epD baD. HDanr 't grootfle ge* 
DecUe toa0 bol (Cimmcröout. <©cb bonDcn to'cr ccnig Osnabrugs Lin- 

A a ncn 



iS6 Hiftorie der Amerlcaanfche 

nen in/ bmi 't toclh toe naöecDanti eeniac 232am5cjilcn maafttm. ©e 
<ï5cUaiioc«cn bciljaaltiai on? Dat liet nuneocnttvn Dagen Qcieöcn toaef/ 
Dat 3c tian Guajaquil )3itiïci\ t' 5cpl acOïJiï" ; öat 3C tod tian oncf bcDjijf 
1)30? Panama ocf)oo?t luöDcp./ wvMt Dat 5c Dc nuiitlc gcöagtcn nictfjaDs 
lK\}/ Dat toe 50 UcrrcEiipMnhsouDcn homen/ en Dar 5c lunöicnï^oof: 
De Det mfntle ïDanfïoutocn niet Dan onö DaDDen/ fcüoon 5eonöalboo2 
ttocc of D^ie Dagen in Zcc oc5Jen IjaDDen/ en Dat toe geflaDig öaac bolg- 
Den ; Dat 3e 't anDcrJS jeelrerlijö na EanD jouDcn oc3ct UcüDcn / gn g^* 
tragt on5e ijanDen t'ontftcmen, 

ZDe DolgenDe ||Bo?gen namen toe 't obecige ban De (ï^oeDecen / Dieonö 
aantlonDen upt De pJij.jJ / toaac na toe De meetle Dan on5e <6eDangenen 

^ op DeselUc DeeDcn obecgaan / en na Dat toe De iBaflen gefeapt en obcc 

250O2D geto02pcn öaDDen/ uptae5cpti De l^ohlie-mall/ Die toe flaanlie^ 

ten / öatoen toe Daac een 5?o& / om meDe te 5eplcn. <Ên een partp 3Ba^ 

ter en iBeel/ en'Daac meeDc 3onDen toefjaactoeg/ niet langec met fjaac 

2e zenden totllenDc beftommecD 3i)n. CDentoel öielDen toe noo eenige Dan DeDooj^ 

de meeite naamjlc (0eDangenen bp onö/ aliS Don Thomas d' Argandona , Die Ca? 

Gevangc pjj^jj^ jjj^^g yjgj^ »f ^cljip DOO? Guajaquil genomen i Don Chriftoval , en 

nen weg. ^^^ Balthazar bcPDe <eödlicDen Dan aan3ien/ in 't jelfDe ^cïjipceno^ 
mens Capitein PerakaenCapitetn Morenaon5e ploot/ enttoaalf^la* 
ben. i^a Dat toe on5e piunDcring oDergefcgeept en on5e ^?nö toeg QCf 
5onDen IjaDDcn/ 30 Dciftogten toe eenige ötflen/ iZ^oo5en/ en anDzeDin* 
gen / Doo? een uptcocpen D00? De s^afï. 53P <©öfecDatie bcDonDen toe 
m& op De l^ooote Dan feDen <3;aDen en een Min: <er\ ift ceebenDe Dat 
toe omtcenD Dijf en Dertig mjjlen Dan 3lanD toacen. 

(Dp Den feDenDe Dan Herfilmaand gingen toe De geF)eeleDag.;§.^. 3©. 
tn ^. W* ten ^. XDese Dag ^nctf een iBan Dan onss oc3elfcöap ge^ 
naamD Robert Montgomcry , 5i)nDe De 5elf De iBan / Die D002 D' onaot» 
jaamljepö Dan een anDec Dan on$? ©0I6 met een ^iftool D002 't 25een 
gefcljooten toa?s. <©oft maafeten toe be5e Dag een DerDeding ban De 
^\m/ in De laafle ^?i).d genomen. 

^c^ ïDoenöDagö mojgenjS toierpen toeon5e obedeeDene in See/ en 
gaben i)cm Djie ^albooö tot 3ün ïpflatie. '0 s^agre" te booten sageft 
toe ligt / 'ttodli onttoijfdüaac ban eenig ^cDip te iptoaatD ban onj* 
af fetoam / maat toe DielDen ban 't 5elbe af/ niet begeerig 3i)nDe om 
meer jeplcn te 5ien/ Die ons? in on3e illeoö na Arica bonDen bccbinDe^ 
ten. ^p <abfetbatie/ Dese Dag genonten bebontien toe 8. (0?aDen 00 
iülnuptcn. 



XIII. HOOFD- 



B o E C A N I E R S. 187 



XIII. HOOFDSTUK, 

Vervolg van haar lange en moejelijkc Rcys na Arica, 
ze lijden onder weegen groot gebrek. Worden rot 
Arica ontdekt, en durven niet Landen, door dien 't 
geheele Land in de Wapenen is. Ze gaan van daar 
na Fuerto deHilo» digtby^r/f^, alwaarxe Landen, 
en met klein verlies aan haar zijde , de Stad in nec- 
men. Ze worden eyndelijk door de Spanj aards be- 
droogen , en gedwongen met fchande van daar te 
vertrekken. 

O^ 5©onlicrliag Hm nceaenöc ban Herfftmaand , bccbolöïïe toe 
on5e Coiirsi ^. a®. ten ^. aijs tiaag^ te tooorcn / toe liaïïticn 
Dc3C iaatle toiec en ttotntig uuren ^^tt tocpntg 3©inö / toaac 
öooj tDc tocpnfg \sitQS feonöen Uojöcrcn / en ö^nootsaaöt tuaren bp na 
poer biet of bijf uuren te toentieri. 

;©cig anï3?e öaao^ tocöec <©bferbat(e öenomen ftebbenöe / ftebonöen toe Krijgen 
tnö op 9. <è3aD: 00. i^fn: ^tt 3©ecr toaö nu töcerbceia©armecalö H^^ 
te boocen/ maar niettie5e W&tmtc ficccgen toe beel ^tof-rccgen. €ej \^eéc. 
öens Den abonö Rceegen toe öe JBtnö ^. (©. ten <©. met (tiibe feoelte. 

^e i^agt öaac aan bolgenbe ^autoUe fjet jeer ftecö / toe toaren nu 
ter tnö 5eec fieestg om ban 't Osnabrugs Linnen <n be boojnoembe ^2ni« 
gei^omen / $eplen te maaften. 5©e bolöenbe iBojo^n bebonben toe bp 
<i^bfcrbatie 10. <6?ab: 9. HSfn. 

TDaag0 baar aan reefeenbe toe met een ^. ^. 3©» cang / Wee en 
berttg mnlen bettierb te öebben. 

<Den öectienbe tn be namilJbag/ gabben toe een grooteberbupflcrfng 
in bc ^on / bctoelhe ban een tot b?te uuren tn be namibbag buurbcn. 
^e X©inb begon 30 Ijacb op te öoelen/ bat toe on3e |BarjS-5^Pl^rt 
tn namen. 

tDfii betnicnbe fiabbcn toe een bcnfire ^o^gen / omtrenb ten agt 
«mvfrt Wactben Det op/ aïtf toannecr toe onje boo? |BariS-5cpI / enom^ 
trcnb be Jüibbag onö groot jlï9ariö-^cpl toebercm op^cttebe. W( ree? 
hcnbc bf^e bag met een i§. 3©» ten i§. Ccurjef omtrenb fe.ö en ttointtg 
miifen bcrtfcrb fe bcbben. 

^a\ biifttcnbe toni^ bet bcp^fg JDcer. <0n5c CourjJ ^. 3©. €n 
smtrcnö bier en ttolntig mijlen bcrttcrb. 

Aai ©an 



i88 Hiftorie der Amerlcaanfchc 

3^an ticii fcjltcnlïc tot tien ncncn en ttointtadc t"^ 3©inö m Cour^ 6n 

na nlö Uooccn. TBe^e ^aqt IjntJöcn boe tmcDc hocïtc/ cnönc cf Wcc 

Haar f toitrc nccccn-buijcn. «Dit luajs fKt cfrftc Dat tuc fionöcn ^cQocn tuf^ 

Ranrzücn j-f^^j^ c^^Ijo Francifco , rn Iji'-c iilccöcn gcDiiti te IjcüDcr. '5©c3c Daa 

Se7J" toi^iïï o'isE^ ï!tint30cn tcrmiiiDcrti / op ö2ic en ccn ïjalf pint a©atcc/ en 

een üocft oeliocfit 25?oöti/ te Jï5nn Ptiec öag. 

ïDcn ïjerttcn^c Umi Wijnmaand , 5,'!gcn toe een WalviTch, *t toelft toe 
boo: een onfenlüaac tecücn nnmcn/ Dat toe niet hit ban SnnD toacen/ 
't toeUi toe nu iw tocpnig üaocn Doopten te 5icn» 

^ejS anD:c DaagiS toaö ijet ïjecl (til en Depstg ïlDccr / tot in De na^ 
miDDaa / tonnneec 't opftlaaren en een fjcete Dag maalitcn. ^i^ Dag 
jagen toe becfdjcpDc Iilcine HanD-bogel^/ Die wen bolgcna 't 5cggen 
ban on^e ploot/ een of ttoee Dagen 3eplen.ö ban SanD ftomtte 5ien. 

Op'EonDag Den febenticnDe ban Wijnmaand, in De |Bo2gcn(tonD 33- 
gen toe ^anD ; fUaac 't JDcei* toaö 50 Depjig/ Dat toe in t ecrfl niet 
5ien honDcn / of fjct SanD toaö of niet. ^t lag ointcenD agt mplm 
ban onö af / en bcrtoonDe jig a{$ een Ijooge en tonDe J^erg. ©an gc^ 
Daan-e omtrenD alsf een jiipftec 25?ooD. 

ZDen ttoee en ttointigfle jagen toe 't 3lanD blaft boo: onsef leggen/ on^' 

je ï^iloot gebjaagD jijnDc / toat boo? ilanD Det toaö/ anttooojDeDat 

[Kt toaicf Punta de Hiio. TDaac ïjS pDec iBojnen en 9llbonD een ölaa? 

rigOepD obcc Dejc ^unt/ 't toelft omtrenD ttoVe of D2ie uuren DuurD/ 

en Doo? De aDÖecrfcljitn ban De ^on / op !)ct barre en janDige Eanö 

Ze lijden berooj^aaïit too;:D. «Deje Dag ïjaöDen toe jeer toepnig ïBinD / en 't groot 

groot ge. gcD2cli Dat toe aan ïDater ïjaDDen/ bcroo2^aahte jccr bcel ontrufling in 

brekaan qj^^j ^j,jjj ^^^ ^^^ aangaat/ i\\ moet beliennen Dat ih '& Jlagtsf bï> 

""' na ban ;oo?(l niet flapen feon. 3©e ^ouDen gaarn Ijicr ergcnö gelanb 

Öcbbcn/ cm iBater te joeRcn/ maar De bieeö ban ontDeftt/ en DeftenD 

te to02Dcn/ beriiinDerDen onö/ toaarom top tnoe>itaiijfi een Deflupt na^ 

men/ De <E>02(1 nog \xmm langer te berDjagen/ fcDoon toe nu niet mcec 

01.^ pDer een Dalf pnt Daag« ïjaDDen. 

Bcfluytcn <0p tieu bïeï en ttoiutigile htoamen toe boo2 Mora de Sama , Dejeöag 

■' """ bcftootcn toe Dat TionDert en ttoaalf 5ï^an na ITanD jouDen gaan. i^e^ 

gciiiS Den abotiD jonDen toe tagtcntig jt9an / in bier Canoes , na een jee^ 

ftre 0ibier / genaamD EI Rio de Juan Diaz Digt Dp Mora de Sama ge* 

leegen/ om te jien of jv Daar eenige 3DiffciKrö/ en ban Devlbc ijonD^ 
fcliap beliomen ftonDen / ïjoe 't met De jahen langö De 3^u(t fto*?D. 
g^eje Canoes fttoamen Desi anDze ^aagcf moigensf te rug/ met rüDing 
Dat jc neg De laibicr/ nog ooh D« jOifTcö^rjS öaac J^upfcn BaDDen fton^ 
nen binDetn 

TDen biif en ttointigtte 'lö abonbö ten feö miren / gingen toe ban 
55002D/ om Arica in te neemen/ en fjaDDen beflooten onurcnD eenmiil 
ban De ^taD te EanDen. 3©e toacen Doe top liet ^fljioberlie^en/ n:g 
cmtrenD fed mijlen ban De ^^taD / toaac Doo? toe gcnooDjaalu toaren 

De 



te Landen. 



B o E C A N I E R S. 189 

te (jcïicclc .f^not o)jcc te rocijcn / op liat toe boo? ^.ig tie plaats tot 
on3e SnnïJing üsflcmö/ nog mogten OcccJ'ftcu. JïDannecc toe nu tcgencf 
ï)ct annüzcehcn Dan Dai ^ag / öigt üp De piaatö btoamen / t>cn:;en toe 
tegen.ö cn5C Ucrtoagttng Dat toe ontöcfit tonrcn / en üat 5e ïangcf öe ijufl 
ei: 0002 't omlcggtMiDe ita^iö Uan on5e tïomiïc 5celicre Iicrint0 liaDöcn. 
"Oc^ niet tegcuttaatilie 30uDen toe ebcntocl Dc^uuöiiig onücrncmcn Ijeü- 
jbcit/ Ijaotien toe mani: een plaats" Daac toe honnen toinöen; liKaai: öe 
^ce fiocg met 511111 een getodD tegen^ De iict5cn / Dat onse i^aaitup' 
gen in öonöcrD Dau5cnD (luïiljcn ge5mectcn 30Ut!e tooiDcn/ en top In ^t 
gcootfle geüaai* cahcn/ b^n onje ïéapcnen nat en'tonüni^ft u maften/ 
tnöun top 't gctoaagD DnDDcn. tbs ^lai* toas? conD5om met iKcfcDep^ Msar 
De tcocpcn ituptecKJ öc3ct/ alK$ meDe De toppen Der 25iTgen/ 50 Dat Det derven het 
fcljccn Dat !jet ge|j:clc omleggcnDe 5lanD op De ^een toaó / om onö te^ SèVn^ï"^"" 
gen te (laan. Ec loflcn een fïuft a3:fföut op ons/ maar toe gaPci]^ geen 
anttooo:D / en UcerDen toeDcc na on.ss i^cDiP/ om Decter gclegcntöepö 
öf te toagfen. 

;De 25erglïan Arica i^ 5eer JBit/ 't toclft allccnig Doo? De D?eft Der 
3E>ogclen Die in uptneemcnDe menigte op De3e 25erg (jaar l^eflen öeü^ 
ïjen / l)croo^3aaftt to02D. €e gtptoaacD ban De ge3ipbe 53erg legt een 
felein CpIanDie / omtrenD een miil Pan ^lanD. ü^e 5agen omtrenD een 
Ijalbe mijl baii Dit <ïBnlanD fcjs <;ècï)cepe« ten 5finDer leggen ; ©ier brni 
bc toelfte lagen met Doojgcfriiote ^tcngett / en D' anDje ttoee lagen 3epls 
cecDe, 3IDe bJ^egen on3e piloot iia De3e ^cljeepen / en DP 5epDe onö 
Dat een ban De5clbe gemonteerD toaj? / met feö ^tuftften / en D' anDje 
allecntg met bier. '€>m booznemen^ op Arica tot Dujss becre mifluftt 
3i)nDe/ beffooten toe onj$na 't ^o?p Yio te Degeeben/ omalDaar^a* 
ter in te neemen / en te jie» of top eenige berb^e öonDfcDap Oefiomen 
feonDcn. 

<0p Den feben en ttointigfle jonDen toe bier Canoes met bijftig iBan Neemew 
om Ylo te plonDeren / en Deö anD^e Daagö namiDDag fttoamen toe ttoee het Dorp 
mülcn ban 't boojnoemDe <Do2p ten 31inftcr/ alö toanneer toe ttoee ©lag^ ^^° '"• 
gen 3agen aftoaijen/ en ftcatss Daar na tüDinge fercegen/ trat oniS 3©olft 
fjet ^:>02p ingenomen/ enD' Engeifche 3Biangen opgelet ïjaDDen/ en Dat 
De Spanjaards in 't <0ebergtc getoeeften toaren. ©erbecö" berl)aaIDcn 3e 
otid Dat 3e na Dat 5e gelanD toaren/ onDettoeegen eenige ijïupter!Sf op 
^tranD ontmoet IjaDDen / Dog Dat De 3eibe na 't toiffclen ban eenige 
toennige ^rijoten / De ©lugt genomen DaDDen. TDat 5e iw De5e öleine 
^cficrmiU3el een Indiaan, ban 't |BaarD geligt ïiaDDcn / Die eben boo? 
3i)rt Sterben f)aar ge3egt OaD / Dat 3e on5e ftomtle ncegen Dagen te boo^ 
ren ban Lima ttiDing geftreegen IjaDDen / en maar Daagö te booren ban 
Arica. 5©c botiDen in Dc3e plaatö een groote panp Pik , Teer , Oly , 
Wijn, Meel , en berfcïjepDe anDze Dingein 

<©ess anDze Daagö ftD3en toetfeflig jBan upt/ Die'tbefl ftonDen ©oe^ 
Kccen/ enbebolen f)un öc bp geleegene ©aleije te Doo? 5oeftcn/ toebon^ 

Aa 3 tteïl 



1 



i^o Hiftorie der Americaanfche 

öm öcjclbc jccr bccmabelijït/ 5öntie o\3cc al bcpiaiu nuf Vygcn, 0!y- 

Zc komen vcn , Orange, Limoen, Cll DCCl ailÖK annauiamc a^;u,»tüc:mti1. (©IH^ 

aaneen (jfjiD \jtcf iiujicn ötcp til öc J^alcijc / htó^iiwen toe aaa een üroocc Sup^ 

Sfiwe c fi^f platUtlOlC / of Jngenio de Azucar , gclljfï m ÖC Spanjaais nOCltlcn, 

Igtcc Uonöcn inc een ocootc pactp Oiy en Siroop. iBaar tie itieefle 

Éup&CC i);ltJl3cn 3tJ \3CCD0?ÖCn. JltSt: Cox j üi en t.n. Cauuirs ccrt 
Duytfcher (Ctl nlÖ DOCH On5C i€Olft) bcgaDcn On.Ö na De Span^aards , met 

een toitte ©2eeUe-Ulaa» Se ontmoeteoe on^ ö^el beleef ö/ en beloof öe 
oniS tagtentig ï^oo?n-beetlcn tegeeben/ tot 25Mntifcöatdiia ban bc ^up;? 
ftei; plantagic ont!jer bcbing bat ban bcseloe nog bebuclun / nog gcpion? 
bcït 3011 iDOjben. ïDe hluanien met Ijaat UJccgcnö otr getal oüece-Ti/ 
mita bat5e3e on^f ïn^ anbze baagö mt:iDag0 am be^ibcniouDenlrbe^ 
ren. aBaac op ban Capitein sharp nog cicn 5elfbe aba.ib ttointig .fföan 
na be l^aben 3onb / met fcljècp bebel bat on5c 3DolH geen ijci miii(te 
htoaab ann be Spanjaards (bie be Jöeejlen na benebcn 3ouben béngen/) 
30ubcn pleegen. 

TBt^ anbje baagö moigensJ htoam'ec een Spanjaard met een ©jeebe^ 

blag/ bp Capitein Sharp on5e 23ebclOcbb£i:/ tjem 5eggenbe bat'ec airee^ 

be feflten «©ffcn na be i^aben ge5onbcn toaren / en bat De cefr jechcciijö 

bejö aiib?e baagö mozgeiijS (tonben te bolgcn. ï^Ut op üceegen toe 02b« 

ban te rug te tcelilien / en onjS toebec aan 2&co2b te bcgeebein 3© lac 

op pbec |C5an 30 bcel Eupöet met 3ig nam alö 't fjem belief De / maac 

boe toe aan be ï^abcn htoamen / Doodben toe bat'et niet een ©ec(l ge^ 

b?agt toasr/ 't tóclft onis b* een of anb^e trch baii be 3©panb becb bec^ 

moeben. 

Biezc al- "^^ bolgettbc |lKo?gcn begaf 3iö bn5e ^ebelbebbec $i\f$ na 't <0e? 

70 7cbc. bergte/ en fp?a!i met be Spanjaards , öunb:agenbetoat b' oo25aali toatf/ 

vonden dat jjgt jg fj^^j bflofte niet na ötoawen. £e gaben ten aiittooo2b tjaf^it 

hct^n^« wel 3öec jceficclp be3e i^agt (lonb te ftomen / maac inbien fjei niet mogt 

met haar gcfcl)teben / bat be jBeeüec of <Êpgenaar ban be Eunftcr plantagie nu 

meenden, toebec ban Potofi toaö te cug geBomen / met tolen toe inbien fjet oniej 

gelief be een nteuto Contcact ftonben maften/ tot beljoubeniö ban 5ijn 

i^im en <6oeb?en / toienjef gntrefl Ijet meet alö be Daare toa?f/ om 

bc5elbe te beDouben. jBet bit anttooojb feeerben on5e ^öcbelljebbec te 

rug/ en top befiooten tot be0 anb^e baagi* te toagten/ om te 3ien of 

be ©eeften öomen 5ouben. 

*Deö anb?c baagcf mojgentf ten agt uuren / fito.im'er een Span/aard 
met een ©jeebe-baantie / ons leggen bat Itet 50 liarb tooep/ bar 5c be 
5öec(len niet biiiben honben / bat toe 3e anber0 al 3onDen gcfjab bebben. 
IRaar bat 5e 3onber be minfte ttoiifel tegcntf be ji^töDag gcieberb 50U^ 
bal toojbcn. jKaac be jiKiDbag gehcmen 3ünbc / bernamen toe nog 
al geen 53eeflen -, aBarU op toe nu otiji J©atec ftebbcnbe ingenomen / 
bfflooten oitö op be ©TMnb bic toe lila^ir ^igen / bat im btoaabaf met 
onjj in 't 3in mucfi AltbDen / of uw nunfte onoi tragte te mi.olepben / 

ie 



BOECANIERS. 191 

te tD?ccfecncn paar nllc lecö toe te Dienden : ten mtnfte om tje E«P' inbrand 
hcc plant.igtc in bjnnö te tleeft-n/ en te Ueiniclcü. UUt op ücgabciVci: ft«ken. 
feftia 5Tönn na tie panrnoic / en (laBcn fKt If^ur^?/ fjct 0ieïj/ en t^ 
^Polen in De Ü2cinlr. 9Cl Ijct öoopcc öfc^etJfcDnp/ en een nrcujte nicc;; 
iiiarc ^otien met Oiy , lj>nhcn toe in (lulificn. <©it ocUaan 3iinöe fteec* 
tien toe oUcc "t «öeDccote/ 't iüclft toe na tint to'cr op gefilommcn toa* 
ren 5eei* Viermalielijh/ etfcn en celijft bonöcn / toeticcna öc l^nöen te 
rug. ^H toiï^ een ocoot (^cMi U002 on.s?/ öat toe De5c ïïDeg namen/ 
toant toe 5aacn ban 't OeOergrecen (Ci'ocp/ ban cmtrcnti tijic fjonöeiö 
ï^upter^f/ ban tie |5oo2tifiant ban tre 23i!ap/ met loffe i€oom op oniJ 
3^016/ (trie3e noa ntet toaccn gctoaac gctoo^tien/ noa ooö geen Qetjag^ 
ten öaïJtjen / üat Ijet ^Oiaat ban öe 3©panö 50 na op öanöen toaöj aan* 
ftomen. vDcoj tit oe3töt o' aUameerö 5iinöe/ 3meeten toe öe Eu?Rec 
bte toe pbec noo mcüe genomen Ijatiticn ban onjef af/ en troftfeen aan- 
dontJjf be lOpauD te gcmoet/ om onbectufJcljen onö ©oUï tiibtea^eben/ 
ban 3ia in flaatban tcgentoccc te tlellcn. ^e öpanb onisf in goebe 02^ Drichon- 
b?e 5tenbe aannabien/ toecft te rug en begaf 310 na 't (iS'^bergte om onö ^"'ifo"^;„ 
t' omringen/ top bit bemernenbe/ begaben onjj meöe te rug/ en op 't „a haar toe. 
45eöecgte / altoaac toe 30 bet alsf toe 5ien feonben / meer en meet ©olft 
getoaac toierben / na onö toe te bomen / 30 bat ïjaac jlSagt pbee uut 
meclieliib bermeecbecben. (Doft 3agen toe berfctjepbe ban ïjun na lii ^" ^'^" 
a©agt-Derg rijben/ en ïjet ^tcanb langnJ 3ien/ 't toelfi on^ h^c^ b^ee^ def xro^r 
5en/ bat 3e nog al meer aÉagt hic toeg te gemoet 3agen/ bie5e pbec pennadc- 
ogenblift bertoagtenbe toeren. <DnbertufTcï)«n fiielben toe gcbuurig met "v .^ 
ïmn ^cfiut-gcbaacte/ 30 beel be ^ag fion toelaten/ maac be 5^ngt ^3,^ doet 
gehomen 3ijnbe/ beffooten toe on.ö (liUetic^ boo? te pafthen/ cnbcöufl befluytentc 
t' onitoiiben/ altoaac be ©panb tegenö on3e hcmfte ^0 tocl <i5etoapenb ^«creiiken. 
toai*. 3©e öabben ebentoel nog een gcoote föifl 3upiier / bertig potten 
(Olp/ en een groote pactp €iipn-b2ugten / ^2oenten/ en 30o?telentot 
5Bupt bebomen/ tiic toe mebe aan 25oo2ö bjagten» 



XIV. HOOFDSTUK. 

De Boecanicrs vertrekken van Tlo na Coquimbo. Ze 
worden ontdekt, evenwel Landenze: Worden door 
de Spanjaards ontmoet , dieze op de Vliigt drijven. 
Ze Veroveren , Pionderen , en Verbranden de Stad 
la Serenay een Krijgs-lifl der Spanjaards ^ om haar 
Schip in brand te fteken > word ontdekt en voorge- 

ko- 



192 Hiftorie der Amcricaanfche 

komen. Ze worden weder door de Spanjaards be- 
droogcn , en gedwongen van Coqmmbo re vertrekken , 
zonder Brandlchattmg voor de Stad , nog eenige 
Buyt van belang bekomen te hebben. Ze ftellen 
haar voornaamfte Gevangenen in Vryheyd. 



D 



€ bolgcntjc jl^nzncn 5ijnl3c ^Bocnötiaa ten ticcüe l\in Zbgt- 
maaiid , oitiijtn ïöc ointuató ten fcUcn uuren bnn Yio fje^Jl. 
a[©c 5nac!i t;c5? il^^c^öcn op <§tranlï rtct boDeti De büfng i^^a'n/ 
Ijan Des 3£>pantJiS magr/ 't luclh ono fceeö ücrmoctien öa^ De rc(l tjaac 
3DacinDcl0 ücciatcn / en tn öe öo^ftcrlicpi Deö i^agtss cic^DcferrecrD tod^ 
ren, gjnDten Dat 30 toaö / 30 tonrcn top D' een boo2 D' aiiDer DeU^ecfl 
octoeeft. €n celijd Uou 't ïai D beiiicten upt b:ec3e beo? Ijciar meenig? 
Ui 50 ö^iïJïïfn ^P ba'^r ^tauDaiiröen Verlaten/ upt b:ec5e üan on5e ge? 
2c worden Duuctgc fltinballen. 3©e toarcn te De3cr ti)D getoelDig met De eSf fKuc^ 
""'"" . bupli gehlüclD/ 't toelh toe oojDcelDc boo^t te tiomcn Dooj 't groot onge^ 
geSd" maft/ en gcüKh aan ücbco2Ujh ©cfDfcl/ 't tociü toe berfcliepöe jli^ian^ 
Den gdeeDen ï;aD?)en / IjcübcnDe niet aiiDerfli nl.ö 25200D en W^t^t ge^ 
ïjaD. ^Üllecntg tot Ylo DooDeDetoe een Jlöup[-e5el/ 'ttoelh Doo2Degee? 
ncn Dic'er ban ^aten boo: .5eec goeöe ^in]3C geoC2Declö toicrD. m>e 
Spanjaards (jaDDcn fll öaac €cttoacen nieDe gefieept/ alleenig ftrecgcn 
toe onDec De punDering/ een pactp goeDe Chocolade/ 't toelh De Span- 
jaards 3eei: t)oog agtcn / en ban Dc3c aangename <©?anli / tjaDDeti toe 
pDcc 3É02gen De 05an omtrenD een ^imi tot Dat f)et op toa.cf. 

(ïDp ren negen en ttointtg|le 5agen toe ttoee of Djic groote t!>ogeli$ 
In De %mK bliegen. <0n3e ploot ^t\fXiz tm Dat De5c ©ogel.ö 3fg 
omtrenD febentig of tagtcntlg nitjlen ban 't €planD de juan Fernandes 
beoüincn te Jaten 3ten. TDeö l^agtjs 5cplDcn to* ober )ai\t 3©atcr / ge? 
liib of 't een 55anh toacf / omtrenD een mjil lang / en na onDer3oeü De? 
bonDen toe 't niet anDecö aïö groote ;§cl)óolcn Anchiovas te 5ijn. 
zczien <^P ^^^ ttoeeDe ban Wintermaand 5eer bjoeg in De ^rKo?gentlonD/ 
Land. jagen toe EanD / 't toelft toe DcbonDen De |iu(i ban Coqmmbo te 3ijn / 
onurenD De jtDiDDag toaren top'er omtrenD fejefmiilenaf. <©ejö^agtiS 
jctteDe top on3e Canoes upt/ toaer in 3ig f'>onDerD |I5an fiegaben/ en 
ömflcnDjS ban't^cï)ipafroepDen/ met booinemeti om eenfrajjc ^taD 

DOO; De Spanjaards la Cividad de la Screna geUflimD / t' CbcrbaHen en 

7eï-an. te pIuiiDcrcn. JlDannecr toe bnn öet ^c!)fp bcrrrenfim / mutflen toe 

denrn ver. j^og onitreuD ttócc miileu roeiien eer toe aan 5tanD fiODöen nomen. 

spSrcfs IKaar 't gcbcuiDe Dat De Canoe (Daar \\\ in toasf; 3rer groot en 3toaac 

' 3i}nDe / in bcrgcijiluna bmi D' anD^c / Dc3clbe riet licn bolgen / Dit toasi 

De recDcn Dat ïjct al ïilaar <Dag toaef/ eer toe ann een ^ecfter ï>aïi? 

DirpjS litoamcn / Dat op ^tranD gcDcutoD toacf ; 't toclh toe Debor.Dcn 

Dat 



B o E C A N I E R S. 193 

fcat cnö ©oïft tn tie üuifleröcpti tic0 nagtiJ Mm öpoctroïifecn ijoaren 501^ 
öcc Ijst gt^im t2 öeDbciu Eo tja alö 3c oclanö toaccn ö^iöDct]5c bouDcc 
onjf tn te toagten öaac na öe ^taö toe bcgcDcn. iBaac 5e toacen nog 
met bejte tooo?i gctcofeöcn / toanneec 3e tot öaac gcoote fpijtenleetitoe5cn 
bcHontjen / Uat 5e 30 bjcl ijiec mceöe alö totArica en Yio ontDeöt toas» 
ren. JlDant een pact? Dan ontcentj ïjontiecö iltnitec.ö Ijtelen op 't onUcc*: 
toagtfl op Ijaac aan en caalucn met ïraac tn 't gcbegt. a©p öte agtec 
to.uen Ijet fcljicten ijoorenöe / üolgtic Ijaac op öc pielen en maaïiten alle 
niooöcli)fte tjaafl m\ tot ïmt Ijuipe te fiomen, jBaac eer m öe 
plaarsJ ban 't geuegt fionöen Ijcrepften / öat^öcn 5e tz Spanjaards altceDe 
tierfiropö en geötoongen na i3e ^aïï te blugten. 

^tet tegenflaanöe tje ©panö f eenemaal toerdcopö 103331/30 D^r5a* 
mellic je toclietoïti cnttrenö een IDijl Uan te ^taü / en 'tfcfieen Dat 5e 
onjS öiec totltien (nluagten en 't geöegt toecntcntoen. j^aac 50 D|a cn5e 
ntagt nu tn t geOcel üp ten tintiewn toajs ücflaantie in bicc en taatcntig 
IBan/ (De ceft tot üctoacinge öec Canoes gciaatên 5nnDe) tcoliücnlu: 
in goctie ojtiecna Dun toe om 'ec f[ag te leebercn. jKaar toe topnatec 
htoamcn 3aaocn toe ftlaac tat3e 't Degten utet in 't 3fn Datüen / toant 
5e toeefeen tooon te rug en reeöen lioo? onjS öf enen / ti?agente toel 3o?g 
tat 3e niet öinnenö ^cDeutö fttoamcn. a©e boïgte Ijaat: op 't ^poo? 
waac Ijebonten epnöelp öat 3e onsf t' eeneittaal Vjan te lueg ttc na te 
^tat lepte afüiagren / toaac op toe 't^trant Ucclieten en onss ttoar.s 
öUec 't groene i^elt UegaUen om te 3ien of toe niet toeter op te regte 
a©fg öomen ttonten / ontertulTcD^n mocjtcn toe berfcljej^te ^ïooten 
tioojtoaten / en toerïjolgenjs ötoamen toe aan Uerfcï)epte ^upfen tic toe 
öUe leetig en toerlaten toonten / ooh sagen toe in't~5^elt Ueel kaarten/ 
en anter ©ee toepten. €intelp Iitoamcn toe aan te ^tat Ja Serena 
tetoelfee top Udgensê 't jeggen öan on^e piloot maar een ölepne pïaatsf mc^n^deswd 
mcente te 3ijn. iBaar öetoonten nü regt Det tecgenteel / toant toe ia seren» 
Ijonten 'er feeben grootc l^crfeen en un Jjapel in. 3i^ter Uan te5etoe "»• 
toaaren ]fóloo(ler-^erhen. <Cn ptcr ï^crh Dat 3i)n <2B?ge(sS tot te tienft, 
jDerfclKPte ban te i^upfen latten ïwar 25oomgaarten en €fiupnen / 
3|jnte J^upfen en ^iipnen 30 net en 3icrli)fi ontertjouten tat Ijet en iufl 
toajJ cm te 3ien. ^n tr5e €upnen bonten toe Aardbezien 50 gwot 
alö Okkernoten CO ban een uptnemente fmaaïi. ^n een tooojt alleKS q 
toajs fjier tipniement en teltcaat / gaante te bertoagtinge tie to' er af Anrdbce. 
Datten berre tetooben. ^e ^tattoaitStoo^allerDante soojtbanl^ante^ zien. 
(anrjsi üctooont toaaronter eenige Uoop^ieten toarentte3eerrpgeacDt 
toierten. 

;!^' gntooonteriS ban ia Serena toaareit op on5e aannateriitg alïe ge? 
bïugt en Daöten Daar Oetle roerente <i5cctcrcn en ^ntocclen mecte ge? 
noemen / en 't geen 5c niet Dnttai ficnnen mcetzagen cii nog ban eenige 
toaarte toaef / Datten^e bcgraaben. ^eö niet tcegcuftaante ftrcegcn toe 
een HQonmh in te ^tat gebangen nebenis ttoee Chiienos of Spanjaards 

B b wpt 



En nee- 



i^^ Hiftoric der Americaanfche 

upt Ijct !^ontnltcijh Chüc geUoojtig» ^C3c <0eöangenen b^cBaalUcn oniJ 
iJat te ^panjaacDö op f^a Ijooccn Uan 0113? homiïc mccfl al fjaat Chi- 
Icaanfche ^laaücn gcUooti ïjatiöcn upt U?cc3C öat 5c tot ö' on3c 30uticii 
oUccloopcn / Dat toe al bicc öaagcii booj onsc ^lauDiiiö ban Daar feuft 
ÖC5{cn toarcn ; al tocUic tijti 3n bcftccti Ijatiöen iw 't oppahhcn en toeg^ 
5cnticn ban Daar Silbcc en <0ocDeccn i en Dat 5e ban Anca rfcftigiBan 
tot btcjlcrhing ontbanacn tjaDDen. 

3^a Dat toe cnö iBccflec ban De ^tab gemaafet TjatDen / htoam 'ec 
Die 3elbc 9fibonD een Neger ban De Spanjaards tot onjU obcrloopen. ^v 
becigteDe onjSDatDoen top boo? Panama toaacen / top alDaac onDer an? 
Dece een Neger gebangcn gcftceegen IjaDDen / Die boo? De bede piloot itt 
De gebcele ^iiuD see / en boojnaamentlp na Dee^c plaats en De üud 

ban Coquimbo j geacftt toterD. Cn Dat inDicn De Spanjaards al De Ne- 
gers tot Dec5e ^taD DcïjoorcnDe / niet bccDcc 3laiiDto.iaiD fn geboctD 
öaDDen / 5p alle ^echcrlüli tot onjS 3ouDen ijebüen obcrgcloopen. 

^esf laatDDccnagt^ ging on5e 25ooD$fman bec^elD met beertig jjlSan 
en een Chiieaan tot öaac <Bi^$ I De ^taD upt / om te 3t:n of 5e De 
plaatö iJonDen uptbinDen Daar De Spanjaards baat berfcDuplD en gocDoren 
en gelD bcrüojgen OaDDcn. jBaar eec5e Daac fitoamen toaten De Span- 
jaards (Die Doo? Ijaac geljepmc bccfpieDeciQi Die3e inDe>StaD fta^Dcn/ge* 
toaatfcboutoD toarcn; met ïjaac ©20utoen en öinDecm na bcrDcc afge:; 
ïcegenc piaat3cn geblugt. Eo Dat onö ©olfi met Dit 5ocftcn nier an- 
Decö al0 een Jndiaanfche ©louto en D2ie ïiinDeren ; maat geen (©ouö 
of Siilbcc bonDen. ^e bolgenDc jCDo^gen litoam orns ^rtiip boo> bet 
boobcngcmclDe 5^ahï)upiS gcnaamD Tortuga , omrcenD een ^taDic ban 
3Xanb op fcben ©aDcm 3®atei* ten 9finhec. 

^esJ ^aturDag0 IDozGcnsi Den bierDe ban Wintermaand fitoam 'ec 

cenige Spanjaards met een i^jeeDe-baan in De ^raD / baat aanbzcngen 

toaö om booj De ^taD ?3ianDrcl)atting aan te öieDcn / toant bet ff been 

Dat 5e bjceöbcn Ddoj Dien toe niet bcel pionDecing in De 3clbe ücfioo? 

De Span- men baDDcn Dat toe 3c \\\ D' afcö 50uDett loggen. ^cboo:naam(te %ti 

jaards bc beUjcDDciiS litoamen baac op tec toeeDer5jiDm ^'^ malhatiDeren en obec 

'"""""oftuk ^^'^ ^^''^ ^'^ Spanjaards DciGf anDfce Daag0 in 't gebed een fomina ban bijf 

?en v°an ag- ciyncgcntia DuP3c«D (tuïiüen ban agten tot t^janDfc batting 5ouDen be^» 

ten tot taaien, ^n De namiöDag toiecD ili met een pactp ban ttoinrig n^an 

ïrandfchat- j^^^ De 25ap ban Coquimbo f(e3onDen om eenigc croeDcrenDie top in De 

*"'^' ^taD nog gebonDen bnDDcn M weeDe eenigc ^ettoareu DectoaacDiS en 

na on<s ^cbip te brengen. 

^ciJ aiiDcrc Daagcf ^Ti^oigcnö btoam iïj met Dct ©olft toeeDcc te rtig 
uptgcnomcn fcis .fban Die ili agtec liet om aan 't epnDe ban De ©aap 
op cn3e Canocs te pafTcn. «Doe \\\ \\\ De ^taD fitoam booiöe \\\ Dat De 
spanjaards baac bcloften gcbjooftcn en bet beloof De öanD5oen niet opge^ 
bjagt baDDen / maar tot De bolgenDe iRoigen ten agt uuren uptftcl 
bei^ogt. '©cjs SïbonDjSS ten neegen uuren 30 m top t' famen in De ^erb 

ban 



Jk 



B o E C A N I E R S. 19^ 

Uan St. Juin toaren altoatit to? ons^ ^oofbtoagt en Doopnaam |lc Corps 
du Guarde inclticn / Doclöm töc een ^BacöDcDfnöC W (öoeUJcl5c geen ^« g«^oc. 
fciiaaöe üei;oo:3a.iUtc; on.ö ötoote on:tïelteniiTc aanüaagr. (Omtrenö Aardbeviiu 
iXlttitiecnajt oiienöe tie Spanjaaids een ^lup0 en ikten fict 3©atcc met ge 
Oi-üorc bragt fn en cm öe ^taO loopen / met Uoojnemen om De ^taö 
Ijicr Doo? onöet luater te 5etten en on.ö te ötotngen De paatjf te Mcxiaa^ 
ten/ of ten min(te öat 5c tiiejsf teligten öe Blam 50utie Bonnen blufcDen 
inDien 't gebcucöcn ïjat toe öe ^ta& fttoamen tn b?anö te fleeöen. 

I^a Dat toe tot '^5 anöecen Daags? jKojgenss ten agt uuren getoagt ^^. ^«j- 
DaDDeii 5onoet Dat to? pmanD Dec Span j aards 5agen opDagen om De l\ll 
$62anDfcliatttng te öctaalen / ftaaften toe De ^taD op üecrcljep^^e plaat- 
5en in üinnD / en al t)et gcene Dat top nog öaDDcn honnen binDen met 
0110 neemcnDe trolifeen toP te rug na on.d ^cDtp. <0nDertocegcn bielen 
toe op een ï^inDcrUigc Uan €toee öonDerD en Uijftig nuptei\0 Die 5ig in 
De teeg berb02gen öat'öen / met tooojneemen om InDien toe toeDcccm 
een ftlepne pact? ban oniSJDolfrmet goeDecen na 't ^cötP ge5onDen fjaD* 
Den / Dc5elbe te oberUaUen» ^oe top aan De Eechant Utoamen/ ftcee? Eenkrijgs». 
gen toe De tüDitigDat De Spanjaards Deo? een ongetooone ïJnja^Iift ge^ ''^ dervy- 
tcagt ï)3DDen' mii ^cljip te becbjanDen / en öet op De bolgcnbe toij5c onSëkr 
önDemootnen DBöDen, Ee ïjnDDen een ^aacDeljupD alö een ^al\ Digt 
toe genaapD en aljS een 25Itia0 met toinD opgebulD. ©p Dit ©lot toaag^ 
De een |Ban ban (IranD te 3tocmmen en 3ig onDcc D' agteritecbcn ban 
onjS ^cï)ip te begecben / altoaac gefeoomen 5ijnDe DaD ÖP 3Berlï / 
Etoabel / en anDere bjanDenDe (toffe aan 't ïloer gefiegt en met een %mt 
in De b?anD gcfiofeen / toaac D002 in ïio?te tijD Det 3i!oec in b?anD en 't 
^cDip bel rooft toaüJ. <Br\ë 3^olft Doo? Deese rooft berbanfl en in rep 
en roere / liepen l)et ^cïjip op en neer / bjeesenDe Dat De <ï5ebangenen 
get ^cï)ip in öjanD gcftooften öaDDen cm Daar Doo? Ijaar b^pöepD te 
fieftoomen en on^ te bcDerben. <ÈpnDeUjfi bonDcn^e upt toaar 't bier 
toaiS en ïjahtiiw Wet geluft om 't tijDiglijft te bluiTf Ijcn. Eo D^i aljJ 5e 
Set upt geDaan f)aDDen 5onDen5e 'De fiöoot na l^anD altoaarse De boo?- 
cemelDe l^upD 'en ïjet Sont (aan bepDe njDen bjanDenDe) bonDen / en 
gier DooJljetljeeletoerftgetoaartoierDen. 3©anneer toe bp Det ^aftöups^ 
aan De Seefeant fttoamcn (telDe toe on5e gebangen i^onnift en een anDer 
(ÊDclman Die tot naftoominge ban 't belooföe itant30cn on5e <Op3elaac 
toaief / in bjpljepD.. a2n Doe top aan53oo?D fttoamen (leiDentoe meeDe 

Capitepn Peralta 5 don Thomas d' Argandona , don Balthazar ? don ze zet- 
ChriRoval , CapttepU Juan , De Piloot '$ jBafefjer D' oude Moor en ber^ ten haar 

fcIji^pDe anDeren ban on5e boo?naam(ïe<0ebangenenop bjlje boeten, ^itt ^oo^aam- 
toe toicrDen toe betoocgcn / eenöDeelö om Dat toe niet toel toifïen toat genen"''^*i'n 
toe langer met fianr 5cuDen uptrecljtcti / en anDcrjöDeeliS Dat toe bjeesf* vnheyd. 
Den / Dat;e D002 't boojbeelD ban De boo?5epDe misflufite ï^riigieflifl f 
tcnigcr tiib mogtén bdfoengen 't geen D', anDere met -30 beelfcïjön ban 
ÖceD öc^clg onDernoomen DaDDcn. 

Bb 2 XV. HOOFD- 



t^ij Hiftorie der Ajnericaanfchc- 



XV. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers gaan van Coquimbo na 't Eyland van Ju^ 
an Fernandez t' zeyl. Ze muyten onder malkander 
en kiezen ïVatlmg tot haar voornaamile Bevelhebber. 
Ze ontmoeten drie Spaanfche Oorlog-Scheepen diezc 
ontflippen. 

O53<©in0ÖÖflÖtienfCC\)CnDe ban Wintermaand gingen 10e ban Co- 
quimbo t' 5cpl/ CoursS flcUcntic na 't<ïEplanïïbanjuanFernan- 
dez , altoaac top op öcn bgf en ttotHttgtle aan&toamen en In een 
fcaje 55ap aan de EupD hant ban 't gemelöe <!BuIanti fy:t 3tnhec lieten 
ballen op elf baöem toatct en omtrent maar een ^atile ban ianö. ï^et 
fïimöe toajj öat tiee5c ^ap liloot laa boo: öe 2npöe tot lie ^upo-oofle 
3©intï / toaarom top een Canoe uprjonDen om te ^len of 5e crgenö een 
anttere plaatö binöcn Bonticn altoaac toe boo: De ^upölijfee 3Binö öie 't 
meeften tiili op tie5e ï^uflen toaaptJ feonöen Ijcbzijb 5nn. <9oh 5onti on^ 
3e 25ebcUjcbber 500 beel BoUï al$f ïjp mlffen hon na Hanb om ©oftïien 
tcbangcn W in gcoote meenigte op Dit <ÊPlanD gebonDen toojDen/ ge? 
ïp 5C ooft Dien Dag ober De f fcflig (luft$j DooDen en aan 55oo?D D^ag? 
ten. «©e boo?5epDe Canoc te rug homenDe Dsagt tijDing Dat 'er aan De 
5^oo2D$i)De ban 't opland in een anDere 25ap 5cer goeDe 3Cnftcr gronD 
tonö op bcerticn 3öabem toater / en niet bobcu een ftteartier mijlef ban 
Hauö / Datec ooft becl bout te beftomen toaei / Daar in 't tegenDeel 
ter plaats Daar toe nu laagen niet een fïuü Ijout «og selftf een graiaije 
gebonDen toicrD. 

TDeö anDere Daago' jijnDe Den feeben en ttointig(!e baDDen toe een 5toa* 
re (l02m/ maar tegen Den miDDag begon 't toeci-toat tebcDaarcn/ aljel 
toanneer toe nog ttoce bonDect potten toaterief inftreegen / 't toelft toe 
meer alö een jïïijl ban De plaatö Daar toe ten ^ünftcr lagen ban Daan 
moeden liaalcn / en tettoijl D' eetie partp ban onö iDolft fiier meeDe bee? 
^ig toaiS / toaiS D' anDcr pactp beefïg met ^oftjenp te bangcn gclijft De 
baagö te booten. 

Op Den agt en ttointigjle begaf üi mp Deö mo:gen(J met tien anDe^ 
re ban m& ©olft in ttoec Canoes na 3lanD om toater te fjaalen. "^aat 
gehomen ^ijnDe begon De toinD ^oDanig op te (teelten Dat bet onö on^ 
moogelijft toaö te rug na 't ^cljip te honnen ftomen. «HMeiS tor^ren 
toe genooD3aaftt ïjiec te blijben leggen en te toagten tot Dat De 3©inD 

toat 



B o E C A N I E R S. 197 

toiit 50U 0aan Iccom. 5©c 3©<nti onticctufTcDs^n Danti o^c Danti Urr* 
mwcöeccnöe 50 tea.jJ ons ^cDip gcnooöjaaht 3ïö onöcc Scpi te Dcijcc^ 
bm niet $ontiec getoaac toan te ^tranöen ; ^n acw-iftic cücntocl nog 
oelufeftelijft De 55ap «Pt» (^^^cgenö öc iBiXitiag ücp^oeftie ift of \l\ Det 
^ftjip !ion bolgen maac toajef genooöBaaftt te eng te Ueecen en tot te? 
geriaf Den 3CDonD te toagtcn / al.ö toamtccc toe met ons? itoee Canoes 
toeöcrom toaagDen upt te loopen ♦ j^aac Det tooep 30 fel Dat toe ge* 
nooösaalu toacen öl on3c potten met aOatec oUec 513002D te toerp^n : 
toe htoamen eöentoel Deö nagtjS tcc plaat3e Daac toe onjs ^cljip mmv 
De te toinDen (genaamD De vaifche wilde Havenj maac öonDcn Det 5clDe 
Ijfec niet» ^i<:t op niet tocetcnDe toat te Doen / DegaDentoe onjs aan 
ftanD en DaalDen on3e Canoes meeöe op ^tcanD / ijecUoIgen.ö maafeten 
toe Dier om on3c lilccDeren te D?oogen/ toaac na toe m^ met Ijöngenge • 
3Höaagen / (al.ö ïjeüücnDe DaagsS te booren toepnig of niet gegeeten; tz 
ïuft üegaabem 3©e 3aagen aan De 3ijDe ban De ^ei-g Daac top onDec 
lagen 5cec Deel (joolen gelp Comjnen ijoolen/ maac DeDonDen De5elDe 
öe nellen en cu(tplaat5en ban een meenïgte 3i^oogelen te 5ijn/ Die jtg op 
bit €planD ontfjouDen/ toojDcnDeDoo? De Spanjaards Perdeias genaamD j 
(Cectoijl top bee3ig toacen om onief te D?oogen en toacmen geDcutJ 
ben 't Dat een Dee3ec a^ogelen ban Dooben neec in 't biec 6toam bal^ 
len. 

"^c jB02gcnttonD gefiomen 3ijnDe öegaben toe onsf nog booj ^onne 
<Dpgang Uccöcc |^oo?DtoaacD aan om na on^ ^cDip te 3oefecn 't ïsiclU 
top b?eeóDen bcrloocen te OeDben ; iBaac toe toacen nog niet bec ge^ 
gaan alitJ toanneec toe bet in ^ee ontDefiten / fjiec op gingen toe een 
5oeb %m'ü0 obecen fttoamen becbolgenss aan een 5eefeere55ap/Dieom;' 
tcenD een 0i\)\ Diep en niet Dooben een fjalf iBöl D?eeD toacf / Difc 
maaftte toe aanflonDö een goeD bicc op Dat oniS ^cbip 30u ftonncn 3ien 
tóaac omtrenD toe toacen. a©e bonDen biec Digt aan ^tcanD toatec / 
en bout in obecbloeD / 00b 5agcn toe in De 215ap een 3eebec 30o?t ban 
een <Diec 't gccne ib mp inöeelD f)ct 3elf De te 3ijn 't toelh Doo? 3ommi^ 
ge (i§ct)2iibecies een Zee Leeuw genaamD too?D. ^C5c ïi^iecen ijcbben ^y'^n 
[jet boof D aljS een ïeeuto / en biec binnen niet ongelijb Die ban een Leem/* 
^cDilDpaD / b^t agtecfte geDeelte loopt ftpna toe al$f De flaact ban een 
©ifcb en iö aan 't epnD binacijtig i tllö 5e aan 5lanD bomen fïeept 
baac 't agteclijf m ; ^e 56?ullen eeben alö een E^euto/ Ijn becle 52^iif 
U baac met !i03t Dift bfïp?-De5et ban een iBupöbaale ccleuc / 3e 3i)n 
tuffcben De itoa.ilf en beectien boet lang / en omtrcnD elf of ttoaalf boet 
ïiiU. Ctoce lEan ban onö ©olft toacen lang DoenDc om te 5ien of 5e 
Dit sDiec met gcoote fteenen bonDen DooD 5mijten maac 't toajs öaac 
onmoogelijb. 

gn De namiDDag btoam 'cjp een Canoeban 55oo|D met eenigeoEettoa? 
ren boo: onö/ Die top nooDig ban Doen baDDen al3o toe al ^auto ban 
I)ongec begonnen te to02Dcn / bojtsf Daac na btoam onse gcoote ^^loep 

Bb 3 mee? 



loS Hiftoric der Americaanfché 

mccöc met ccnig 3Dolïi Dm fjout te ftoppcn. E^ 3^'^^^ otijö ttnt f]ct 
^cijlf) til ö' nnöece^ap ten %\\Uit öeUoomcn toaje , maac Datbtnmnccn 
l)alf luic tijöö öe ï^aDel DjöU en 3p gcnootJ^a.^Ut tonrcn ïjct ^niicc te 
laatcn 3ttten en t' Ecctoaacö tn te fleeftcn / en öat doo? Ue Eanti 3©m& 
Bet nl0 nog onmoooclijli tonö in te honnm hoornen / toant öat 5e Uec- 
fcïKPte maaien met ïjet ^cDip al Dfnncn 't 3lanö geHoomen 5ijnDe / t' 
cUïcii^ Ö002 öc a©tnU Die reut tie 253" uptlito:im toeoec upröcöjecUcn 
toierïjcn. *©c nnot ocftoomen 5ijntje maaliten toe on5c 25ctiDcn öan ba^ 
ren firunt! / 't toclh tjicc m oroote meenigte tonfl ; en dc3 antiece Dnnoö 
mo2gcnö begaben toe oujsf om on5e potten met to-itec re bullen en ftout te 
feappcn. ^n öe namttiisag gingen agt aan oiijS cllcben met een Canoc 
na 25oo?ti/ bie toe metCcttoacin boo?'t ©olö bat aan glanb gebleeben 
toaö / tocbec te rug 5ontjen. 

TDaagö baar aan alle 3to.irigl3feben en beel gebaaren te Doobcn Roo* 
menbe / htoamen top in be namiDbag met ïjet ^cljip orbiifiien i^abem 
toaterö en omtrenb een ï^abel lengte ban ^tranb ten ^uhcr. aBebon^ 
ben aan bit orplanb julft een mecnigte ban berfcDepbe 5oonen ban ©ifr ij 
bat ttoee ^an ban onö ©ol6 in minber nlö ccn uur ti)b / genoeg ban^ 
gen fton om 'er oniS gcfjeele ge5e;fct]ap mcetie te fpij^tgen / ocb bingen 
toe ï)icr Stemkrabben , w grooter toaren nlö een gemeene Kreeft. On^c 
piloot berDaalben ons? bat eenige Slaarcn gcleeben een ,§clnp üp bit^u- 
lanb berongelufiten / baar maar een jDan af htoam W 3ig öe tijb ban 
biif iaaren op bit €planb alleen ontDielb eer bat 'er een ^cljip bee3^ 
tóeg htoam om f>em af te öaalen» 

O^p ben eerfte ban itoutomaanb beö jaariS kjSi. (tierf een ban on«? 

boo?naamfle<èe=?elfcöaptoiens{ naam toaö John HiiHard aan Ijet toatcr. 

(Dp ben bierbe tjabben toe 5ulfeefcl)2tliliclijUe ttuh-aODinben bat b'eene 

3^abel biaft / en inbien b' anbcre niet gcljouben fiab 30 5outien toe 3ees 

fccrltih tegen^ ^tranb gebjeeben fjcDDen. ^n be3e 23ap baar toe ten 

mnfecr lagen liep een 3ecr flcr&e Stroom be25ap in en upt/ 300 bat 

l^ier allejs on5eefeer boo? onö toaiS / en 't geen niet toepnig tot benncer;» 

bering ban on3e ongeruftfienb ftrehten / toaö bat al onö 3©olü aan 't 

aa?t Muy- muptett floeg en teegen malhanbercn berbeelb toaö ; Eommige toilöe 

tcfl. na Engeland t' Ijupö fieeren / of na on3e 55uptenlaiibfcUe pianragien 

(taan en batr0nb30m America, bOO? bc Magellanifche Straat , 'ftelijlJ Ca^ 

iJitepn Savvkins boojnecmen.ö toaö getoeed te boen ; 3inbere toilben nofl 

En ver- iattger bljiben en beese Scen booj&rupfTcn tot bat3e meer 23unr Ochoo^ 

kiezen ccn men fiabbcn. <0n3e berbeelöliepb liep ennbelt)h 50 Ijoog bat be .iï)up^ 

ni«uw Op. icx$ Capttepn Sharp ban 3iin 55ebiening af^ettebc'n/ beru)'gent?e bat '5e 

p^rhoofd. jjg^ j^j^f |3j^ggj toilben gel}3o;J3amtn ; ©erlne5enbe tot Opperbcbelbeö? 

ber ecne John Watimg 3ijnbe een oub Eeeroobêr / en lik b' agring ge? 

toonncn Dab ban een (tont Seeman te 3iin. zpe5e bechle^ing boo? bc 

toöo^naamfle ber jKupteliugcn aebaan 3i)nbe toaö al be reft gebtoongcn 

fjet 3elb8 toe te (lemmen / en Capitepn' Slurp ban3ijn ge3ag af te flaan. 

TDeö 



B o E C A N I E R S. 199 

^è^ m^m iwiaöö mojgcnï? Dcgon trr 3©t!^ö teccc öacbop u (Iccftcn 
ftt onjS Bnhcc w öjcggen / toaac op toe Oeiïootcii Ijccse cjcüaaclijlie 
piaatei te öcrl:it«i en na öc llDcft ©np te 5e5)icn altoaar to? op toüf en 
ttoJntig Baticin JlDarccö ten -Jfiiifiec hteamen / en oïiö ^cOip omtrenU 
ccn titoactiec SDü'es Dan jranti Dcvtupöcn. llDc bontifn in tJce5e 2aa? 
een ïjrunö in De 25a(l ban een 23ooin geïnecljcn met berfcijcpöe letteren 
öaacnceücncf. <De5e DaaOelioitien eeue WiiUam Cook , ^tennat toau 4lai 
pitcnnEdmundCook , öatsijn |Bce(lec in oEngelanli berfcljcptie malen ^0- 
Uomie met Ijcm gepleegt Oaö / öat lp 't 5cll3c meetse op Jamaica , en 
cenö in Eee Uoo? Panama geUaan [jaïJ. Eijn fcljjifen tioo25oeftenöe Uonöcn 
toe een papier toaac opalon5c i^aamen ftonticn 't todtt top bermoeDen 
öat ï)p aan De Spaanfche <iEietiangencn ïjaD toillen oüi'tDanDigen. €>n5e 
55ebcincböec gaf o?Dcc Dcm in D' ^secjs te 5etten 't toelft ooft aanjlonDsS 
gefcljieDcn. 

5^en neegenDe ban Louwmaand ^onDag 3pnDe / liiclDen toe De jelbe 
pïegteliift en Dit toa$f D' eerfle ^onDag Die toe (na De DooDban on5eDap^ 
pee ^eUelljebbec Capitepn Sauwkins^met algemeene toeftemming enöe* 
Uel Uiecöen. 

^e öolgenDe D.^g toarento^ Dee5fgmet 3©atec en l^out in te neemen/ 
ooft ?onDen toe ttoee ban on5c Canoes na D' anDece ftant ban 't €Pïanö 
om 23oftlicn te bangen j 3©ant aan De onb^ucötbaatde 3i)De ban 't <^p=> 
ïanD liinD men De befle / en 't ijS onmogelijti te 3lanD ban D' eene 5ijöc 
tot Den anDcreteïionnert fiomem (Ocftbingm toe alle Dagen in De5e 25ap 
cengrootemeemgte ©ifcö/ toaac onDcc eenigc toawn Die obec De ttoin- 
tig ponDen tooegen en De lilepnfle ©ifcft Die toe bongen tooeg obec De 
ttoee ponD. «DpDit €planD gcoeiien 5ee6ece zoomen/ toelfecciS toppen 
toeefi 5iin en Doo? onies getijupöt toiecDen in pJaatjSUan^ÖupjCifeool/sünDe 
Ijpna eben eenö ban fmaaft. 

^ejj jlBocnéDagö mojgené ftcecDen on5e uptgejonDene Canoes toeDec 
te cug fcïjtetenDc tcctoiil 5e na on.ö toe btoamcn eenige fcljooten om on$J 
te toaacfcUoutoen. |^a Dat $e aan 25oo?D gefeomen toacen jepDen 5e 
on0 Dat 5e Ditc 5cplen cntDeftt liaDDen / na Dit €?IanD toeïtomenDc eH 
Dat 5e geloofDe Dat Ijet Djic (Do?log ^cFjecpen toarett. «OmtcenD een 
Dalf uiic na Desc tijDing 5agen toe De^e ^cljeepen te SPtoaacD ban ïjet ontdek- 
CplanD. ^icc op na al on.cf ©olfi 't toeifi te Wt tijD aan Eanö toa^ö ^^ «^"^ 
aan 23oo?D ö<?bbenDe Docnfeomen/ iiptge5epD eens Wiiiiam een half g^'J^'j^s 
flag Indiaan Die op 't €planD blctf/ al50toeljem Doo? on$f frïnelijft bec- 
teef! niet feonben cii?5oeften / ïigten toe aanftonDjJ onje 31!tiftecö èn (laa^ 
lien in ^ce / ïioutJcnDe liet 30 Digt bp De ï©inD alö toe ftonöen. J^et 
öcoctfte ban De5e Spaanfche (Dojlog ^cljecpen (toant Dit DIeeft Dat 5c 
30oDantge toaren toaief genaamt el Santo Chrifto, 3i)nDe gemonteecD toet 
ttoaalf ^tHfifeen / ï)et ttoeeDe nemiamt Santé Francifco DaD tien ^tufe= 
feen op / De naam ban ïiot DerDe öeü ife bergeeten. Eo Dja 5e onies 33^ 
oen (laafeen 5? ï?c ^loeDblag op / m top om te toonen Dat toeboo? 

Öaar 



200 Hiftorie der Amerlcaanfché 

Daac niet l)c\)2ccft toarcn öccDcn Uau o^ülicn. a©c l)ielt<n gct tJi'öt bp 
ïjea©tnticntoa'icen niet /om tic toaaclj^pö te 5eoöcn/niet 3ccc QGneegen 
cm te bcotcn / te meet om dat on5c tt^entooo^öige ^BtUeUjebbec Wat- 
ling 3t5 11^? flaiitoljcttiö toonden. 3©at de spanjaards aangaat 3e fion- 
den cemahhcli^i du onsi gtiiomen liedden doo2 dien toe decfcfio-de ma« 
ïen moGftcn olicileggcn / maat 5<J tnaren 5cntieï: ttoijffel te blootjcttig / 
en mi(Tct)len mindec gaieegcn om een gedegt met ttm te toaagen / aljS 
toïï om cn^f met ïMat in te totuiielen. 

XBc^ andere daag^i mojgcnsi 5agen toe een don de doorgemelde <O0!i 
ïcg ^cljcepen ondec de Eijtoaacd 3nde dan Ijet €Pland/ en toe geloofd 
de dat de ttoee andere daar omtrent meede ten 9(lnfaer laagen. iCegcnö 
de ijBtddag Ijtclden toe 't na 't opland toe alüS of onö doorncemcn toaö 
Jjaar dp te domen / maar in de 5^amiddag fielden on5c ^^edcldedbec 
oaö doo2 of 't ntct defl toaö one^ 5agie.ö doo? te pahfien i 't toclh ton aU 
Di«e de jg toefïemden. '©e nagt Ijicr op indallcnde met een fcifclje ^. ^. O. 
;S ^"' 3©ind / namen toe on^c Courö |^. o. ten 5^. en gaden l)aar ftap^ 
tjeö de flip / na dat toe öaac de doo?leedene dag en daagjs te dooren 
geduurig uitgetart öadden. 



XIV. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vertrekken van 't E y land van Juan Fer- 
nandez na dat van Tqtieqne , ze bekomen verfchey- 
de Gevangenen en kondfchap hoc de zaaken tot Art- 
ca flaan. Wreedheyd aan een dezer Gevangenen die 
haar wel ondcrrigt had gepleegd. Ze neemen ten 
tweede maal voor om Arica in te neemen en te pion- 
deren , maar worden met groot verlies te rug gedrec- 
ven. Capiteyn JVatlmg word in deze aanval gedood 
en Capiteyn Sharf aanftonds weder in des zelfs plaats 
gekoozen , die haar ftoutmoedig afleyd, en na veel 
gevaar uytgeftaan te hebben weder aan de Cames 
brengt. 



N 



% dat toe dnö dan on^e ©panden afffftepd genoomen fwdden/ 
bedotten toe doo? de ttocedemaal na Arica te nam/ e»' te 3icn 
of wsi nu \jtt geluh met tcw gimfttgcr oog toilde aansien. (Op 

den 



<^/-if2fe J>ee/.J*a^ ; ZOJ^ 







B o E C A N I E R S. 2ot 

ll^'.WCC en ttofniioftcUan Louwmaand j.igcii tDC %aï\'ü/ CliaÏ50 on5cp'i 
ïoot 5Cptie tiiU l)ct <^plant» Yqucque [)tci: omtfCütJ leggen mocft/ üegaf 
OKje 53cUdïjr l3üec Capttepn Wading 3tg met bijf en ttiJiiutg jBnn tn 
tteee Canocs cm 't Uoo^sepüe €plana op te 50clien en in te neemcn/en 
tesitn of 3e ttaiic geen fionöfcïjnp Micmcn ftonöcn t>oe 't metDe «aaften 
tot Arica geleegen toasf. ^css namtöDagsf ten btec uuren btoam een 
tiescc Canocs te cug met tijDinge ijat 5c 't lioo25epöc €planö niet Daö^ 
ten feannen toinDen fcfjoon 5e 'ec met alle naacfligDcpö na gesogt ïjaö* 
Den. (€egenö ïïen aUonö ötoam ö' anöece Ganoe mctie te cug i . tic5cHJe 
toiijsf aan ör Viajle !^u(ï gctoecft / altoaac5e een boetpat; gcUonoen öaö^ 
Den 't UjeUi5e cenige tiiö getiolgö OebDinöe fjatJöensc ecnöooöe Walvifch 
geliontien / met toicn^ üeenen De spanjaards,een ]^ut geboutotï en een 
Ï£rup0 Daar op gcftciö IjalJöen/ Ijiec laagen odïï Uerfcöcnöedufthenban 
0eb:obcn aacöen Uaten : 5e tjaDDen ooJi aanaiemecbt liiU fjicc omtrcnö 
Deel 23aapen toacen / ooft gceDe EantJtng /^en 3£iftei:gronD boo? öc 
^êc^eepcn. ^e0 eDonösJ ten feeben uuren 5onDen toeeDer een ban on5e 
Canoes met ber.ö ©olft om na 't 3eifDe €planD te 5oeften / Des? anDere 
Daagiai miDïiag.ö slagen W Dlgt ijp een \33itti: ïlor^ / een grootc rooö 
opgaan 't toelft een teeften biajS Dat Dit öet €plaiiD en 't 5elbe D002 on<s 
jéolft gebouDcn toaö ; Dier op 5onöen bJie aanfronDö een tbJceDc Canoe 
met meerder a^olfi na Daar toe om Daar in 'er onDerneeminge ücljulp* 
5aam te 3ijn / maar onDertuffcDen fttoam D' cerjie Canoe te rug / bier 
iöcbangenen meeDc b^engenDe al.ö ttoee ouDe toittc lïSanncn en ttoee 

Indiaanen» 

D' ?CnDerc Canoe Die 't laafl afge5onDen toaé/ ï)?agt Siroop, Vifch» 
en ttoee potten met 3©ijn meDe te rug / 5e DaDDeh aan een ^02p ge- 
toeefl upt omtrent agtien of ttointig ^upfen beflaat:Deneeben.ö een ftlep;: 
ne èapcl ban (leen opgebcutoö ; fjiec öaDDcnie omtrent büftig s^iWf 
feilen gcbouDen / nmar De 5elbe toarcn mcefï alle op Ijaar ftomfle ge^^ 
bfugt. <©aar ftomen meenigmaal ^arücn ban Arica aan Dit €planD 
om ^otaarDe te ijaalen. D' 3icme Indiaaniche ^nDoo?lingen ban Dit 
(ÉplanD 3nn genooD5aaftt al fjaar berö ïDater Datje geüjupficn elf mij^ 
len ber Dier ban Daan upt een ^ibier genaamD Camaroncs te Oaalen. 
't S^ een (lerö en robujl ©olft/ 3e gaan t' eenemaal naafet / en leeben 
gelijB ©eeflen / 5e fiautoen altoosi een jeefier 3O02t ban blaDeren Die 
Dier toaffen / en ban 3maaö 3i)n alsS on3e Lamier-biaaden , 30 Dat 
Jaar (CanDen D002 't geDuurig gebjupft geDcel groen gcberfD 3ijn. 

^e.ö anDecen Daagö jlS02gensJ onDerb2oegen toe een De3cr ouDe 
ll^annen Die toe Daag^ te boeren op ftet éplanD gebangen Deftomen 
ïiaDDen. iBaarDoo? Dien toe öem(na omu geboejen; op berfcDepDe vreed- 
feugeneti DebonDen raaftenDe Arica , 30 Debal on5e 53ebeU)eljber Dem ^^l'^ ^^J 
DooD te fcliicten 't geen ooft berbolgeniS geDaantoierD. <ïI^n3egctoee3eneMan pc. 
53cbcn)cl)ljer Capitepn Sharp toa?S ober De3e tojeeDljepD jeer ontflelD en picegd. 
tragte Ijet D002 alle miDDelen teegen te BouDen/ maar 3ienDe Dat l)P"t^f^ 

Cc bcc* 



202 Hiftorie der Amerlcaanfchc 

bermogt/ 50 nam !jp tontcc m toafcijtc 5ijnljanïjcn / 5cagcntie/ Vrien- 
den > ik ben reyn van 't bloed van dezen oude Man ^ en ik verzeeker 
u dat als we voor Arica in 't gevegt koomen > deze vvrcedheyd ons zal 
betaald gezet worden, 't Wi\U OOH3O UptUiel al^ ttie til 't UUCiïOlg SCg;» 

gen 3uiun. 

tl' ^Cnöccc ouöe ïBan onticcbjaagt 5üntic / jcPte öat ïjet €planlï Uan 

Yqueque He (©ouUccncuc öan Anca tocöcljootciitie / tlc'ec Cngenaac af 

toajS : tiat W 5clf Ü^t opp^cat^Utcö obcc Uecctigof Uöf(tabanöc0«ï5ous 

bccneuriS jlaabcn öaU / öte ten pjofjjte ban öe oc5cpöe <6oubcrneui: / 

©ifclj bongen en ö20ogticn i öebJelbe natierfianö ijoo? f)em aan De gin^ 

lanöfcDe ^leeöen berhogt toiccti / enb3aaï:boo?Origcbotboo?öeclftlDam 

te tieftften. ^atsc tot Arica een 25atterpe opgecegt en ttoaalf jiSctaa=» 

Ie ftutifeen Uaac op geplant Daötien. ^at'ec tbjee gcoote plaat3en bja* 

ten / IJ' eene omtrent tien en b' anöere omtrent büf en ttointig HSijlen 

ban Arica geleegen nlb3aar5e boen top ö' eerflemaal boo? Arica toaren/ 

al öaac oBoiib / Eübec / en gintoeelen na toe geUzagt fjatjöen ; en of3e 

fjet 5elbc nu toeerom gebaald öaöDen of niet Dat bp Dat niet toift te3eg* 

gen. ^at3e nu omtrent agt Daagen gelceDen Doo? een b?ief ban Arica 

berftaan OaDDen / Dat'ec alseTDoen ttoee ^cljeepen en een Odarh ban Chi- 

le , alDaac in De l^aaben laagen. v©at 'er Daag^ te booren een ^ofl 

boe? gefroftftcn toaö Die De tijDing geb2agt baD Dat toe tot Coquimbo 

getoceft toaren. ^at Ijet be3lag op alle ^cbcepen om De l^oozDgaan^ 

De afgenoomen toaeJ en aan De^elbe bjp berrceft bergunD. <Èn epnDe^ 

ïijft Dat ïjct i^riigöbolft 't toelft ban Lima na Arica geboerD toaö / nu 

ban Daac na Buenos Ayres toaiö geüiagt. %\ De3e Dingen bebaagDe 

onjai te toonDec toel / en boetoel (Capitenn Sharp on0 toaarfclioutoDe toel 

op on5e öoeDe te 5i)n en onö ber3eeherDe Dat Arica toel berflerlu toaiesen 

beetec alö te booren / 30 toilöc bet onfreluft Dat top 5i)n ceeDenen geen 

geloof gaben / en 3ijn Derigt alö een treft aanmerfiten. 

zcnecmen <^P bJpDaij Deu agt en ttoimigfle ban Louwmaand namen toe De 25at& 

de Bark van Dïe na De i'^ibiec de Camarones getoec(t toaö om toatcr boo2 't €planö 

't Eyiand. te baaien. oDmtrenD ter miDDeriiagt begaben toe onö op De5e 25arft/ 

en in biet Canocs om A-rica bn berrafflng in te neemen. a©e roepDen 

en 3eplDcn De geljecle nagt D003 om aan Hanb te Romen ; met bet aan* 

biechen ban De Dag htoamen toe onDec llanD altoaac toe ons? De geliec^ 

Ie Dag agtec een ïtotö betbojgen bielDen / en De nagt gebomen 5nnDc 

boeren toe toeDec boo^t. ^esf anDerc Daagö met Eonne opgang %an^ 

Den toe omtrent biet fiBölen ten S^upDc ban Arica, 3©e DeeDen in aU 

ïeö ttoce eit 't negentig |I9an aan SauD gaan / De re(l bleef om De 

zc Landen ï>anrtupgen te betoarcn op Dat top in baö ban nooD een beplige toijö 

,n bcfi.r- mogten bfbben ; aan Dit ï>olH gaben toe uptö2uhftelijft bebel DatinD^en 

men de toe ban De ^taD of 't omleggcnDe ©elD maar een rooft DeeDen opgaan/ 

st«d öat 5e Dan maar met een Canoe onsi na De ^aben ban Arica jouDm 

bolgen i maar in gebal top 'cc ttoec DeeDen opgaan bat3e Dan onieJ al^ 

te 3a.' 



B o E C A N I E R S. 203 

tt janun \jMjm te bolöcit/ anecniö toijftfen ja'^an fn rst 30aiimi?om 
ïaatcntjc. ^n'tboo?ttccli6enina tie^taö ftlommcn toe tm (tcpie 25cco 
op / ban tpaac toe niet ten iBan ban De j^panö g^toaac toücöen / 't 
tociïi onjS ticcïï Ijoopen öat toe aiü nog niet ontïicftt toaren / en öat top 
5e 5cchcclüft op 't onbectoaatft 50uljcn ïïonne'.i oDerUallen. iDaac toan^ 
neet toe omtccnö öalftocegen ïje ^tatigehomcn toacen 5aaöen toe ö?te 
üupterö tre a©aötbetg oj-Tpen / De5e ono getoaac getoojïien 5ijni3e / 
reetien op een UoUe gallop na De ,§taD om ban onje aannaDecinge iien- 
ntfTe te gecben. <©n3e 25ebeli)ebbec Watling h-ro.ö beertig ^aniiiuons? 
3^olft cm {jet ^o?t te bcftojmen / en 5ontï on.ö ten eertïe öcctoaarö.ö j 
toe öatsben tien ï^anögcaten bp onjs eii btelen met öe5elbe en onsc ^anb? 
üuffen ftoutmoebtg aan / maac 5tentie öat onjS anDec J^olö in gcbaac 
toajef ban öooj 't gcoot getal bec ©panben öct te fetoaab te ficögen / 50 
gaben toe bc (lo?m ober / en liepen met 'ec imit na öe ©alepe om fjun 
te ïjuïp te ftoomen ; ötec toiis ïju gcbegt ttoijlfelacötig en Dabïjen be 
spanjaards uvt öaac bupten toecöen alrecbe b?ie jJEian ban oni^ ©olö ge^ 
boob en ttoee gefetoetfl eer toe tetief op \mt ïionbcn toinncn ; maat on5e tooe? 
bemetou5etoonbenbecmeecbecenDc/ begonnen top aUenM bco?t te5etten 
<n bjeebcn epnbelöfe be J^panb upt fjaac iBccfien/ bnUcnbc pbec Straat nie ze in- 
bet ^tab met boobe itc^amen. jBaac be ©panben DabDch in be necmen. 
^tab betfcijepbe 25o?(ltoeetinge gemaafit / en boo? bien toe geen ©olö 
genoeg Ijabben om alle plaat5en te honnen beletten / 50 gabben toe Qaac 
nautoelijöjs upt een plaatjs gebjeeben of 5c fetoamenboo? een anberetoeg 
toeberom / en bemanben be5elbe toebec met betref !Bolït. 

^n pbec plaats baat top be a^panben obertoonnen be&toamen toe 
een groot getal gehangenen / meer inberbaab alef boo? 5ulö een filepn ge^ 
tal ©olfi als? top toaren / bicnjtig toa.ö. ^cse <0ebangenen bcrigteben 
onjj batje al ober ^^U bagen ban onje feomfle aan 't €planb Yquequc 
feerniiffe Beöomen Debüenbe / alle uuren onö Dabben te gemoet ge5ien / 
toant batje batl (telben bat toe ten ttoeebe maaien een aanf[ag op be 
^tab boo? Dabben, ^at'er bier Donbcrb Eolbaten ban Lima in be 
^tab ge&omen toaren tu ïBapenen boo? feeben Donberb |Ban Dabben 
meebe geb?agt om 'er bet Blanbbolb mecbe te boo?5ten en te aUBapenen / 
en bat in be ^tab fess Donbcrb en in Dct f o?t b2ic Donberb a©elgctoaa^ 
penbe iBannen toaren. 

"^m jiacefler ban 't groottle gcbeelte ber ^tab 5ijnbe / 5onben toe 
pmanb na 't ^o?t om 't 5elbe op te epfcDen / maar 3e toilben on$s geen 
anttooo2b geeben ; Dier op trobfeen to'er ten ttoeebe maale na toe / en 
beflojmbe Det DcftioUjfe een gerupme tijb maar 3ifnbe bat toe 't niet z,i,eftor 
lionben magtig too?ben / bcgaben toe onö op be top ban een nabp ge^ „jen het ' 
Iccgcn l^upis ban toanc toe in 't fazt öonben fcDieten / bcobenbe en lort. 
litoetfcnbe op onö gemaft al toie te boojfcbön fttoam. iBaar tertojjl 
toe Dter mecbe bec3ig toaren / Dabben be épdnöcn berfcDepbe poften 
in bc <$tab toceber ingenomen / en begonnen onjJ in groot getal f 

Cc 2 omj= 



204 Hiftorie der Amcricaanfchc 

omrinfjcn met böojnecmcn om on^ af u 3nnUcn. l^Ut cp iMtiren toe 

öcötooitöcn ten ttoccïjc maal Uan 't ïiaftccl af te tcckiien cnljun ijoofö 

te bieden. '5^it öaööcn toe $o Dja niet gcliaan of cDaae aetal pbcc o- 

Oenbliïi bccmecctiecenöcj bebonöen öat 3e onjS te magtia toaren / toaat^: 

om to? 't bett oo^öcelöe te toijRen na öe plaatö Daac tou on5e gcbtoet<s 

flcn öaböcn laateti béngen om Uecbontien te toojDen ; onbertufl'cöcti 

toiecö on5e nicutoe ^Sebcïljebbcc Watling , bepue on5e ïjtoactici--mec* 

vat?ing"^" fteciEJ / en een groot getal anUerc ban onö 3Öolft gebooö en geen mintiec 

met ver. getal gdïtoetft / en tic 3iE)ranïJ begon on.ö langö ijoe mcec te benautoen 

fchydc an- 50 ïj^t toe in een bectoartic ilaat taabten / en 't fcïjeen ccc tjat-toe \]Kt 

dood ^^* flll^ B^t lecben \jcclie5en 50uticn alef Ijct gebaar ban tic3e bloeötge Dag 

ontbomen. 5^11 begonnen on.ö be tooo?ben ban Capitepn Sharp , tiie 

1}P onss toebuutobe toanneec top b' oube Meflizo Indiaan ( lik top op 't 

OEplanb Yqueque (©ebnngen gebceegen ïjnbtien ; in boelen bloebe ber- 

moo?ben / toebec in gebagten te bomen / en boo? 't bctt te 3nijben / en 

ijebonben bat 5i3n 5eggen niet al^alte toaai* toiecb/cnbaton3eto?ceöijcub 

m^ toel biet' toierb betaalb. <Duö aan allcbantenmet 503gc en gebaac 

omringb 5ijnöc en in gcootc toano:bec / 5onbec OppecDoofb / toaren 

toe bUjbe om 't oog toebec op on3e goebe oube ©cbelbcbbec Capifeim 

sKarp op Sharp tetoerpen/ en Oem te 3mccbenbat bp mcebeli)öen met on3e (taat 

nieuw ver. toilbc tjebücn / en onö af boeren, ^et toaiS al een bip lange tiib eec 

koozcn. gp op onjj ber$oeb toiibe agt geeben / jobanig toaö bp (ober 't mupren 

Uan onö ©olb tegen bcm) misfnoegb / maar epnbciijb nam bp op ontf 

crnitig bibbcn en 5mecben Det (ïl^pperbebel toeberom aan / ni begon b' 

o?bersJ om onö in 5eeberbepb te (lellen toeberom upt te beelen. ^p bab 

gaarn on5c attDonbbeelerjJ mebe afgcbcerb / maar boo2 bten^c tertoijl 

toe bet 5^0K bcflo^mbe / baar bol en bjonben ge5ocpen bnbben / ^0 

toiibe 3e niet bomen toanneer5C geroepen toterben. <De ©panb bab 

alrccbe agt en ttouuig jl^an ban onö 5Dolft gcboob of gebangen / en ag^ 

tien 3toaar gebtoetfl / oob babben3c onjs alrcebe ^c ^rab to'eber iiptgc^ 

3laagen en bcrbolgbe onö in be Savanas of l)et open i!)elb ; maar nu 

5ienbe bat toe on$f toebec in een 5lootcn en Jjaar 't boof b begonnen te 

bieben bn(t be^looten bebbenbc tot be laajte iiI5an te begten / 30 liepen 3e 

toeberom in be ^tab en begaaben baar acbter baar 2502(ttoeertngen. 

^uö toogen toe in goebe oibcr af/tooibcnbcboojbe ïïuptcr!» gcftaabig 

Ze trek- gepolgb / bie niet a^ieten gebuurig U tocg langcf / bnnr op onofte gce^ 

ken met ijfn / bonbcnbe Imar (laag bnpten 't bcreph ban on^f gefr but / al50 't 

lllTil' ÏW«re omtrcnb een berbe becbcr alö 't on^c ftonbe toercpbcn / toe na^ 

men be Eecbant tot on5c meerbcr beplinbepb / 't toelb toanneer bc©p^ 

Fn ko- ^"^ 5tJ0 / 30 begaben 5e baar op 't 03 *bfrgte / ban toaar 3e grootc 

men asn (leencn crt (lubben ban üot3en lieten afrollen om ontfte bcrpletten. <©n? 

h.ur V2ar. bertuffcben btibben W ban be ^tab on;c iBonbbeelerö en 't nnberc 

«uyRcn. j^Qjj^ jjgj ^g gebangen genomen babben onberb?aagb / en be3e beclM.if:: 

ben Dun toat oibec top aan 't ©olb bat tot betoaring ber j^aartup* 

gen 



BOECANIERS. 205 

fC'1 c^Tnaten toaö ofO^fticn ij:(t\im -, iraac op 5e öntiflonDsf op ttoce 
plaateen te oh trecöni opgnan 't tociö D002 ou0 3i^olïi tn öc Canoes ooïï 
tcnuTfJt totccti : öit too^ f)et arootflc getJaac üan al 't cccnctD.' tot nog 
toe Uv.ijDcn iiptacflaan / toant toarcn toe niet tcc 5el\3e ti)ti aan öe^ce^ 
fcant oeïïcnicn 50 ^ouötn on5e ï^uacjupgm tocgöcbaaren Ijetfien ( ^m^ 
ije alrccöc ouöec Se»>I ) en to^j onbecmötieUjIi omoeliomen jijn. ii^u 
öccaahte toe nog o^luli&fUjïï üan Eanb / en '0 aUonöiS ten ttcn uuren 
aan ^0020 üan ons? ^cöip / tjeDbentie ötc geljcele dag met De ©panö 
tn een Olocöfg geUcgt tngetotliïiclti getoeejt. 



XVII. HOOFDSTUK. 

De Boecaniersgi2inY^n ^ylrica t* zcyl na G//^^rö , alwaar 
ze eetwaaren bekomen , ze Landen wederom tot 
7I0 om haar over de voorige beleedigingen te wree- 
ken , en neemen alles meede datze konnen vinden. 

03^5e togt op Arica tiujS mtjSïufit 5nntje / bïeben toe öe^ antic^ 
re ïjaag0 boo: en tn 't ge3igt bati öe ï^aben fituplTen / om te 
5ien of 5e tietjfc ^cïjcepcn öie toe tn De J|aben öaööen 5tenleg^ 
gen ooli toiiDe iipt jenDen cm onjef te üebecfjten / en Doopten onse 
mocD op De5cibc te feoelen en onö te tozeeöen ober De neerïaag Daagief te 
booren tn De ^taD gcf reegen. jOÖaar on5e bcrtoagtingc toa.sf tn Dtt 
punt te bergeef^f al50 'er niet een ban De3e ^cïjeepen te boo?fcDün 
htoam. 

<De ï|ntïfcn tn De ^taD Arica 3ön ntct bcben D' elf boeten ï)oog ert 
bvin geen (teen of liout maar ban aarDe opgcboutoD. v^e^taDi.öbter^ 
ftant / en aan D' eene liocft (laat öet ï^afïeel 't toelft D002 De naOpgelee? 
gene 55erft gemattftelijfi jclfjsi met felepn ^cïjietgetoeer fian öeDtoongen 
to02Den. TDc5e plaats iö D* Embarcadero Of ^abenftaD ban al D' om? 
JeggcnDe ^ceeDen / en al fiet Etlbcr Dat tot Lima De l^oof DjiaD ban 
Peru gebjnat toD2D / too^D ban Daar liertoaarDjS gcIjaalD. 

;Deö anbere Daagö jijnDe Den ecrfle ban Sprokkelmaand gingen toe 
ban boo2 Arica t' S^epl/ Coiirö (lellcnDe na Guasco , Dee3e Dagber- 
DeelDe toe 't oberfctjot ban 't Eilber tti berfcDepDe booctge plunDerinj: 
gen gehtcegen / DeloopenDe pDer jBans^ Deel tot feeben eiï Dertig fluft^ 
hen ban agten. 

<iDp Den bcerttenDc flicrf WilHam Cook , Dienaar 5i)nDc ban Capt^ 
tti^a EdmundCook, bantoic fjier booren gefp2ooficn ijf i Opliet niet na 
tot in 5i)n upterjt? 3ön Höeefter met De boo?noemDe <6oDloo3$D^Pö te 

Cc 3 öd^ 



<2o6 Hiftoric der Amcricaanfche 

UcfcljulDiGcn / scgqcnöe mceUc Dat 3Dn JiBecficc toctfcDcptié malen tc^ 

ÖCnjf i)em Of5<^Öt Ö'"^^ / ^^^"^ ^^' 8^^" zonden was om ons te beftetkn , 
die het geen zonden oordeelden om de Spanjaards te bcroovcn. 

<9p Den tto.inlf De öan Lentemaand fttoamen toe in 't Ok5igt toan 't 
4BPlanö Baxaros , aliuaarse 'töoopafmcUen / toclfi 5l>crnal tn gcoo^ 
te DeeUjcpD Ijtec upt Ijet <Ocüecote too2ö geacaaUen. ï}ct 3t,inD na De 
^eehant i0 ftcenaotiö / en Dinnen tn Deel 5anöig. Omtrent agt of ne? 
öen mijlen te ^ptoaacD i^ een j^otjsaa'iije punt / en omtrent een Dalf 
mijl toan De5e punt homt men tn De ^aaDcn Dan Guasco. 

mWt o^öomen Jü^ö^ 3onDen toe feflig iBan na %m\i om te 5ten 
Ze Lati. of 5e eentge cettoaacen ftonDen ücfeomcn. ^o D?a f\tt =llanD©olh onö 
^*'"' jag ltepen5c met alle magt toeg s toe hcecgen ebentocl een indiaan gè? 
Dangen / Die on.ö omtrent fesJ of feeDen iBijlen Slanüto^-arD tn bjagt 
aaneen Indiaanfch 7Bo2p upt t'feeDenttg of tagtenttg J^npim beft ^inöe; 
Dan ölfc gingen toe toeDer te rug na De ï^crö De to£iüc omtrent Dier 
jïöijlen Dan De ^eebant legt / altoaar toe on5e nagtfull DielDen. ^et 
ÉanDfcöap't toelh aan Defe ^aDen gcen(t iiS Dol tam 3^ce aljS a^iTcn/ 
l^oepen/ ^r Ijapen en 45epten / en toojDDoo^eenuptnemenDeDerfctjeat^ 
Dier DctoatcrD / maar ïjet Dalt 5toaar om toatec te honnen Oeöomen 
al$o De 25a licn jcer Ijoog en (tepl 5ijn. 3©e maaluen eDentoe! Dar toe 
Djjf OonDcrD potten met toater DulDen / oo6 Itreegen toe DonDerD en 
nTen viaü. twintig ^cDnapcn en tagtenttg <(5epten / maar D' (öfTen DaDöen 5c Der^- 
aiie. Der SanDtoaaröjS ingcDieeDen. I^et onDeröoorige EanD Dan Guasco 
too?D Doo? een onder Gouverneur en een Monnik OcfiterD / en ftaat on? 
Der De ^taD la Sarcna. ||ier toad ^oo?n / Crtoeten / ©oonen en 
DerfcöepDe anDere 5oo?ten Dan 45?aan ; en ten aanjien Dan De Djugten 
DeDoeft De5e plaats Doo? Coquimbo nfet te toijften. 3BeDonDeii Ijter ooö 
een ïkoo?n poolen / en omtrent ttoec OonDerD ^cfjeepel öoo?n / 't 
toelft top aan 55002D Dan onid ^cfttp D?agten» ^Der l^upö Dan eenig 
aan5ien Dier / OeeftïBater aDeren Dte D002 fjaar J^oDen of €upnen Deen 
Dloepm, D' g!ntooonDer0 öaDDen liaar a©ïjn / en Ijet üeft Dan fiaac 
^oeDeren DerDo?gen/ IjcDüenDe onö D002 on5c fiomflc tn Sec ontDeftt/ 
50 Dat DeljalDe De DoojgemelDc ^cDaapen en <öepten/ onse 23upt ïjtec 
Dan toepnig belang toa.ö. 

3Sa Dat toe onje <i5eDangenc Indiaan jijn D?pïiepD gefcöonften 
DaDDen/ gingen toe op ^ingieiDag Den DüftienDe Dan Grasmaand Dan 
Dier toeDer t' Zepl. <^v Den ttointigtlc fetoamen toe in 't gejtgt Dan 
Morro Morcno , ^jjnDe DuiöDanige genaamt om 3ijn Coleur / 't 5elDe 
tjS een grootc Doogc ''öetg c\\ Dertoont ^ig Dan Dcjre gcijjli een CttianD. 

Op Den ttocc en ttoüuigfte 5onDen toe on5e 55oot en Canoc toe! be^ 
manD om De ïlcDier Loa op te 30chen / De^clDc htoamen DeiS namiD^ 
Dagö toeeDer te rug 5onDcr Dat^e De^eïDe Daööen tonnen DinDen. 

Op EonDag Den fceDen en ttotiitigfte htoamen Djc tn 't gejigt Dan 
Mora de Sama De la Cumba. (Cegenjj Dew aDonD bcgaDen toe onjS met 

on3e 



B o E C A N I E R S. 207 

tnje 55oot3S m Canoes bnn -250020 om Yio te otocctoaUcn / en DatJticit 
!)ct gcluh Uan te ^lanDen jonDcc onttjcftt te too?tien ; omrvait tec miö* ?„7i"' 
tiernnat litoamcn toe (n De plaats^ / altoaac toP al ö' ^ntooonöccö ge^ ''' 
nut Uonticn Ugqm 5faapen / öts top meefl alle Deneïienci een jBonnift/ 
0cl3anucn feceegen. ^e <0cl3anöencn UerOaalöen onö tat in Arica noö 
tten iBan to^m onisf ©olb tn 't HTeebcn toaren / Uan toelUe ti:ie a©onD^ 
ÖecUcö toaren / en Dat De ce(l ban onji 3i!>oni aan Ijaac aBonDen toarcti 
getturUcn. ^at De Spanjaards ban Arica aan Dte ban Yio beftcnD oe^ 
maaht OaDDcn / Dat top t' febentig jBan ban Qaac a^olft IjaöDen ge- 
DooD en meer alö Djicniaal 50 beel gehtoctfl. ji^aac D' gintooonDccsï 
f^Ut 5cpDen onö Dat ban bof en bcerttg ^m Dic3e ban t)tcc tot ö"IP^ 
ban Die ban Anca ge3onDen tjaDDcn / niet mcec aljS ttoee H^an leeben* 
Dig toaren f öupjS geöomen. a©e bulöen öiec 50 beel 3©atec al.ö toe 
toilDen / ooft ftreegen toe Ijiec agticn potten 5cec goeDe Wip I en een 
groote partp nieutoe j^ijgen. "^^ingsDag Daar aan begaben toe onö na 
't ^upüertoerö Daar toe fjier boorcn ban öebben gefpjoofien / altoaac 
toe De bnigten iuptl rijp en bchtoaam om te eeten bonDen \ \yia laa? 
Den toe feeben jBupre'5elö met Eupfeer en ^proop Die toe na üeneeDen 
jonDcn. D' "^ntooonDerö 5epDcn onsS becDer / Dat De jüanfcDap'Die 
geftcmen toaö om ons? te bebccjjten toanneer top D' eerfle maal fliec 
fttoamen / meeflenDeel upt ^ongen^s DeftonD / too?DenDe Doo? een En- 
gelfch igDelman Die aan een ^paanfcDe ©louto tot Arequipa getroutoö 
(ö / gecommanDeerD» <©at D' €pgenaar ban Set boo?noemDe ^upfiec^ 
toerö / De ^t«D Yio in regte Detroftfien Qab / boo?geebenDe Dat Oet 
geen Engeifche Roovers toaaren Die ftcm üeroofD en 5ön Ingenio ge* 
plimDecD DaDDen / maar Dat De ^teeDelingen Set 5flf$^ öaDDen ge^? 
Daan. 



XVIII. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vertrekken van Tlo na de Golf van Ni^ 
coija. beeven en veertig Man van haar Gezelfchap 
verlaaten haar en gaan over Land na Huys. Ze nee- 
men twee Barken. 

N3il Dat toe on^e <0ebangenen en 55npt nan 25002DgeD2agtöaö^ 
Den / gingen toe nog Dien ?clbc abonD ban Yio t' Eepl. <DpDert 
fefticnDe ban Grasmaand fitoamen toe in 't ge^igt ban 't oEp* 
ïanD de la Piata. "^t^ anDere Daagö mo?gen.ö begonnen ons^lBuptelin* 
gen toeeDer op rteuto in open becDeeltUepD upt te berden / 5^ jal^ö^n '^ 
ocDertDatse Capitepn Watiing geltoo5en enCapitepn Sharp afgesetDaö^ 

Den/ 



2oS Hiftorie der Amerlcaanfche 

oen / not^t r^öt toeijcc ücijjcDiitt oeöJtcfl -, nictö hon Dnac tiu licbjcetit^ 
gen / nlö iïat5C onö tocclteten m 'ec Uan öc tefl on3t.o of5^l|fI)"'P9 af^ 
fcfjcpljcn / oclijli 5c Det ^clUc ooh öc5c Uag tn 't locrli (Iclöcn / Ucilaa- 
tcnlic fjct ^cljtp ten getaale ban fecbcn en bcertig jDan / met l)oo?nce^ 
men om o)Kt %oM te rug te ftceccn tioo? te 3cif öe lueg t^a.ir 5e bp (n 
tiese ^ee o^fioitien tonrcn / 5e namen bijf jlaabcn mectic / om iiaac 
in be^c cepjS tot <©tïi5en alö anoci5int0 te bicnen. 

(©p beti fcö en ttomtlaflc Jibiamcn top aan 't a:pl«nb dd Cano ten 
Slnfier. <0p bit €planD groeien meemote Cacao Zoomen / onh ^m^ 
een toe DJ^c aan ^rranb ettclnhe ©arheaö toaac b.in to et ecU fcfjoo- 
ten necbenö ttoct 2&töaen» Torteiduyven bonben toe bier in oiotte 
meentgte en 006 obecbloeb ban j^ifcö tttaar met een 5eec htoalijb t^ 
bangen, 

<öp lim agt en ttointigfle gingen toe toebec ban bi^c f Sepl / en 
op ben feöbe ban Bioeymaand litoamen toe i's be <i3oif ban Nicoija , 
be0 mibbagiS 3aagen toe Pueno CaWeio 3l0D?be ban ou0 affoggen. 
^^.ö anbecc baagö mo?gensü bcaaf tb mp mer eenig ge5eifcbap in een 
Canoe om na een plaats te 5oeben boo? onö i^ciiip. (0p b' ieplanben 
betoelhe bigt onbec 't ba(le ^linblegaen bonben toe becleboolcn/ maic 
toepnig of geen ïBatec tn bc5clbe. (0p een b:5cc (gr-lanoaibonDcntoc 
een poeö en beel leege aOatec baten / toaac upt toe licljtclrjh bonöen af- 
neemen bat ïjiec onlang^ ©olb mocft gctoeefl ;i)n. 

<Dc?f nnttcre baag0 mojgen.ö begaf Capiwnn Sharp 5ig met t\XKC en 
ttointig Jtlin in ttoec Canoes , om te 3icn of bp bier omtrent crgenef 
eenige ©nartnpgcn of JDolö fton agterljaalen. (<ï:egen0 te i abonb bto im 
een ban be Canoes toebcr te rug / cpfcljenbe meer JDolti en BBapenen 
al30 3e ttoee Eeplen in be <0olf ontbebt ïjabben. J^icr op bcgabcn (jaac 
agt ban onö inbe Canoe barenbe met be5elbe na 't <!:pla!;b Chria al* 
toaar 't anber ©olb toaiS/ ttoee ban be5clbe berboegbe 3(g bp b' an^ 
berc partp / en b' oberige feiS toieröen beboolen be iO^bangcnen te be^ 
toaren bie5e op bit €planb bebomen ïjabben. W^ toonöcn onö aan 
be3e .05cnff ben bfcl biienbelijb en beleefö / nabemaal toe bebonbcn bat5e 
5eer geboelig toaren ober be tojcebljebcn bte öe Spanjaards aan baar ^^a* 
tie babben aangebaan / toant Ut BDolft isS in boorigc tijben een groote 
l^atie getoeeft / maar 3c 5ijn boo? 't meerenbeelboo? be Spanjaards upt; 
gctocpb en gebempt. ïDe bonben op bit €planb agt of neegen tjupfen 
en blepne Stapel toaar in toe oniS berblijf Ijielben / onbcrtiifTcben begaf 
een on5cr Canoes 3ig omtrent een jBöl in een ^nbam ban be Eee op / al; 
toaar3e ttoee föarbcn berraftcn en toegnaamen / 3ijnbe öe 3clbe ttoee 
Scplcn b{e3C te booren Ijaööen ge3ten. a:en be3er 23arben bebonöen 
toe öe 3Clf öe te 3nn ölc toe boo2 Panama genoomen baööen / )3)iiat ban 
in 't begin ban bit bcrbaal gctoag i<s gemaalu. 

vDcö Biaanöagö bier aan ligte toe 't "JCnber en öKeben met onsc 
25arben be ^nljam af na on.ö ^f Ijip. <©c «öcbangencn bcrbaalöe onö 

bat 



B o E C A N I E R S. 20$ 

Dat öóe top te booten trnct om öc ï©cfl (n ös Secn toa«n / rjat 'et 
öoe fjonöfcö iBan te Puerco Santa Maria laagen. ^nt o«?s ©olü öte 
onjs aan 't <ÊplanD Caybo bcclaaten tjaDOen / D' antjctc 25ach tite toe 
in 't öcttoaacöö seplen öaDDen tocrlooccn / ontmoet öaïJöcn / en öatse 
30 iiC3aamf ntlr.ft olïcc Hlanij te rug oetoogeti toaren» «ï^at5e tn tje 5^0D?li^ 
3fe Diöt üu Puerco veio ccn goeö ^cöip ccnoomcn fjaötien / met hooio 
ncimen om 'cc oj) De Spanjaards te tojecïicn al50 lie tic U^cnö trcr 0"t# 
bier öan Santa Maria gcfiopt DöUöcn. <©m öaac too: De ^afTaaie na 
öc Eupö5ce tioo? tiie toeg aan o\\0 3ÖoIlï te UecDinticccn 

^e^ nagtö begaf 3fg onje 55e\3clljcbücc met Wt en ttofnttg jBan 
na een anöcre ^n^am altoaac !jp berfcDcnbe <i3cbangenen Defttoam/ en 
ontjer ïïc5elüe ten ^cöeepjS ((Efmmccman met 5ün ©olö / Uetoclbe öce? 
3i,j toaarcn alöaac ttoee gcoote ^cöccpcn boo? öe spanjaards te öou- 
toen. a©e beef en liit ©olfi een ©lot maalicn om 'ec öe JBecfttupoen 
en <6itcebffl)appen tiaac3e mebe gctocrftt öabben mcbe na öenccöcn 
te bjcngcn» ^e beeöen fjet meefie ^5cctoerfi tn een ^oree / betoelBe 
3ulfe ee;i gcoote 3toaacte niet bonnenbe' bcccen onöc ctoegen 3cnr! / toaac 
IJ002 een Schotsman genaamt John Aiexandercngeluïifeclijö fttoam te üec^: 
bjiiiften. 

;©e)S anbcce baagö fetoam ftet EicDaam ban be bocjnocmbe iBan 
na benecben b?ijben / toe namen Jjet op en totecpcn ïjet öe boiijcnbe mo2* 
gen bupten 55oo2b / geebenbe öet ^^U ^alboojf tot 3ijn ^öccraabentjS 
of ilijfe(tatie, ^ien bag toaaren toe bec5tg met onö toatec te Daalcn / 
coïi 3onben toe een spaanfche ï^oopman bietoe onbec b' anbcce a^eban- 
genen befeoomen ljai»bcn / na^tanb / om te 3ien of DP eenige <©fTen 
hw behoomen tot 3^an3oen ban be ^UixW ^ach boo? on$j genoo^ 
men. 

Op ben feebcntietibe liep een indiaanfche jongen ban onistoeg fiPDab 
Capttepn Sawkïns alö ^ncgt gcbienb. 3Be toacen bc5e bag beëdig met 
Aiikruyken ban iic ^tecncot3cn in 2Jce te plubften onbec bctoclbe top 
eenige bonben 30 groot alö een paac bupflcn. <©e]S nagtö ïiabben toe 
5eec htoaab tocec met ^ul6 een becrcfj?i6öclnfie TDonbec en 25liï:em bat 
aUcsib?e«nbe en toel ttoee uucen na een / belugt 30 ligt alss bagtoaiJ. 
l^icc cp bolgbe een 3cec 3toaace 3lag ceegen W 't meeflcnbeel ban bc 
nagt bup?ben. 

<9p ben brjf en ttointig^e 3eitenbe toe on5e Spaanfche ^tDeepjS €im:= 
meclteben / b' oube ploot / b' oube Spanjaard tik toe aan 't <!Eplanb 
Yqueque geficcegen öabben / en becfcDepbe anbece Spaanfche <©ebange^ 
nen en ^inabcn in bjpljepb geebenbe t)aac be nteutoe 25arïi / tjk toe 
fltec gcnoomen liabbcn. j©aac b' oube 25ac6 oo^beelbcn toe btenfiig te 
Doubcn en mcebe te necmen / op be toelfee toe fe.ö |Bnn ban on^ 3©olö 
"(Iclbcn en ttoee ^laabcn. 

<DP ^i:i^ feebcn en ttointigfle öebonben toe onjS b002 be ^tcoom tot 
aan Cavaiio te tug gebjceben / toe bleeben bese en eenige bolgenbe ba== 

Dd gen 



2IO Hiftorlc der Americaanfche 

gen boo? ^tit plaats? ten ^nftec icaacn i en namen ïjiec toeöec 3©atec 
tn / toe bongen fjfcc ooft gcoote meenigte ©ifclj. gjft 535 Difc een wit- 
te Bruynvis , 't toclft Ö002 onse «©cUangcncn alö iet!^ jelösaamjS toiecö 
geoojöcelö. (Cectoöl toe Di^c laagen Uep een Cannis Marci onse (€olö 
Uan onis toecD- 



XIX. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers gaan van Nicoija na Golfo Duke. De 
Spanjaards dwingen d' Indiaanen van Vanen vreedc 
met haar te maaken. 



o 



p öen ectfle ban wiedemaand gfngen toetoeöecbanfifec t'^epi 

en ftceegen bejs anticre öaag0 Ijct 3lanö ban Puerto de Veias fn 

't ge5tgt, (CegenjS tten abonö öeeD onse ^cbelljebïjcc onjS bp een 

toepen en on5e geboelen.ö afbjaagen toat Coutö top bccïïcr beft oojbecl^ 

ben te ncemen i na bat toe aUc^ toel meenben obcctooogcn te Dabben 

be5looten toe na Golfo Dulce te gaan en albaac on^ ^cbtp te brengen 

en ban berber onbcr b' Equinoaiaai te brunffen op boop ban albaarna 

nu 50 lang gc5uhftelb te bobben een gocbe 2?upt te behoomcn. 

Ze ko- ^^p J3fi^ |-f^t,g ft\xiamen toe omtrent een ^\){ binnen De jBonb banbe 

Gorfo'"Dui!boo?5epbe <6olf op aat en een Dalf Babem toater ten aCnher. ^ejcf an;= 

«. bere baagö boeren toe nog omtrent ttoec jTSijlen öooger op en btoamen 

tegeniS ben abonb op fceben en een balbe baöem toater toeer ten 3fn^ 

her / ^n reegcnbe be5e gebeele bag 500banlg al.ö of bet met emmeren 

wpt Xyt lugt gegooten toterb. 

<©p ben agite boeren top toeeber booget op i boe booger bat toe htoa^ 

men boe biepcr bat toe be <0olf bonben / en epnbeliift geen gronb 5elf 

met bertig iDabcmïJ 5lli)n?2?. 5Bc 5onben bese bag cenon5er Canoes upt 

om toater en een bcbtoaame plaats boo: onjs ^clnp te 5oeftcn. i^a 

bat5c nan 3lanb gehoomcn toaren bonöen5e een Indiaan en ttaee gion^ 

^"/^h" ^'^^^ / ^^^^^ gebangen namen en aan 55002b li?agten. aiBebanbelbe Dun 

«nfchecjc- B^^l bzicnbelp geebenöe bun eeten en blecberen / toant 3e baöDen nietjS 

vangcncD. aljdf be 233(1 bfln een ^oom om 'er naahtbepb te beüben. l^un onber* 

b2aagenbe/ 50 bedgten5e on.ö bat 'er een Spaanfche ^Biieitcii: bp bun 

baö getoeeft en b2ecbe met baar iSatfe gemaaht / en bab baar fcber^ 

pelnft bcrbooben bv eenig ^cblp of ©aartupg te ftoomen / 't toelft roo- 

be Blaggen boerbe/ toant bat bat Engdfchc toaren bic bun ^ecberlijh om 

\yM 5oubc bjengcn. <0cb2aaob Mjnbe toaarbe ï!>2tc(ler toa<:t i 30 mt^ 

tooo?ben3c bat |)P na een groote Spaanfche ^tab toa.ö gegaan / bijf 

ffaap 



B o E C A N I E R S. 211 

3laap ( ^^r\tt lïao c^5en ) Hanötoaarö ingclcegcn. ^itt m \kt ö' in- 
diaan öc t\3)t ^onocnis 3ijn i^Cnöcccn Dn onö ülïjljcn / en oing fjecn om 
meec anöcce indïaanen ijp on.ö te öaalcn / tie 00& öo?t.ö öaac na bp oojS 
fetoaame» / Homng , Plantanas cn aiiöcce Vimatcn mceïjc bjenöcnöe Die- 
5c aan onsf bfcbogten of tegen^ anUece ïJingcn ruplöen. ^c ïjaötren al- 
toojef Dtï«c ^iilen bn 3tg / tie5elbe toacen aan 't enö met ^fec Ijeflaa' 
öen en 50 fcljecp alö eenfö ^cDcermeö. 
€en öcr <0c\3anöcnen Die toe in De Golf van Kicoija (jcftrecgcn DaD^ 

Den Öecljialöen OnjS fjiec / Dat De Spanjaards D' Indiaancn ban Daricn 

't 5eD;cD 0!i*j ticctreli toan Daac / een ©jecDe ïjaDöen afgcDzongcn op De .vijze d*"^ 
DoïgcnDe ton5c. €cn 3eeliec Franfchman Die aan 'tCplanD Tovoga Uan spanj.ards 
tinö tot De Spanjaards toa.ö oUcrgeloopcii / toicL-DDoo?Dunmeteen^c()tp '^' indianen 
na De ilDonD Dec i^mc (Die D002 Die 5|)20üintie ïjeen locpenDe ^ig in De J'l" f^'/Jde 
SupD Ece 6omt t' ontlaften ) gesonDen ; altoaac geïioomcn 3ön^e be^ gedwongen 
oaf W 3iö in een Canoe na ÉanD / 5cggcnDe teegen^ D' Indïaanen , Dat hebben, 
D' Engcifchen Die Doo? De3e ac©eg in De ^upD ^ee geöoometi toaren / 
m\ toceDfc Dier toaccn te ïug gcftoomen / en bjoeg gun of;e niet 30 
bJienDeiijö en goeD toilDe 5ijn / om aan 23oo?D te öoomen / en De3e 
Engeifchen f)at\t ©jicnDcn na EanD te gcïepDen i D' arme mi.ölepDe In- 
dïaanen toaren 3cer öcrïjeugD De5e gceDe tijDinge te !)ooren / en beertig 
Uai De boo?naamtle u?t D«n bcgaal^en 'er aanflonD.ö aan 25002D ijan 't 
Spaaiifche ^cDip / altoaar3e aanftonD.ö bajl geöouDen en <8cbangen na 
Panama geïjjagt toierDen j Dier toaarense neDtoongen toilDen5e in M^p^ 
SepD gefielt toojDen / op 3eer naDeeligc UoojtoaarDen een j^?eeDe met De 
spanjaards aan te gaan, 

Certoijl toe ï)ier ïaagen om onö ^cptp teferengen / boutoDe toe een 
^upö op ^tranD om 30 lang onö Uerblijf 'er in te neemen / en alle Da? 
gen ging een partp ban onjs ©olfe upt ©iffcD^n / mlffenDe noopt met 
een b?abe Eoo t' \jiw$ te fioomen. D' indiaanen fetoaamen pDer Dag 
in onö ge3elft|)ap / eetenDe en D?in6enDe / 5eer gemeen5aam met on^ 
omgaanDe. 

<0p EonDag Den ttoaalf De met onö a©erft boonbaarenDe / en bee5ig 
50nDe met ïjet rupm fcSoon te maften / 30 toierD iö en berfcïjepDe anDe^ 
re ban on.ö ©olft fctiieliife t' eencmaal blinD / too:DenDe fjet 3elbe na 
onjS geboelen D002 De bupIigüepD en lunneemenDe mo2fTgBepD beroo?? 
3aa!it / toant 30 Dja toierDen toe niet tocDer in De berfcbe lugt gebjagt 
of 't ging f eenemaal ban 3elfjS toeer ober. 

<©p Den D2te en ttointigfle liepen ttoee Negers ban oniS toeg / V eene 

toaö genaamt Hemando , D002 onsS met Don Thomas d' Argandona Op 

De Jöuft ban Guajaquii genoomcn. €n D'anDer toasfSiivefter genaamt/ 
cn D:02 onö tot Yio gebangen gcfireegcn. 

jBicr Daagcn ï)ier na tragteDe ttoee ban on5e gebangene Jêlaaben fjet 
mecDe t' cntbUigten / D' ccne toaiö genaamt Francifco , 3iinDe een is'eger 
Doo? on.ö op 't boojgemelDe Cacao ^cljip gebangen gefireegen. 5^e 

Dd 2 naam 



L 



312 Hiftorle der Americaanfchc 

iia':^m Dan b* onlJÉre toais mccöc Francïfco , en boo2 Panama oenoomcnj 
maat \mt Wugt Dab geen öcUolg / al30 toe l)aac cersc aan 3lauti qc^ 
3toommcn toacen / tteeöcc ftccegen. 



XX. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers vertrekken van Golf o Ditke , om onder 
de Equino^iaal te kruyflen , ze neemen een rijk ge- 
laade Spaans Schip met feeven en dertig duyzend 
ftukken van agten , behalve 't Zilver en andere 
Goederen. Als meede een Pakket Bood, gaande van 
Fanama na Lima, 



o 



1^0 ^cl)tp tocöecom Waar en allcjS ts^nttt gemaaht fjebbcnlic/ 

glnoien toe op tjcn agt en ttofnttafte Uan Wiedemaand toeöerom 

t' Eepl met tooojneemen om onöec ö' Evenaar te lirnpffen/ ge^ 

Iijli alö te booren onöec ome? bejlooten toaö / en te jten of toe ter Ece 

toat geliiftlngec mogten toec3en en toat m?er Diipt öciaagen / tjoo? Uien 

onse togten te 3tanö tot nu toe jeer ongelulUiig toaren uptgcViallen. 

zc ont- (Dp öcn tienöe Uan Hoymaand ficeegen toe tegen0 De miööag op öe 

dekken een jjoogte Uan Puerto de Tiicames cea g^epl tn 't oog / öaac toe aanflonöjS 

7c^ jagf op ï^föt op niaafiten / en Dess aUonöjS omtrent aot uuren UccoUeröen / toe 

maaken en öcUontien / !)et / ftct ^cï)ip San Pcdio tt ^\]\\ I 't toclfïtop 't boojleebenc 

veroveren, iggp gcnoomcrt fjaöDcn / jijnlic alööoen ban Truxiiio na Panama getie^ 

(tinecrö / en met aBrjn / ^suöfirupö / en ftuhhen ban agten gelatien 

aljö Dier booren berftanlti f.tf. 31i)e namen fjet ttoecmnal \\\ mtntier als? 

beertien il^anntien x\)^^ ; ftet fiaö nu aan 25oo:ti een en ttointig bup^ 

5entr fluhhen ban agten in agt hiften eti nog 3efi!cn ljup3enti in 3a&ften / 

üeftaibe een grootc partp Cacao 55ooten (toaac in Ijaar mecfle latjing 

iJeftonb / ) een partn ongemunt ^ilber en eenigc anöere gocöeren. 3©c 

bonben 'er beectig .il^an op / bcbalbc nog ctteliilte ^^ooplieöen en Höon# 

niben / öie toe alle op ome? ^clUp gebangcn DielDen. 

(Dp ben öertienbe ïitoamcn toe boo: be ^aan ban San Matheo maac 
b02(len 'er niet binnen loopen / boo? bien toe cenige indiaancn 3aagcn bic 
een groot bier op ^trnnb Tiatiben gemaaht/ 't toclfi ton ooibeclbcn boo? 
f|un met boojöflot gebaan te 5ijn / om ban on5e homfle fiennifTe te gee^ 
ben. l^ier op bcgaben toe onö na bc ïtibier ban Sant jago omrrenb fejS 
jKiilen .f^002b <Do(l ban ^t boojgemclbejsaap afïeggenbe. ^eö <©ons 
berbagö / 3D?pbag;ES en ^nturbagö toaren top beëdig om be m^ te Iof> 
fen CU 30 bed Cacao obcï te neemen aW top bfcnjlig oo?beelben. «©te 

ge^' 



B o E C A N I E K S. 213 

ftcöaan 5i)ntic finpicn toe öe ocoote a^aft ober lJoo?t! / en ö^bcit 3c öoe 
aan 0115? ouDc ^laaUen / Uod? tie bceltoouöioc tJtcnften t)ic5c onö ocs» 
Uann öaUïJcn / toe Uctcn tinac alleen {|et ocoot Ecplüeljaiiticnen 5otoegi 
luaarcn ; allcentg Ijiclöcn toe Francifco dc Neger nog getianacn / ^^ijnöc 
öte occnc Die gctragt D^ö ii^ct stoemmcn t* ontUIugten aljS Jjiec bcocen 
berDaalö tef. 

<©eis Sontiagsf ücgaben toe cn.tf met öe föoot en ttoee Canoes Dan 
25002Ö / om De ötbjec Sant jago op te 3oehen ; Die toe ooh Uonöen / 
toe ülceUcn ücief jBaan en ;E)ing0öagss boo? De mono öec ïiiUtcc leggen 
om toatcc in te necmcn Daac top gcüjcïï aan DcgonDcn te lijlien / en moeden 
Det$elbe mccc al0 bicc iKijlen De itibicc op gaan fjaalcn. Sian De liant Dec 
Jltlbiec UonDen toe oUccblocö ban goeDe Piantanos. aöB? 5aagen ooh bci> 
^tïMtii Indiaaneii maac ftonDen Daac niette fp^eelicnfioomcn/ DoojDien^ 
3e te fctmto boo? on^ef toaren. 

(Dp a©oenöDag Den ttointfgfle becDeclDe toe on5e pïunDcring / of om 
6«ter te 5eggcn becDeclDe toe een geDeelte ban on5e Oupt / üetoacenDc 
te t:(t tot naDec geleegentöepD. vÊ>n5C (6cbangenen onDerb?aagD 3ün^ 
De / üectgteDen onö Dat De Spanjaards on3c ^nftccjs en ï^aöel.ö Die toe 
aan ï]ct ^planD ban juan Fernandes l)aDDen laaten 3itten / toeDcc ftaö- 
ten opgebifl/ en Dat 3e De Mosquiro Indiaan Die op 't boojnoemDe €p^ 
ïanD gcüleeben toajof / ( Doo? 't ligt ban een biet / 't toelh tjp bp nagt 
0e(loolu liaD ) IjaDDen ontDefet en gcbangen ^lefeoomen. ^at 'ec ten 
nieutoe ©ieerop ban Peru tot Panama gehoomen toajS / en Dat Dp 3ig 
op een ^clitp b.^n bijf en ttoimig (tiibüen ( aljï Doen tot Panama icg^ 
genDc ; niet DaD Decben fiegecbcn cm 'ec meeDe na Lima t' 3eplen / 
lipt b2ee3c ban on& op Ece t' ontmoeten ; maac Dat öp toilDe toag^ 
ten tot Dat D' Armada ban Lima litoam om fjcm af te fiaalen. 

(©p Den feeben en ttointigfle in De jKoigenflonD paffcecDen toe Cabo 
PalTao , en De3elf De |Bo?gcn omtcent ten fecbcn uuren 3aagen toe €>* ^» 
<D. ban onö een Eepi Digt onDec 't ilanD / toaac op toe aanflonDsS 
ttoee Catioes üemanDen en 'ec iacgt op maalnen / en tegenö De HSiD- 
Dag naamen. 3©e DebonDen ftet een Barco d' Avifo of Bakquec Bood te ^e nee- 
^^w I gaanDe met 55jicben ban Panana na Lima. (ÓnDcc anDece <0e? men een " 
bangenen bonDen top 'cc ttoee jB?outoen op / Die boo? ^^affagieccs na PaWauet 
te laad gcnoemDe plaats meenDen te gaan ; De5e 5epDert on.ö Dat 3e ^°°*^ 
tot Panama acljjO^D BaDDen Dat top alle mi De3e ^een / en obec 3lanö 
te cug getcofelicn toacen / en Dat De5e tijDing Ijaac IjaD Doen ijeffupten 
cm De öepiS na Lima te toaagen. ZDat De nieutoe JDicecop ban Peru , 
ban toicn \y\tx. booben gefpiooficn ief / ban Panama bectcofifien toaiSon^ 
tec 't gelcpDe ban D?ie «Oo2log ^cljeepen / \yi,t cene met fefiien / fjet 
anDece met agt / en 't DecDe met fes? (twh&en gemonteecD. ^at 
*ec een algemeen<> 3!)?eeDc obec geOeel Europa toajS / uptge5epö Dat De 

Engelfchen tCt %%^ %X^ De Spanjaards te ^.ant tcegen^ D' Algerinen «00?* 

loogDcn. 

D d 3 ï©e$f 



21 j^ Hiftorie der Americaanfche 

•^t^ antJCÏÊ ïïtinO!0i ÜJaCUl top IJCC5I0 met tjCt Pacquet Bood te b002* 

jocfteti niaac Uonticit 'te nietiS toan belano in. tgn r.tcr aenrcgcn 5131100 
cm onis met xmct te ücfiommerett olö top tod ücijctrc.i ïionöen / 53 
fcïjonfien top öe (Detinngcnen fjaac tijpDepö / ö^^fn [wac ïjc 55aïö 
toeecom en Ueten 'a ^cplen. 



XXI. HOOFDSTUK. 

De Boecanlers neemen weeder een Rijk gelaaden Schip. 
Ze komen aan 't E y land de la Flata , ahvaarze in 
groot gevaar zijn van door haar Gevangenen en Zla- 
ven omgebragt te worden. Ze vertrekken van daar 
na Payta , met voorneemen om die plaats te ver- 
overen. 



D 



€ DDlfien^e iBojgen nö öat top 't l30025Cptie Pacquct Bood tocc^ 

ac5onlj"en IjiiöUen / ontDcftte top een anüec Eepl tiigt onticc 't 

%m^ ijcen licuvipenüe. «Dit fcïjcen een 3toaar ^cl)tp te ^ijii en 

ticcö onjs Onna odooben öat \yti een toan fiaar tooo?naamfte (Öozlog 

^"^ ""' ^cDeepcn toaö / 't toclh 5e iiproe5ontien öaDDen om onö te Vernielen. 

djk geia. ^e.ö niet teocn(taantie üefloot on^c bjate en öappecc 55ctocl!icbbec Ijet 

den Schip, jcitoe te bcUecDten en Daar (of jp ons ; te UccDUecen. ^ce' toe naUec 

fttoamcn öeUonöen toe tjct een oroot Éooptiaacöpman te 5ijn/ gaanöe 

3eec öiep ; Op Daar ïïoomcntïe oaUcn 5c onö öc üolle laao upt feö (luli- 

ftcn / en 't fcïjeen of 5c Uan oföagtcn toacen / ïiaac pnrtp tegcnö onö 

goeö te maaben i maat toe anttooo2Dc ïjaac 50 öappcc unt on5c KViw^i 

hetten / Uat 5c toel öaafl öeeter hoop Degonöcn te getoen / en luptifteelsJ 

om htoactiec te toepen/ 't toelh tjoac bergtinö toicclr. Capiteun Sharp 

toajS ö' eetfte We met De EaDcl in öe Uup(loüer|laptcn / toojöenDetioo: 

ttoaalf jBan ban on?{ 3iDolfi gcbolgö. 

^e (©eüangenen ontietbiaagti sijnöe/ 5<^PöenljatBet<;§cfnpgenaamö 

toaiS cl Santo Rofaria Of de Hcyligc Rooze-krans , tJat5e Üeertig ,liï>an 

op geliaö inööen / öat toe ïmn Capi^enn genaamt Don Dicgo Lopes , 
öaar ^cïiccpö (Ctmmcrman / en een 53ooti.«gc^cl / met Oct eerfïe Uier? 
gee\)cn IjaDten tiooti gcfcïiootcn / en tat ïict ijeiiieö ban fjaar 25cbel? 
!)cDbcc ^ijnöe een erb.uen en Dapper jTÏÖan gctoeeft / Ijun 30Daniö De 
mocö DaD Doen 3inhen / Dat 5"? boo?t befiooten ^ig ober te geebcn. 
5^at Daag${ xt booren eer;e ban cl Caiiao x %m 'gingen '3t)nDe ban 
Daar na Panama geDcftiiicerD / ) tm 3!^olfi 't toelfi ^e tot Arica gcbam 
gen g^ïit^ö^n ijaDDen / \\\ Die plaat.ö gei)?agt toaren / en Dat5e ban ai 

Dct 



B o E C A N I E R S. 215 

Ijct JBolft en in 't Dn5onöcc toan öc a^^outoUcïJcn / ^m Dclccfö ocDnn^ 
öelö toicctjen. €n Dat ccn on^cc a^onbïjcclcrsf ft toclïi top cdoof öm 
Mr.Buiiok te 3ön/) nog tot AikatoniiJ. 

W^ ülccbcnbcin 31^2^0.10 tien nccacn en ttoint<o|lctot3Bocnotragtina«: 
aan l^olgentie onöcc Cabo Pafiao ten 9£nïiec leggen / onïJcrtufTcljen bce- 
3tg sijnöc met öet goeti mn öe p^g.ö te lolTen eti obec te neemen. jèe 
Uonöen 'er een goeö tjcel Eilljec in / en een pactp gemunt geïö / ne? 
UeniÊi fe.ö ïjouöecö en ttoin(ig potten met Wm en 25?anöctoijn / en een 
parti» antiere goctseren ban mintiec toanutien. 5^a öat top 'ec toecljec 
uptgenomen ïjaötien 't geen onö tiicnte / Itapte top De liBaflen obec 
55oo?D / aUeen De ^ohftcmaft (taan latenDe / en gaben Doe De <!5cban^ 
genen bjpOepD om 'ec meDe toeg te Eeplen, 2fiileen beliielDen toe een 
jBan gcbangen / ('5ijnDe een Bifcaijer ) om Dat öp upt 5ig 5elf gc5egD 
IJaD Dat W een Dec üefte ©ilooten in De5e Eee toasJ. 

<©p Den fessDe ban Oogftmaand berDeelDe top öet gereeDe gelD Dat toe 
in De Rofario on5e laajtgcnomene p;i)!ef gefeteegen OaDöen / IielopenDc 
pDec USansf Deeï op biec en 't negentig (luhfeen ban agten. ;©e5e Dag 
cenige 552ieben in De boo?5epDe pii]^ genomen / nalee5enDe / fitoam iö 
iïaac upt te beriïaan Dat De Spanjaards een jBan ban on5e laatfle par* 
tp 3öolii0 Die oujS berlaaten fjaDDen / gebangen gcBreegen IjaDöcn. ^at 
D' anDeren geDuucig met fiet EtoaarD in De bupfl De Doo?togt moeflen 
openen / en Dan tegcner De Spanjaards, Dan toeDer tegenjs D' Jndiaanen, 
(Die 't 5eDert oniS bertreft alief reeD.ö gejegt 10/ b?eeDe met De spanjaards 
gemaafit öaDDen ) moeden becgten. <!^aton5e De Engeifchen onDer an^ 
Dere Spanjaards , De 2520eDer ban Capitepn Ainentos enCapitepnAlonzo 
geDooD liaDDen. €n Dat tien ^cöecpen met Vrybuiters upt De 5S002D? 
5ee geöomen toaren / met booinecmen om ober 3lanD in De ^upD? 
5ee te öomen geliih top geDaan ïjaDDen / maar Dat5e Daar in / Doo? 
De groote en gcDuurige reegen Die omtrent D' (ïEplanDen genaamt De 
Zambias geballen toajS / berDinDert toaren en genooDsaalit te rug te 
feeeren» 

<0p Den ttoaaïfDe fttoamen toe aan 't CpïnnD de ia piata ten tinfeer / zc ko. 
en 5onDen on5c 55oot met eenig 3©olft na EanD om 25o&ften te fcFiie^ men aan '% 
ten / mactr bcnDen De 5cibe beel fcliutoer al0 boo?leeDe ^aar» gin Den f y'^"'^ ^^ 
31bonD htoamcn on5c ^laben met malftanDeren ober een / en jmeeDen *' 
een Ccmplot om oncf alle tcrtoijl top (lieren Den f)aW af te ^npen 5on* 
ter pmant in 't leeben te fuaaren, Ee ijaDDen De3e nagt De üehtoaanti 
(ïe geoo?Deelt om Dat toe met Djinften I)ee3ig toaren. ï^et toierD eben;: 
toel nog tüDig Doo? een ban öaar iBafifiersS aan cnjc ^ebelïiebber ont* ^j^.,^, 
Deïtt ; toaar op een Der 3elbe genaamt Sant jago ( Doo? onjs ban Yque- ze door '' 
que gei)?agt / en 5ijnDe toel rre boojnaamfle aanlegger ban 't toerfe ) o- 1^^" sh- 
ber 25oo?D fp?ong / maar toierD Deö niet te min D002 onje Capitepn ;;^" '"^'^3! 
in 't toatec Doo?fcDooten / en Duö boo? 5ijn berraaD ïietaalD. D' 31InDere raaken. 
lepDen al te samen De fcDulD op Dese ^laaf / en Daar meeDe ging 't 

50 



2i6 Hiftorie der Americaanfche 

30 öcuc / 0002 tien toe nUt ocnetocii toaccn oc 5aaft Uccucr ic onïjin:^ 
30c8cn. a©e iJlectien tot op Oen fcfttenöc aan öit €rlflnt> UQqen/ on^ 
öectufTclJfn onö met öf ïBijn en ^öjanijebJijn in De laaftc piij^ geno-- 
,men / luflio ^JOluïJ maftentie. 

^ese Dag in öe nanuööao otuflcn toe Dan fjict f $eiïl / met Uooj^' 
nemen om Payta in te necmen / en op Den ncrien en ttointiaflc Dan 
Oogftmaand DonDen toe on0 5elt)e met Det aanb^efien btin Den Dag Digt 
onDec Pena Horodada , 't toeltt eni Ijoogc en (teplc öot$f iö. ©an De3e 
plaats EeplDen toe met een ^lauDtoinD / en 5onDcn ttoee toelütmanDc 
Canoes ban 25002D / i)oopenDc 50 geUihliig te 3iin ban De ^taD Payta 
in te neemen 5onbec ontDefet te too?Den. j^aat 't fcljeen Dat5e Uan on? 
5e ftomOc op Die ï^njt ftennifTc gcftceegcn fjaDücn. a©ant 5e ijaDDen 
ttoee Compngmen ^upterö / en een Compagnie ©oct 3öolb tot öaac 
Öulpe ban Piuia gdneegcn / ooft lmDDt'n3'j langjs De Eie ftant / en De 
gcoote 5^erh Die aan 't enD ban De piaatjs flaat / 23L?(ltoeiingen ge? 
maaftt. ©an De3c pïaat;en / en ban een 25crg Die De ^taD Dcht / 
gtjben 5e op onjS ©olli Die in gaac ontoeetenHepD ccgt op 't ;êtranD aan 
coepDen injliginkC / en Dit toaiö De beljouDemö ban oiiö ©olli ; 3©ant 
TiaDDen De Spanjaards l)un met ©?ecDe aan 3lanD laten öoomen. Se 
30uDen3e 3ceherU)U alle in De pan IjeDbcn fionnen öahben ; maac De 
beeö bedjinDect De5e 5Satie altijD / of ten minfle in meefl aUeon3e on? 
Dernccminger De obectoinning te beüoomcn, 

(DnjS ©olh ï)anr 3':lbc Duö ontDeht 5tenDe / en De ©panD gccecD om 
'cc t' ontbangcn / heecDcn te rug eti ï^toamen toeDec aan 23oo?D 3onDct 
Iijet0 te Ijebücn hennen uptboecen, ^Ut op Dejlooten toe na Colan te 
gaan» ^C5e plaatö i^ omtcent D?iè maal 30 groot alö Payta , fiet 
to02D meeflenDeel Doo? ©ifVcDerjS DetooonD / Die De ^ifcij na De meejte 
3lanDjlceDen ban Peru 3enDen / ooft boo?5ten5e Paita itiet toater ban De 
ïiibier Colan Die Digt boo2bp De ^taD Ijeen loopt, ^ier hoomenDe 33- 
gen top Dat De Span j aards hieeDc toel op fjaar fjoeDe / en Dat 'er booj 
onjSnitaljEf (lagen te bertoagten toaren- ïDaarom top fnuöupten 
l)?op 5nnDe b-m ecnig goeD berDer op De !^u(!en Der EupD^ee te Doen) 
beffotcn alle onDerneemingen te laten baren/ en naDe^traat ban Ma- 
geiianes , cn 50 berDcr na Engeland of ccnige on3ec plantagie.ö in Weft. 
Indic te 3eplctt. 



XXII. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers komen aan een onbekende plaats , die ze 
de naam van de:» Hertogs va?i Jorks Eylanden geeven , 

van 



B o E C A N I E R S. iif 

van waar ze weder vertrekken om na de Straat van 
Magellams te zoeken , dieze niet konnen vinden. 
- Ze komen na lang zukkelen aan Anttgo , waar de 
Schrijver zig op ccnEngelfch Schip begeeft en behou- 
den in Engeland aankomt. 

O^ Den tmaaïflje ban Wijnmaand omtrent ttocc uuren iwo? tien 
Dag geöeurUen 't trat top üp groot gelirti^lanö gctoaac toiecöen. 
j^et toaiS een groote genaatic «©oOjö tte oi\0 ter tie5er trjO Oe? 
poeöe toooi 't toergaan ; JDant toe toarcn al Deel titgt onöer Eanö eer 
toe 't sagen, l^ct toasJ goog Eantr en Daar lagen ober al een gcoot 
Deel €pianDen berfp^epD. a©e (üerDcn tiifTcÖen öeselbe en 't bafie 
^lanD Dooj met 30 beel jojgbulDigBcpD aljef toe feonDen / en epnDelijït 
fetoamen toe aan een paatjs of eecDcr 2?aap / altoaar top oojDeelDen 
beplfg te fionnen leggen. <^n al50 top Ijit fjooge EanD reeDss ronDfom 
met fneeuto DeDefit jagen / ooft niet toel totflen öce De éêtcaat ban 
jviageiiancs te bïnDen / en De tijDban't ^aar al.KJ anDere cmjlanDigDes 
Den naDer fitoamen te obertoeegen / 50 Defïooten top (inDten toe fpöjc 
genoeg binDen feonDen; öter tot tn 't ©oojiaar te blpen leggen. <©n5e 
Capitcpn gaf Dcje o^planDen De naam ban DejS Hartogs van jorks Ey- 

Jandeu. 

(©nje Canoe na EanD gejonDen öebbenDe fitoam tegen Den 3lbonD te 
rug / tnct feeben b:abe <èan5en en eenige Wepne ©ogeïen Dieje gefcBos» 
ten ÖaDDen. l^t$ anberc DaagiS boeren toe tocDcr na 3tanD ffljtetenDc 
bcrfclKpDe oBanfen / en beel j^ogelen ban geDaante omtrent al.ö een 
SCrenD maar Difefekr ban teb. 3©e bingen ooft een meenlgte ©Ifcö / 
en bonDcn Bier beel jl^cffelbanöen / Dte s^tt toel met Die 30o?t ban 
3©<ffD / aljS meeDe 3£Uftrupfeen gejlcffeerD toaren. (Ccrtoijl on^ef 3^olft 
gier tn Daar liepen te snuffelen / htoamen 5e aan een plaats? altoaarje 
<25?aef omtrent een ©aDem lang tn malfianDeren gcblogten / en aan 't 
cnD met een ftncop baft gemaaftt bonDen. <©p anbere plaatjen bonDen* 
5c een partp jKotTelfcïielpen leggen / en epnDeltjh 5agen 3e beel boet^ 
(tappen ban lï^erfcben (n 't janD fngeD?ufit / toaar upt 3e seefterlijft 
beffooten Dat Dtt ïanDffljap D002 eenige indiaanen moefl DetooonD mp 
Den i maar toat 3^ S^gten 3e ftonDen geen iBenfcf) binDen. 

dBp Den feeben en ttointigfle htoam onse Canoe (Die top na De om- 
leggenDe plaatsen gesonDen BaDDcn / om te sten of 'er ooft Indiaanen 
op gebonDen toierDcn ) te rug / met een Doree agter aan. ^n Deselbe 
toaren D?ie indiaanen gttoceft / Die 30 D2a 5e getoaar toierDcn Dat men 
Baar meenDen te net men / ober 25002D fpjongen om t' ontblugten / onjs 
©olft BaD onboo?3lgtett)ft een Der selbe tn 't agterbolgen DooDgefcfjoo^ 
«n / De ttoeeDe een 3^gcutoe siJnDe ontblugteDe DaarDanDen ; maar De 

E e Der? 



2i8 Hiftorie der Amcricaanfchc 

öccöc jijnöe cm Dzntjc gionacn önn omtrent agttcn garen ouD lirceacu 
5c öcUnngcn en üjagtcn Hem metie aan ':J5oo:ti. i^p iiiaö alleen met 
een iïoübc toel beöeöt / Dcbüentie niet t^r toerelö anljcröi aan ? ijn toa.ö 
fcïjeel üan o^Stöt / en Ijaö Oeel öo?t ïjap? op 5ijn öooft. aflDe ètelticn 
Ijcm op on0 ^cljtp / en Ot^ben öem üe naam ban Onrfon. gjn 't 
mtUUen l3an tjc Dorec öaïJliense een öiec t)?anljentie / en toe yjontien 'cc 
fen i^et in om Pinguincn meöe te toamjeh/ nebenö een fenoöögclpon^ 
3e ï^olUen» Eijn €aal ftonöen toe ntet berftaan / maat \)p Deeö onjS 
teeften öat 'er öooger op meer jïSenfcljen tooonUen / 't toelft ooft Doo? 
onj$ löolö üeUejiigti toferö ïjfc eentge Jndiaanen sepöcn aan flrant a^Bten 
te Debben. 

ep öcn öertf Olie begaf fiq on5e Canoc toeöer ban 25oo?ti om na eettoa* 
ren en Indiaanen te 5oefien ; 3e boeren in Uerfcljepöe Lagons Die 5c op 
't nautoft lJOO?3ogten / maar bonüen niet aïsf op een plaatö ttoee of D^ie 
l^utten dog geen iBenfcO in De 3el\)c. Ee JjaDDen getragt eentgc Pm- 
guincn te Uangen / maar De5el\3e toaren te fcljuto. Eo Dat5e '& anDe- 
reDaagsfteruglitoamcn/ niet anDerss aljS een partp iJSofTelen meDeb^en^» 
genöe. (©n^e geUangene Indiaan toitl De3e iKoflelen met 3ün 3Oinger0 
beeter t' openen alss onsf 31^010 met Daar iBelTen. 

^aDcmaal top 5agcn Dat Doo? gcb;eft Uan nooDig boeD5cl fjct ijooi 

onjs onmoogelijft 3i)n 50uDe Dier De ïDInter ober te ijonncn brengen / 50 

UeranDcrDe top ban boojneemen en bcffooien te bertreftften om na De 

monD Der Straat van Magciianes te 5oefien. ^ier op bfelen toe luftig 

aan 't toerft met öout en toater in te neemen. <itn op Den bierDe ban 

siagtmaand alle?? ftlaar gemaafit öcbbenDe gingen toe ban fiiec f 3tnu 

Me boeren tot op Den agt ^n ttointigjle ban Louwmaand Deiet giaa'rsS 

j6Si. 5onDec eenig 3lanD gesicn te öebben. |ï3aar Doe toaöS IjctDae 

top omtrent een uur boo? Dag tot on5e groote blijDfcOap ^. „§. w. 

ban onö af 2.anD ontDeïucn ( 't toelïi top bebonDen De Barbados te 5ijn, 

Koo«en ccgenjS Den mtöDag litoamen toe tot op een M\)l ban JLanD / en 

bndos^d "I P^epDenecn 53arli ücDooraiDe tot De.ö ïioninft.ef ipregat De Richmond aW 

ze niet (ï«. Doen booj Bridge Town tcn ^CnHer icggenDe ; 5e htonmen Digt aan 

ven inloo- 25002D en 5ePDcn Onö Dat 'er tUffcDcn De Spanjaards en Engelfchcn ccrt 

ï""' 3ö?ecDe geflootcn toaö ; maar ijoe 5eer top Oaar nooDigDe toilDen3c 

niet ober Iioomen. JDp IjoorcnDe Dat 'er een fregat aan De Barbados 

lag / üatJDen ftet fjert niet om 'er in te loopen / b?ee5enDe also top in 

on3e gcTjeele itepjs ^onDer Commiffie gebaaren öatiDcn / Dat 3e oniaf 

Gaan na ^^^ ^^ Rovcrs 30uDen aoiitaftcn. ^icef befiooten toe na 't <ÊplanD 

Anlego. Antcgo \t gaan / altoaar top op Den eerfle ban Sprokkclmaand aanötoa» 

men. 3Dc 5onDen aanflonbKS een Canoc na 3lanD om aan De «©ouber^ 

ncur berlof te ber5oel!cn \\\ De l^aben te mogen bomen. ^Dog 't 

toierD ond Doo? ïjcm glaD afgcflagcn. ^ier op litoamen toe met 

Alwaar- malïïanDeren ober een / om onjs ^cljip aan De 3ullie ban onjj ge3et 

schipwcf f^D^^P ^^ öccben / öie ijaar gelD 't toelfie 5e in Desi^ i^iepjs booj Daar Dee| 

teven, bC^ 



BOECANIERS. 219 

öcftoittcn fjaïJtien / niet fpéeïcn DaliUcn betloorcn ; en onö ödn becbol» 
Qcnö op ttoee ^cDccpen te bcgccucn öie na Engeland (lonöcn te i)cctre&? 
ften. ^It nu 50 Uafl o^^fï^Iö 3Ü«öc Desaf lö mp met noö öectten iBan 
ban onö o^5^lfcDap aan 25oo?ti Uan Capitcpn Robbert Bortcus ^cDtp/ 

Öenaanit ÖC Lisbon Marchanc , en OP tcn Cïföe Dan Antego f jepl pg 

öaanöe / htoamcn toe op öen feiS en ttotnttgftc ban Lentemaan4 Ut^ schüjret 

§!aaCÖ 1682. tot Dartmouth tn Engeland ÜCljOUiJCn te ïantl. komt in Eo- 

' geland, 



Eynde van 't tweede DEEL. 




Fol. I, 



HISTORIE 



Der 



AMERICAANSCHE 

BOECANIERS. 

DERDE DEEL. 



I. HOOFDSTUK. 

Des Schryvcrs geneegentheyd tot Reyfen. Embarqueert 
zig tot Diepe om na AmericA te gaan. Begeeft zig on- 
der de Zee Roovcrs. 

* ^!2f m^ 8«l onacbjoonc jaaö booj ttn ï^fnïi Des schry. 
tiat tot Parys ocDoorcn iö/ om3ünfonnnn clöcrtf l"^.f- 
te 50chcn / en een Uafl boo?nccmen te DcRouDcn "„ eerftc 
om een iKan te toojöen in gebaar Inïie oebnllcn gcvaiicn. 
IngetDihhelö. ^e5e ;êtati in tJctoeme Ue mcefle 
tDonöjen tjc0 tocrelJJö öcbatt 3yn / en tJie mif^ 
fcfticn öe ocootfïe i.ö öic men 3011 ftonncn binbcn / 
Ddjoojb in mijn oo?ticel ooli te Boon-angtjoobm 
alle anbjc op Den aarbboöcm te öeDüen. lïiaac 
toie isf (JU Dtc be oeljepmcn öec S^atuuc öan ontöehhen en recüen acc^ 
ben / ban eenige 30o?t ban ncpgingen l)ie5e in 't oemoeb bcc .^terbc:= 
linoen toecfet i ten aan5ien ban mijn 5elb / moet i'^ Ocfiennen öat itt 
in öcen (laat ben om reeftcnfcöap ban be biepte mijnö ücoecrte te gce? 
ben ; al bat iö ftan 5egoen ties / bat ih altooö een 5ecc uptneemenbe be- 
öeecte tot itlepfen geftab IjcD. ^ft biaö nog nautolijfijES feeben gfaaccn 
oub bjanneec ift boo? eenige ingeboojne b?ift baar \\\ geen meefler ban 
toaö/ mp 3elbe upt mijn ©aberö ïjnpö begon te on't(Tcf(cn : *t ^.ö 
toaar mijn eerfic om3tocrbing toaiJ niet ber? / nabemnol mijn xttXi^z 
ouOeriycim en jïerbte D^t tuet b^Ubt toeiaatcn, maar 't gefcliicbc Diepte 




^ Hiftorieder Americaanfche * 

tiihtonfct; en TjcU tft mccniomaal mijn ouöetjs öc mocptm aanoctmnn 
tjat3c in De öoo^ftaö en bte plaats tocine top ia Viicttc noemen / na 
mp Oebücn moeten 50ehcn : eüentoel f)oc ocootcc ih toiccti / lioc oofi 
mijn iipttocpbniQe orootec toarcn / en ih beöon mijn 3clb Dp trappen 
ïjet oc3iot Dan Parys t'onttocnneu. 

^e^e om3toerbenöe aartj toajS noa met een anti?e beroefelfcftapt / 
tictoelfic ift niet ïlvii03"0tlo bcrb noemen / maar bic eticntocl 30tianig 
toa.ö Dat 3C een oniïptipzcclilijtjc begeerte in mp to:ogt om öeen of an^ 
D^e Oeleegecina of Delbslag üp te toooncn : iöftonljctocIupööcriCrom' 
melen in be fïraaten met Dooren 3onber intoenbig een gcoote Ujciigb en 
öetoeeginge te boelen, 't aDicl cpnbclijU 500bamg iipt/ bat \\\ een offi-- 
cier ontmoete / baar ili maar topnigc ïicnnijTe aan l)^\s i maar mijn 
6cijgö3iiotigc geeft maaftte^mptücl-ftaafl genefgcnoml)cmmijn©2icnb 
te maliën. ^\\ 5ag ïicm aan alö een persoon bic mp in mijn üoo?- 
neemen 3eer bienftig lion sijn ; en ftet toajS met bit instgt bat \\\ mp 
toclcpbe om ficiri te bicnen. J^ct beleg ban Condé ter bc3cr tijb begon* 
nen/ en ftp bcrpligt 3ijnbe om met 3iin Compagnie te bienen/ boobifi 
ï)cm een <Dcegcn aan bic tot bese tijb geen goeb nog lïtoaab aan pmnnö 
Öebaan Oab maar \i\t \\\ 3ecr gaacne 30U toillen gcü^uplicn. IJicr toaö 
Öet bat Dp mp oprecftte teehenen ban 5ijn bjienbfcliap gaf / toant bp 
nam mp mecbe en fticlb mp bc geljeeie Campagne bp 3ig i boe be3elbe 
0'epnbigb toa0 hecrbe \\\ met ï)em te rug / geensinö mocbc of gcbiö- 
courageert 3ünbc ban ben oojlocö / gelijft fiet mcefle gebceltc ban \s\\\\ 
3ijn/ bic maar ebcn "i^t p«^oef baar ban gebab Debben. ^^it toa$f mijn 
nerflc geball. 

J^ct ttocebc toajS op bcr? na 30 'goeb niet / aUjoetoel bet met mijn 
fmanh en bc begeerte mijnjs Ijerte ober een fitoam. ;Dit toaö bat iö 
Cabet toiccb onber bet Regiment jX\iriner?5 : maar \\\ biel inbanben 
baneenCapitcin bic bjonbeclijh bcUtoaam toajsi om bj iunbjen ban fat? 
3oen bet «0clb iipt bc bcur0 te trcbben/ 30 bat bese Campagne/ ni be- 
belfteib bab gcboopt bc ï^oninH eenige bienfl te sullen bebbengebaan/ 
tocg liep sonber ietö iiptgeboerb te bebben. ilSijn Baber paf mceralios 
bP belooföe en ih berbicnbc / om mijn ontslagmg ic bchomcn en mijn 
cenö in bolle B?plicpb te ftellen / om 't een of 't anber bat myn beft 
aantlonb bp ber banb te batten. 3^et toaes mifcbien sijn genegcntbepö 
met bat ib 30 boen sou / maar 't toaö ^t mijne / en Ui toaö niet lang 
met 30cben besig/ toant "^^ 43.2aabc b'Avcgcan, tolen0 personele ber- 
bienfie bem onber bc Franithc c^uarbe genoeg Xi^i\ii upimiintcn / nam 
mp met sig in 't beleg ban Sc. Guiilain . altoaar ib niet mifte nictoc 
bermaablnblieeben in 't gcbjnph ber JDapenen te bmben/ boe beet bat 
ïjet 'er gaan mogt. gn bit beleg htoam becl bolb te^ncubelen/ 'ttoelft 
cbcntocl mijn begeerte "^Xi \\\ bab ban mim Iceben tetoaagcn/ nietbeeb 
bcrbcelen : en fcboon mijn oubcr0 (bic besc mijn toilbc aarb nietöon^ 
ben berb^aagcn) in Doop blaren bat Dct ongmiab i?v\^ op^IocDP^ mp tot 

ilnbe'i; 



B o E C A N I E R S. 5 

öitti26 3tnncn Djcnacn 50utic/ 30 toa«n 31? ebcntocl \m ni5êa*nii9lcplt.- 
toarir ift 9.10 nujn boeten 30 ti^i op öc (imaten ban Parys niet oeset/ 
of th toaö *ec al moetje. 'M D^^ö anïicrss niet alö ïtcp5en in 't I)ooft/ 
en öe langflc/ en tJtc niet Det nieetleoebaarbentienoötoaarcn/ fcljecnen 
ntp öc bette. JDant een pec50on noopö iipt 3Ü11 öaöerlanö te gaan / 
en ontocetcnb te 5ijn fioe Oet opanti^eplaat3entie0aaLöDotiemötoeoinö/ 
■fcOeen mn een 3aa!i te 3Dn/ bic beel beetec aan een i)?oub3 alö j,Ban 
paften, maat bp SanD te ceP5cn öaot \U bepbc/ lang/ en onoeniaf?* 
Belijft te 3ün / biaarom ih befloot nip op 3ce te beoceben / en bat ih 
op bic toü3e cecbec en gcmalihclö&ec mön boo?ncemen 30U (tonnen bec- 
bulien. 

IBijn cöubcrö ftelöc nïlcjs bat tn Da^c becmooöen toaö m 't toerli/ 
om mp ban bit beflupt aftctrcliften / maac 't mogt niet belpcn. <!:rt 
om be ItiaarDcpb te 5C0öcn / ift toiccb boo^ nnjn oencecjcntOeeben biec 
in oberDcecb; boaarom 3c epnbelijft (3ienbe battec niet anöecjafinteboen 
toaö)boo25loegcn/ bat ift een itepse na Sr. Domingo 3on boen/ albjaac 
16 b2ienbèn / en befcfietmino in caö ban noob binben 3on ; en nabe? 
maal ift nu toel bec3o?ob in ^ee fton gaan/ ooft mp niet beel berfcfjil- 
bc toaac Been tft ging/ en bc5^ booj5lag/ met mijn boojneemen en b«^ 
gcerte obec eenfttoam/ 50 toasj ift 3cei: gcreeb om te geftoo?5amen. 

Diepe toaö tc plaat5 baac ift fcljeep ging / en ban toaac ift op ben c^^tran 
bijföc ban Hentemaanb bcö SaacjS 1679 bcrtroft; metgi-ootecbecnoe^ Diepe na 
Oinge alö ift 5on ftonnen uptb?uftften : bat oBlcment: 't toclft in 't alge- fzïvT" 
meen be mcnfcben fcljjoomlijft boo?ftomt/ fcfjeen mP 't aanminnigften 
aangenaamfte beicS toerelbö. ^^toinben (om 30 te fpjeeften) b^agtcn 
mu bermaaft aan; toant ift bonWat bp na pbec \3)intiH ^at iw öe3ep» 
len blocö/ onïJ on3e toeg geluftftelüft titc\i bo?bcren. €ï\ ift toaö 3oba^ 
nfg becbeugb/ mp tp 3ulft een blottenb eplanbic bebinbenöe / bat Bet 
gebaat baac on3c itcpjS mebe becmengb toa.ö niet eenö in mijn ge^ 
bagten fttoam. Saat baacom nicmanb bectoonbccb 5ün bat ift 'er nietsf 
m mijn bagberbaal/ ban fpjeeft. <Én nabemaal 'ec anbjc per30onen 
gebonbcn toosbcn \iH nauftcurig genoeg bc3c 33aacb bcfcfpeèbcn bcbbcn/ 
3al ift alleenig 5egg'.'n bat top boo: <0ob0 gcnaöc gcluhftig tot St. Do- 
mingo fttoamen t'accibeeren. 

^ft bleeb Biec obec bc biie giaaren tijbjS / niet 50 3eec om 't 3lanb 
te be3ien a\& tod boo? een gclegcnOcpb / bit \m niet toeliet Biec ban 
uaan te ftonnen ftoomen; ^ft bonb mijn 3e!be albaac aan een Franfch- 
man geftcetcnb/ bic 30 bec? toaö ban bk naam tebecbienenbatftPboo? 
5ijn bccBacbe boo3Bepb eec een Turk fcBeen. iBaac al b'elenbe ik ift 
onbec Bcm geleeben Beb becgccf ift Benï ban Berten / baft boo? genoo^ 
men Bebbenöe 5ijn naam (^k ift tcc be5ec plaat5 niet 3al neberftcllen) te 
bergceten. iBiin gebulb epnbciijft ten epnbe gccanftcnbe en be3e elcnbe 
ïjaac ift onbec gcbnifttlag en geen enti aan 3ag/ moebe 3i)nïje/ ijtcij ift 
roijn ftlagten aan iiBonfieuc de Franiqacnay , besê Jioniuft^ %Hmmai\t/ 

^ 2 lik 



* 



4 Hiftorie der Americaanfche 

tiicïrt pïaat5 biin t'obcdcetienc »i5oubcrncui: tJit ampt toaatnattii 5iju 
<ÊöclmoctJiof)cpti boajei 50 o^oot öat Iji» inp in 3ijn epgcn ^upss nam/ 
flltoaac ift fc^ef ocOcclc maanöcn ülecU. 

<Onticrt«rcftcn Dab ih oclö gcöo^ot / en tft oo?liccltic öct öc pligt ban 
fcn ccrljift i^an te 3i)n tjet 3clbe toeetjcc te Dctaaicn. iBijn <OubcrsJ 
joiiöcn mifcOUn bjcl fjccl gaacne mün fcftulö Detaalö OcbDcn/ maac 3? 
fionöen ban mp/ nog th ban Ijaac bc minUe tijbing nictïioorcn; cnöe 
b^uUcn bic 3c aan mp 5onöcn / gingen boo2 3ulüc gcbicndtgc lianbcn/ 
5"^"yj"° bat 3C on.ö IjU Dj{cb pjn b.fpaarbcn. ïDaacom ih gcnoob3aa[it toatf 
wwoidcn! oai op een anb^e to!i3c mijn 3clb«te rebben, g^icö bc5loDt ih/ mijn3el^ 
be in \ uc3:lfcD'«P bcc Viybuytcrs te begecben / en met ïjnn een i1cp3e 
te boen/ en tot I)':t<i(inge ban mi)n fcljulöen/ 30 beel gelb alö iö feonbe 
ban be Spanjaards te b02gen. ^e3e 3Do?t ban üo?ging öeeft bit boo^ 
beel bat men \t geen (C'bltgatie ban ftoeft te teehenen om ïjct bjcbec 
te betalen/ gelijfi al0 in onö lanb gebzuphelijfe ifi ; toojbenbe aljs^'tge- 
bolg ban een recfttbaarblge oo?locl) gcfcbat ; tn nabemaal \ie plaat5 
baac 't gefcntei aan geene 3ijbe be Hinfe isS/ i^ 'ec ïjiec geen Oaan bic 
*ec na ftcaapb : DcOalben bit 30 mogen top Ijkt aanmerften battec Ql& 
boen een fcljeuring tufeljen be ttoee öcoonen toa^/ en bat top banmöh 
i^ecc ben ïlbmicaal een fo?mee!c CommiffiÊ Datiben om be Spanjaards 
te btoellen. 

3U beboefbe niet beel b?ee3 te IjeöDen om een Capitein te binben bfe 
inp aannam; en nabemaal 'ec bie0 tijH niet beeletoarenbaacih'ioog 
op hon toerpen / 30 bab ih mijn fteuc ftaajl genoomen. Laurens de 
Graafï toaö be man bic ih mp inbegtie een goebc Eee 0ober te 3iiiicrt 
3i)n/ en Doctoel Ijp \)kt nog nietTange toaö g'ajcibcerb getoeefl/ 5a 
moed ftp ebentoel om bc5clbbe oo?3aah alss ih bertrehhen» 3©p toaren 
in topnig nucen toel metmalhanb?eteb?eeben/ entoicrbrn3iilheiD^icn- 
ben alö bic geenm getooon 3ün / tk met clhaac ïjet 3elbbe p?i)hel ban 
't gcbal moeten nptflaan/ en fcbijnbnaiiiih in 't 5elbe beigann hennen. 
I^oetoel bu laafie 't minfl ban on3C gebagtcn toaren. 3h bab genoeg 
te boen om op mijn bertreh te benhen/ ih bersng mp 3clb ban 3Das 
penen en anb^e ndob5aahli)hï)eeben / tot lall>:n ban ijl^lonfieur de Fran- 
qucfnay , bie mp mct beel genegenthepb eerig gelb bcrfcïjoot / 't toelfi 
th Ijem 't 5eberbtoeberbetaalbbeU; ï^ogtoienjcibjienbfcliap t'mptoaartjef 
th nopb beigeeten ^il. <il!pnbeli)h htoam be bon? mp gctoenfïe bag/ en 
thmagmettoaar'KPb 5':ggtn bat in mijn gebagtcn / bet een bcr Dejlc 
ban mijn ganfchc lecbenö loop toaief. (Dp ben 2iftc ban Elagtmaanö 
bcKS ^aariS 1684. gingen top ban Pint Guavcs ten getale ban bonberb 
tn ttoiiutg ji!)nn aan boo2b ban een ^2ij«/ eentgc tnb te boren boo: 
<ltapircin Laurens de Graaft, Dantic Spanjaards (^k be3e!be aljcf eenab^ 
bijö '3'»gt ban Canhagcna na Spaiüc gc^cnbcn (laTiber) genomen. 

One" boo2nccmcn toaö om onö ^doc bp een ©loot bcc Ece ilobersJ 
te berboegen/ bie top in Doop toaren om boo? d'Havana (een groote 



BOECANIERS. 5- 

^tati/ aan bc s^oojö jijöc ban 't oJpianti Cuba en omtrcnb \)tmm 
mijlen ban Sant Domingo (jelecocn) t'ontmocun. 

4Dp öcn 4Je ban JBintcrmaanö Utoaamen top onticc öct Schildpad- 
den Eyiand tcn anHcc om toatec in te nccmcn / en op tjen 6jc ötnocn 
top toccöcc 't 5cpl na öe hu|l ban St. Domingo fcetoclftc ïjicc maac ö?ie 
mijlen ban afi&j en altoaac top ccciï op öcn r2ie dtoaamen t'a?n? 
bcecen/ boo? Gaap Fran^ois tcn anfeec hoomcnOe / altoaac top be rcfl 
ban onjs toatec en öjanbDout innaamen. ^C5c p!aat5 bcrlteten top op 
öcn iT'^e en toiccDen ttoce mijlen ban bc ceebc booj een felle ^oojbe 
tomb aanoetaft / toaac boo? top onjc Elocp htotn caafttrn.- KïcQcnjS 
ben abonb 3cplbe top na een bcc3eehccbeplaat5 teïiig/ altoaac top ttoee 
öaocn oenoob3aaftt toacen te ülpben kg^m om na een Canoetctoaoten 
bie top na be Gaap (baac top ban baan ochomen toacen) aesonbennab^ 
ben/ om 't oeen top tot Dct opmafeen ban een ^(eutoe^loepbannoo? 
ben ftabben te feoopen. 

<öp ben ttointiaftcn maafete toP oniS toeeber filaac / en becben onjs 
fied om Ie Vidoricux in te ftaaleii / 3önbe een ^cliip bat tot Nantes 
tljupisf l)oo2be/ en met onö ban be Gaap offïomen toa.ö/ 3ijnbe na be 
wind Eyiandcngcbefïineert/op Ocöbenbe.bcCommanbeucban Sr. Laa- 
rens, Sluptenant <8cneraal ban be Franfchcogplanticnenbeüiuftenban 

Tierra Firme. d^U lEonfUUC Begon ^ntcnbant bCC gilflitie/ ^OUcp/ 

en j?inantie in tik htoartieccn/ en toien top tot (iTonbop öienbe/ upt 
Jijcesf ban boo? be Spaanfche Pirogues W baacomtcentftriipften/ obec- 
ballen te 3ulleh too?Den. €r\ inberbaab top Dabben öcoote reeben om 
boo? be DeDoubeni? ban W J^ccccn (t)ic op alle be Colonicn be3ec acp- 
lanben/ toegensJ be ooebe 02bec hic 3e öcïjoiiben/ be giuftitie bie 5e qc- 
ïjantljaabt/ en bc cufl bic ijet ©oUi onbec Daar oenooten ftabbcn/ 3ccc 
n'acljt toierbcn) te so^ocn; maat toPhonbcnonmoocelühïiet^cDlpniet 
toecbec m 't oc3iOt hrijgen/ al30 top niet toiiïen toat Coursi l)ct ocnoo- 
men öab. 

g^en bjteenttointiofïc bcrbolöbc top on3c cpoeConrsf/ entegenjssbcn 
abonb ontbeluc top een (§cIjipaanlpbanon^7 baac top jacDtopmaaft- 
ten/ maac 't toacljtc onsf in^ en boe top 'cc bp aefiomen toacen bebon? 
öen top 't Capitem ie Suer ban Diepe tcsijn / boccenbeeen5fluptd'A- 
maranihai topbeclictenlKmaan|lonb0enbccbofobc on5c€our.cf. iBaac 
op ben iyftc3ijnbc KcrsdagijabbcntoP gtootc ftalmtc/ toclfte tot lii^ bol- 
genbc bag biuicbc/ alö toannecc be toinb contcarieliep/ enonjsbtoong 
te rug te loojjen na Piatta op bc $iu|l banSt. Domingo, altoaac ton tot 
[)et cpnbc bec jiaaanb blceben. 

^öpben cerfteban ïoutomaanb bejS «giaarsf 1585- fetoamen top be 

Gaap St. Francois cn ^i bolgeubc bag Gabo Gabron, cn Savona , 3Ön^ 

ïje alle aan lic 3elbbc iiuft geleegen / te boobcn / en bic bag itkvf een 
man ban onö ©olö. 
ai>p ben bicïbe 5cplbc toe in *t pc5igt ban ia Mona , en baao.ö baac 

311 3 aan 



6 Hiflorie der Amcricaanfche • 

aan boc«n toe boojbp 't (ï^pUmti baii Pucno Rico en ia Savona en boen 
ginoen toP ^. O. en ^, tot Den clföc/ toanncce top b'Cplanöcn ban 
Ave ontljcliten/ toaac na toe toP't D?aoenöe ftielöen tot aan bcnabcnb/ 
en raaliten 'cr öeö anbecen daagief mojgcn^ ten elf uuren boD2bp / bou^ 
benöe gcflaaöia be5elbtic CouriS/ tot Dat top aan 't <eplanb de ia Roca 
fetoamen ; altoaac nicö$ een renbcsbou.ö toa.ö ban 01150 sOo:loofcfjeepen 
bie top 300tcn. 

<öp ben 13de ten feebcn uuren fn bc ttiojgenflonb ontbefttcn toe bet 
bafïe lanb ban America, be boloenbe baa breecen top groote flilte/ be- 
tociftc buurbe tot ben bijfttenbc 'jS mibbago / toanneer top een frifcbc 
fioeltc breeocn/ en oino^n B-^^ <D. tot aan ben feebenttenbc/ toan? 
neer toP 30 alö bc liÊaan In *t onbergaan toaö/ loeftoaarb ban on$faf 
ttoee ^cïjeepen en biet Jöarhetf w 't gc5igt breegcn/ bit bcebonjsaUcss 
Inlaat ma^en. 

<0p ben agttienbc met f\it aanbjceften ban ben bcg btoam een bc^cc 
©aartupgen/ 3önbc een Tartanc, gecommanbcert boo? Capitein Jnn 
Rofe op oniS aan om onef te pjcpcn ; en naöemaal on^e (Capitein een 
«tommilTic ban tjc a3?oot 'JCbmtraal ban Vrankryk be<J32aebdc Thou- 
loufe l)ab / gaben top ten anbtooo?b ban Parys , en flahen on5c 3Ölag 
op; maar Rofc lik ornei 30 niet toilbc' bennen/ en geloobenbc bat to» 
geen anber boo?neemcn Ijabbcn (boo? oniS een JHoninfiiS ^^fbip tebepn" 
3en) aljS om maar ban bcm af te raaben / gaf onö ttoee fcliooten om 
cn^tf te boen ttrijhcn. I|iec boo? Ijcm toaarlijfj boo? een Spanjaard aan- 
3ienbe/ 30 3loegen top ettelöbc baten 25u0b:iipb be bobem in/ omoiiö 
^c\)i\i in be Uigt te boen blicgen/ eerbec alönibcïjanbcnbanbatöolö 
te balfen/ i}ic noopb btoarticr gceben / maar gctooon 3ün otn onö alle 
bebenHelijbe tormenten te boen lijben / beginncnbe gcmcenlijb met ^c 
«ïTapitcin/ bie 5c met be CommttTie om 31)0 bal^s opljangtn : jj)aar 
een ban be ttoee ,§cl)eepen btoam in een oogcnblift l)p 0110 / en onsf 
bcnnenbc beeb onö teeften/ *t toclb onö te mcerbergcnoeginge gaf/ bat 
in plaat3 ban ©panben toaar boo? top baar aanjagen / 3p niet alleen 
blceftcn 5i)?icnben te 3Ün / maar be5tiböc ^cOeepcn tik top Ijoopten tt 
binben/ 30 bat top bic bag met b'ecn ben anber te bcsocbcn booiüMg- 
ten. 

Ocen ban bcfc ttoee ^cbeepen Oeboo?ben aan kapitein Mlchaei Lan- 
dcrfon, en toa.ö genaamt ic Mutineux maar eertijbö de Vrccdc,- en 't 
anber beboo^ben aan Capitein Laurcns de Graaf, en toacs gcnaambbe 
Ncptunis , maar te boorcn t}c St. Francifcus, toclfi ^cbip bp beri.iten 
bab / boen bp met 5ijn pjpsf tot St. Domingo btoam / om eén nicutoc 
CommifTic ban xjt '^ouoccnewr te beljoomen / al5o 5ijn cpgen upme- 
bienb Dab. ^t <Cer)li ban bc5c ^cbccpen toaö gemonteerb met bijftig 
en 't anber met bier en bccriiattubdcn/ en babbcn alle bepbe ttoee Spaan- 

fchc Armadillcs gclueclt / todbc 't ^aar te boorcn ban Carthaj;cna af' 
OC}0nbcn 3i)nbC/ om bc ^CDCCpen 30 ban Laurcns OljS Michacl, alö 

tk 



BOECANIERS. 7 

ijïc ban bc Capitcnrö Joan Qact en ic Sage te nccmcn / stM öp tk 
occncn ocnoomen toiccöcn / Oaac 5c mccftcc ban mccnöcn te too^ticn : 
ïjc bicc Coachen toicvöen acbocvö bp bc Capitcincn / Rofe , Vigneron , 
la Garde, en ccn Engeifche Ba'caöcc ban Jamaica ; tou toiccbcn bocj 
ïjaai* onbccriot bat 3c Dicc omtccnb toaotcnöc toar en na bc PetachcMar- 
gacrita, cn ccn öloot Spaanfchc üsoopbaaibcr.ö bïc semcenöenbatbc^e 
Ujco5oubcnfiomcn/ en ijoopten te nccmcn. 

<Op ben neacnttenbc be3looten top be5c pofl te beclaten/ en tici:^c nl 
bat mocdijft toa.ci om be (jooote ban 't orplanb Curacao (ban 't tocifie 
een oroot ccbcelte be Hollanders tocöcRoo?b) te ftnJGcn. a©p senlbcn 
in 't ocsiflt ban bic ban Boun aira <;n Roubc ; op Den 5elbbc ttiq uw 
ttoee uuren in b'agtecnubbaö maaötcn top lacljt op een viaatnfchc 
230rlt/ betoelfte ban Guaira (aan bc bafïe Éuft qelct^ocn) na ^c ;5>taö 
Curacao ginfi , top anftcibcn bicn abonö ttoee mijlen ban be o^mclbc 

^tab in be J^abcn ban San6la Barbara. 

(Op ben ttomtiatïc 3onbc\ktop be 23ai-ri ban Capitein ia Garde na \ic 
^tab / om ban be <èonbcrneuc bcriof te ber3oclicn eenigc fDaflcn te 
moacn ftoopen boo? 't ^cïjip ban Capitein de Graaf, toclfte booj een 
<Djcacn be3clbe üp 't €planb St. Thomas bcrlooren fjab. jBaac'ttoicib 
ones bolfioomen boo? Ijem octoepoccb / en be pookten booj on5e neu.ö 
toeoc5lootcn. <0p He tocbechomile ban be 23arfi / en 't becftaal ban 
bcö éoubecneiir.ö tocpijccina / toicrb ift uptocfcljifet om ïjm\ een Copp 
ban on5c CommifTie te bjcnocn/ Doopcnbc ïjcm boo? bft mibbci te bc^ 
toceocn om oniS bcr5ocft te bcraunnen ; maac Op DIccf ilantbafïia in 't 
tocpgeren. «Onbertufclien fcfi2cumbe een panp ban ons bcctsbolft niet 
aan ïanb en in bc ^ètaö te ïioomcn/ na bat3e üaac 3i)bgctoeccaanbc 
^co2t oclaten ijabben. 

^p ben b2teenttointiotteIioten onje <§cBeepen flct anfiec omnaSan- 
aa Crux, 't toeifi fecben mijlen ban be3e <;§tab aflegt/ te 5eplen / en 
tn on5c paffagic boo?bp fiet jp02t/ bcgcoetcbe top 'f3elDe/ toiecbenmet 
een gelijft öi^tal fcïjootcn bcanbto08?b : maac be<i3onbecneucbebinben^ 
be batiec obec be ttoee fionbcrb 0>an ban onjs ©olft in be ^tab toa- 
ren / liet op ben bier en ttointigttc met ;€rommel3lag af öonbigen / bat fjct 
3ijn teil toaö bat top 5oubcn be ^tab riipmen/ en oniSaaniïonbö tocc- 
ber aan boo2b ban on3c ^cöcepcn bCvaccbcn / en bat Dp onö üslocpcn 
toilöe gecben om 'er onö na toe te b,2enGen / mitsf ttoee tluhïicn ban 
agten be iiBan aan f)em üctaalenbc ^ö Oemeröte aaniïonbsS tocl bat 
i]n niet toilbe bat top te ianb te rug 3oubegaan/ nabemaaltopbancen 
jfeeer ober moeflcn 't toel6 aan be i3oet ban 't 5?02t (egt / en 't toclö 
Bp onö berüooben Oab te paffeeren j bit Hic^ mp bp ftem gaan en 5cg? 
gen/ bat top tjem boo? 3ijn Eloepen bebanlitcn/ bat top PirogucsOab^ 
ten om onö bertoaacbjS te üj^mgcn ; en bat top anber.ö geen boojnee* 
men l)'"'bbcn om te lanb te gaan alö om bat ton gaarn toilbc toanbe- 
Hen ; op 't toelft fip anttooo^b^ / bat b'lntooonbcrjs bnar b^'e3E(agtI(ï 

toarca 



8 Hiftorie der Americaanfche 

toacétt om onö öc ocicgcntfjcpïj ban ïj^^ac €planti te ïatcn 3t^n J öwiJ 
hjaccn top ttocc biigcn onöcrtoeeöcn ccc top San6U Crux ftoiiöcn ücccp? 
ftcn/ altoanc 01150 iScljccpen na on0 toacfjtcntic toaccn. 

l^aticrOanö Htoamcn top t)'oo25aa(i ban öcö «öoubcrncucjei luiijnoc^ 
Qtw tcocn^j on.ö te toeten/ 't toelh toasi/ öat be ^clicep^n ban be Ca- 

pitctnen öe Graaf en Landerfon , b002 de Havana ttoee Hol landfchc <§Cljeei 

pen/ betocUic boo? bc Spanjaard? Ijebjaat toarcn/ en ttocc Oonbccbbup? 
3cnb (iuhhen ban agtcn aan boo^b öaböen/ toaac ban b'cene Ijclft be 

HoIIandfclie WclMudifchc Maatfchappy en b'anbcrc [itlft ti Spanjaards 

toc&toamcn/ ïjabben ocnoomen. "H^e^t laatfte te toccten be Spanjaards 
(met Wim top lu oo^Iocli toacen) b'eentge 5iinbe tsU geplonbccb toarcn/ 
toicrbcn fcOabclooö geftonticn boo? be Hollanders / toclhe 't üebcl obec 
be oe5epbe ^cftccpen Dabben/ en bie met öun b'anb^c lionbcrb bup3cnb 
(lubüenbanac(jtcn(bfe boo? be Vrybuyters niet aangccoccb toiccbcn/ 
al505e met lik i^atte in ©?eebe toacen) bcdbcn; maafienbe [jaacpjin' 
dpalen liötclijli toijsï/ bat Ijaac aKeö ontnoomentoajs/ en bu.ö moeflen 
top om be bcbacflccpc lik be3e Ho'iandcrs HgcniS D^ac cpgen Bolö 0^ 
pleegb ftabben / lepbcn. 

<Dp ben fecben en ttointiofte gingen top toccbec''t5cpl/ f oiirjj flcïlen^ 
öenaCaboia Valkaan 't bafte lanb ban America, altoaactopboojnee- 
mm^ toacen on.ö 3elbe hiaac te maften/ om op bc Pctachc Margucrita 
(baacalcccbebangefpjoofteniö) te paffen : bc3clbbc bagfcïjepbe bc 23arö 
ban Capitcin Vigncron ban o\\& af 1 om tocbcc na be öu|t ban Sr. 
Domingo tc ftcecen/ nabemaal 5e geen a^olft genoeg ïjabben om letiJ 
te fionncn onbecnecmen/ D^l'I^^nbe niet mcec M ttointig jiIDan aan 

b002b. 

<0p ben bectigfle aan be boo?5ctitic €aap gclöomen 3öttbe/ lieten top 
't anftec ballen i en on^e eecfte 532g toasf om cenigc ^cDilbtoagten / ten 
^tiak ban bijfticn op be ïjooglte plaat3en upt tc 3cttcn / om onö tc 
toaaifclioutocn toanncec 3e be Petachc fttoamcn t'ontbchften ; maac be 
bolgcnbe bng bonöcn top 't Dctcc gccaabcn ()ct bolgcnbe in 't toccft tc 
(lellen/ om honbfcljnptcDcftoomcn : top 3onben opbcncccftcban^pjoö^ 
ftelmaanb be 25arft ban Capitcin Roic na be monb ban bc tilbicc la 
^chc aan bc bafïe üu|l/ 3i)nbc omttcnb ttointig mijlen ban beCaap 
(baac top alö boen toacen) gclecgcn / too?bcnDe boo? Spanjaards be- 
tooonD/ onbcc fcftijn om met Oaac te ftanbclen/ maac jn bcc baabmct 
boojncemcn om cenigc geuangenen tc üehoomen/ en upt bc3clbetebcc* 
necmcn of be Pctachc bic tocg gcpaffeerb toa^ of niet/ toant gemeen^ 
Ujft toiiJ 3e in W ilibiec gctooon iiw gebcclu ban Ijaac laabing in xz 
ncemen. 

(Cectojjl top na be te eng ftomfle ban bc3c 25acTi toagtcnbe toaarcn/ 
gina ift met ecmg aDolh aan lanb om 't 3'-iüe cenö te üc5(cn. fjft bec- 
êoiiD bat Oet 5clüc booj ccn to2ccb / toilb'^i üacbaarifcDc Indiaanfchc 
^atie Dctooonb toiccb/ bic geen JDzienb / of gemeenfcüap met eenigc 

onbjc 



B o E C A N I E R S. 9 

anti?ÊboIftctcn tcc toccclö ficObcn/ 3cltiö nictmct de Spanjaards bic ront;: 
?om Oim tooonm. ^c Dccftmticn en ccteii 5onlïcc onticcfcftcpö toat 5c maac 
öcitingcn honncn/ en3un booj nictiS alö alleen boo?3toaactien en tJierge^ 
lijfteluapenenUectiaacöj maacbierroccjS en öieroelijöe agten3eniet met 
al} toplnclöen onö bolbaan tiat 1»^^ tn on3e te riuj homfl Ijet oe3tot ban 
Oaac DaötJcn / 3onticc öe nicto«foierioöcPti te Dcl^öen/ om ( öoo: Uccti« 
tlanbtoaacö.ö in te öi^an/ taacU)? nietje te öoenljaDöen; Daactanticn te 
ïJep^oeben, 

31& fton tec lie3ecpIaat!S niet toel nalaaten om een boo?öeclbteoeebeit 
ban 't gene ift hom te 3coöcn. ^clBarquiiS de Maintcnon, 45oiibccs 
neucban MaryGaiiant, boecettöe een ban 'siüoninh.ö^c^ecpen/ Oati 
een ^jijjS genoomen / gemontcertr met beectien liiiliften 1 en 3ig aan Ooo?ti 
ban 't 3elbc Ocgccben (jebbenöe / gccaaftte op een 3eeöre bag ban sm tipgen 
eScOip afgefclKPiJen / toaat boo: öp genoob3aaïit bjaö (om toatec tn te nee^ 
men) öet anhec boojBocadciDragote laten ballen/ bJdhc plaat-ï$ boo? 
be5clbe 3002t ban ludiaanen alsf aan €aap ia Vciia betooonb bjoib. ï^u 
B^agt 5Ön ^écfjip 55 bigt onbec 't Hanb M mogcUjti toaö / en 3ijn gcfcljtie 
aaneen3übegeb2agtbebbenöc/ 3onbtjp/ onbec fabeuc ban 't 3elbe/ 5ön 
^loep/ met ttoèe en ttointig toel getoapenbe mannen/ nalanb/ omtoa^ 
tec teftaalen. ^C3e toilbe Indiaanen aanflcanb becDojgen geleegen fjcb* 
benbe/ gaaben be^loep geen töb om te lanben/ ma.ic ljun3elbertrjaliS 
obec ftopin'ttoat'c öegecbenbe/ felampten be fïoepaan/ enbjagtenbc^ 
5elbe / in fprjt ban 't gebuucig fcfjieten / 't toelh ban 't fcfjip op ftaac gebaait 
toiecb/ metbe ttoceenttointigman amSlanö/ altoaac3e*tbDift boob-- 
fïoegen / neemenbe baac na pbcc 3ün man op be cug / en bjoegen 51; tocg ,- 
bitgcbaan3i)nbe lu'ecben5ctoccbccom/ 3toommen na'tfcljip/ en meen- 
benbefiabelö aanttiibiien t« fnijöcn/ opijaop bar ïjet fcfjip baar boo^ aan 
flcanb5oiihomcnb?ijben/ cn3pbanbiegeencnbieaaiiboo?btoarcn/ ban 
öe3clbe ^^\m mogtcn geeben. f^aac 't goeb geluh toilbc bat 3e ti)b {jabben 
Dm be 3cplcn ftlaar te maften / en berbecban ffranb af te raalien. 

(©pbenttoeebe toaccn toPDee5tg met oniei ^cl)tp te calefatecen/ en op 
ben agfie htoam be!2öachb'artCnpitetnRore toebec te cug/ met tijbingc 
tiat30b2a3einbemonb ban bei^ibiec laAche g'anfterb toacen/ öabben 
3eeenhlenneCanoenu'tfeöEngeifchena lanb gc3onbcn/ be5e toacen ban 
onöge5eircbap/ en ïjaac natie in b?eeben metbe Spanjaards bie met Daac 
ober een ötoamen / bat 3e be bolgenbe mojgen met ^oune opgang een 
fcöoot3oubeboen / tot teehen bat3c 3oubcn aan boo2b üoomcn om met Ijaac 
teljanbelen,- bat3einbenagtbcctigman aan lanb habbcnge3onbcn/ om 
cenigcbec Spanjaards bie af en aan 5CiUbegaan/ t'obciballcnengebangcn 
tcneemcn-, maac bat be Spanjaards, beflcihbieboo^Dïii^rGcfpnüiicntoajss 
ÖCtoaargetoo?ben3ijnbe/ be gefjecle nagt gebiecb / en baac boo^O^^t gans 
fcöeïanb in allacm gebjagt öabbcnj bat be bolgenbe mo?aen onsi bolii 
cett fcOoot ftabben gebaan/ en Engcifche Plaggen opae5^t ' bog 5onbei: 
biiigt/ toantbatbg Spanjaards na alle fcöijn geen geneegeiuijepb öabben 

1 11. Deel. ^ tot 



lo Hiftorie der Americaanfche 

tot50tirinfoéoocticrcn titc5cbcmerfetcn öattpp met Daar toilDc bcröantic^ 
\m/ 3obaton.öbolh bcmcrftcnöc batljanrboo^ncmicnmi.eluhttDaies/ [jct 
anhcc opoctDonDcn en toctiei: na onö toeoe5epltJ iiiaren. 

iDiinnecr top ten laafle ban geUoelcn toaren / tiatter geen fioop toajj tiat 
bePatache Diebca hoonicn^oubc/ ïncldcntop aanl)oo2ö lianon6e§cl)ip 
ferijgöraaD/ om t'obcrlcoocn of men niet iet^anöcrö in'ttocrh honfiel» 
ïcni maac nalicmaal5e mctCapttepn Laurcns de Graaf (Die ttoceöcröc 
panen ban 't ^fl)ip öe Ncptunus toehtoam j nkt feonbcn obereenhoomcn / 
troo j bicn ï)p ben baaö ober ons begon te fpeelen / 30 toaren 'er feeben en tag^ 
tcntig bie 3ijn ^cbip berltcten/ en 3ig aan boozb ban be^jyo ücgaben/ 
fnbetoelhe top ban St. Domingo gehoomen toaren/ en opbenbcrtienben 
ban l)em affcljepben. ^p ligie het anher en ging toeber bertoaarbö t'3cpl ; 
Capitepn Michacl en Capitepn Rofe toonben mebe Ijet anher op en 3eplben 
naCarihagcna, entopbicnicttoifien toattotQtopncemcntoilben, bolg* 
bcnbc3elaatten. 

<Dp ben bi)f en ttointigflen ftabben top een ftacbe floober upt ben oofTcn / 
bie onö boojlip ccnHibKr b?cef bp bc Spanjaards Rio Grande genaamb/ 
altoaar top mecnbe toater ingenootiien te liebüen / 't toelft ban be monb bcc 
ïïibier tot ^2ic of bicrmiil in^ee 3oet blijft/ ïioetopnig bat bet ooh ree- 
Ocnb/ mitö bat men banboben af fcliept- <!De 3elbbc bag omircnb ten 
b^ie uuren in b'agtermibbag ^agcn top Ma Donna de ia Poupia , 't toelli 
aan be bafle ftuft Itgt / en be 3e(lienbe anhcrbe topboo? b'o^planbcn St. Pcr- 
nard , ban toaar toP in ben abonb alleen met Xi^U Pirogues bertrohftcn / om 
op be Ijoogte ban Canhagena te geraaben ' cntc3ien of top geen pjobifie 
honbcn binben 'ttoelli5c gcbuurig na bic plaat5 bjengcn/ cnon.éboo^' 
neemen bab 00b bet gctoenfcbte gebolg. 

3Bp beerben op ben agtienbe te rug met feeben Pirogues gelaaben met 
IVlaü, bic top p^i)0 gemaaht babbcn: top berflonben boo? be Spanjaards 
bie toe in be5elbc bonben/ battcr ttoecGaiiiocncn booj Canhagena lagen/ 
en bat bc Spaanfche Fiota tot Porto Beio lag/ ban toaar itoee^flicepcii' 
Bet eenc bocrenöc ttointig en bet anber bicrenttoinngitiibben/ (lonben 
metbenccrftc uPt tcloopen ; maar top oo^beelben bet nut bienitig om baac 
op te paffen / nabemaal 3c onjei bc nette ti)b niet toijien te mclbcn / toannccc 
3c (ionben te bertrehben. 

<0p ben ttoeecnttointigflc/ beö mibbagö gingen toP onber 3epl / m 
tcegcnÉf ben abonb ontbchten top Point Picaron, en b*a?Planbcn de Pai- 
mas, besfnagtjSomtrenb ten ttoee uuren geraahien toi^erbocjüp/ bebol- 
oenbemojgen bonben top onö ban beCapiteinen Michaci enRofc gcfena- 
ceerb / toaar op toP een beflupt namen om het bafle üanb te boo2hrun(Ten 
tencpnbeominbeZuyd Zee te geraahen: ten bien epnbe 3eplbèn top na 
i3C Bnp ban Lisie d'or of Gouden <CpIanb / 't toclb b?02 b'Indiaancn bail 

Sambesbiccn3eb2ienben 3ijn/ bctotoonb tooib/ om ban baar te bcrnec^ 
men toat gcboIg b'anbze V r vbuy ters (tu 50 ono ge^cgt toasf / ^cniflc niaans 
^cntcboo(^nbe(toaaa.ci gegaan toac(n) geljabljdObcn. 

JDmi 



B o E C A N I E R S. ii 

a^an ben öjtc en ttohutotlc 'iSnmt^ tot öcn Wt en ttofntfoftc fjiclbcn 
h3P t ö?agcnïïc / bc\32ec(t3unöe omonö m bc<jBuIpO Dan Arian tcDcgfc^ 
\)m/ öicmo?ocn mctljct al^nü^'e&cn öanöeöag ücgabm top on.öbigtcc 
onöec 't Hanö / om te toceten toaac top toaren. €«fTcï)en tic^c <6olf en 
Caöo Matamc oebeucben een 5cec aanmccftcliih boo:ual/ topOaöben in 
ecnbccPirogues toaai' ban {ikt boobcn oefpjooftcn lè / eenEolöaat (be^ 
yoorcnöe tot De Spaanfchc Gaiiioenen) gcbangen bclioomcn» iDesc man 
namiiPttoanboop ombatOP5ig gebangcn 5ag/ Ijoctoeltjp beleeft genoeg 
gebanbclb toierb / eenbeflupt gclijlï alö iipt Ijet gebolg bleefi/ om3tg3elb 
in 3ee te flo?ten en te becb^inhen / ten be3en epnbe beg.if bp 3ig toel böf of 
f£0i:eP3enop'tbeb/ 5onbec be magt te Ocbben ban 3ijn boo?neemen in 't 
toerfue {tellen/ en bat na alle fcbjjn upt een bepmelöbe tegenjïanö tikl]^ 
in3tg3elübcbonb: maac epnbelijfi bolb^agt bp'tebentoel/ 'ttoelhinmp 




contrarie liet geen in bicrgclijlic gclcgcntbeöcn gcmcenlijft gcbenrb/ bet 
iicbaam 'ttoelh met groote fttagt in'töïater geftojttoaji/ een lange tljb 
opbeilngneuenö Oet-êclnp bleef bjijbcn/ boetoel Op na on3e geöagten 
alleögcbaan bab batbp bonbe om3ig te betbjinfeen; maar toanneer top 
epnbelp upt meeöelepben om ïjem in 't leeben te bebouöen / een touto upt^ 
tóierpen om Hem baac aan bafl te bouben / 30 toepgerbe bP bit niet al^ 
leen / maac beecben 5tg met getoelb op 5ijn aange3igt / en ging 30 te 
gronb» 

(©pbenbiifcnttointigtle besSmojge^iS tenelfimren fttoamen top boo? 
rifle d'ot of Gouden Ey land t'arribeeren / en 't anher in De gronb te toer* 
pen. 3©p loftenter3elber tijD een fliife oBefcïuit omb'lndiaancn banon3e 
fiomfl henniffe te geetoen- ©crbolgcnö begaben top onj$ aan Sanb om te 
3icn toat 0002 een ©lag bettoaö Die top ban beer gc3ien baDDen / altoaac 
ton D?ie mannen bonöcn üeboorenDe onDer 't ge3elfcbap ban De Capitepncn 
Grognier en Lefcurier , De3e 3epDen oniS Dat 3e baar gcblceben toaren / om 
bat 5e met b'anD^e Vrybuytcrs Die onDer'tgelcpDe ban De boo25epbe ttoec 
Canitepnen na be Zuyd Zee gegaan toaren/ niet mecDe liaDDen toillen 
gaan / en Dat 3c Dc3e I31ag 50 D?a 3e onef ge5ien baDDen / baDDen opgctloo- 
Ken / tot teehen Dat top bp baar hoomen 3ouDen. 

;©en feö en ttointiofle htoamen eenige indiaanen met b?icben aanonö 
boo?b / toelbe g'abjeJTeerb toaren aan D'eerfle VrybuytersDie opDe3e plaatjS 
50uDen ten anher hoomen / en ban inboub Dat 3e ten getaale uan bonDerb 
en t'3eebcntig na De gc3CPbe^ee bertrohhen toaren/ en hoHjö te booren 
nogbonDerDenbijfticnEngcifchei bcbalUenbit gaaben3conö eenige on- 
bcrcigtmge boetopon^teegenö D'Jndiaancn , Doo2 toclher.öllanöentop 
moeflen trehhen baDDen te Dzaagen. ï^iec boo? toierDen top ten bollen in 
\}tt boojneemcn Dat top baDDen om be3e togt t'onDerneemen bebeftigD: 
tuboKb)eltopiTiaac(«bengntagtentigman flerh toaren/ somaahtentop 



iz Hiflorie der Americaanfche 

onef f cbcntod Of cccö om te bcrtveliften. (Onticrtufcfjcn htoariKn \t £mU 
gcanöje Indiaanen aan boojö/ tioo? Uödlic top onöerrigt tolecDcn/ öat 
Capitcin Grognier , en Capltetn Lefcuricr noo in ï)nac Slanöen tn nog 
niet na öc Eupti ^ec gcoaan toaren / bit öeeb oniS aan \\aaï fcljjijben / en 
lieten Oaai* toeeten öat top ftonïicn Op öaac te ftoomen / scnöenöe tie5e t)?ief 
met een tic5ec Indiaanen na ftaac toe. 

<Op tJen feeben en ttointtofle omtrent» te mibtjag jaagen top beCapi- 
tefncn Michaci en Rofe in De3elbtjc il|aUen hoomen. <Dit beeö onö aan- 
(lonbiö aan ücojb gaan om te becneemen tot toat epnbe ölec ten anlier btoa^ 
men. Ee5eplJcnon3S bat 3e op eenSpaanfch^cljip/ gcnaambd'Onvcr- 
tzaagde, homcnbebanSt. Jago jagt öabben gemaaftt ; maar *t3elbe niet 
f)i bbinöe feonnen inliaalen/ toaaren 3c in be5c l^aUcn ale be naajlt 3ijnbe / 
gclioomen om toater i\\ te neemen. Wp bertoonben \]iw be lijicben bie 
topont\3nnoenï).'bDen/ betoelfte in beele ban liun een begeerte tojcgt om 
onö getal te ftelpcn bermeecbcren / tot 30 be^re bat ïjonöerö en agticn man 
fiet^cinp ban Capitein Michaci berlieten/ en al'tl^olh vun Capitein 
Rt)rc 3(jnbe bterenffeltigman/ tik ftaar^cDip nabat3eb'epgenaar.öbe 
toaarbebetaalbftnbben/ berD?anben; top b^ialben boe niet lang/ maar 
op ben negen en ttointigfïe on3ee$cljeepeh berlaatenbe/ begabentoe onjS 
aan lanb / altoaar top ten getale ban lionbcrb negen en t'fciïig man Cam= 
tjeerben,- entoaff)eti§cDip aangu'g liet toelti aan on.ö in'tl)p3onbcrtoe; 
oeljoo^ben/ *t3clbe lieten top in iianöen ban Capitein Michaci inplaat^ 
ban Dct te becb^anben. 



II. H O O F T S T U K. 

De Vrybuyters gaan over Land na de Zuyd Zee. 

lütts^ZT ^^^ ^onbag ben eerfte ban^Ientcmaanb bejögarrssi 1^85. na bat 
over land f Ë\3ip onö in be Oöfcbecminge brjg tHlberlioogfle üeboolen Dabben/ 
na de Zuyd V^ begabentopott^ onber'tgelcpbc ban beCapJteincn Rofe, Picard, 
* en Dcsmarais , met ttoee Indiaanfchc ^ib5en/ en nog omttenb beertig 
manbanbie5^atie/ bctoe?hetop mcebe namen om be üagagie te ïjelpen 
ii?aagcn / optoeg. 31Dpbo?bctbe biebag nictOooben be b?ie mijlen / en 
ieegerbe onö aan be bant ban eenöibiec/ na bat top bo? ecnilanbfcliap 
gctrohhenöabben/ 'ttoelftonocantlonbö eenfcl;?iliÏHUjtj gc3!gt bertoon^ 
be/ en 3cec mocpelijh beroonben te 3iin om boo? te trehluMi 30boo?be 
fiooge©ergcn aljs onboo?b2inoefijlie25ofc()en baar't5clbe bol banijö: en 
be moepelijnftcpb ban on3c repiS becmecrberbc gcflaabig bco2 be grootc 
reegen iik t}ië anbK baagö biel. <0\n niet te fp?ecfien btit m öct neber^ 
baaien ban be 25eroen / betoelfiebon een ongemeene ftoogte 3ijn / top nog 
toojbc3toaavt^banon3e2timmmutie/ 3©apencn/ cnanb2epfr^(0erceb' 

fcDaP' 



BOECANIERS. 13 

ftÖflPP^n bic top mctie ti?ocecn/ 5céc ocö?»ht toicrtrcn: na bat top ban 
't gebcrote af htoamen ocicahte top in ccn blabtc / tik Ijoetocl 'er occn toeg 
noöboctftappenintctJinöentoasJ/ cbentod onjs scecflemafthelijUfcDccn/ 
maat toe toacen oenooti5aa{« in öc fpatie ban onurcnti ttocc mijlen / \x\ztt 
nljS toiecenbccctigmaal ccn en tit'5elbtic ^tbicr titoac0 öoo? te trebfien/ 
tietoeUtc (tjoo? Dien 5c tufcijcn sccc fïibbsnoc ïlotscn boojlicp) onsfoïoos' 
te mocpten becoojsaaüte om obec te gecaahen / 3Ünï)e ocöuung in ge- 
baar ban ballen. 

<öp Den bicrDc htoamen top aan een Indiaanfche Carbet, 'ttoelft een 
3eeh2e rupmt bciblii^plaatö i'ö' omtrentj gcDoutoii alji een jêcïjnur/ (n 
betoiUie Dat 55olö netooon 5ün Op maJianbjs te ïioomen ; l^ter Dlceben to^i 
be bclgcntje bag flïi leggen/ om upt^iaagen te gaan/ bniDcnbe liier een 
groot getal TDieren en aile30o?tcn ban ^i^ool^n: onberanb?en3aaQ!entopj^j3^j 

een 300at ban een iDier 't toeiö b*Indiaaneii Manipourljcs en top Klaver rijes. " 

noemen/ naöemaa! alö3cgaan/ pöcc ban finac boeten bc gebaantc ban 
bil blcib in be gronb inb?nöticn. 55it <©ier igi 30 groot al^ een ïilpne 00 / 
maar 't ljeefc5uU^ lang liair niït opbe bupb / 't Beeft hojtc boeten / 't ïjoofö 
ijSöatbaneen€3elgelijh/ allecnigbatbeneu0 to3tfi)it3erifii/ 'tontftoub 
5ig 30 toel op be gronb ber 0iüieren al0 op bjoog lanb. ^e fieüben fiicc 
meebe een 30021 ban toilbeEtoijnen/ WWk iic nabel op 'er rug ticüüen. Navei 
ï^ier5nnmebe een5002t bankieren bie3e AgomiiisenOviaiiisnoemen/ verkens. 
toelhcüepöe30b'ecnal.efanb?e/ na bat 30021 ban fcfiepselengelyhen toelhe 
top in ©?an6repti / Indiaanfche Verkentjes noemcn/ maar3önüeelgroo> 
ter. <0>'2tapen ban bit Slanbfcïjap 3ijn bpna 30 groot al0 c^cftaapen/ 
Jcebeninbe3QilbernifTen/ enfeoomen 5elben ban ^e boomcn/ altoaar3e Aapcr: 
altoos» J)aarboeb3el op toceten te binben/ 3e 3ijn 30 (jacbbogttg en taap/ 
tat al too?ben 5e met een ^napDaan boo? be feop / of üepbe be fcOoubeten 
gefcDooten/ 5e cbcntoel niet op be gronb 3ullen ballen/ en beetttjbö ijoc 
jeer men 3ün beft boet/ 3ün3e ebentoel 30 flim/ bat 3e in 't ballen baar 
flaarienb;e5eerlang^i)n/ om be tali ban een boom toeeten te flingecen/ 
cnbe5elbe baar aan befterbenbe' 30 bigben 3e 3obnngen totbat^eberrot? 
ten/ en*t 1$ onmoogelüïï om 'er bp te hoomen/ nabemaal3e in 't alge* 
meen bc ijoogfte 25oomen tot Daar toeblugt en berblüf plaats nee? 
men. 

g&öan 5onber mp'ecalgf nog ober te bertoonberen/ niet in gebagten 
bjcngcn/ 't geen ih eenss een be3cr bieten hcz^/ betoelfte/ na bat iftmet 
mijn ^napliaan ettelijfte fcijootcn op fiem gebaan / en baar boo? reebief een 
fluh ban 3i)n biiph toeggenoomcn ijab/ tot 50 berre barter be bermen 
uptbtoamen/ 5ig3clbeebeutoelmct een ban 5ijn pooten (of banben ) aan 
betah ban een boom bnjtlnelb/ tertoijl lm met b'anbjc/ 3ijn f|ngetoan? 
ben in bata^becUeban^nnbiiplibiagt ' 'ttoelft nog beci toaief. <0oft toajS 
•ereenanöcrbetocllieiftmet eenèi'pacftoogcl btoerö ober he neuöfcOoot/ 
öc3e m booz'ibloeb tjc^tupt be toonbe fetoam geülinb 3icnbe / b.ï^'50bcel 
(ïiml)epb bat lip eenigc blaabcn ban beboom nam baar JjpopHonb/ en 
wetbc3clbc't bloeb telften^ aftoifcljtc» Wt 



14 Hiftoriedcr Americaanfche • 

3©c bonticn ötcc mccbc Harats , 'ttnilh ccn 5oo?t Dan 30ogdcn i^aM* 
tccnö cenö 30 gcoot al.ö on5c ^apconijcn / tie 3c 3ea gcipcn / en occUm 
bpna't3clbtieoelupt : ttuiai' tiaarBi'cöcccn 3ijnoncpnöiö tojcr/ laant 
ijaacUjichen/ cnftaatt öic 3ccrlanö i$/ 3un Uan 3ui{i ccn Iccbcnöioe en 
bloeijcnöe colcuc / bat men ec b'ooaen niet op lian beften 3ontJei- öat 3e 
oecos. fcliceitieren. «öoh bonben top Ijter Boooelen ocnaaniö üccos , fcte relJC:: 
lijfitoelgelö&cn naon5eiaalhoenni/ maar met bat onberfcDepïj öat tie3e 
een hlpne ©eeDerbofcU op Ijaac ï|oof Den licbbcn / bi;na o^ li)lH'nbe een 
l|anecam/ en een ocdcronbie rQnt3om !)nar Dcgnij 3e beifcliillen ban 
ben anb2e in coleiir ; be ï^ecren ban be Igaan na 't locb / en Die ban bc lienn 

Veldhoen- j^g '( ^'a)ciït 3tot)menbe. <I^e ©clblioenber0 3ijn orootcr al0cn3e Euro- 
"'• pcaaniche, enljaor blcefcl) 10 totttcL- maat 30 gofb met banfmaah/ en 

piv»yzan- 3ijnoolianbcr8 0cifchi-nb ai0 bon3e. JBat aangaat be$)liapfanten be; 

**°' 3elbe3!JnbtP"ber alsj bic ban Eunipc , ennergine na 30 aangenaam ban 
fmaafe/ maac3ünanbei0 bpna ebcneen^ ban gebaante. 23el)alben hc=> 
3C/ 3on 'er m bit Hanbfctiap een groote metninte anbere©oogelen/ met 
toelher0naamtntop onnoobig oo?beclen btt^curnaal te bullen/ enboo? 
bienb'<ï?planben ban America bol ban bL3clbe3ijn/ 5010'cralreebe mbc 
l)efcD?iibinge ban hk lanben genoeg gctoag ban gemaaht ' bies oojbeelc 
top genoeg gcbaan te beüben/ ^at top be 5ulhebie tnbe3e<Z:pUinben met 

n d ff gf^o"öen too?ben/ of ban «n anb?e 3oo?i 3nn / homen op te noemen: 
"^ ' ^"' bcg bit 5uHen top 'er nog bp boen / bat ï^aagbifTen ban berfctiepbe 3oo?t 
J)ier m gioote meenigte gebonben too?ben / Ijaiir IDIeefcli lo gocb om t'ceten/ 
en Iiaar Orpercn bie 30 groot alöiDiipbe€peren 3ijn/ Ijeüben ccn nptnec^ 
mciibefmaah. ^e3e^acïuflrchten onö tot groote bcrtrocfln ge en ont^ 
3et toeegcniö be l)onger tik top nptgeflaan liabbcn m be3e on5c 0cpj5 ; maac 
hit reehen tb niet in bergelijhmge ban b'elenben/ bie top meen groot ge? 
tal anb?e geballen nog (lonbin te Icpbcn. 

<Êpnbelüh naeen3eermoeijeli)fic en ongemaWi)!ie togt ban fe0 bagen/ 
3db0 boben alleiei bat 30U bonnen bebagt tooibcn/ htoamcn top aan bc 
Ölbier bie boojbeSpaojaards en Indianen BocadciChica gcnaambtoo?b/ 
en bie 313 3elb m be Eupb Eee omlaft. 

>©pben feebenbe b^agten on.ö b'Indiaancn ban tjk plnat0 bp eentgc 
25oomcn/ biebebtoaamtoaren om 'er boo? onö Canocs af te niaaben/ 
en bnarmeebe af te baaren/ om in beZuydZcc te (joomeni top bleien 
nanftonbjï met on3e pfre toerfuiipgcn en gerecbfc liappen / bie top meebc 
gebjagt Oabben / aan ttoerft/ nabattopmetbeCapiteinen be3erhidiaa- 
ncn ober een gehoomen toaren / om on0 onbertufclicn te boo?3ien met 3Lc^ 
bengmibbelen/ beftaanbc m Maü, Potatos Bananos, enMaguicn too?* 
telen / tot bat top met onö tocrfi gcbaan 3oiibe l)cbben / op boo?toaarbcn 
bat top 3e toebcrom baar boo?/ 3lal»en/ jï^cfTcn/ <6aa;n SSaalben/ 
^pelben/ <^cl)aaren/ ï^afimefTcn/ 23ijlen/ i^ammen/ en biergelpe 
3©aaren ban topnig belang/ en bic 3e 3cer boog agtcn/ 3ouöe geeben. 
^flioonbc3ca3ilbe cbentoelnietontoeetenbc 3ön ban Jjct boojbccl bat 5c 
onber ijaar idb.ö uB bc3c bmgen bonnen trebben. ^ct 



BOECANIERS. i^ 

^cttoaö boo? ccn groot ocöcdtc met öe5cDoöbci:pcn battop'tïceben 
itiocjlcn Ijoutocn / en met laai ocöuurcnöc on3c pafTaoic öoo: ftaac 3lanö/ 
ccnoocöc corrcfponticntie te ontjcrfioutjen ; niaai-'toecnbcoclleltcntsjöcc 
5aalicn nog lioo2öccHgcc Uoo? ono maahtcn/ tDaöljctgcl30dcbat3e tiU& 
tijÖÉj liaöDcn / Ujcgcn0 öc htoaöc Ijanöel tiic5c ban be ïjanbcn bcc Span- 
jaards ontbangcn fiabben / tcgcnö bc bjclftc 5e 50 ingcnoomcn toaaren / 
öflt3e on5c l)"lp bcr3ogten om 'cc op bc3crbc te iDjeclKn. €u Ijab öet 
Jjieiomnictgetoeeft/ Detsouboo? onö een3ccc3tDare inbien niet t'eene- 
maal onmoogclnhc 3aah gctoecft 3ijn / om tegemef ftaac toil booj liaac 
%ani3 neen te treftUen/ niet alleen npt ïjoofDe ban tiaac getal/ 't toeift 
onttDijfeibaar liaar beel flerftci: iatti 3iju aio top maai- ooh upt (jooföe 
ban be mecnigte bet HBiIbernifTen / en mocpelijlic paffdgien baar Haac 
Htanbfchappcn meebe beicmmcrb 3ün / en baar top onmoogcdjh booj 
fjabbcn honnen ftoomcn / inbien top niet cenige upt be ftaare tot on3e (öib- 
3en gcliab habben. iBaar booben bit alleö oojbcelben top om 3elbe on^ 
öerbitBolh 30beplignict/ bat top niet gebimrig opon3efioebe3oiibe3ijn/ 
nabemaal top tocl ber3ecftcrb toaaren bat bet een 3002t ban bolh iö / altyö 
tenbicnfle bergcenec bicbaar'tmcefl gecbtt; en bat fchoon 3e 't eene oo- 
genblib on3e oocbcb2ienben fcbijnen te 5ijn / 3cbctanbecoogenbli{}toebci: 
b2ienben ber Spanjaards (bic baar nabec naOuuren 3ijn) &:nnen too?^ 
ben, ï^aac bcrrabcrfcbe ï^anbclingcn 3ijn aan centge Vrybuyters, ïiU 
(iltebcelbetroiitocn op l)aar geflelb Ijabben / booblijbgctoecft/ toanncec 
3e in een hlpn getal boo? baar lanb trohhcn / gaf bit Dolb baar ban hen; 
ïiijTc aan bc Spanjaards, en Op bat3c een nette rceftcnfcbap ban bun getal 
mogten gccbcn/ namen 5e baar in een 3ceb2e engte toaar/ en op pbec 
jèan bic boo2lJp troft / beeben3e een Mau i^oo2n in een Caia'bas , 
toanncec 5c ^z Caiabas aan bc ©panb b?agtcn/ bic baar mcfucejS baac. 
na ftonben neemen. 

;3f^aac iö geen teeben ban *0obs"bicn(t of bc bennifTc ban <0ob onbec 
baac te binben > 3eboubenbetbaarboo2 bat5cgcmeenfcbap metbe^up^ 
bel beljben/ altooö/ toanncec 3e ietö toceten toillen / 30 bjengen3c bg 
nagt inbeBofcbenbeuc om met b:m te caabplcegcnj en bit i.ö 3celiec/ 
bat 3e 5omtijbö onö ccnigc bingen boo23cgt liebDen / bic naberbanb met 
al 3ün omftanbigbeben / gelijh 5e onö boo?3cgt toaren / toaar üebonbctr 
3Ün. Ec Icpben een om3toerbenb Iceben / en boubcn baac Derblijf op 
geen 5eeh2e plaat3en. ^n 't gemeen cigten 5c baac \fbüpa$ of jutten 
aan be bant ber nibicrcn op ; altoaac 5e berbUjbcn tot bat 3e b'onberftanö 
bic 3c baar omtrenb bmben bertecrb beüüen i en aljesbitgebaan i^' gaan 
3e en boen bet 3clbbc omtrenb een anb2e ttibier/ en op be^etoit3eb2cn; 
gen 3c baar clenbig lecbcn boo2. ^c gaan naabt / iiptgenoomen bat 3e 
ccn gcbccltc ban baar bcpmeUihe Uebenjiict een dub oBoiib of Eilbcc/ 
bat alö een önarobomper gcmaabt iö ftoomen te bebben / en inbien ih 
fionbcnbcn bat 3e oonb 3nlh een bmg a^Mcn babbcn/ 3a3ou i6 baftelijft 
öcloobcnbat3^ «nmobel baav'naoijnoomcn b^bbi^it. 

3©anif: 



i6 Hiflorie der Americaanfche 

a©annccc 5e ^aftcrccccn of ccnioc ï^lcgtioc ©pccnftomft öcbDcn / 
öoen3c een Catocne üo\\ aan/ boclhc upt ccn (tuft gcmanfttiss, cn'tiief 
ccn ocmccn ocD?upfi onbec Ijun/ Dat 5c op ccn oroor3c tDi)5e/ itn (tuft 
<ï3ouö ban een lanlilucrpiöc oeöaante aanftaaci^cii.ö/ öie boo?boo?ö lö / 
DcüDcn Danocn / en Ijiec mceöe ücöunhcn 3c tjaac 5clbei 50 fraap re 5ijn alst 
pmanö tcc 3©crelö. 3©nt tie ©20uVDcn aangaat/ ötc bcöchucn fiaac ban 
öc miööel ncöcctoaarbiEJ met een Catocne WeeD / 't toein 3c 5^^'^$ maaften / 
en op öat 3e te fraaijcr moooen fcljijnen / 30 coleucen 3c fjaar aanac* 
3(0t met Rücou , 't toelft een ftlpn o«in i^ / en een t)?upn rooöe co* 
leuc bectot. 

<©p tjen ti2ie en ttointfails / toanncec bjp Oet Oontoen on3ec Canoes 
O'epnöioö liaööen / toiecb onsf booj een Ind.aan tiie ban ftet oelcPöc öec 
jonöectï en bijftien Engeifche na De Zuyd Zee , (daac top öiec booben ban 
oefp?ooftenI:jcbben)terugochoomcntoa]S/ betijtrina gcb:agt/ öat3con> 
bei'DetbcbelbanTownsicy baacCapitein/ ttoec^cljccpcn/ banLima 
feomcnbc^ en met monöhofï oclaaöcn / genoomcn baböcn. l^p biciqt 
eenilDan met bem banCapitein Grogmcr's ©olft/ bte tectoijl 3onmaft^ 
iKïfi m bc 5clbDeï!ibfec baai* top b'on3eocüoiitDïJT)abbcn/ bcc3io toaren 
öctoeefl om fjaac Canoes te boutocn/ boo? 't blagen In be^ojfcDen toajs 
bcrioorcH gecaaftt. 

>0p ben agt en ttointtgllc/ ftrecgen top boojeen l ndi aan fch kapitein/ 
tiic Capitein Grognicr en €apitetn L'Efcuricr na hc Zuyd Zee gclepb 
[jab/ een Jöjicf boo? tiz boo?nocmbc Capiteincn aan onö gcfcbjecben/ 
toaacin 3e onö lieten toeeten/ bat 3e aan bc KoninkscCpianbcn na oniJ 
5onbentoagteh/ en ber5ogtenon.ö/ geen töö te bcdic3en / omtehomen/ 
en onabeel in'tneemcn bcc©Ioot banPcru (bic 5e bcrtoagtenbc toacen) 
te ïjcbben : maac toat moeptcntopaantoenöc/ 30 honbcn top bDort laaft 
banEentemaanb on3e Canoes niet gcbaan ftcygen/ toanncec top be3el' 
be in iic itibiec biagten. 

<0p ben eerfte ban (ÖMfifmaanb bertcoftftcntocmct bcerticn Canoes, 
pbcc ban ttointig riemen / en gelepb boo? ttointig Indiaancn , tic tc^c 
gclcocntbcpïi toaarnamen/ om bed aan bc bupttcbcbbcn/ bic 5c geloof 
be3ob2atopinbeZuydZ8c geftoomret toacen/ bat top op beSpanjaards 
fïonben te btöt^nlen. 

<Dpbenbiccbe bigben top ftill leggen/ om onöüJoUi bat agtccgcblee- 

bentoa.Éf/ in te toagten/ en on3e Canoes W boo2 bc i^ot3cn en ^anb-- 

plaaten bic top in bei^ibiec ontmoctcbc/ 3cec bcfcöabigb toacen/ te re- 

parcecen. 't ^a niet te gelooben toat mocpten toe Ih'^^iim om 3e in 't 

gcoote toatcc (altf ift bet noemen mag) te brengen/ toanttoo fttoamctt 

plaat3en t'ontmoctcn/ baac3e b:oog biccbcn (ïeclien ' 30 bat ton 3c ecnis 

0:cmaten moeflcn öiagcn. ^e3c bag fticcf ccn ban onö jDolft aan be Hoo^ 

beïoop/ bit ^cccohbcconcfbegfu in 3to."'niT te gaan/ upt oo:3"ïaft ban 

onö lang ballen ' Ijct D^^cbe boeö3el bat topnuttigben/ en oï\^ gcflaabig 

tobben in 't toatcc, ^ 

«Op 



BOECANIERS. 17 

(©p bm bijfbc gingen toptoceöccboojt/ gn tcegcnöbcnabonb bontre« 
top öc ïlibicc öiepec/ maac 30 bol baiï/ en üclemmccö met 23oomcn/ 
toelftedooidelDloetJ öertoaaröö gebjcebentDaten/ Daton5e Canoes pbec 
oogenblifi m gebaat ban bccgaan biaccn; enöcse Dagfliecben ttoee ban 
onö BolU. 

<©p ben fcööe gecaalnen toe in 't gcoote ïDntec / altoaac be ^ibiec 
topbcc en biepec i^/ en bie bag biceben top aan bc ban& leggen/ om 
on5e ^ahften / tiiz boo? te ileegcn / toeUie be bag te booren geballen 
toaö/ boojnat getoo?ben toacen/ te beoogen i een anbec ban on^ 3ÖoUi 
fttecf be3e bag. 

©an besen bag af tot ben elfbe toe/ beeben top al toat toeftonben om 
aan be monb bec ^tlibiec te gci-aaften/ altoaac top (boo^ een indiaan tii^ 
met een hlpn ©aactupg geftoomen toaö om onö t'ontmoetcn) onbercigt 
toiCCben bat b'Engclfchc en Franfche Vrybuyters in een ftlpne"Bap/ hU 
aan be monb bec ilibicc lag / ecnig i^oo2n ann lanö fjnbbcn boen ö?cngcn / 
om on0 te bcrbcrfclicn alötop bcctotiacöö htoamcni toant3eljabbcn ligt 
bptiaaccpgcn3clb0/ (bie 30 groot gcb^li ann monbhofl gelecbcnOnbben) 
ftonncnbcnüenOoe't met onjs gcflelb toa^/ enmbecbaab/ topljabbcn 3a 
topnig bat toe beman pbecop ecnDanbbol caiitoeMaii 'jSbaag^gecam^» 
3oeneccb toacen. 

^c 3clfbc bag ontfingen top/ boo? eenige anbje Indiaanen , bie onse 
4Bib3cn hennifTe gaben om bet te 3cggcn/ tijbinge/ bat onurenb <!^iip- 
3cnb Spanjaards ban on3e öomfl onöcrrigt 3i)nbe/ te lanb be Ribicc op 
fttoamen / met boo?neemcn om on.ö in een l^,mbcclaagc te üetcappcn : 
l^ieropbcOootcntoe niet boon te baren/ aliS inbenagt en5jnbcr geriigt omkomcB 
te maften/ op bat toe 3e 30 mogtcn mijbcn/ en bit biel na on3C5cbagten deHi.der. 
upt. USaac top bielcn in een anö?e bctïommcring; en bat toaiS bat top i-^g'. der 
b?eembelingen in bit getoed 3[jnbe/ en niet meec aljS on3e45ib3en toee- spanjaards. 
tenbe/ boe flcrh be©loeb in bc5eilibiec ging/ boo? tic 3elbe oberballen 
toierben/ en niet alleen met on3eCanoes,3eer bec terug.bjceben/ maac 
een ban on3e Canoes toicrb bob: een groote 25oom bic ni be nibier ge^ 
ballen toajei/ en boo? be ge3tointl)epb ban be ftroom boo?tgeb?eeben/ 
in be gronb getioo?b/ maac geen ban al 't boUt bcrbjonfti allcenig toa^ 
ren be 3©apencn en l'timnnitie bcrlooceni 't toelft cbentoelinon.»jniet 
anbecjJ al0 cenig becbjict bon baarcn/ 3ienbe oniEJBolft onttoaapenb in 
een lanb / baar top geen boetllap honben t3oo?i3cttcn 5onbcc gdccocntbcpb 
te iiebOen om bc^elbe te g bninhcn ;©tiaac om onö bi:3e ong<?ru|tlicib te 
beneemen/ fjeliebbc öct «0ob ecnigc ban onö©olh toeg te nccmcn / bic 
l^aac toapenen aan W gccnen totifte Daac epgcne berlooren babben/ 
obeclieten. 

a©anneectoe nu uut bc5e perii&elen bcrloft toacen / gaben on3e <6ib3cn 

On0 be raab om 3agte0 te COeijcn / Upt Ö?ee5e ban b002 b'I nd iaan fche Span- 
jaards Cbtcon3cbpanbcn toacen/ en eenige mijlen aanbc3e3ijbc bc mono 
banbeöibiec/ in een plaats gcnaamb Leftocada iepben/ en op onö te 
III. Deel. C V^^^^ 



i8 Hiftorie der Americaanfche 

pafTcn m t'obctballen) odjoojti te toojöcn. a©P bolotjc Raac raab/ en 
öoctdp omticnö tcoen 0UeL-öcgc3CPöe plaatö o^hooincn lüaicn/ altoaac 
öeilitiiec \}ecl Ü2ccöi.ö/ fcOihten top 01130 Canoes5ooöaniGcc toij5c/ öat 
3cöoo2üc0iilp ban öe nagt bed tounigcc nrt gctti! fcïKcncn tcsjjn als 5c 
in öcr öaaö toaccn. l^ii öc5e Indiaanichc Spanjaards cciiigc fcDcmcrniij 
banonöliaööen/ b^oegcntoieöaartoaö/ toaarop 01130 a3tt'3en ten anös 
tooo2öoaben/ öat liet geen 3c 3aocn niet anïjecö alö cetug.lDaartungen 
to.ii'cn Die Oaac loeftinamen/ en metöeitiell}C5e naöc ZuydZcc oingcn 
om2ont te fjaalen; enOierboojDefpaaröcntop öe moepicn om nut Die 
^ciiclmen Ijanboemcen te to02öcn, 

ODp ttm ttoaalfdc in öe nio?gen(lonlJ gingen top boo? Jtnfict: leggen / 
0I30 De Idloeö inhtoani / en ten tien uuien jingen top toccöet boo?t / maat* 
tegen De miDöag betcoh öeEngt 3oDanig/ darmen bpna ban'teene enti 
ber Canoc tot aan l)et antjcrniet 3ien hon / en f)ier cpbolgbe 3nlbeen bec- 
baarlijr^e 0eegen/ bat toe pber oogenbiiït beb^eeit toaren \3m u suU 
len 3inhen / Ijoetocl toe in pöec Canoc ttoce jBan baööen / öic gc- 
bunrig bet ï©atec upiljoo.ööen ; geöuuccnbe be3c ti)b üiaf een ban 
oniö miu. 
Koomen in >0nucenti tec miöbernigt gcraafttcn top in be monb bcc ïtibier/ en 
de zuyd berbolgeniS in öe Zuyd Zcc, aanjlonDo' üegabcn ton onö naöeboo23ep5 
^"' be Bap / om te ^m of top 'ec be pjobifie bie onö gi'5egt toaö öattec toce^ 
fen 3on/ honbenbmöen/ top bonben 3'ec ooft/ maar eer top inöe3e25ap 
fttoainen/ ontmoetcöetopeenCanoe ijanCapiteinGro^nicr, bicnebengJ 
ttoee^ai hen öie ten ?(!nher lagen / na onö magtenbc toaren. 2Se toaren 
boo2 be Engel fchc ejcp2eö afge3onben / 30 om on3C Canocs ter plaatjS 
te brengen ï)ai\t be Vrybuyccrs toaren/ al.öomonjs nolj meer monbhojt 
te bjengen. 

«0p ben bcrtienbe in be mojgendonb / b?agten top on5e Sieften aan 
boo2b ban bc ttoee Barhtn/ ombieötemeergemali te bcbben/ berUol= 
genö ligte top'tlnher/ omgc3aamentIi)hnaeina?planbtc3epIen/ om^ 
trcnb bier mijlen ban be monb bernibterg.lccgen/ altoan- top onö bc 
tijbbanttoec bagenberberfclite met be <ï?ettoaarcn boozb'Engcifchc on^ 
f e^onben / 't to ih on<s geen hipne berfitoihlnnge toeb:agt. 

"*0p ben fcfticnbe gingen top toecbcr t'5epl/ om b'Engcifchc en Fran- 
fchc ©loot op te 30cfien ' toelherö renbe3bou!ef toa.ö om of b002 Panama 
of boo? be K.Miinks *i2planben/ tik niet berre ban beje iïibier oclecgen 
3Ün / te hrunffen. • 

Op öen agttcnbe btoamen top boo? be3e (Cplanben tMrrtbeeren / be- 
5elbe fen^en berng mijlen beooflcn ban Panama , het grootjle gclijfu eer 
f)et baflc lanö alö een ^planb / 30 groot en bcegagtig boet Ijet 3ig op: 
't^elbe to02b ban 3ob.intge Negers betooonb ' bie3e Marons of IDIiigte- 
Itngen uan be Spanjaards noemen / bctoelftc ban baar meeflerö tot Panama 
en b'omleggenbe plaateen toenloopenbe/ bit<ï^planb totecnfcbupl enber- 
tlöf plaat? ne^men. viE>e3e bóg ilierf een ban onji miU- 

30p 



I 



B o E C A N I E R S. 19 

3BP fttoamcn in ticse ^cc / op ccn ^m htoaUc tüö / toant op bÉ5c fjooo^ 
te 3ün'cc ccnioe Sl'iren / toaartn ïjct öc tijti banfeömaanticn/ alleöaas 
ÖÉH ïticöcnö / en top htoamen incc net op 3oöan!o ccn fapfoen. 

1^15011 iiiijnö oojöeelö niet btoalijh ocüocgö tjcDücn/ ecc ift met (iet 
berljaal ban on3c ocUal'cn boonoino/ öat \\\ ta öc^cc plaat3c een lanoc 
gn nette 2öefclijübinoc öcebe ban Cie ZuydZec, en Dit biccDe ^ecl öe.ö 
artDccdtrö/ 'ttoelh öoo? tje3clbe befpoelD too?ö,- maat naöemaal iü geen 
anöec boojnccuien ïjcb al0öat gene te befcl]?i)bcn / 'ttoelft top baar üec* 
cigt en iiptgcboccb hebben/ en bat ooh Dit ilanDfcïjap UjcI genoeg ent- 
beftt lö Do'o? De EanDtiaacten ïiii 'tt ban gemaafit 3ün / 30 üjU \h De 3tee3ec 
tot De3elbe toij3en. 

't go boobcn De tien ^aaccn geleeben bat tit Spanjaatds bie ïangö bc 
batle Éufi bjoonen/ nictgebjcetcnljcbben b3at€)o?IocO biaieJ. Ee leef: 
be liicc in een Diepe rutl en b?ceDe/ en bc ©unctoapenen toaaren onDec 
ï)aac bpna in geen geü2iip{i ; maact'3cDecD De ti)D Dat top De toeg iiptgc^ 
bonDen ïjebben om ïjaac te gaan üc3oeöcn / bebben 5e b'Engeifche ban 
Jamaica onbec baac gcbjagt. iBaac alfioetoel 'ec teegentooo?Dig een 
reeDciuhe nieenigte ban be3elbc onbec t^aat gebonben toojDen / 30 3al 
Ébentoel bet berbolg ban bit l^erftaal genoegsaam loonen bat 3e baarom 
niet te meec Ïmja3i»0tig al0 te üooren getoojDen 3ijn: maacDiberfTeln- 
diaanen Dte een gebeelte ban Chili betooonben/ 3()naltoo0 !jaar geffaagc 
bpanben getoeetl / en be3c 3ijn een ©olh ban een grootc lenote en maaft3el/ 
tik fiaac öe mecilcn tijD met gebuurigc eojloogcn htoellen / en toanncer Ija 
QcbenrD Dat 3e eenigeSpaniaaidgebangenbrijgen/ fnijben 3e Dcm De b02tl 
op / en baaien 'cc bet «aert IccbenDig iipt. 

(OV ben tbjee en ttointijtle/ 3Unbe Paafchdag, fetoam besloot/ Ijit 
boo2onö in be3e Eee geraaïu toass / booabeKoninksoEpIanDen (altoaac 
top toaren) t'arnbeereni bè5elbc bedonb iipt agt ^epicn / betoclfie De i^ijft 
mét De ttoee ^arften / Die 3e uptge3onDen baDDen om op on3e ftomtte Xof der 
te toagten/ in 't geljecl tien .^ctieepen uptmaafttcn/ aLö ii? De bolgen^ Bocriecs 

be liift blijbt. fVf ''^" 

'cEerftc 't welk als Admiraal diende, was een Fregat gemonteerd met "^"'* 
26 (tukken, gevoerd byceneCapitein David. 

't Volgende als Vicc-admiraal voerde i6 ftukken , onder 't bevel van een 
^viens naam was Sammes. 

Het derde en vierde waren twee Scheepen . gecommandeerd by Capiicyn 
Townslcy. 

't Vyfde was een Schip 't welk dertig ftukken kon voeren, maar'erniet 
een had , wordende gevoerd by Capitein Grognier. 

Het Tesde was een kicyn Scheepje, waar op was cene Capitein Bran- 
dy. 

Het feevende was mede een kIcyn Scheepje , waar op Capitein was 

eeneSamley. 
Het agrte was een Barquc Longe , gevoerd wordende by ecti Kwar- 



20 Hiflorie der Americaanfche ^ 

tier-mcefter , met een detachement Volk uyt de gchcelc Vloot getrok- 
ken. 

Het ncegendccn tiende waren de twee Barken die ons in 't gcmoct kwa- 
men, d'cenegcvoerd wordende by Peter Hcnry, en d'andrc by een Kwar- 
tier- mceÜcr. 

©an aüt besc 25cbdricbbcc.0 tonö €tipitcin Grognicr allccntg ccn 

Franfchman. al ti'iinö?c toaarm Engellchc, uptqC5tPö David, tic ccit 

Vlaming toajEf. l^ctotfjccU öctalban on? i^olö toiccö gcrcchcnö omtrcnD 
t\f ftonbcrö t<> 3i)n. 

ISu 3al Dn niet onbienüto 3ijn bat th boïcjcn^ 'tbciiot 't toclhift tiaac 
ban ontbangcnlieO/ een fao?t bcrljaal öoe l)oc al tiC3c ^cliccpcn inljaac 
ï)antJin3ijnof ballen/ aljStneöetioojtoatmitJöel en optoat ti)ti3c in tic3c 
i^ee oernnlit 3ijn. 

gn oetioloe ban ban ti'o?licr f^m bobcn öeftoutien / 3al ih met b'Htimi; 
raal bi.qi»nen/ toaiir banb'Engcifchc epgenanröbjarcn/ bc5e obcircm^ 

pclben int^I'^iT ^^82. op bcl^uft ban St. Domingo cenBurque longue, 

toebelinorenbe een Fratiich Capttein/ genaamb 1 nüan, bieboetei tijb 
meteemocban3nn©olhaanlanbtoaö/ toaotcnbena een noebe bJiriri om 
t'3amen te 3eplen en op be Spanjaards te feaapen / licüüchbc een Com* 
miffic ban HQonftcur Povenfay , bie boe tcc tijb <ï5oiibcmaic ban tat 
igplanb bja^. b'Hngelsman bie be (ïei"hfletoa$l/ bjeef Öe Franlchman 
vpt be 25arfe/ met bctDelfte3c na 't <ïrplanb de la Tortiiie 5enlben/ aU 
toaac ^aarlijfiö een groot getal ^cljeepen getooon 3i)n te hoornen om 
^out in te neeiticn. ï^et ttoeebe bat 3c beebcn / toa^ liet neemen ban 
«en Duytfch^ctnp/ 'tbelli nu boo? ^Cbitiiraal bienbcn/ en in 't toclbc 
3e 3eplbLnboeb)p beZuydZec berlieten/ 't \ïimt g'ooibeelb batïjct tot 
Hamburg t'fiiipjS Oab t)cl)oo?D. <De3c Engcifchen totecben Eee Hoober.ö/ 
Dnbcr'tüclepb ban een Capitepn ban baar epgen spatie/ en üebjceben 30 
beel onbeugenbc baaöen / niet alleen aan ©jeeiiibeUngen / maar 3elb9 aan 
iJiebanftaar epgen j^atic toaren/ bat 3c cpnbelöh upt bKejS ban acfiter^ 
ïiaalb te toozben/ boo? bc Straat ban Magciianes upt be Noord in be 
Zuyd Zee fetoamen. 

Eeiiiclbenboo? omtrenbbe tijb ban agt maanben / maatfcftappp met 
cenWpn5p2egat boerenbc agticntluhhen/ 'tb3elh3eh02fönaliaarftom5 
<lc in be Zuyd Zee btoamen t'ontmoeten/ er. toclfier0 IDolft upt Engci- 
fche, Franfchc, en Vlamingen üeflonb: maar baar goebc t'3amenl)an5 
öcling met be3cflooberöb3aö ban geen lanae buur/ toantopeen^eefuc 
ti)b berfcbil met benanbergeïirecgcnDcüüenbe/ 50litoam liet ftlnne^je^ 
oat/ 'tbjclh bet üeft bc^plb toaö/ op baar af/ en gaf *er bc bolle laag/ 
ber3elb ttiet een blugt fDujöhet-hoogiiö / toaar na bet beur gmg : biec 
boo^htoamen beCapitctn en ttointig IDan ban 3i)n©olh te fneubelen/ 
tn todher0plaatss boo^trefleerenbeJDolfi beboo?noembe Capttein David 
Ocboo3cn toierb. 

3^at filpnc 5f?cöat banfefiien^tufelicn/ gccaahtcn ecnigctpbbaarna 

mccbc 



BOECANIERS. ii 

IttCCbetJOöltiC^trtint ban Mcgellancs in t}C ZuydZee, ttip tofiTb boo? 
Écn ban Dnai- Conftapclö o^jfOt' öat (iciöcn Hertog van Jorkioelttoam/ 
en ö-it ïjct onöct boo?ttJcnti5cl ban met öc Spanjaards te Ijanöclcn / totgccn 
anöccepnöetoaö uptac5onöcn/ alö om De oclccrrcntïjepti bec^^tecöen en 
Eee-tiabentn te befpicöen 0i\ Capucin David ftaac üoomenbe i'ont* 
moeten/ J)aöCcïpiteinSamme!.aan$i)nüoo2tiöocnïïOomen/ enoebjepoö 
te 3i«llen tocgneemcn inöienl)pmetlïemtoi(tJe gaan om op be Spanjaards 
te haapai ; bc3e 310 5eib te 3toaü ücbinöcnöe om f)em te honncn tcoen? 
flian/ booöecrbcrfieimetöeïtoobec te toillen lioubcn alö aenoomen te 
too2bcn / en tJC3c ttoce namen t samen eenarootncralf3?ij3t'n / bctoclhe 3c 
naöai3ecalleöiiptijcnoomenDat)ticn bat (jaac aa'uft^nb / bcrü?anbc of m 
tie occnb boo2ben. 

©mtienb èen <g!aac baar na ftbjam Capïtem Townsicy met fton* 
öerö en bnftien Engeiiche ober lanb in be3e Zee, en nam aan DeKo- 
ninks Ocplanben ttoee ^cfieepen / o^Iaaben met »25ettoaren en anb?e 
3©erberfcf)tnae/ (ban bjclüe top alieebc o^fP^ooticn ïjebben) lioomenj= 
ög ban Peru. 

<©mtrenb een maanb baac na fetoamcn be Capitcinen Grognicr en 
L'cfcurier met ttoee Donberb en t'3cebentig r^an / meebc ober lan& 
fiertoaartsf j en onbervigt 3ijnbe bntb'Engcifche li)Ioot boo2 Panama lag/ 
tegabcnftaacopeennagt na't€Plnnb lavoga ttoee mülen ban Panama 
Ocleegcn/ bantoaac3e eene§cl)ipontbe!itcn/ 'ttoclftinligtcbjanbftonb/ 
en met Oet aanbjeehcn banbebag3aagcn5eb'Engeifchc onbcr 3epL ^e 
fetoamenaanüoojb/ en berflonben bat Cnpitem David een^cïjtp genoo^ 
menljab genaamb leSaind R ofe, met Uoojn en ïDijn gdaaben/ 60* 
menbe ban Truxiiio na Panama; be^2efibentbanbc3elaailcplaat.öï)aö 
pmanb na Dem toegc3onben/ om't^clnp toebcc tntehoopen/ tenbien 
fpnbe 30U l)p aan b'OSplanben be Pcricos ïjomen / toelfte omtcenb een 
mijl toeegö banbeie^aabcn leggen. iBaac in plaats ban Oaac Oetgelb/ 
toaarm 3c boo: liet ^cljip ober een gehoomen toaaren / te 3enben / 3a 
5onb Op een Szanbec op Dem af / bbg be3clbe boo? be blooftepb en oh* 
fiunbc ban be 2d:bclbcl3bcc / confumcerbi 5ig 3Elb / 3onbec bet anbcr ^êcliip 
cenigcinnberteboen; en bit beebCapitein David beSainöRofeaan €a? 
pitein Grognicr en'tBolfa banC^pitein L'efcurier, betoelhe öaaï €apis 
teinreeb^berlooren Ijabben/ gceben. 

3Bat aangaat b'an ci?e büf ^clieepen / gcbocrb Dp be Capiteinen Brandy, 
Samciy, Peter Henry , en ttoee !]itoartiec-mccttecj2?/ be3elbe toaren boo? 
Iie3e ttoee eerftcjfzegatten meebc ban be Spanjaards genoomen/ en toaren 
boo? ïiaac üetoaarb boo2 bic geenen ^ic bcrtoaarbö obec lanb tlonben te 
ftoomen. jUSaac ban all on5c .^cbeepcn toaren 'er geen alö be ttoee eerfïe 
tiiegefcbut boerben/ ii'iinX)^^ agt Ijabbcn'er geen/ 3iJnbe!^oopbanrber3S 
octoecit/ bicinbe5eZce, nltoaarniemanb al03P3eIbö een gerupmetiib 
öe3cPlb (jabben / gctn <6i.fcl)ut noobm ïiabben. <ên nn gc3egt öebben:^ 
te 't geen boo?oebaikn toa^ m t)iy ©loot t'saamcnlitoamj 30 3"i' 

C 3 l^ 



2^ Hiftorieder Amcricaanfche • 

kn töp to^cUcc boo?tUaarcn m't Ijcfcljjyücn on3ci- O'-'ü^lIc» f'3cbcrb ov.^c 
t'3iïmcn fiotiitti:. 

<Opöcn t!i)f en tVointiotlcban Gra«.maand / namen top ccn «itJböögatOt 
ÖHtinöc na öc iDloot ban Fcru , öctodhc alöDocn ni i3c ïiabcn ban Caiia . ren 
anlicc lao / 't 5dbc l)aö ccnigc Cachetten ban Madrid na Panama , en 25^icf 
ben ban öc35icerop ban Lima m/ niljetoelfte bi*rnielb (lonb/ nptlioebecl 
«Do^looff (Kepen / '23^intierö/ en 3^oopbaarDcr6 be Bloot b.flonb / en 
omtrenb toat tijb beselbe tot Panama 3on fionnen tioonicn. 3De bclgcnb» 
baa ejcamineccbe bJc te Commanbenr ban 't H^bnö- jacht / maar top 
ftonben geen particularitcpten upt Ijem trclihen / 3coacnbe bat boen 
ÖP 3flo bat l)p na alle fcHijn tïonb genoomen te bjojöen/ 30 Ijab fjj» 
bc éafthetten besf i^oninhj! ban Spanje , en tm Uci^is met ginbjeclch 
obec boo^b gebjojpen. 

<8p ben fccben en ttointigfle onbcrbjoegcn toe te piloot / tie na 't booj; 
bcclb ban bc Commanbeur ooh ntctief ontbcfthcn toilbc/ 5e ïjabben 315 
.flan malftanberen met ecbe bcrbonbcn / eecber liet leeben te berlic3cn/ 
aljEf ccnig gcliepm t'openUaccn / of ftet gc3epbe ^ahfict in lianbcn Dec 
Viybuy tcrs te latcn ballen. <0p ben agt en tbJhuigile fturben ibjec man 
ban on0 i^olh. 
(€egenö ben abonb ban be5dbe bag bcrtrcfïficn top met ttoee en ttoinng 
Grieken Canocs , bemanb met bijf Ijonbcrtj fBannen / om laSippa, een hlpnc 
wateoort ^tab omtcenb fceben mijlen ban Panama gdcegen/ ui te neemen; en op 
van Volk öen negen en ttonuigde omtrenb ten tien uuren in te mo2gcn(lonb/ ont* 
befuentopttoeCe^cOecpcnbicopon.öafhtoamen/ en betodhcboe3enabec 
fetoamcn toe bebonbcn ttoee Pirogucs te 3ün/ en met Grieken Oemanb/ 
'ttodfieen ï^olft i.öuptbcrfcDpbc laaiien t'3aamen gcboegb/ aan toien bc 
Spanjaards be5c naam gcgeeben Debüen / en 0ie3c in Daar oo:loogen geOnn»^ 
ften. ïï^it ï)oUir)cbücn5eeeniQctijb geleeben upt be ,!^ao?b Eee op be5c 
5^utïgcü^agt/ om 'er tegcnjS oncj te befclicrmen/ boo: bicn5e Haar 00?- 
beden üceter ^olbaatcn te 5ijn aljoi baar 3dfö. 3Bc 5onben aanftonbo ttoee 
ban on3c ücjl bc^cplbc Canocs met ttointig tod gctoapenöc Jïlannen 
pbcrbcmanb na ijaartoc/ om 3c te üedooficn. ;3r»e3c Grieken bie oncf 
tod liaail namen boo? 't geen toe toaren/ me Vrybuytcrs, toefbe nietlang 
omliaar3dbenopeenbcrvCplanbenbiefnbe23aapban Panama Icgnen te 
falbeeren; maaralö^ebigtaan lanb btoamcn berlcorenu' een ban liaac 
Pirogucs betoellicaahHubhen Darde/ en lieten onö b'anb^e; 3e gcraafnen 
berbolgcn0mctbaarllDapfnaien3:bed ?l;mmiinitie aio 3c (laöbm ïjon- 
«en bergen opeen rp3enbe vO-önb / altoaar 5c een iDlag ban unttanmg op- 
flaücn/ en luflig op onö bcgonben bmir te gceben. <jrn boo? bien be 
plaatö baar top tragre te lanben / 3 er ongem-tliljjli toaö om bp cp te 
ftomcn/30 toaren top gcnoob5aafu een groote ombaarb te mnficn / om öoo? 
een anb?e tocg üp (Mar te \m\h:\\ altoaar ton on^c Innöing beel gcmaltlijliec 
bonöcn. <j2piïbdi)(i na bat top omtcenb bctijbbanccnïun:oebootenbabs 

btn/ 



lieti;. 



BOECANIERS. 23 

tj^n/ ttoongcn top tiaac te bIuöcnert3io in tjc 25ofTcöctucbcrfcFiupIen/ ^^'t" 
ttoechcccgcn ton *cl- ocuanocn/ en bonöcn'cctui'cöcn öe byf en ttointiö vnbuyters 
en öertio op öe plaiitö öooö leggen. gcü^gea. 

lBntoieiöenlianDe5c ttoeegcUangenenontiemgt/ bat bic geenen toel- 
ftc gcblugt toarcn ' mctboobcnDenontJcibiBaniïerfttoaren/ bat top 5c 
oeuuihftclijlUtonDenobermeettien/ mbicntoetoilöen/ naöien'ee beeloe' 
btoctrtcnonbcrlnIntoarcn : 5c.5ePb<:n.oni5 ooh bat 3e tijbingtian Panama 
Oct-.iecgin!].''t)&cn/ banecnbcr|ïcihingetiebe3Ötoot ber Vrybuyters iiPt 
beS^oo^bEeegctïreegenïjabben; batbe ^jcfibent ban bic^tabbaacop 
een abUi)s? ^aclu na Limage3onben ïjab / om be a^icc-ilop rebecpligten/ 
beT^oopbaarbp ^clicipcnm bcïiaben tcboubcn tot nabcc ojbciv en met 
alle fpoeb een Bloot Oorlog ^cljecpen toe te cufien en upt te 3cnben om 
onö iiot bic ^Zecn te b^pben : maac top ïionöenopD2tbecöaalbanbe3e 
ttoec gcbnngcncn niet bcel (laat maften. • 

jDabitboojbeel/ onötoeebcrbpbercftban on5cCanocs bcrboegb fieD- 
M)ic gmgcn top boo2t om onö boosneemen tegcnö la Scppa 111 't toerh t8 
flcllcn ; maar nabcmaal top eei* bat toe bp be plaat.ö fioomcn öonben / ge^ 
iiocb3aafn toaccn omtrtnb ttoee mijlen eeh 5eer fcaaije öibier ban be 3eifbe 
naam op te baaren / en cp toelfter^ ban!? of ocbcc 3e altijb Vigies of ^clnlb? 
toiigtenliebbentiaan/ 5ohonbentopniet becmpben ban ontbclit te tooj^ 
ben/ cnbc^tabinnllarm/ enbcrepbtotteegenflanb te binben t maac 
bed niet te niut bielcn top 'ec met 5ulft een furie op aan / bat top 'et met bec? 
licö alken ban een Jïïan / baafï mecfïer ban toiecben i bog al5o top 'ec geeit 
grootebiipt bonben boo2bien 5e bet meefïebanljaai: ooebjcn bci:5onben en 
gefalbeett dabben ' 30 Heccöen to » iDccbec n i on5e Ganoes. 

35abcmaal ifebihtoils^gclegcntbepb ^al fiebben om banfict tooo2b Vigie 
nctoxig cc maften/ 503artnietonbicnttig5ijn/ om \]kt tecplaat3ete3eg5 
ncn / bat bp Vi^ie niet anbet.ö berftaan tooib al0 Ijet 5etten ban een iBagt 
3Otetoateral0telflnïJ/ enbe5etoo2benDoo?öeSpf»njaards Vigies genaamb. 
^c onberljonben een groot getal ban be3elbe / bp al baar ^êteeben en ij^ap 
oen/ 5elföenftelbet^upren/ ftcbben perfocncn tuc 3e op te ronb3omleg^ 
nenbe boogtcnö en aan be ftanten ber ïxibieren (lellen / altoaac 3e (jaac 
©aarben nagt en baggereeb en bp baar bebben/ om 30 baa(t al.ö3ecenige 
BpanbgetoaartooJbcn/ bc Spanjaards baar ban in berplftenni()*ctegee- 
ben/ bie baar baar op aanfionb^ niet tot begten/ maac tot Iju oppaftfteu 
en toeg 3cnbcn ban baar gereebe goeb2in gcreeb maften. 

(Op ben eerden ban I ^loey maand fttotimen toe toeeber bp on3e ^cbeepen/ 
iiie a in een 3eer bcrmaftelijft €planb / genaamb Scpiiia , omtrcnb een mijl 
banbemonbbcrttibieriaSeppageleegen/ naonö toagtcniic toaren. <Dc 
\3ermaftdiiftbeebenbietoPmbe5e plaateen genooten/ berbienen met regt 
gebagf tctoo2ben/ bien bolgcnbc jal ift üiec ter plaatse een fto?tcbefclj?p^ 
bingc baar ban boen. 

"jlllebe^c <»B»)lanbcn 3iw 50uptneemenbbermaftelnftbat 5cgemeenlüft bc 
Cupnen ban Paoaraa genaamb toojben/ en bit met st^er goebc ceeben/ 

naöc^ 



24 Hiflorie der Americaanfche • 

natJcmanlfict30oUibana insicninöiCiêtaö pDcc ban ftun een tJC5fc ($pt 
ïantjcn tochomt/ en Ijanr ilu(löiiP3in op öe3elUe Hebben/ mcr cierlijfte 
25oomoaartJcn / öoo: aanflenamc jpontepncn en een ocoot getal ^pjingeii 
bebonuoö/ enöoo?eènbcclDonöerluftcbei-fcöcpDenr)cpbban 25Ioeincn en 
3aömin23oomcnobecalberciecD/ en bol ban een onepnöig getal ban al- 
i)crl)anbe3oo?tenban3©?ugten/ bant3etocllttilun'tbp5onöci: op bjeröer* 
Iep 300rten / öiegenaamö 3ljn Sappüia,Sapütilla, Avocata en las Caycmites 
Ijcbagtgegeeben. 

b'a:er(le!öeenB2Uöt/ üpnaon3e peeren gelp maac ban berfr Fjepbe 
Ocootc/ befcimtögromagtig/ en ban binnen in 't miööen 31)11 ttoce her- 
ncn ban een epconbe gcdaltc / en 30 glab of 3e gcpalijfl biarcn / in De groot- 
(tc a^^uqten onuccnb 30 gcoot a\0 een gemeenc neut : toanneec öe3e Jè^ugt 
rijp i& / 10 3c 3cei: 5agt/ en al0 'er be fcliil af 10 beeft Ijet bleefcD een 3eec coobc 
(Oleur / 5' iö 3eec 3oet en nptncemenb ban 3maah. 

^e ttocebe 10 bpna ban be3clf be gcbaante al0 ïic boorigc / maac 30 groot 
niet : 3' i0 ban een 3eer aangename fmaalt/ enonberbefcljiibaneen toit^ 
tecoleur. 

^e berbeiö bpna eebcn eenöban gcbaante aï0 een Quecpccr , nptge5epl5 
batbefcbilbjatgroenberiö : bc3e ©?ugt moet ten bolle rijp en3ecr3agt 
5ijn/ eer3egegeetenbanb3o?bcn/ ban i0 bet ©leefcfj 3Ob)ital0fneeubj: 
öeSpanjaardseeten3c met lecpel.öalóbjpbeir^oom boen/ en in berbaabbe 
fmaah iö bpna eben een0. 

<©ebieibci0gclüfieengrootePruymvanDamall, en5eerfmalielijfe. 

25cbalbe be3en en een groot getal anb?c Daigten toaar mecbe bit èanb- 
ffOap in 't bp3onberge5eegcnb 10; 5ob^cnob bet ooft een groot getal anbze 

ï^^ugten bOO^t/ W in Europa gemeen 3ljn/ al0 Abncüfen, Granaat- 
i\ppc!<;n, Goyaves Gencvctbclkn, Cacao, Vygen van Provcncc, Fran? 
IcheenSpaanfchc Meloenen* alle 300?tcn ban Orangien , Citroenen en 

Limoenen, öan alle bjclfieib geen naber bcfcbnjbmgeJjoen 3al. UI be3c 
rijhegefcbenhen ban ©iiigten / en 3upbcc ïDatcr tik in be3c o^planben on0 
0002 Diouto |5atura toerben aangcbooben / (lcclucnon0 tot geen hiepnc 
'bcritbJililnngc/ nasobcdimoepten en ongcmafi tik\33i^ in on5e pafTagie 
ober lanb uptgcftaen Uatiiicn : om met te fpjcehen b.m be b^igtbare ^Öogfl 
öietopban Maizcn Rys biaar mebe bc5e Ocplanöcn bebefit bjaren/ baö- 
ben/ en bjelluli niet geloof bat bc Spanjaardsgc3apb Dabben/ met bir ge^ 
bagtcn bat top 3e maapen 3oiiben. 

*öpbenaoilebanBiüeymaand fn be mo?gcnflonb 3eplben toe banïjiec 
en paffcerbcnb'oiibe en löicutoei^tab Panama i b'oiibe b)a0bie/ bieboo? 
be(6encraal Morgan in bet ianr lóyomgenoomcn en berb^anb baicrb. l^e 
l^ecben en $Jup3en -^cfteenen 3obLui toP ban bcire 3ien lionbcn / 3ecr fraap 
gcboubjb te 3ijn ; be nicutoe j§tab 10 alleen bcrflcrlu en met een gocbe toaf 
omringb. <©e^e^tnb beeft bit ongcmah/ bat al3o 3e aanecnïieKingdees 
flcni0/ enbe2eel)KT3eecflerhebt / alle bc gcoote^cDeepcnbie binnen 
«enmijlbanbcplani0i«ooment'anbecen/ b?oogblpbcn3ittcn ; ujefibia^ 

men 



B o E C A N I E R S. ly 

öen l3oo?bp 5cplcn/ en litoamcn Uccbolocnö \)002 Tavoga mi anftcc / 'c 
todh3iat)oo?öcctiaIssofljctccnh!cpn bctooUiTd afplanö U)a$f/ 5u aange- 
naam en UecmaRdiih toavcn öc liiipfen en i^ïTupncn op tiet 5CiV)c. 

«Op ben nceocnöc bjeeutoöc toe al on5e^£l)eepcn/ enbebolocnbebaö 
3ontietoeon3e Barque Longue uptoui tchriipffcn/ cnonjalicnniOciegecbcn 
fll.ö 5e be Spaanfche Vloot tn 'toc5totftreeo- €nc!pb£nöcitienDelio03en 
tocöc ^cljeepcn unt/ bic be5elbc 30uben b:begten. Capitcin David en 
Capiwm Grognier toictben ocfïclb om lic Spaanfche Btömitanl aan te 
biampcn. Capitein Suam en Capitctn Trowniley lic 30icc tJibmiraal Ca^ 
pttein Peter Henry enecnbanbepjü3entianCapitcm Trownflcy bc Peta» 
chc; on3c 232anöec mocfl 310 «tJp on3e ^bmiraiil ftouben. <iDn3c anb^c 
^cüeepenflonbcnbercftbanliaac ©loot na Daar fteilite te beUegtcn/ m 
on3c ocitiaapcnbe Pirogues 3ouben beö 3^panb0 afOouben. 

afl^eOoo?bcnbe3ebao tot Panama (Icrli lipt occfocfcliiitfcfiieten/ 3onbec 
bat toe ö'oo23aah gifTen lionben ,- op ben beciiienbe b?agten toe beectig \3an 
tmc gebangencn ^ic ono 3cec tn be toceg toaren / iiict op Tavoga aan lanb/ 
en boe ligten toe onö anftec om aan Cabo Pin na be J^loot te toagten : maac 
btttoa^t'eenemaalonnoobtg/ nabemaal bc ©loot/ 30 toel geneegen 3ijn? 
ticomon!Sfbe3emoententefparen/ alö te bermcpbcn bang'attacgueectte 
tooaben / alceebe bnpten on0 toeeten tot Panama g'njnbeetb toaie^. 

Jjabemaal toe tot nu toe Dtec met0 ban toifttn / en on5c 25acft te r«g gc^ 
ftoomen 3ijnbe / onö3epbebat5egcen c^cficepen dab 3icn pafTccren3o gm=« 
gentoeonberbeKoninks^pIanbcn tenanftcc leggen/ altoaar be gcïjcelc 
bloot ben €it afgenomen toiecb / bat toe b'een ben anbcr bc toaarbc ban ectt 
ftiifiban3igten niet te ho?t3onbe boen/ tnbienon!5<i5obb'obectoinnnige 
oberdeSpanjaardsgeUefbetegeebcn. <©p ben feebenttenbe (liecf een man 
banonö©olfe. 

<0pben neegcnttenbe gingen toebei* t'3^Pl/ en htoamen tm anftertüf=j 
fclicnfietgcoote^planb/ en b'€planben iik in 't ooflec C^naal leggen/ 
bOQJtoelftetopbagtenbatbe Bloot bic toe bcrtoagtenbe toaren paffeeeett 
3011. <©p ben agt en ttomtiglïe (ticrf een anber ban on^ ©0I6. ^c bolgen? 
bebagmaahten toe onötoeeber Maar en 5eplbentta Cabo Pin. #p ben eett 
en bertigfte maaftten toe iagt op ttoee ;§ cliécpen / bic toe beo nagté tocber? 
om lipt onö gc$igt berloorcn / en bctoelfje on.ö boo? 't betbolgcn tot aan be 
ftlepnc €planbcn ban Praama te rug bjagten / altoaar.toe op ben eerfle bart 
30©icbemaanb f)ct anfier uptl-nrcnicn} bc 3elföe bag oberbiclcn toe ttoee 
Grieken, opl)ct€pianbbaai toctecgcn.ö Ijaar gcflagcn Ijabben/ boe toe 
ginncn om ia Seppa in te neemcn. 

Óp ben bierben 3onbcn toe ttoccCanoes na ïjctorplanb Sepiiio,om te 3icn 
of toe eeninc gebangcnen faclioomcn / en cenige tpbing upt Ottn bcrneemen 
feonbcn. 'lllbaar namen toe een ^fliip met panf^cn gclaaben/ 'ttoclïi 
t>002 bc Spanjaards na Panama floub gct'jagt te too^bnv tot opDoiitoing 
ban ttoee Per iaguas, in plaatjSbec geemn bictopgenoonunljabbcn. ï|et 

III. Deel. 1^ ©OlÖ 



x6 Hiftorie der Americaanfche • 

©oïhbctfotmon.ö/ tiatöaacölootopbcnttoaalföe ban ^Slocmttaatib in 
Panama oeraahttoaief/ Dat 3c op Oen öectientie im ^c(ct]ut uut b^cugöc 
ncloft IjaöDcn / cnöat5o ijia al0 5C5tO bcrbccfcïn/ De ^c(ji?cpcn ochicl- 
Uaalö/ cnbemanD DaDDen/ tlonDcn upt te loopcn om or\0 te Ocbcoten/ 
en Dat 5c in 't fi02t ocreeö 30ubcn 5ijn. 

Sispaan ^Op Dcn feebenDc omtrenD De miDDag gaf Capttcin Grognier , Dieber? 

fchc Vloot. Deral.etopban'tOEplanDtenanliculao/ onjStetlicn/ DatftnDc Spaanfchc 
aDIoot onfDclucn / DcftaanöcinfccbcnEcplen ;D(tDeeD fip Doojfeebenmaal 
SijnlDlngopcnnccctelKPffen : töcmaafucnonöboo2tüiaac/ en Doe \x>p 
boo2l)»iDcpiintban'tarp'lanDhtüamen3aocn toe feebcn oi'oote -Scliccpcn 
op on è af hoornen/ Ij^DDcnöe De DloeDblag agtec af bjai)cn. 5^11 toaöfiet 
DatDcboopDïe onö ©olh bcrlooren DaD/ toanneec 3e becfïonDen Dat De 
©loot tn Panama ocraa&ttDa'0/ tocDer begon te Ijeiiccben/ en De begeer^ 
te Die3e baDDcn om 'erop een0 anDer^s^ boften te bejrijben/ moeDigenDc 
gun 3oDamg aan/ Dat 3e liaar boeDen in De Scetoicrpen/ alö DcnöenDc 
bat3eDeSpanjaardsreeD0onDcrDe bn(c baDDen. 3ï3e (lelDcn on5c ^tlice^^ 
pen in o?Der/ en Doe bettoifle toe baac De toinD Die Doe ter tijD toefteliiö 
liep. «OmtrenD ten D?ie uuren in De mïDDag breegen toe De toiiiD ban bun / 
iiptgcnoomen Capitein Grogmcr Die mi(ic om Dat bp na3bnCanoc Die 
UanlanDbtoam/ mocfltoagten. <Ön5e?lDmiraal3ig3icnDete loeftoaarD 
banDcSpann(chcït)icc-3lDmiraaI/ gaf onö teebcn banbemtebolgcnom 
ïjcmaantcfalampcn,- tcnDe5cncpnDeb^eeDentoeon3e23bnDe/ maar on? 
3c ©ice--3tDmiraal nam 3i)n ©lagin/ ten tceben Dat bP 'tgebegitotDc 
boIgenDe mojgcn toilDe berfcbupben / boopcnDe Dat Grognier xinDertiif- 

Daarzeme- fcben in Dc nagt meöcDoben toinD 30U honncn oeraaftcn ; met ^onne on- 

veg't" faken bcrgang bcgcoete onöDeSpaanfche ©ice-^CDmiraal / Die aan ipbanontf 
toa0/ metfcebenftbooten/ 3onDcrfcbcrp/ en toicrDDoo2on3e3ïDmiraaI 
met De bolle laag met fcbcrp beanttooo?D. ^enaatonDcrtuffrbeninbal; 
lenDe/ toierpcnDeSpanjaards, DieDe(lroomcntufTcbenDc3ettoee <Cplan- 
öcnIoopenDe/ beter bebenDtoarenalö top/ bet anbccupt : en3onDenecn 
filcpn Daartupg/ 't toclb een lantaarn boeröe om itoee mijlen aan b» 
ban ob0 tenanher te gaan liggen / om onö bier D002 te miöIcnDen en balfcbc 
Oiffing te mahen ; en in Der DaaD toe IcpDen De gcbeele nagt bp 1 om De boI- 
genDe mo2gcn boben toiuD ban De lantaarn te 3yn / Die toe boo? De gebeelc 
©loot namen. 

(Op Den agde met Eonne opgang 3agen toe on^e mieHag / en toaren alle 
tenupter|leberbaa(lon]ef3cIf0aan1ipbanDeief ©panDö ©loot te binDen/ 
uptge3epD De <§fbep?n b w dlapiteln Grognier, Capiienn Trownney, 
tn De pjijö/ Die te loeftoacrD toaren : maar 't ongcinb toüDe Dat Dit 
^cbcepcn toaren 3onDcrgcff luit : De Spaanfche ©loot een uur na ^onnc 
opgang toeDer bet anberupttoerpenDe/ DeeDen toe ontf bcfl om tocDer bo- 
ben totnD te geraaben/ maar baar iDice-Hömiraal Die 3nn anbcr op eti 
neerbaD/ en5ijnEcpIcnmaarop(tootgaarnge3et/ 3lenDe De toinD bem 
0un|lig biel aanHonD^ai op onse ^Dmiraal aan. «Onsc ©icc-!^Dmtraai DeeD 



B o E C A N I E R S. 2,7 

aïïc0t!titïipTton om fjcm te ïinlp te ïionicn / toniu ï]p toa.sf rccb0 5^frt'002 
't Spaanich a3cfcl)ut bcfcOaDicjD i öoo? 5ijn homftc bcrpliate ïjp {jct Bpanösf 
^cljiptcloefluaarti af te Douöen. 3Bp traotc De ocljcclc öag öc tointj te 
toinnen/ tioo te beraeefj^ ; tcctoijl tie Spanjaards onöertufTcOcn / onöec 
tDicnö43cfcl)uttop oniS ücüonOen/ on0 5ccc Icelijft tcpfterDcn. ïS>!t öeeö 
on5c311vimicaalen©iCc-?£ömicaal5ioliigtDp een Ijouöcu/ ciï een bcflupt 
neenienomeeröecbeotentjerftantite fncnbclen/ alö toe te laten battcrccn 
^cbtpbanbe inloot 5011 ocnoomen toojöcn/ öoetocl5e baar antiec5lnti$s 
8enoea5aambonbGnfalbeecen/ mtiien5eoetoilbDatiticn/ boo?Dien5e beel 
beetec alö De Spanjaards bc3^PlD toacen. 

Capitein Townflcy bobtn totnb ban De.ö ©panböBIootBijnDe/ 5onti 
op De miDDag 5Ö» Periagua aan boo?D ban D'JüDmiranl om 3ijn ojDcrjJ 
t'omfangen / al30 De ConmianDeuc Doo? een iaoncn feogcl / bcpXik 3ijn 
fieenen afoefcliooten toaren. <0mtrenD ten ttoee uuren 5onDcn De Span- 
jaards een ^ctitp ban agt en ttDtmioHnbhen om Capitetn Grognier ie be? 
letten 510 bp onid te berboerjen; bcbücnDe upt eenige Spanjaards Die on3e 
gebanoenehoetoeefltoaren/ berftaan/ Dat bp De (lerbfte ban DegcOeelc 
jiloottoaö/ banhlGpnfcbietGctDeer/ en5e toaren Dtegftemeerboojtjcm 
bebjeelï/ toanneer3e tjoo^Den Dat al 3ijn a^olh Franfche toaren. €pnDc:: 
!p'on0 teegen Den abonD 3eer D002 baar oBefcbut gebeubt 5ienDe/ (toant De 
Spanjaards totlDeon.ö niet aanblampen) befïootcn toe/ D002 De gimft ban 
cenboojDeeligeboelte/ De ©ice-ICDmiraal / Die 't befl be5eplD en on? 't 
meefïe btoaaD DeeD / aanboojDteblampcn : maar teitoijl toe bier mcDc 
bee5ig toaren/ beerDe De toinö. <0p De3e toijje bertoeerDc toe on^J 50 toe 
bedbonDen/ totöatDenagtinbiel. 

I||et ;écbfp ban Peter Henry Daar ih op toaief / boben De fionDerb en ttoin? 
tig i^anonfcbooten ontfangen bebbenDe / toa.ö geDtoongcn 3ig Deur te pab-- 
fecni DiiDoo?on3e'XDmiraalen©ice-2CDmiraal bemerbt 5ijnDe/ 5onDea 
3G baat Periaguasf!e3egeDuurenDe bet gebegt bp baar geOonDenbaDDen/ 
naonötoe/ omonefte belpcn/ Doo? Dien 3e 3agen Dat top in een btoaDe 
(iaat toaren. ZDc ï)panb bet mceöe bemerbenDe / 5onD een ban baar blcp^ 
ne jècbcepcn om ohö te berbolgen/ maar Doe Dit 5iig Dat top Demiine 
maabtenonrerintetoagien/ gaf3eoni5agtienicDooten/ en befrDe tóeec 
tp baar ©loot te rug. 

(©n5e lange 23arhgeDuurenDe DMCtie 5ccr ffegt gebanDelDGetocef!3ijn' 
De j 30 toaö bet IDolh gcnooD3aabt baar te berlaten / en geen ?ijö ijcbbenDe 
tim'erielaten3inben/ toierpen3e eenige fluüiicn «©cffbut Dic 'er De ?[D' 
miraal bab laten opleggen in Eec/ en berbolgen» beonbi:n3e baar aan 
boo?D ban een Der anDie ^f beepen. ^c Spaanfchc gcbangenen Die3'erop 
gelaaten baDDen nu 3t':nDe Dat 3e in b^nOi^rb toaren / Decben baar biH om 
'erfapDeSpaanfche^tDmiraaltebegeeöen/ maar bp De3e 23arii boo2 een 
552anDer aan3f enöe / fcboot5e in De gronb eer3e bp bem bon boomen / niet 
tenbenDc Datter 3ijn engeii ©olb op toaef. 

(©pOcn neegenDe saaien toe nog on^^'"og De Spaanfchej^loot/ 'ttoelft 
': . . ^ i / on.ö 



aS Hiflorie derAmericaanfchc ' 

oniESticctircfolbmcnomnati'^pïanbcn ban St. Joan de Cacbio tcö^'^an/ 
öetotiftebicc en ttointio molen ten toelle bnn Panama iegacn / altoaiic top 
inetüeOuIpUancenooiïelijfiüocUjeopDenUceriicntic aiiibecrticn ; toe üc- 
oaben on.jj aanftonö.ö na lantï/ en bvt toaef l)ooa tijti/ tonnttocliaööcn 
t'3etieiöl3etijöban'ti3cbc3tbijfboettotiterincjel].iö : toe lieten geen liiïi 
beclooren gaan / om onöinjlaat te Hellen ban tocö.r booj Panama te loo* 
pen/ op bat to: toeten moGtcntoatonse ölootoberocltoomcntoiö/ öaac 
toe 5eer obec be5o?gt toacen ; Jjoo op ben feiei en ttointtgltc toicrb om bc;elbe 
öenoomen/ alötoanneertoe5C5aaaen op De ^elföe plaats ten ander lioo^ 
men baar top lagen,- 3c3euDcn onö bat 5e t'5eberb onö be>:ircfi met mecc 
Oebogten dabben : bat bê Spaanfchc Bloot opbcnnceoenbembenabonb 
omtrenn een l^anonfclioot L>an on.ö ten anfier toaö gclioomen / en bat b'ecn 
en V.inbccsig op ben ttcnbelilaargemaalit licübcnbe / bc Spanjaards tocbec 
nabetiibcnban Panama ge5eplb toaren ; bat Capttein David 3ecr bcfcliai 
tiigbtoa.sicnttoee fcljootcn gchrcegen Oab/bie 3nn Oalbe roer Oaöbentoeg 
Oenoomen/ maar bat l)p niet meer al0 fes gehtoeflen behoomcn ïiab , en 
een iX)inberlooren; batCapiteinSammcs met minber geliaüenb toaiS/ 
öat bnna 3ijn geljeele ^jJicgcl toaö toeg gefcDooten / en bat Dn berfclicpbcn 
flïjootentnfTfcUt'rttoinbentoatecgebrccGcniiab/ bat 3»jn Stuurman l)et 
goofb booj een öanon boogcl toas^toeggenoomen. JiDaar bat lip anbcr^j 
«iet meet afö luie gehtoeften Dab : en in't ftojt bat ai b'anb2c minber ^cbec- 
pen niet een iflöanberlooren/ en maar toepnige gebtoeflen Dabben, l^ici: 
mag ih met toaarDepb 3cgoen / bat Dct een bjcemb: en toonbcrbaarlöbc 
^aalitoaö/ battopbie3ulfte elenbigc ^cDecpcn Dabben en 30 tocpnig m 
oetaltoarcn/ 3nU! oen conftb:raüle jOIoot in bergclufJingbanb'Dn^cmag^ 
tig toaren te bebegten / en teegen te tlaan ; toant Daar ?lbmiraai toaö een 
^cbipban'tfeebentigfïubben/ Dniuel 't maar fc^ enbiiftig ftuhlienop 
ïjab / om bat Det te onb toaa. <De ©tce-HlbmiraalDab Dcertig jlnDDcn op/ 
l^oetoel 3'er feftig Don boeren \ bic toaö een 3ccr fraap en L*3el be3eplb -Sc'iip/ 
Soctoeloub. ïDcPctichctoaöeen ^ctiip ban beertij (tuhhen/ Doetocl 't 
maar met agt en ttointtg gemonteerb toaö. <D Behoudenis Dib agttcn 
fliiDftenop/ maartoaö3otoelal0be Pctachc gebO'Jtob om 'er beeriig te 
feonnen boeren. b'2Cnbereb?ie toaren omtrenb ban be3elfbc ftoaartc ; be- 
ïialbe besen Dabben 5e nog eenige 252anbcr!ö baar 3e «©cfcDut op gejïelb 
jDabben / op tmt top 3c niet necmen 30iiben boo? 't geen 5c i» öcc baab 
baren. 

ginbien top be3c ©loot (geliilï top geDoopt Dabben) ontmoet Dabben cct 
5e meerbec magt tot Panama Dab ingcftreegcn) iD ttojifelmetofoeiaaö 
3^oubenal0 ban een gcDeelanber aandien alpi nii geDab Debbcn/ en toiMec* 
"ftedü^ïban Daar Scheepen meefler getoojben 3ijn / met nenoeg^amc HiiD* 
öommen/ om 'er gcninhbclüD ban te leebrn/ en bebiènb te;ijnbiineen 
onepnblge mocpten en arbepb liicW nogbzie ^aariMi ni bc^e tnb Debbcn 
itiöctcn nuffnan / 30 toel m bicplaaQcn/ al^ m.onsc ti tuQUmp obec 

<0p 



B o E C A N I E R S. 19 

<©pbi?nncflmcntto(ntioftcbcrtccfïïJcniïJcUnnti'€pIanöcnbnnSt.joan 
deCucbio, tcna<^tanlclviuö?icOonDcit) J:^^i.^n/ in UijfCanocsmet boo?> 
ncmtcn om öc ^taö Pueblo Nuevo fi:is imjlcn Ijtcc ban baonoclccoen/ 
t'obccballai / Dcopcntjc banc caiigc bco^ranö ban cctbjarcn te bir.bcn/ 
hjaartiantopgcbjcf} bcaonöcn te Upöen. (Dp ben een enbertiofïe gclanö 
3Önbe( ftrccocn toi een getuind oebangen / maar ö'anb^e cntOu-'pten 't / 
en bit toaö b'oo?5aaft bnr toe tnuöefit intccbenj toe toaccn om aanbe3e 
^fabtc6omcuoenoob3naïjtomtrenbttoecnu)lencen3eecfraijefitbM op 
te baren/ en ten bten epnbe be bloeb toaar te ncemcn. ^oe toe aan be ^lab 
fttoamcnbonöcntoe neg JBoiïi/ neg ectlüatin in be^clbe/ toatu* op top 
3eopbenbercebanHouymaand toeberom bccUctcn; en bc boloenbc tidci 
in 't to eeom öecreii met on3e Canoes na be Bloot/ ;ngen toe een 25acli 
oaartopjacttt opmaafttenenbecobeibe/ en op ben büfben occaafucn toe 
toeber bp on3e ^clieepcn. 

l^teraecaatuetoemctb'Engcifchcn inberfcftü/ boo? bicn5e (mccrber m d'Engci- 
0eta!3önbeal0top)oba-al(eö be m;:.f!c )^iiXic fpeelen/ tot 30 bejce Dat ^^^'\^';' 
CapiteinTrowntky I)ct^cï)ip 't tolUi boo: Capttein David aanCapi= gên.^n in 
teinGrogmergegeeticn toacstoilbetocgncemcn/ en 'ec 5ün rpgen boo? m verichii, 
bc plaat0 oeeben, a^aar nabemnal Dp Oebonb bat l)n mei 0">anncn te boen fcheyden 
fiab/ bieDoetoclminbecincjetal/ 5(030 Itot niet lieten rmöciooren/ UetkandTrin 
Dp epnbeliili 5i)n epfcl) baacen i maar boo? bien toe eUentoel 3aaoen bat 5e 
niet nalieten üp alle cjcleeacnificeben be öaaé obec onö te fpeclcn / 30 fcftepbc 
toeonöbanfjun aften getaale ban ftonbcrb en bertia iDan/ üeDalbe 't 
3öoUibtin Capitem Grognier bie nog ttoee Donbecb ijKan tlcrh toarcn/ 
iï\ begaben onö op Det €uiiïnb. 

ïDaar toaö ooö nog een anb?c reeben / bic ome? ^cct ttoeebjagttg too?ben/ 
*ttoelhtoa0l)aarongobb:i;cl)tigftepb teegenö onjc (6oböbienft/ toant<5C 
cnt3aagen 3ig niet toanneer3e in eeti föerh oeraaïucn / met fiaar l^ontoeisf 
b'armen ban een Crucifijc aan fiiMxm te ffann / en liC 25*^^elben ber ïl^epli^ 
oentebernielen. €n'ttoa£iboo?namcntIiUiboojbe3e fcljjiftlijhe bis502b2e.ö 
bat be Spa njaardsonö in 't algemeen ïjaaicbe/ gelyö top iipt l)aac onber- 
fcD^Ptc ©Jieben te teecten lïtonmcn. 

Op ben neegenbe fttoamen b'Engci fchcn omtccnb bijf of feitS mölen ban 
bc plaatöaltoaartoP met Ijetmaaften ban Canoes bee3ig toaren/ ten an^ 
her / om 'er ooh ecnige boo? ö"n te maahen / in plaatjs ban be geenc i)k 3c 
50toel alö top in'tgebcgt tegenief ^c Spanjaards berlooren ïiabben. 3Be 
begaben onö in 't üofcl) hk in bc5c litoartieren bigt aan bc 2ee ftaan / ont 
fenigc23oomen uptte50cïien bie onö bienUig toaren/ 't toelftgemccniijfi 
b'Acajou enMapou 23oomen 3ün/ al.ö 3ijnbe'tbi:il' te bearbepben/ on- 
ber betoelftc top eenige ban 3oöb-inig een 'lengte bonben / bat b'enftelbc 
(tamnabat3cgeOoutocncn iiptgeDolb toajS/ obec bc tagtcntigiBan fiort 
boeren. 

Ccitoijl top met fiet bontoen 0rt5er Canoes öee3!g toeren/ ïitoam een 
j^cljilbtoagt/ (bic top bp 't ^canb op een rjoogc boom gcttulb Dabben/ om 

^ 3 toer 



30 Hiftorie der Americaanfche 

toe «3fcn bilt b*Engclfchcn bictoitlm tiat top met on5C Canoes D«5iö tolt* 
ren/ on5c ^cljeepcn niet niogton tocg nccmcnr al0 mecöc om te letten 
offer ooh eenuj Spaaofch ^cfiip fufcijen ftet bajle JlnntJ en 't €planb bnac 
top np tonrcii Ö002 mogt 3cPleiO on.0 aanbicncn bat lip een ^clitp in £cc 
530 / Concjö flellenbe E. JD ten 5©. toaac op top aanflonbö ^ncDt maaft- 
ten/ CH boe top'ec bp htoamen bebonoen toe 't een hlpn öaaitupo te 
3nn/ too:öcnbeocboei*bbpCapiteinWiinet een Engeiichman, entoienis! 
<;§cbefpöbolti beflonb upt becrtio Engeifche en elf Franfchc, ban toten 
top tot nu toe niet0 ocboo2b baöben: maar 5c 5epben onsei bat 5e al een 
ÖcnipmentijboclJ^ebenobccIlanbnabeZuyciZee toaren ocOt^ti"/ en bat 
3e onlanflö een^cbtp metÉoo?n oelaabcn uptbe^abcn ban Sanfonnat 
oenoomcnbabben/ enbatjebanbaacnabcEupbluitl ga^nbe/ ber|laan 
i)abben batbeBiceitopbanLuna een Spaan ichc ©loot liab iiptoe5onben 
om be ©?pbupter0 te bebegten en te bcriagen toaar booj 3^ te toecten 
litoamen battec nog anbere nooberis in bc3e Ecc toaren j en bat5eopbe3e 
öoebe tijbinge onsef tragtebc op te 3oelien > om bcel in *t beroberen ber ©loot 
rttoelh3ConfeplbaarlnclDen) te bebben/ maar bat 3e boo? Panama boo* 
menbe/ altoaar 3e in boop toaren on^ef t'ontmoeten/ berflaan babben/ 
bat bet gebegtalreebe ober/ entopnab'vüplanben ban St.jan ocgaantofl; 
ren: b'anbcreEngeifchcn bie gelijb recbss ge3egt ijef/ omtrenb bijf of feiJ 
iinjlen ban on0 af ten 21;nber lagen / babtcn mcebe een Canoe uptge^ 
3onben omte3ien \Q^i bit boo? een^oarb toa0/ en toaren 'er bpna al5o 
i)^abpal<!Ètop/ 'ttoclbon03eerberb?ietigmaaftten; toantbe3e25arb met 
«Êeitoaren gelaben 3ijnbe / 30 babben ^\t Engciichen bc3e nictogcboomenc 
30 toel toeeten te bep?aaten / bat 3e op be 3elbDc plaat?" baar 3P laagen mee- 
ie ten anher gingen leggen/ uptge3epb be elf Franichcn bie bun bcrlictctt 
en \y^ on$r bleeben. 
Bc'chtii. <Z^it €planb ban St. Joan de Cueblo iö omirenb ttoaalf mijlen in b'om^ 
vingevan treft/ leggcttbe «Öofl / 3©cfl/ Eiipbcneni^ooiben/ tijfmblenban'tba^ 
^t.Ln de (icEönb/ ban'ttoelbebet boo? een eng(ïranaal (öatinöcrbaab nietan^ 
cueblo. ^^^^ jj^ ^^^ ^^^ ^^^^^ ^^^j^ jjj, ^j,j, jjj^ tufcben bepbe lanben boo?loopt} i0 af 5 

gcfcbepben. 't 'J0 onbctooonb/ 3eer ^dergagttg/ en bol ©ofcbcn / en 
boo?3cer fraije ïiibicrenbcbogiigb; betflrelubeSpanjaards tot geen nut/ 
fllo" alleen bat 3' er jl^aften ban baan baaien / W 3e biec in oberblocb fion^ 
nen beboomen. EÏDanneertop op W <ï:planb htoamen / bnböcn toe geen 
nnbcrecebacbten / aló bat toe bier 3eei- toel gcbaaren 30uöen bebhen/ 30 
toeltoaöbetboo?3ien bantoilb©ee/ 2lpen/ ?lgoutilla,ö/ enbe23anben 
Jool^fbilbpabben; maar toe toicrbenbanbe3e©oo2beelcn boo? ttoccber? 
ïianbcongemabhenbcrltoobeni Ijeteerfte tono bat b'EtiRcifchcn in min^ 
ber alöbcerticn bagen tüöxj 3itlft een bcrtooctlinge onberDe3e^cbilbpab'' 
ben babben aangcrcgt/ batter na tit \\\Xi 3eer toepnige meer aan^lanö 
fetoameui 'tanb?e raabte on3e gacbt/ Dctoelbetoe na eenigc bagen ge* 
noob3aabt toaren te berminberen ,• toant nabemaal toe biec ter plaatfc 
langer bleeben al.ö toe gcbagt babben / 30 toaren toe genoob3aabt onjtf butf? 

haipö 



BOECANIERS. 31 

firupb te ücfpnrctt/ upt b?cc3c ban tic Spanj aards öic on.ö mootcn obecbal- 
!en/ 50 ïjaitöc ten gctaalc ban ti?ie ftonbecö mbectiolBan/ een o^Occl^ 
IllSaanö op öit €planti ülecben/ 3onDcc meer aI0 ttoee .j§cï)ilöpaööcn fn 
aot en bccvtig uiiicn te eeten / üeOalben öat toe ecnige B?iioten in 't 2öofcD 
30oten om ban te Iccbcn / boo? 't eeten ban Dctociftc 3ommioe ban on^ ©olö 
fïiccbcn/ lJ002tiien3c bc aarti ban öe3elbe niet hcnbm. 

g^aar30nopbit'ï^planb een 3celiec 5003t ban^^^erpcnten/ totenjEffïee- serpenten. 
oen 30 ocbaarltjü 3i)n / bat tnbien men niet een 3eeftere Bjugt bp 3tg 
b?aaat/ om alsf men oejloohen too?b/ aanftonbsS te feaautden en op be 
toonbe te leoaen / men onbermepbelijlt aanftonbö moet lïeiben / oeUjft 
top bp erbarcntïjepb aan eeniöeban onöJBoIh/ bietopopbie toü5e ber* 
loórcn Ijebbcn / onberbonben OeDüen / en Uc in baac (terben / boo? be ftraat 
ban 't bicc 't toelft bit becaift in Ijaac licljaamen htoam t'ontdeefien / on^ 
lepöcljjhe pijnen uptftonben. <De X^oom op b :toeU»e be5e BjiiQt toafl / iö 
ban Ijoogte en ülab 5ccc on5e Amandei-büomen oelijh; maar be l^juqt 
Oeli)lit tocl na be Zee-Kaftanicn , (joetocl 5e ecnigfintö <03ep0abtiö 
ban Coleur / en bitter ban fmaah i0 / bc(liiptenbe in 't mibben een 
toitagtioe ^tmanbel / 't t.ö bp geen anbje naam aW Serpcms Zaad De^ 
licnb. 

llQen binb \)Ut mebe een groote mecnigte Caijemans of Croeodiiien, 
bie in tc^a/ tïibicrcn/ en op'tb^oogeEanb 5ig ontbouben/ en ban 
cen3eerberflinbenbe aarb 3i)n/ gcfijlttop tot on0 leebtoce3en boo^'tber- 
ïieö ban ecnige ban on.öaDjïlfi/ bieboo?be3e«©ierenbcrflonben 3ön/ on* 
berbonbcn licbUcn. 

b'Engcifchen Uk OHjS beclatcn önbben/ 3onben opbcnfecbenenttoin^ 
tigfleaanon^een J^toarticr-mccfïer/ om tebcrncemenoftopon^ toecbcc 
bpljaar toilben berbocgcn / al505el)'iacte5toahoo?beelben/ om bc ^tab 
Leon baar 3e 't oog opOabben/ inteneemcn. (gn inbcrbaab top moe>- 
(ienbclicnnen batgrootgebjcft te lepben/ 5ulheenfcli?ihli)[i bingiö/ tat 
ïietüpnaonmoogelijlibalb/ toanneer^cr een geleegentbcpb boojhomt om 
'er ban berlofl te too?ben / be3eibe te laaten flippen. a©c babben b'Engci- 
fchen eens5bcel.sJiipirecbenban'erbeeifcli3iigt/ en anber^bcelsf uptÖJJof' 
be ban U-iar ongob0bienlligï)cpb / 't toclft top niet berbjaagcn fionben / 
berlaaten / en nu toarcn top op 't punt om baar aanbiebinge aan te nee- 
men. b'-ïSettoaren toarcn aan baar 5ijbc/ en bittoa^ecngocblohaaöboo? 
cnö lOoUi 't toclH boo? i^ongersnoob op't punt toaö ban te bc3toijfien. ïDc 
V)20cgcn baar aan|ïonb0 om ccnigccettoarcn : ennabemaal toe maar een 
^clupOaböcn 't toclbonjS al t'5aamcn niet boeren fton/ bat3c onö eenan? 
bcr3oiibcnoecben/ boojbien toe ongcneegen toarcn/ om alsfteboorenop 
liaaricliecpenbcrbeclb{gtoo?ben/ maar bit toilben 5e on0 niet toefiaan. 
^nbcrtufffben (tertoijl top bcflooten babben bier niet ban af tetoijhen) 
b2ong be bongec bertigiRanbanonjS ©olb baar bp b'Engcifchen te begcc? 
loen boo2 bien 5c niet magtig toaren bet ballen langer upt te bonnen tlaan. 
(Ottbenbiecb^ ban Oognmaand jiierben 'ec biet ban on.<J j^olft» 



3^ Hiftorieder Americaanfche 

TBac top toijïcn bat ö'EngcUchcnucctcohhcnUjnrcn/ öfoabmtoüoniS 
optJcnnccócnoctLiiactaalcbanlionötTöcn ttüimig |,lönn/ onDcc 't ü;.bcl 
banCcipircniGn^giiicr, iabijfCunocs, en Uctm ttoec Donöccb jBanop 
ïjct dempen op 't ^JiptaiiD/ bc^cUnöe mccc Ganocs te boutocn/ en öaac 
"na obcc te Uacen na 't ba(lc lanö. 

55a Dat toe ücrtcoftHcn toacen htoamen toe op ben tjcctienbe aan em 

Haifon, 'ttocl'ieen3-jO?tbancen Oocbc tö/ nitotiac öe Spa^jaards fjnac 

©ce aatifofificn : 5c toas m ti: n.ibuucfcijap tai öc ^tati St.jago gcleegcn/ 

tJcUJcUie omtraiö ttomiia nu)lcn ban Joans <!2Planöen nflctK. §et©olft 

ijat tDcop Dc^e Hatto banöen / namen toe ocbanoen / toaar onbcc be 05ccs 

ftettoajS/ bïconötoce^/ cngdepbcn om een Euplicr plantaoie aan öe 

0ibiec öan St, Jago ocUegen / in te neemen / altoaac top ontbeht toierben. 

3Beonbertaflenon3egebnngenenb'eenna b'anbec om te toeeten of 3e letö 

banon3efcI)epDingebanb'EngeirchenUji(ïen/ met liaac te 3eggenbaitoc 

upt be Noord Zcc htoamen / en Dat3e onö toi)5cn moeften )Joaat be üoeca- 

nicrsof Vrybuytcrstoacen/ bte 3e 3epben bat in be3e Ecegeftoomcntoa? 

ren. Selgabtn onö ten anbtooozb/ bat5c na St. Jans Cplanben gcijaan 

toacen/ om'ecteï)erftellcnbnnbefc{iaabcnbie3eboo? be ÖlootbanPcru 

Qcleeben Dabben / met anb?e oaiftanbigliceben üic toe beeter toiften alö3u / 

3onbec onö een tooojb te 3eg3cn ban 't gcen'ectuffcftcnb'Engcirchcncn 

<0nötoa.öboo?gcballen : toaar npt toe bcflootcn bat 3' er ooü niet ban en 

toifïen/ en toeöjcn(ten toel bataIbeSpanjaards*ei:3otoepnigbantoiflen 

aI03P/ upt b2ee5e bat on3e affcljcpbingc \jciat tot aanmocbiging mogt 

tli'clUicn/ onion0tcbefp?ingcn. 

5i5a be5c Itonbfcliap 5onben toe een Canoe bic toe in be5eiüibiec genoo- 
mcnbabbenaf/ om eenuje^ettoaren bic toeinbe^e Hatto gebonben öab; 
öcn / aan onö ©oIU te bjcngen / en ï)aac befieno te maahen bat toe na 
Panama gingen/ om te 3ien of'ec gelecgcnilienb toa.ö/ om eenige ^ac 
licn te neemen/ opbattoe30boenbemogtenbanSt.jans<ï:iiianöen gcraa= 
Umi nabcmaalgc(i)lireebögc5coti.ö / onjs^djip niet groot genoeg toa.ö/ 
om onö al t*3amcn te bonnen boeren / en bat3c 30 ii2a be Can ces gereeb toa- 
ven/ naPuebio-Nucvoftonbentegaan/ omecnige ^Ceitoaren te befiooi 
men / bjanr meebe5c tot on5c toceberUomfl lionben bcftaan. 

ÏDc traben omtrenb bcerticn mijlen ban Panama op ben böftienbe aan 
lanb/ enlioetoeltoegccn<0ibKJ()abDen/ raabic toe booi'ri^aane-gchrap 
bp een .3cer fraaije Eilancia alö 5e ()ct noemen / 't toclh een ii>iinci 10 tic\t af- 
leenftaat/ btcr hregcn Ido bijniggcbangcncnbanbepbc^ite/ cnmoec 
be3elbc een ionge iTi)an en iDioilü ban aan3ien / bic ?nö beloof De loögelb te 
3ullen betaalcn inöim toe l]:iar op 't^lfpla^bIg^ua^aü2agten/ omtienb 
cenmölban't groote geleeger./ almaar niet anöcrsf al9( Hecgcntoatcc te 
bcüoomeniö/ 'tlmllnn bcliloobcnber :§tcenroi3cn|taaf. 

aOÖeblcebcntotoyt'enngtcnttointigfte na 'r boojgemdbe loögelb toag? 
ten / alö toanncer 't om tod üct aaib iPicrö / toa:]ir op im bertrohbcn op tic 
tybingbat'ecomtrcnbaötmüldiljoogcr op/ een ilibier toa.ei/ toaar in 

ttocc 



BOECANIERS. 35 

ttoee BatfiÊii Iflöcn mèt Maiz gcinaöen / öcVödhe toe op ben mt(\m ctt 
ttoiiuiotictianhlamptenciDja-oUccïJcn. ©nn Iiicr (Iclöcu toe tocröcr 01152 

COi.CönaSt. Joans<!jnlniltJ/ frltodilC toe op ben bcrbC \3CM Herfftmaand 

aanfito:.mcn. <lDnöDolhUcil)cialöcnon0batlit)nti:röb.in Urn vtoiitirbnn 
agt en tneeocntia te c^O Oi-'hoo'iit'n tonren) pp ben bijf en ttointtolte na 
Pueblo- Nuevo gegaan toarcn/ Qilijl\ top jjun bcboolcn babben / bat 5e 
opbenfcebcn en ttointigfle baar gcftoomen maren/ en lioetoe! 5e boo? H 
dSciulbtoagtcn ban tz ^tab ontbefu toarcn / ebentoel mer fier ban be3clbe 
toarengctoo?ben/ bat3*ecttoeebagenbeï:toeftlMöben/ fclioonie gebiiiis 
rtgboojbeSpanjaardsbefloolu toarcn; batbe Bcbelftebüec ban be plaatiS 
met een iCrompcttcc gchoomen toaö / om met 'er te fp^'ctien / en gebMagö 
f)aötoaarom3ctoittei!>laggenbocrben/ nabcmaal 5e Eogcifchcn toarm 
(toant baarboo? bielbïiP5c) maacbat5ebem jonbcr 3ijn nietoögierign-nb 
tebolboen/ geotoongen (laQöen ie gam ban tojacbp geftoo-nen toass. 
^^•itaarban.)iin/ een ttiUitocegöban be 3Bipen plaats gegaan 3i)nbe/ 
booJbonberbenbijfngSpanjaards ontmoet toarcn/ bie 5ulli eenülcpn gc^^ 
talbpecn5ienbt/ mctgrootebiïppcrtrpb'ec op aan geüall:;! toarcn) eti 
ttoee üan t)un gcmafTacceerb ïjeibben / 5onber ebentocl D'anb?e fe^ tjic Ijaac 
albepn5enbebappecUcctoeecben/ te honnen beletten toeec bp bc D^ia'cte 
fioomen. 

<öpbenbterbe mngcntoeto:ebecuptmctfc£JCanocs, inOebDenbcriorti 
berbenbcertig flian/ ban betoeUic toe ttoee bet icdecröe/ om nabeHat- 
to te gaan/ en te 5icn of bet loögeloboo2beiBcc(ler bic toe gcbangcn b!c(^ 
ben' gefioomcn toa0. j^etbe uier anberebcgaben toe onof na De EuUiUT 
piantagie aan De aibier ban Sc Jago gelecgen / om cenige Supfter üeete^ 
len/ bietoetiannoobenljaDben te behoomen. ^HlDaar toierbcn toe üerigt 
Ijat^i <0ouberneutbanSt.Jago, na onjöbectreft boetoe b'ecrflemaal fvec 
getoecftijabbcn/ metagtl)onDerbjiBinbcrtoaartö geftoomen toacf UDe 
blecücn tot op Den neegenbe m be3e plaatö / om na 't anttooo^D ban een ons 
5ec gebangenen te toagtcn / lik toe aan bc<l5oiibcrncur ge^ jnbcn baböcn/ 
om Ucm te 5eggen / Dat niDten (]p gcnecgenaiepD bab on met 3iin ngt bons 
Dcrb (iBanöectoaarbö te hoornen/ top berepb toarcn om bem intetoag* 
ten; maar on5e geUangcnc met tocerom bomcn::!e/ en geen tubtng bec- 
neemenbe/ bertcohhcn toe (na baion5e ttoee Canocstoeberb» onö gehoos 
men toarcn) ban bier/ enfetoamenopbenclfbeaanboo^öbanon^ ^ècbip 
(n De ttoee OSarUen / boo? 't <ïJnlaab St Jan tairibccren. 

<ir>p ben bijftienDehrengbe toe on3c ^c'icepen / en mmen toater en ftonb 
fn; toetooubcnbit€pIanböerlatenbeübcn/ mblcn bet met agticn baa^ 
oen na malhanDcr gebmirig gerccgenb / en 5ulft fetoaaD toeer gemaaftt 
l^ab/ öatftetonöonmoogeU)fttoatfom op't beft teftonncn bipücn/ b b^ 
6enbebc^onnaIlDietijönieteenöge5ieri : en om be3c reben iö ftetbat 
bcSpanjaards De tuffcbcntoöbte ban be Ü5ap ban Gurg(>naenbH€p(anö 
ban bt. Jan, dcDruypingevand^ ZuvdZce nocmcn. xRen UctU ^K( ge? 
fi^cU 3laac boo^ maac bi;c maanben Qo:b to«i; / to^iH 5ön Wimermaand , 

<S LouvT- 



34» Hiftorie der Americaanfche 

Louwmaand, Sprokkclmaand, m Lentemaand; Ö'ant)2C agt ttlflantïCtl 
cccacnö 0ctbpna5onöei:opï)outien/ m bccoo?3aaïn niet alleen öe aootic- 
loop/ maacïÉJ 30&toaatjaacötg/ bat (nbicn pmanb ttoce of b2ic maaien 
nat iö o^toccft / 3onbcc m 5<?lf aanlïonb.ö te ö2000cn en te becfcOoonen / jc 
to02mentiifTc()enbelenbleefcIjboebboo2thomen/ \3an gebaanic bj'naal.ö 
fjet onberfle ban een fcïjaot / en omtrcnb een ïjalbe bincjec laiuj. 

j^cttocccopbtrtbiecbebanWyninaandDegtnnenbcopte hlaarcn/ toer* 
mxiiiluenn)eon5:2epicnbic ^eec be?cot toaien' en maaJuenon.i gcrccb 
omtebcrrrehhsn. ^e5ebnoto(ecbeenjBiinban onöï)olfiboo2 e^n ^cc* 
pent in 'i been '•• jl^often / iiii^t ï)p anndonöjS af flierf / boo2 i>io^ fin geen 
30^0 j^biaagen Oab / om ',iq ban 't bao23CPbe genceisnuböel ttboonfcn. 

<0p ben ?.i}\U i!ieö hla.ic ocmaafit licbücnbe/ oinaenbjennRcaicguo 
't3^pl / toel&c plaat» oeectlcj <nijlen W* 3S. W- ban 't €)»i.inb i>r. Jan , en 
tWe Oonbecb en 't fcltig mijlen ten toc?lcn ban Panama legt. 3Be liabben 
totaaiiDertclfbebelüinbÊ.<D.meftocpnig iioeltcn/ en op bentloaalfen 
tieciientiegingentoea©»J^.3©.ent£gi:n0ben abanb litcegcn toe 't itanb 
jn 't gc3igt. <©p ben Ucectienbe fiabben iue een Oarbc liooftec upt ijm 
^iipDcn/ 'ttoelftonö alon5cE€plen tsitti inneenv-n/ tot op be miöbci'; 
nagttoanneccfiotftalmboiei'b/ tot op ben f*'ebcntienbe/ Uianneec toe tee- 
öenjSbc mibDag boo? een ijacbcEuab-loclïe tnmh/ mtt gi'oote itojtree^: 
peno üermcngb/ obcrballcn toiccben / toaac booj toe ban oi;3c tU3ce 23afï 
fien afinotif en : Oettoeecnam30banigtoe/ bat toe geen oi:'3agtcn Dabben 
ofonöfaatfleiujctono'gchoomen : nnac Oct toecr bcöaai\nbe/ 30 b^^g• 
tentoebl,nnegentlcnbeboo2mcton5e£eple^tc lappen m.t cn3eièembcn. 
(2Ceocnbcnabonb3agcnto:lanb/ en bcbonöcn fiet be ^^\} ban Caidaira 
te 3ön. (0p ben itonuigflc3eplben toe in 't gc3igt ban bie ban Coiebfu ; ban 
ilicrbiböentoegemaatiobtoeetcneeniStipb oojle toinbi en op ben een en 
ttomngtb? geraalite toe op be I)oogtc biJn be Papagayr.s» 

<0?j \}i\\ ttoee en rtolntigtlc óebonben toe on?j tccgcn obec Rcaioguo , een 
plaitiS aanmcirienö to.jaci'ig / uoo? 3|)n Odocrc 25tH-ocn / banijc 'Aucijt om^ 
ringbia; en ooojnamcntiij^ boo? een Ijoog.' ^ulpiicragugr 25crg bie 
Qcbiuing b^anb/ en todljeri* fmoofi en b.«.np 3ig een gcon (tnUtoecgct 
Icmt te üerrp?entjcn ' niaac be bolgcntif nagt b^eeb on^be (Icoom tluint'ig 
inülenteloe<toaai*öb''nbe3eplaat?:f. V\} Dcnbiecen tojutiiriüe 3CHib;ntoiï 
bier ban on5eCanocs lipt/ met Iionbe^b ^ó}ai\/ om te 3iin of to: eenigc 
geb.nigeni.Mi honb^^ btUoomen / cm ;. nige onti'.':vigi inac onifangen tocgen^ 
be3e «iiiuten/ baavtounoopb rc^.oorengctoeciitoaun. 

Opi^eubiTfcntirintiil. icgabcntocmiö aan lanb/ en na een nHrfcf) 
banb^tcui'.nn/ utoamentoc/ancen Hatto, aitoaar top eang iDolO oe- 
bangenfiiecgai/ bic 0iii';3cpben bat b'En^cifchca tjc ^uiö Ljoi» Ij.itibrn 
In jcnoomcn enbie^MnKcai<:,:;.i»bei;b2anbOabben : biib'^^ntooonbcres 

b:«n l.cgoria, Gianada, Sanlunn;<t, St Michicl, St. SnlvaJor gn Villa 

Nueva/ tocIfitMiaüimr-tïcebenban be boojgcnocmbe ^ijn/ ren auimec^ 
fielijlic Urjtecïiinö ban Dolii aan bi^ ban Lcoi)iöe3C»nben Dabben/ maac 

bat 



B o E C A N I E R S. ^^ 

tJiitMcb'Engcifchentiicalbonr t^ic tifloni bertccfD f>itilifn/ met ïicttcrt 
tiectJcnmtacQLiccrcn; dat ö'Engcifchcn ftaac Ucrfcïicpöc maaien ijotitcn 
iiptocöaagt/ onr.ntieSavaiia tot tm ccbtot te ftocmen/ 'iVudUDot-jöc 
Spaiijaardsoctlaaöigoctoepöcvötoiecti/ onlicc UoozgccUcn tiat3c neg niet 
alle Op een oclioomcn toöarcn / Dat ijöbatse tot mi i oc niet meer ali^feieftces 
gen.ö een toacen / m tiatse toagten toiltien tot öa t3e tiutJbelö 30 beel in getal 
toaren. 

<©ptienfejSenttointioflvMiep een ban onje Btoactief-mecfterö/ $ijnöe Een Kwar- 
ten Cataioniaan ban gcboo?ie/ tot öeSpanjaatds ober,- 't bjeih on0 te tner "";"'"' 
tijti bcrliintieröcrt / om na öe ^taïj Granadatcgaan/ tonnttoettopfelöe to? de^' 
nietofljpDaöon^boojnecmenomöie^tatiin te ncemcn/ aan öe Span- spanuurds 
jaardsonttjeftt. over. 

»©pöen rebenen ttointigfte begaben toe oniS toebec aan boo?ti banon^c 
Canocs, omnabej^abenban Rcaieguotegaan/ altoaac top onief ^cOtp 
beboolenbaöbcnte hoornen : toe feonöcn ncrgen0 aan öe É-fï lanben/ 
boo? bten 'er öc Eee met een jupöelljfte toinb 30 fterft tegcnjEf aanfïoat / bat 
6etonmogeli)fn0/ om 'er bigt bp te ftonne n ftomcn* : ebentocltragtenfeis 
l^anbanomsf ©olh met 3toemmen aanlanb te i^aabcn/ om ecnigeCa- 
labaflbn met 3©ater te bullen/ maar 3e ftonben niet/ Ö002 bicn be Span- 
jaards onss te lanb geflaabig bolgben/ toaac boo? Dct gi-lJeurbe batter een 
ban be3elbc ongcluhbclijh beröjonfi. 

<Op Den eerftcn ban siagtmaand htoamen toe in be l^aben ban Reaieguo, 
altoaar toe on^^rbip ten anïier bonben leggen» ï^aar 3i)n ttoee toegan^ 
Oentotbe3e^aben/ ban toelhebeloeftöaarbftcbe befte ijS/ be3elbe t0 5eei: 
Éng/ en belialbe bit 3ün'er ttoee Motus of sfeeubclen/ biebe ttoee punten 
baar ban fojmeeren. Op een ban betoelfee be Spanjaardsbocjgenoomen 
IjabDen een 5Fo?t te boutoen, ^aar balb een 5eer fraije ïïibier in öe5e %ii 
ben / W öc5elbbe naam Draagt al0 be<;§tab. E' iö booj alle tointien be^ 
fcfiut/ enbinn^nmfünbijf €planben/ W 3eer bcbtoaam 3ijn om 'er bc 
^clieepentehrengen; men boeft maar bzic mijlen ban IjierbeïJ^jbier op 
tebriren / eer men aan be^tab Bomt. <Dmtrenb een muobetfcboot b.^n 
be5elbeljabbenbeSpanjaards3eerfraaije ^cöeepö-timmertoeiben tot tjet 
boutoen ban baar iêcbeepen. <De ^tab toojb öoc?bc3c ïtibier beftjoelö / 
cnflaatineen5eerfcboonSanbrc!)ap/ 't toelh Doo?berfcI)tpöeiI!ibicrtie,j:s 
bebogtigb too?ö ; öe ïaechcn en i^upfen/ ïjoetoel balf afgeb?anb/ fcljee^ 
nen ons 5eer fcboon getoeeft te 3ijn. 3©e beüben nog bcrgccten te 5eggen / 
bat bc 0ib(er baar toe ban fp.'eeben/ agt armen beeft/ bpbetoelhëalle 
bingen 3eergcmahlitUjhgeü^igt bonnen toojbcn na be^ojpen/ ^vvlKt 
l^lantagien/ enHaito's, banDciüelbebit1l:inöffliorboli0/ er be^nr- 
gcr0banbe5c^taö/ alömeöebanbe nabiiungc ^teebcn/ toebebooren» 
(0p ben ttoeebe namen toe ttoee ban be5e Hattos in/ ban ttiaar ire centge 
(Êeitoarcn b?agten / aanbiegeencn/ Uk ma b'^t brengen banend ^djip 
beëdig toaren. 

^p ben fejsbe bertrobbcn toe ten getale ban öonbecb enbijftigitaan/ 

C 2 en 



^6 Hiflorie der Americaanfche 

tnoptjmötïittleftrccocntöcccniae^cnilötoaotenbantie ;§tab Lcon oc^ 
bangcn/ tJicon^ontic^ngtcn tiatur ttocc tiup5cnïj 05an inbc^iaötoa* 
ten / öctoclhc op ïjjtir octal niet tiurbcnöe (leunen / al Oaar rocccnöe ^Ooe- 
tcren op een Pcr5eeljei-öe plaatö ocbjaot Ijaöben. JDc heccDcn op Dm nee- 
öcnbe toecöec aan Ü002ti / en öc uoloenöe i3ao Oeaaben toe onö na een Eup^ 
ha pinntaoie / ttoee mijlen Ijan Dc3e ^taD oeleeacn / altoaac toe ter nuD-' 
btrnaataanfttoamcn/ maarbonticn'eroeenlc\3cntitoe$!eI op/ naöemaal 
Öet a^olft (op Det oecuot Dat lierfp?epb toaö / tattoc cenioc 3Baoten ocUan- 
oen gcnoomcn tjaööen) ftaac in De ^taD begceben haöDcn. ibacr^oalsf 
tocbee3igtoarenomtoeei:terugcnaant)oc?Dte Uecren/ ontmoeteDc onse 
SliUant-garDe / een Deiacticment öupterp Die 5c aanflonDjS op De bliigt D:ccs 
ben / en De €apif ein gcbangen hceegcn / Die op on5e onDectJzaagmg 5tpDc/ 
öat lip al lang gelct-Den ban ons gefioo2ö fjaD / maar niet toeeteuDe toat tnol 
top fp^iafjcn / 3n iviDDen 5e in *t eerftgenoomcn boo: een Compagnie ban 
tto'.'ei]on;3erDcntagtenttglVlu!atos, Die tocctenDe h^t toe gelanDtoaren/ 
iipjgetrohhcn toaren om' ons» te beucgtcn/ en Dun abonDaan De 3nnfiec 
3^;antaaie|tonbcnfi?boomcn; toe b^oegen DcCapitein toat boo2bolh liet 
U)a0 öat I)p aang^bocrö ïiaö / toaau cp \)p ten anDtoco?ö gaf Dat liet een 
troep iluptcrötoaren Die De af)'cl)eevtpiaat5 tot Die plaritagie beOocrenDc 
betoaar'J fiaDDen. €n Dat De<6ouberneur ban De ^taD te toceten gcliooi 
HiensmiDc/ Dat toe inDeliabenbanRcaicguogehoomcntoaren/ (juno:? 
, öer IjaD gcgeeben om op 30Danig een top^e te retireren / 't toclli oniö" te ber^ 
flaangaf Dat on3e bpanDen 3eer goeDe toigt IjtclDen toanneer3e niet? te 
b?ec5en öaDDen/ en Deur flonDen te pahhen 30 Daa 3"? ons 3agcu naDec 
ftoomen. 

<&p DenDertienbeberUetcn toetoeeber on3ebaartiipgen om een 25urgfit 

öenaamD Pueblo Vicgo omtrenD Djie mplen boben De ^taD Riaicguo ge* 

leegeninte nemen; toe troïiücn D002 De3e laajl gcnöemDe plaaï3 Die toe 

t'enemaalDoo2De3:!be^ntooonDer.ö/ i!ptnoofDebanDeb£rianningcDie3c 

tegcnjs ïjaar 3clben ïjaDDen iiptgeDonDcrD / bcrlaten bcnDen. 

Eenoud dommige 3nllen mifcl)icnban3n||j eenuptrpo2igOcpDbettoonDerD3pn/ 

fan ver f^jentoel 10 'er niet toaaragtigec alö Dat toanneer De Vrybuytcrs ettcipfie 

bannhgc iiiaalcn een enDcselbDe plaat3 ban linn genomen ïjebbcn/ Dat Dan iwac 

der >pa . ^jclaten De3clbe berb.innen en bejbloiben toanr na 3c 5e feencmaal 

Amcii« bcrlaten/ ja Datnjeeri!ei3eftebbcn 3?lfpi)aacDooDenDicopDc pla.-'t^Dco: 

onö bcr3lagen toaren met toillenbcarabcn / Doo2bien3e om De boci3epDè 

recDen / ftaar De Cipifielphe bcarabeiiio ontoaarbtg oc?DcclDen. 

(Op Den a^eertienDe m De mojgenflonD toaö l)et Dat toe tot Pueblo Vicgo 
aanl5toamen3nnDe al Daagss te booten DoozDe lung.ttt'lDc t^clulDtoagten 
ont^üehtgctoecfl/ 30 Dat toe De bpanb ia De groote liccfi becflcrbt en om- 
trenD DonDerD en bpfiig pnc^rDcn op liet pipn nonöen. ÏID^ tnDen aanflonDsf 
te toerh / en na De t toecDc of DcrDe dTOarge D2.eben toe 3c op De bitigt / maar 
DegeencnDieiinDe heih toaren/ liuiDcn fiet cntrenD een \]Mf m\v langer 
upt/ toaacna3eïïebUiötnamenDoo^cenDei!ctoelbe agtectie liamcr tods 

Daac 



BOECANIERS. 37 

iiSiiit bcftcrh toercicrrcicn lulxivincö too^Den / en Dtiac top niet op gcicc 
liatitimomjc te bec3rthcrcn. a©c Dleriien anttcchalbc tiag in tïc3t'plavir5 
en Diocgcnjoopöe ï)ruiLbcn bic toe gchrcecen tiaöDcn/ alij op on3e cug 
fll ö'cettoarenmcedictoebchoomcnbonöai/ toaac luceöetoe op licnfe.0; 
tïenDe toccr öp onö ^f IjiP fitoamcn. 

«DpDinagttcnDe gingen tot to.cDer ficenomeen Eftancia, omtrenöans 
ÖerljnlfmPl^3"öcboo25cptJc^tatigelccg*n/ mre nemen/ en tie meeflec 
btctoegetjangen namen 5ci'tJe onö/ öat öejelPe öagtat top tran Pucbio 
Vicgobertrnlifien/ fejs ijonöecb man in tnnlicrlage gciegb baren ont op 
ons te Puffen; maac is-M toeontöcetenöe eenanöjc toeg gnoomcn tjaö^ 
ben. <2^p oeneen en ttointtgfte fteectri: toe met on^e gcbangcücaan boo2ti/ 
öie onö Oelooföc ecnige ecttoaren boo: 3Pn lotfgelb ce 5ulUn besojgen s, en tre 
btifaenbeiDng 5ontJcntoc een anïijc geüangene aan Eaub/ om te 5ien of 
men 5e Ijnaft bcf^omen fton. 

Opbcnbicreintoinrinttcfttoam een Spaanfchoffidec/ bieonöcenO?ief 
b^igtbantie ^tatiftiuibec o^^neranl ban bc iBjobineii: (en na aUr fcïjpn/ 
boo^ozticrbcinbcsöcnerac!! ban Cofia Rica) toa.ic m Oponjs liet toeeten 
öattereen ^2:tc:e gcflooteni toaiS tufclim be ficoone Vrankryk ^n Spanje 
boö? öe tpb ban ttointig iaacen ; en bat 5c ge5nm;nt!ph ben <Oo?Ioct) tegenjj 
d'ongeioüvigentlonbenboci2tte 3etten. ^at toe öaaiom beboojoen geen 
berbec ©panblpftbeben te pleegen / en bat inbien toe genegenibepb babben 
tm na be 5^oo?b 5ee ic gaan / top bjpelph bp ïjun mogten feomeii en met be 
Gaiiiocncnüan3pn.fiSiiieftent na Europa oberbaren. 3©P o«iben ïr.in een 
anttooo2b ober een hpmcnbe met Ijaacaanbiebinge boc2 bientopbe htoabc 
Oenegentbepb W be Spanjaards cni? tocbjoegcn genoeg bctoult toaren. 

«Opbcnbtec enttointigftehtengbctoè on3e i§fbeepen/ en be bolgenbe 
öag 3ettetoe ecnige gcbaiicitncn aan ïHanb / batoe tiaar b?plteiibfcl]onfeca. 
iénopbenagtcnttointiotle maaUren toe nn^x gr reeb om re pertrcïihen en 
na on3e©arbcn te 3ceftenbie ton op't €n\ot öbrai St. Joan dcCuebio tot een 
itenbc5bou.öplaat3 gedelb Rabben/ inïüen toe ban mal.S-anbie litoamen 
afteraahen. s^abattopuptbe fiaben bcrtiohhen toaren gabenbe Span- 
jaards boo? bieren bic3è lingöbebnflaanft.iaöen / te hennen toatconr.ö 
tocgenoomenliaöbcn *8pDen bcrbenban Wintermaand, bcbonben toe 
onö boo2 een ^toofter im ben noo2bnoflcn ober be bonberb muien 3ce' 
toaarbö ingeb?ecbcn te 5pn / toaar optoe)V£ii:bp naSIanb fïaaftcn/ en 
litoamen op ben bPföeaan9lnnb;toe3onbenb2ie Canoes met i'fcebentig 
inanuptombebiipbanCoicbra ober tcbarenentc3ien o^3eergenö Iang0 
be bufl eenigc eettoarcn honbcn opboen / al0 mcbe om on-ef .;§f fjip boo? ec^ 
mget'pbban3obec(m3n'3eni'ontlaflcn/ toanttoc ïiabbennog topnigeet^ 
toaren genoeg boo2begeenenbie 'er opblcebrn en na't<Êpl3nbSt. lan gin^ 
gen : toanttoitb'ecitearen aangaat tik toe t'3amen gcrc!'2aapt babben 
teitonl tol in be baben ban Rcaieguo :agen öc3cïbe en toaren met beel'toant 
dcSpanjaardsbanoM}': homfl bcrvuittigf ;pnbe babben^ebtropm'tlanö 
Seb9ecb/ tocrtoaavtsi topmei30toepniobolö niet Qaun bo^jlen bx)0?bicn 

€ 3 top 



• 



3^ Hiflorie der Amedcaanfche 

top naö mt ten bolle lian 'oaac ftlooljcrtioljcpb b£r5chcrt) toaren. 

<0c(latiioon5c €onrö lang.ö öc buttl)3itöcnöc ^onbi:n>:n: op Den aöt=f 
tfenbcUpfttolï^t'ïnuiti^ic Canocsaan Uinö. om öc^^iüD bmi Eiparfoin 
te nccmcn / t3C5clbc Icot omtrcnö D?ic mijlen Uan Gaidar ia , en öicnt toi een 
Diibcn ban be^elöe ; omtiinDlietberticnbcel ban on^c Uieo attrappceiben 
Ujecentoe Vigies, bie onösepben bat 'er bcluilbc b'^nbJoonbero nog bpf 
èonbecb SBan ban Canhage tot Ijaar Ijulpc m bc ^iciti ochoomcn toacen/ 
opbetnbinijcbaton3e25richen inbeüap tenaiifici: cjehoomcnbatiren/ upt 
bcb)elftc5e eben boo? on5e homilc eei!t bectcofthcn bj-.cen. Op ^c}C fionb- 
fcïjnp beoonben toconö te bcbenhenofOctnfetbeetecbjaiESbc^e onöerncc- 
minae tot op een anbcr tpb upt te rtellcn ^ bjaau op toe ono met alic fpocb te 
cug beoiiben/ maar met 3ulh ocb:ch aan ^-cibjaren bat b)e oenoobsaa&t 
toarcn be paarben ban bc ^cbiibtoaattn te booben en op te eeten. 

Caidariaiöeenbapt'toelh benaam bjaagt nafc.ö JiBacia5pnen ïjk om? 
trenb b?ic mplen ten ooflte ban be monb ber5elbe leooen besc b.^p betoelftc 
boo? sommige 1lanbüefcl)?pbcrj$ Nicoya oenocmb toojb/ f.ö een ban De 
frapde tjabenen ban be toecelb ; 3c loopt omtcenb ttoaalf mijlen ïanb- 
töaacbjS in/ en Debat in sig eengroot getal €planben ban becrdjepbene 
grooten-, baar i^geen alö een ooftelphe toinb bic ftaac fcljaben ban i be 
gronb ban be 23ap i$S open boo? bcrfcDepbc fraiie 0iuieren bie *er $ig in fto- 
men t'ontlajicn/ en bpbefcöeliic men na.becfc()cnbc^^02pcn/ Hattus en 
Euplicr^lantagten/ feomenftan/ bantoelïiebii1£anb|c^apbolijiJ, git 
ïjcb bi-Tgcetcn te 5coacn bat tic ftö i,l)aga3ijn :a ban Caidaira , ban hjclfte 
Öiec boeren gefpjoolieni.gi/ ten beelen boo: b'^In^oonber.ö ban Canhage 
gebontobBijn/ totgrooter gemaft ban bc D^nbel/ tU^^/ met ^U op be 
feiift ban Peru bjooncn liomen te b?pben. 

<0p ben tienbc onö toeber in on5eCanocsbegeebenriel)Denbc/ boeren 

toenacengrooteBanancty aanbe5elfbe ^aapflaanb:; Ciet ifi een reegel 

V B?ugtOoomen bic3c Bananicrs , en ber 5elbe B.jugten Banauas noemen) en 

ien7cTiV ï^'^ïï^'tt on3e Canocs met Bananas. Tjj>oe bje aanlanb fitoamen oberbiclen 

vanNico tocbc Ujagt ban bc hlcpnc^tab Nicoya , maar al30 tnc nog eengoebfluft 

yj. toecgobanbit plaafojc nf toarcn oojbeelbc top't niet bienflig baar na toe 

te gaan/ maar flclbcn on3e coHr^ na Punta Borica, altoaar top op ben 

becrticnbcn aanljltnmcn ; bit iiS een 5ccr bermaalielnfic m luUigc plaaiis / 

en onbcf anb2c binoen itonben U)p onö niet alö berbionbercn / ober een laM 

ba t bi)f regelen Cocosboomcn , bie 3iglangöbe üanh ober bc bijftien mp 

len uptdreïit/ en bit in 5nlh een nette ojbcr / bai(fcl)oon Het 3clbc niet 

anbcröalö een töerlt ber l^atuur i^/ 3onber bc miii(ichon|?)!)etrcfn)nb 

alij of 3*er met lianben gcplanb 5ijn. Wp berltctcn be5c plaats op ben itoin? 

tigflc / ftoubenbe gcftabia on5c conr.ö langö be tiu|h 

C»p ben tbjceentbjlntigltc geen iDictunlp «iieerljcl)I)cnt»e/ 3onben toe 
fcflia C.)H'A in \im Canocs na 2lanb / om te 3icn of 5e iaQ uoo? bn0 ftonbcu 
biuiMi. J^a bat *x)" ocntrenb een mijl laiibtoaaröö ingegaan tocn-en / 
litoaaiMcnuii'bpcenfcaue liauo, altoaar top ttoee pcrjooncn gcbangen 

Iircegen/ 



B o E C A N I E R S. 39 

6«Ê(jcn/ 53Könö5$t)!DCrti3nt^ciit.iiiranïjecï)nlf oiijl \jnn tic ^tnti Chiri- 
quita af toarcn ' en Dat fco Ijontjeca lï^-in in bic,p!ai*?tsi iaaacu-'-Ti^it dciti cnö 
albe iDictinitc bic toe ftfccbonljcn/ op 't fpoebtatlOpccnpahUcn, omfjct 
tec plaatse te l)2cncim/ baartöp my: Canocs oclaotcu Hi^bbcn/ nui.u in 
on5ctcruo!i:iTijtcDcrVM'iarbö Uonbcn toe luer ftcnbccb l^panblijhc Hiipï 
«r$(mbcto:o/ ï^^i^'^ ^^ S^-'^i^'^^iÖ bcmi^enbi.' mcc^« in'tgcücgtcaaatcn/ 
toe htoaincn cbentod epnbc(;}h aan be Eeefiant / en üu on^c Canocs. (Dn- 
3e ©panbcnnoobiobe on^ met ^m bacpgcnöc taal/ om na Oaac^ra-jtc 
oaan/ öaac top booj tcacn'-^ooiöig (jcen lu'ï toe ftaöbcn / maacüU^ebcn 
cbentod tn ocen aebjcehen bte nobbtgtna aan tr neemcn / en ooli reniae ^a-- 
oen tncr na te hoornen. <0nbertu(Tcl)en ftahen toe ban 3[a«b / en boeren na 
'tOIanbSt.Juan, altoaartoncobeneecjlctian Louwmaand beöiïaicö 
J6S6, aanhtoamcn/ en qn.ö ^cljip en ttoec 25acncn ten anlicc bonben 
legsen. 



III. HOOFDSTUK. 

De Boecaniers neemen de Sr^idchiriquitain, en verbran- 
den de zelve. Ze be^^egten de S^anjaards ter Zee. 
Verbranden de Srad Granada. Ze krygea verfchil en 
fteJIen verfcheyde courflen. Ze neemen U Vill'Uy 
alwaarze groote buyt bekoomen, dewelke haar we- 
der door de SpanJAards onrnoomen word. 

O!^ ben büfbenbin Louwmaand tn bit nietoe ^aac/ bectrofifien toe 
imgetaU' ban ttoeeOon^eiD en bccfig fi*?5an' en agt Canoes, om 
b'gntooonberöbnn Chiriquitu tcgafin Desoclicn. €n al50öct d^p^ 
!anb ban St. juan , omtrenb ttoiuü:? }x\\]h\\ nan !)aar aflegt / fttoamen toe 
«erft op ben feöbe ter mibbernaot aanSanb / 5onbt'contbeluteto02bcn. 
jBiacnabemnal ton acen *6ib5'b:'' oró :?at>t?En, ^DmarfljeetbinlinTt'ot 
aan b: mo;jgenflonb ^ :nbcr mn:tnb te *,jeiu <0p i?cn fe:.benbc ftfclct^n toe 
onsf bc gclj^\It nagt ïh een ï3of'. O bci'Oo?gen / maar 50 b? 1 ben ':- nhcc Ind / 
troh[i:ntoctoebt"rom boojt/ totorbe -ngtfli m be niojgenfronb/ toan- 
neer to? onö toebcr in .-en -^nbccfiicnn J3»-';rr)berfcliuy(ben/ en'erbegc^ 
ïjeelebagobrrblceben/ Dier toic^bi-n toe en tl getoaar bat topaanbcbcr^ 
feeccbe ^ijbe b^r i^ibier geland nraren / oï^o top aan b'anbere fiant 3ijn 
moeden, ^ittoarf nranftetrooftboojcen löclö aljaitop/ 't toelRiccbiEf af; 
Oein n toajs ,• 30 '52a be n:.gt r'oentoel toeberom gebalkn toa^/ Degaben toe 
onjfsoub^rbeelfpel te maaften/ te r«a ^^ o»5^ Canocs, en boeren met 

ïjcsclbc' 



40 Fïiftorie der Americaanfche • 

tie5dbcbct!tbicrobcr. 'Jil:in ö'anö^e 3ijDc at'Moomcn ^iintn/ obec^iiclm 
niefsn'e"' toc öf ^fiöo ojicijt / 0302 toicn töc öcdcOt tDjcrbcn bat öc ,Spaiijaardï op 
mcnchiri-DetftooccnbattüPopeen UtinD.iar H^ttos gctogefl toarcn/ at yaac U»jflc 
qu.ta in. gocöercii {laötji'ii opocpafn en ber3cnbcn. 

ÏDc fetoaamm op ben nccQcnbc ttocc uuren booj b.iototChiriquitam 
obcrbiclcn n! b'OInlrioonbf rö / biemctmalfianb^'nttoct'bagenna ccn/ in 
Oi-octbaTclnlO'-'toccfl liabbcn/ tococne het tioen ber itonbe; na tat toe 
fiaartnaocbeüclB.irniooi-'^ïctbbaöbcn/ 5epbetoennnbat b.itonöaanoing 
en bat ton oelioonien toarcn otn \m\ öie mocptcn en arbcpD tcJbetparen: 
toehtoanienoohop t'onbcrtoagtfl m haar Corps du Guardc, altoaac3C 
3aatentefpcelcn/ en 30 h^a 3con0 QC\x}^at toierben/ nieenbc 5e nog na 
ïjaac o^toccc tcloopen/ en Oaac te bertoeercn/ maar 3e htoaamen een 
topnigtclaat/ entopont0oeo«nhaai:banbicmoepten. 31De toiecben upt 
ftungctoiacbat'creén hlcpn j^rcijat op be flcbier lag/ t toelh ober be 
Sanbbanfe/ bieboo?bciTionbberfï!bi?rIegb/ niet honnenbc gcraaftcn/ 
0^noob5aaïutoas§oetoeeflierua te hooincn/ en b'aJcrtoaren (met toclftc 
5e oeiaabrn toao) tocbcr reloffen en aan Hnnö te bicngen. 

O^intrcnbt^n ttoee uuren rn bc namibDaii^aaacn toe eenigc Spanj aards, 
fneenl^up^eenftufitoi-ejöüuptcnbe ^tab geieegcn. gjn bcanf inp 'cc 
met bier jDan na toe/ om3'erbanbaante ijaalcn/ maar boe totï nabec 
htoaamen/ begnabcn 'er bie gcenen/ ^k ton gezien liaöben / (en inm niet 
bectoonbOabbenalöomonöuptteloMftcn) in ï^nps/ imt lyct toelbhoajj 
öaarnaounrenbiionberbcnttonuig naanüaozben bag htoaamen fp^in^ 
gen/ bie on^a.in alle hanten50obanigür5cttcben/ bat (ia onö onmoogc* 
Dc schry- (y{, ^aö te feounen ontblugten. 3©P beffooten om berïialben niet geban^ 
gjjjj.f^-gentegeeben/ maaronöteebcntenbierilcteberhoopcn; ten toclheennbg 
top rug tegen rug guigcnitaan/ om ben I9»>anb aanalU'fnntcnftetlioofb 
te fuinncn bicbcn/en in be^e geftalt e ï)f elöen toe 't ober be anberltalf uur un/ 
na toclftctnbO.t>0ob belief be/ barecnigebanonöDoIli/ i)ic eerflmeen? 
benbattoenaecnigtoiticbooten/ maar nabedianb berfcbepöe ^!3u(Tencc 
Cdijh Iojïb?anbcn / en 't gefcbjeeuto Ijoorenbe / opbitgerugtaanhtoafnen» 
Dog word Eob?abeDpanbbitom3ctrgnnberen/ nnafuen 3e 3uifi een fiaatt om 
jiogtvdig focgteraafien/ bat bet onm nielijh toaö Inar i'aaterbaalen : <©c5eon5 
ortzet. öerflanb3Dnetbanpa9hoomcnbC/ bi.mdbön.öf)et(eebMVtoantbc ©nanö 
alreebe ttoee nï5an ban onsJ geboob bebüenbe ' en be beröe gehtoe<l en ber^ 
minlu/ toa0 liet niet moogeluh Deel langer tegenï* een Oagci banmnötiuet 
ftoogel;*/ bie ban alle hamen na oneg.fcfiooten toierben/ te homun im^ 
ïiouben- 'ttïBcen toonöerbaarlijh toaö/ 10 J}r\t tft m bit gebegt niet een 
fetoeffimr on-fing. <E>e Spanjaards lieten Mrtig |t)an boob op be pla.itö 
legjai ' en biicf bertoeerbo tou ons al6toanbOv»pige menfcljen / en om allctf 
in tentooo^D te 3egoL'U / alfifVrybuytcrs. 

aptb2ee3ebatöe\Dnanb3iginDet^uiiren hier en baar mogt berffhup? 
ïen/ enrin3etoicht bnnncluoberbalkn. 30tl.inhentoe'ie3elbeinb?anben- 
,öegaaoenon.öii\bc groore j^ecU/ altoaar3e on.ö met bo^flv^n Ocfp^ing.n/ 

maai; 



B o E C A N I E R S. 41 

inaacltctcncbcntod niet naljanbe^eeentge mtüeifietfcDooten ban tph tot 
tpö op om te lofTen. 

Chiriquita 10 ccnhfpnc^tabflaantjc (neen effen Savana, Oetlanb toojö 
boojberfcljepDe^eehieööic'ec boo: fieen (oopen betoaterb/ rontsombe 
^tab fiaan een oroot getal Battos. b'^ntooonberjs b^ijben geen anöK fjan? 
bel al0 in iCalh en Heer : be l^aben of iaap legt aan een fcape öibtcr , bmc 
i& maac een toeg om boo? bc nionb öer 5elbe in te homen / en De Spanjaards 
3elbe berben'ec met fiaac^cbeepen niet in hoomen jcnbec HootiS. <0m 
ban be ^abcn te lanb na ttc ^tab te Hoornen beeft men b^te miilin noobig / 
maacboo?3ui& een becmabelijhe toeg/ bai 3e geen menfclj in be tnerelb 
50uUonnenberb}(eten/ al$( alleen ^ulhbollial^ top toaren/ bie geen anD^e 
gebagten babben al.ei om lètctualie te beboomen en on^e bongec te beisaot- 
gen/ bebbenbebanbenbijfOe bat top onse S^aartupgen betlteten tot ben 
neegenbe bat top be (§tab umaamen / niet met alle gcgecten. 

<0p ben tienbc beclietcn toe be plaatjj / en be gabr n on.ö met be gebangc* 
tten na een €planb op bcïübicr gelegen/ om atöaac na bunloegelb te 
toagten/ bKesenbe bat inbien top t^ lanb na'tgelb lagen te toagten be 
Spanjaards önberttiffcben een gcootemagtbp een mogten riihhen om onj$ 
op een bottalle.j^i te betalen; baacin'ttegenbeel5enietal.omet Elocpen op 
bit €planb hoornen ftonncnbe / ftonben top altijb een oog in 't 3epl Ijouöen» 
(€ei:toültoponbectu(Tcbenbee3igtoarenom na on3eCanoes te beecen tiiz 
tnbef^aben ban Chiriquita na on0laagen te toagten/ toierben toeboojbe 
Spanjaards upt ecn ï^tnberlaag obecballcn / maac 't en buucbe niet lang of 
toeiiabbenset'eenemaalberflcoopbenopbebliigt geb2eeben/ toaar na 3e 
een pei:30on aan on0 3onben om be gebangenen toebec t'epfcöen / seggenbe 
bat 3e be3elbe toebec 3oubcn tcagten te behoomen of tnb'onbectotnbtng 
3neiibelen. ^Begaben aan be boobfcliappec ten anttooozb liat toe geceeb 
toacenom5eobectegebeninbien3c'tbectbabbenom omiw be Savana te 
Zoomen ontmoeten en 3e ban on0 af te balen / en bat toe baac bec3eeh?cben 
inbien3e toebecom maac een muobetfcboot op oniai lollen / geen ban bun 
allen btoact(ec30uben bebüen; bit betneebecbe Ijaac Ijoogmoeb 30obanig 
bat top 3e t'3ebecb niet meec 3aagen. 

^ob^aalsitopaan'tboo^genoembeaBplanbge&oomen toacen/ 3onben 
toeeemgebanon3eCanoesbmnabelaaöingban*t jpcegatte 5oehen. «©n^ 
becbepafihaabie bonben toe eenige b^teben/ bie one( onbec anb^e bingen 
te Hennen gaben/ batb'?ibmiraalbanbePerufche ©loot tot Lima toebec^ 
flefteecb 3önbe / met al bet Bolh 3nnbe biec bonbecb in 't getal/ boo; be 
&irembecb?anb toaö / en bit toaö Dicö te toonbecUjbec / otn bat geen lee^ 
benbig menfcb gebeugeniö b'Jb in bat ilanbfcfjap eentge ©onbec / ©lijcem 
of ceegen ' gcboo2b of gc3ien te Ijcbüen. 

(Opbenfeflicnbebceeaen toe'tgepfcflte loiSgelb boo? on5e gebangenen/ 
b}aecnatoebe3elbetn bipbepb gcflelb bebbenbe/ on0 na on^ ^clnp fn^ 
flaabenboojSt.juans(ï£planbten anbec leggenbe. <©p ben ttolniigfle bsf 
Sloocen W onb^c onj$ selben menige Feruoguas te boutocn/ 0130 top onj$ 



4i Hiflorie der Americaanfche 

^cftip boo? Qib^th ban jcplcn niet langcc honiïcn gcD2up&cn / en ï\M ftaö- 
Dcnom'erecnigctemaahcn/ ooft niet macfttfo toarcn om ban tre Span- 
jaardseenioc^cOccpcntcbetobctcn/ al50 5e t'scticrt onfc l?omftc in tic5c 
3ccn/ bc ^c(i:cpbaacl) t'cencmaaloeftcemö en ccn Oc5lag op alle e^cljecs 
pen oeicoti l]nblien. <Dp tien ttoee-en- ttüintioftc fioo^cn toe öc grootftc boo; 
tncn upt aan oc hant ban een 5eec fcaai)e nitiec (ïaanöe om 'econfe Canoes 
en Pcrua^^uasbantemaahen. 

(ïT^pticnfcebcn-en-ttointtofl!' jagen toe fceben5eplen in ?ee/ *ttociri on0 
op *i rpittiigfle biif Canoes ticcb gcrcctï maaftcn orh te 3ien tont boo: Baar? 
tupgen bet toocch en ^0 al0 top om ïie boeh ban 't «ïEnianb h'tnamcn ont^ 
bcbtcntoe ttoaalf Peruaguas en b^ie Barque longc. ïDe namen ^e aan? 
ity:.:^ boo? be ©loot ban Peru, toelhe titoam om nnöoptc^oeften; toe 
oabenonö©olftbtecban3onlJkttijbber5«pm hennifTc/ en bcjlootcn met 
eenomai'tgrcnctoptn't^cbip öabben in onjü ©mft obcc te ffbeepcn/ 
en met t)e5clbe be iHtbiei* op te banren baac on5c ^fbrcpötimmcrtocrf 
toaö' enalbaar'Jeftomflcnmi onjc l^panben af te toagten^ bif albnac 
onjeJ niet honöcn bcfpiingcn ^onbcc «cel bolft te berltC5en. ^c ftLibrn bit 
be^luptaanttonböin'; toecïi/ en al^o on^ei ^cbtp m bic ^liincr niet !ion 
0eü2agtton?bcn/ fertebetop'topftcanö op bat 'er be Spanjaards geen ge? 
not ban bebben 50nben / en bet 5elbc toeber in (Ta."»t bjeni^cn ba«i bet te feon- 
ncn gebiupbcn / toelbcc3tbecb3i)nbcbat3egcUjftaI.citop geen geb?eh aan 
3eplenbabbcn. 

<0pbenagt-en-ttoint!gftefitoamon3efcbt!btoagtort$f 3eggen bat 'er feef 
Peruaguaslangöbetlranbbccne boeren/ bit bceb onö aanflnnbö bonbcrb 
en biiftig man aan bc bcpbc banten ber öibicr in binbcriage Irggen / to^ar 
na toe ttoee Canoes iipt^onbenbu' na bat3cbi!ng''3ienbabbcn te rug btoa^ 
men / bcpn5enbe te toiUen oniblngfcn / cnbaarbooi baar ann temoebracn 
om 'er iacbtoptcmribcn; maarbe bpanb beo: ccti firiiaoüd b2ce^enbe/ 
begaf 3ianantionb?na oniS ^cbip bat op (Iranb bn(l 5nt/ en bcgonbcn 
bet3clbci)cft(g(c btfcbicten/ boetoe! 'er niet aio" een arme bat op" toaffi 
epnbcUibbcmedïcnbcbat'erniemanbop toaö/ hlnmptcn^e'tbappr aan 
en ff aaben bet in bianb : toaarna5eop ben eerfte ban Louwmaand toebcc 
toeg3nïlben/ laatenbecn^ met bieebc ones toerb/ tnettoelbc top beje ge* 
ï)cele maanb bcc3ig toaren ten epnbe bjcngcn. 

a©rïbirflonbcnnnberbanbbatb'?tbmiraal ban beje IDloot/ o^ber bab 
omeehigc©dbtiubbi:naanlanbtcb2enaen/ en baar me^e 50banige ber- 
flerbingealö5cmecnbenbattoeopbit<éplanbgebcntoö ba^ben/ om ber 
tefcbicten en ter ncebcr te toerpen ; om bit te geloobcnbctooogen 3ijnbe 
boo2*tberbaal ber gebangenen ble toe b^ar tocbcr ge3onbcnbabben/ m 
t}U toe om5e te mificnben / berfcbepbe maaien gebMagb batben of 'er geen 
ïiöet5elaar0onber bun toaren om onö toerh te boen/ 00b ctfclühe renjen 
cenigconberbnn berpligt babben om een 3eefter getal ftecnen tot loogelb 
boo2 onö op te bjcngcn b"etoelto^3e In'tminftnietbannooben babben. 
gin bèse maanb flterben beecticn man ban onsi bolft. 

<iDp 



BOECANIERS. 43 

©p ben beer ttcnbc ban Lentemaand bcrttofeben toe ban 't oEpIanb St. 
Janmetonse ttoce 23arhen/ een öalbe <0alep ban beectig nemen/ tien 
ocootc Peruaguas ew tien felepne Canoes , ( alle uitgenoomen onse ttoee 
25aclien ban Mapouhout geboutob ) metboojneemenomöe^tati Grana- 
da. nuomtcenö ttoee öonöecö mijlen ban tm afleggenbe in te neemen. ^ 

o^m bit toecfeupt te boeten toaöDet noobig bai top ban eettoacen gebuu^ 
cenbe on3c liüp^ boo?3tcn toaren/ en al30 top topnig of nietsf fiabben/ 
3onbentoc on3c öalbe <0alep met btec Canoes na Pueblo nucvo, om tz 
Sim of 3e baac toat beftomcn öonöen. «Onbectuffcïjcn 30U be cefl ban onjs 
De3eircf)apaan'ta£planbSt.Pieter, omtcenb ttoee mijlen ban be i^{\)m 
Chiriquita, leggenbenaon$sWübentoagten. 

<0pbcnfc0bcban Grasmaand, ötoamen top omtcenb b?te uucen boo? 
tienbagbpbeiiïibfecbanPaebionuevo, enal30be i^aan öelbec fcDeen/ 
3aagen toe in be monb bec öibicc een ftlpn 5pcegat een Barquc longue en een 
Peruagua ten anöec leggen/ toenabccbetotop omtcenb een Jdiftoolfcöoot 
ban Daac af/ geloobcnbe Det on3e Engeifche Vrybuyters te 3ijn / ban toien 
top afgcfcöepben toaren. jBaac top bonben onö toelDaaflOebjoogen/ ze «akcn 
toant na bat toe Dun toegeroepen öabbcn / hceegen top geen anbtooo?b aljS mee de 
boo2 bemonb ban 't grof en ftlpn gcfcOut/ bit H^cti on^ boojt gelooben sp^njaards 
('ttoclbooftniet alö al te toaar toaö) bat 5e een gcbeelte bcr Spaanfche vc""s=- 
©loot toaren / W fiier laagen tot ücfcljcrminge ban ttoce hlpne ^cljeepen/ 
bie toe toiflen bat 5e in bel^aben ban bc5e ^taö met eettoaren toaren la- 
benbcom3ena Panama te bjengen. C>n3e mi.ö3lag tonjS oo?5aaübat eec 
toe ter beegetoiflen toaar top toaren on5e ©panben mctfaar eerfle buuc^ 
gecbenttointigH^anbuptcnttaatban te öonnen begten geb^agt öabben. 
.f^aar na bat top onicj een topnig ïjcrfïclb Dabben npt be berbaaflljepb baar 
tiit boojbal onö in gcDjagt Ijab / bcbogtcn top Daar be tijb tian ttoee uuren/ 
Jjoetocl met geen anbcr getoeer alö on3e ^inferoerö / Deübenbe niet een fluli 
gefcOut om op Daar te lionncn lolTen. dtw 3p aan Daar ïiant berbeebigbe 
jig 5elbc Xiic$ te toalilicrbcc/ om bat 3e geloof öen bat onss bemocb tocl 
gaad 50U beginnen te 5inr{en. aDnbcrtuffcDen beeben 3c al bat 3c honben / , 
omDaargebuurenbcDetgcbcgtfilaar temaaften/ 't toclft top Daar belet? 
fcben / en geen jiBanban Daar 00I& fton in 't JBant ftlimmen of top ligten 
èemban boobcn neer. C^nbertuffcDen begaf onö Det B>aanlicDt en top 
on^üupten 'tberepöbanDaargefcDut/ 30 om on5c gelitocllcn ïiie b^ieen- 
tertig in 't getal toaren te bcrbinben/ al.cjomDetbagligtafte toagteh/ en 
banbe3e3aaft/ bie toentetgencegcn toaren onafgcbaan te laten' (leeften/ 
te be3lifren. jBaac be Bpanb begaf 3ig onbcrtuiTcDcn onber 't bcfcifiit 
baneen<§cDan0bie3e aan be liant bcr i^idicr Dabben opgctoojpcn/ al- 
toaarDetHanbbollibie'tgcrugtban'tgebegtinbe nagt gc!]002b Dabben/ v 

mebe na toe geftoomen toaren i toaar upt top licDtelijlt ftonben afneemen/ 
öatton Daar ter bier plaat5e met niet beel boo^beel beitooften ftonben/ en 
t)itbeebonöbe3lupten/ oniS na'to^planbSt. Pieter te begeebcn/ altoaac 
toti op ben agtfle aan^toaameitt 



44* Hiftorie der Americaanfdic 

<!^ptJCiinccöcnbeïjatïl)entop'tlaatlbanon5C(!?ettöaccn bcrtccrb en nu 
niet met allen t'ceten/ toaarom tDpon3eocfttDetflcnoenooö3aalit toaren 
nieton3ctjan3e<©alepaanboo?t)ban on5c25achen/ (öic top in öc 25aap 
ban Boca de Toro oc5eoti ïjaljöen na onö te toaoten ) te laten boeren / om 
alöaactoat bceter gemah te ftebüen. O^it geïiaan $ijntie / begaben toe onjS 
nalanD/ entcohfiennaeen<©o?pomtcentJtien mijlen ban Chiriquita ge- 
Icegen/ altoaarniet^binbenöe/ tcofihcn top op ben clfDc tocöec terug na 
onse Canocs, bog onbcrtoegen ontmoctebe top büf Donbcrb Jï5an/ W 
Öoe 3toaft top ooh öoo? bc (jonger toaren / top btoongen fjoetoel met berlieö 
ban ttocc iBan / on^S be boojtogt b?p te laaten- gn ben abonb fttoameh 
top aan 2500^0 en boeren aanflonbis na beiBaap ban Boca dciToro, nl^ 
toaacon3e55arhenIaagen/ baar top ben bertienbe fttoaamen/ begeeben^ 
be onö boon aan lanb/ altoaartoponse tpb tot ben fclïienbe met giagen 
tn ^cljteten boo?b?agten ; binbenbe ï)ier be3elbe 300?t ban bieren en 
<«5eboogelten/ alö top in on3c booitoot ober lanö bonöen/ en ban be^ 
toelftc rccbjS gcfp^ooften iö. 
<iï)pbe3e3elbbebagbertro!ibentoptoebecomnabc25aap ban Caidaria» 
zckomen mctboojnccmen om be^tab Leiparfo te oberballen/ op ben negentienbe 
an dest3d in bc 25aap gcöoomen 3önbe/ bcgaben toe onis ttoee uuren boo? bagligt 
dicze v«- "3 3lanb/ en htoamen berbolgen^ omtrenb ten elf uuren in be c$tab/ 
laten vin- bie ( t*3eberb bat top be toacl)ten gebangen gehrcegen fjabben / betoelfte 
'^^'^ al0reeb3(Jgc3egtiö/ onöaftoenbeomöeitoaarb^tegaan/ boo?te3eflgen/ 
bat'erbijf öonbccbïBanbanCartbagetoibcrtlerfjing in tic ^taly gehoo- 
men toaren ) bos? b*3Intooonberö t'eenemaal beriaaten toaie?» 3iDe hree- 
Cenebentoelnogccnlgcgcbangenenbiconcf 3cpbcn bat al fjet ©olfi na be 
laaflgcnoembe .^tab gctocehen toaiS/ leggcnöe omtrenb bier-en ttointig 
mOlcn ()ier ban baan. ^uö al on3e poogtn^en berpbelb binbenbe / heecben 
toe op ben ttointigjic toeber na on5c Canocs. 

Lefparfotoo^bocreehenb b2ie mijlen ban be^echant af te leggen/ en 
öctoegbertoaarbef i0 5eecongema!ilïelüh/ men han geen muöftetfcfjoot 
toer op een gclijftegronb gaan/ maarbc3elbc iö t'eenemaal oneffen en bol 
blpne bergen en beubelen / Oo^toel ober bc3elbe bet ïanbfcöap 3cer goeb en 
bcrmaahelrihfcbpnt te toce3en. ^e ^tab ii op een berbeebene plaats 
gcboutob/ bantoaarmengcmahïieUjb 3um fian al 't geene upt en in lie 
Söapöomti be5e §tabtoo?b booten 23eeli bie baar rondom been loopt/ 
aljïomringb; tufTcljen be3e plaats en Canhage 3i)n 3cer fraaijc Belben/ 
metgrooteb?eebetocegcntuiTcOcn be3elbeboo?/ cn3J gocD al.ö cenige in 
Europa honnen5pn. 

<öpbeneen-en-ttointigfle©ictualieerbetoponie{ in be5e25aap/ altoaac 
on5c ttoee 2öarfienbe3cbagmeebehtoamcn/ mctbeB^ugtcn ban een Ba- 
nanery; enbeiSanb3ebaag0 becben top al on^ Bolli aanEanbhoomen/ 
30omi'oberIcggenoptoattoö3etopbe^tabGranadabaartop nu bet oog 
op dabben/ 3ouben befp^ingen ; ali^mecbeomtesientoat bucebrupb pbec 
«00 Dab/ bjee3enbebatbeelebanonj^l^olö't3elbemet3Iaaoen becb;upht 



B o E C A N I E R S. 4^ 

ftaöticn : toe mnafitcn \)kt ooft ccnioc ojöcrsJ toaar ïjpöcöccm bic aait 
tJlooljcrtioDcpö/ Oftoclö/ tJjonftcnfcDcip/ onocl)oo?^aaml)cpö/ öicfUal/ 
en3Ol)oo?tiSfcDulDi0inootcnl)cbonlientoo?öcn/ ban ï)aac bccl in De bupt 
souöcn Ijcrflooftcn too?tJcn. <Dtt oetaan 3ünlJe bertcofeftcn to^ noo bie 
3ell)Deal)ontiuptDc23aap/ cnïjcönaotieitjoojcen felle «Ooile JBinö ober? 
ballen tooïöentie/ oecaaluetopbannialhiinberenaf : nietget aanDjeeften 
ban be baö telbe toe bertien 5eplen / baac toeseec bectoonbecb ober toaren / 
boo? bien toe met meer al$l ttoaalf 3eplen tlerh moeften 3ijn ; \)Ut op beeben 
toe teelden aan on^e Canoes , onr'et iacl)t op te maahen / Ho^tjoi baac na 
3aoen toenoö bijfEeplen/ en boe top'ec bpfetoamen/ üebonben toe f)tt 
CapiteinToQwnflcytc5ijn/ ftoomenbebanbe i^ftbanAcapuico : f)" 
ï)aïi 5yn e$c!np aan be öaap tegen ober bc monb ban be Baap baac toP ge^ 
toceft toacen oelaaten/ en al30 3e topnio €ettoacen aan üoo?b fjabbcn/ 
toacen5emctbe5ebüf Canoes been gebaren om Bananas te 30chcn. Ifp 
becOaalbenon0batCapiteinDavidmet 3ijn ©loot na be Èupbec ^ujt) 
cnCapitcin Suamsniet 3ijn ^cïjipnaOoiMndien gegaan toajef, 

Ï©pon.ei5elb30inubeflcrhtte pactp binbcnbe te 5Dn/ bjagten fiiin Baat 
boo2gaanbeonrecbelijheöanbelingennicton.ö een.ö toebec in gebagten en 
cmbn.ögeboelenbaacobectetoonen/ namen toe f)em met al 3ön ©olft in 
t^k biecCauoes gebangen : bccbolgenjibegaben toe onë na sijn^cfjip/ 
ban'ctoelfte topon^ mecflec gemaafet Dcbbcnbe/ bepn3be toe alö of top 
'ttoilbenaonjSnecmenenbeOouben ; maacna bat top Ijaac eenige tph in 
be3e gebagten / en'tl)e5cffenban*tgebaacbaac3e meenbenin te 3i)n ge^ 
laaten öabben / lieten toe be Capitcin toeeten/ bat top eerlijhec toaren 
al0öP/ en batfcboontopnub*obecganbopDun ()abben/ ebentoel be ge^ 
IeebenebecongeIpHingenntettoilbeto?ee&en/ maacftem en 5pnBolft toe^ 
Öecin*t0e5(tilellenban'tgcen topDun een uuc of bpf geleeben/ ontno* 
men ïjabben. 35e3e bcfcliepbenfiepb bietoe met tJun plecgben / en geljoo^ïi 
Öeböenbe bat toe 't cpbe J^tab Granada gemunt fjabben / iiict ijun bcihips 
tenonötebec3oehenombeelgenooteninbe3eonbecneeming te 3pn j toelhc 
aanbiebingeal30 3eDonbecb en bpftien jBan fiecd toaren/ top Wpbelpö 
aannamen. 

Op ben bpfen-ttointigtle begaben toe onö f 3amen 50 Franfchen aliS En- 
gcifchen in ón3e Canoes en Peruaguas ban boojb/ latenbe öaac dScDip en 
on5ettoee25ac&en onbecCabo blanco , ( omtcenb itointig mplen ban be 
plaatö baar top tlonben te lanben) leggen/ met bebel om fejS bagcn na 
on.sfbertceb baac ban baan en langss be ï^ufl teEeplen/ tot bat3e tec 
plaat3e 30ubc ftoomen aitoaac toe onjc Cauocs 3ouben laten leg? 
oen. 

«öpbenfeebenbebanGrasmaandfitoaamentoctengetaaleban bjieOon^ 
becbbpf cnbeectig fï^an aanïanb. 3Be0abbeneen3eec ooebe<i5ib3 Op 
onei/ bieon0btoace{booKen25ofcfiIepbebe/ omnietontbelu te too2ben. 
3©etrofiöentotaanbenneegenbe/ bagennagtboo>t/ maar fionben toat 
to>o?30?getoeoeb?uphten/ niet beletten banboojb'^ntooonbec^ banGra. 

5f 3- na«i*i 



4^ Hiftorie der Americaanfchc 

nada ontöcru te toojdcn / öesclbc toaccn 1)C5(ö met BifTcDen op öe iiibier / 
en5of).in(l5eon!E!foetoaai: toieiöen/ maaluen5c alle moocclpbe fpotö om 
tieSpanjaardsbanon3eaannat!CïmoehemnfTc te gceUeuj eUentoel jouöeii 
je oeen tpö? ocnoco oetj'ïö tjebben om Ijaac oocöeren op te pafificn en re ber- 
5cnbcn/ intiicn5etotoiiöonoeluömettJ?ietoeeHente booren banLefparfo 
gctoaarfcOoutob oetocciï toaccn. 

;dc mocpclijdOcpö öec ireg/ en be fclicrpc lionacc titc oiiö fttocltien/ 
bcrpltotcöe onjS tie3en abonb aan een groote Eupücr ^Dlantagic m on3e toeg 
omtrmbbier mijlen ban Granada gelegen/ Ijalte te Doubm en te tuften. 
Eebeöoo^beaancennibbecbanSt. Jacob, bietoeop onjc feomfle mifien 
gebangen teficpgen/ al50on3ebeenen meet tot ruften al]ö Ijem na te loo^ 
pen geneegen toacen. <öp ben tienbe trohlien toe bjebetom boo2t / en in 
'tnabecenbanbc^tab3agenb3etb)ee^cl)epen op fietlKelc ban Nicara- 
gua, bie (30 oniBi naberDanb berigt \33m^) al be üphbommen ban be 
^tab na een <üïplanb bjagten / ttoee mplen becbec af geleegen. 3Be ftrec- 
oen onbertoeegen in eeii <D02p 't toelh bje boo?Dp mocjlen / een gcbangcne 
öieon03cpbenbatb'3Intooonbec0ban be^tab (t'3ebcrb bat on^e fitoac> 
ticimeeiTec tot fjun obecgeloopen b3a0/ en Dun beïienb gemaalu ftab bat 
lup boo?genoomen babben Ijaac te be5oebtn) 3ig op be b.iapcnp(aat0 bc> 
gvaben / en be3elbe m et een ttcrhe toall otiuingb ijabben ,• bat be3elbc met 
beei:ticnfluhftcnocof«ï3efflnuenfc0^teen|Uililicnboo33ien toa^j en bat 
3c feö troepen ïlupterd afge3onbcn Ijabben om onö tettoyl top met ïjun in 
gebcgt toaren ingetoifahelb ban agteren t'oberballen. 
;Ditberigt'ttoclh3onberttopfelanb?e alsS Vrybuytcrs moefl berfcfi^ift^ 
^^de°S ^^"/ beragterben on^ boo?ncemen niet een oogenülifi/ nog 't en berbin^ 
Graiiada. becbett on0 ttiet bejS nabemiböagisj ten ttoee uuren boo? be ^tab te hoomen; 
3oalötoPin be ©oojftab ïitoaamcn/ toierben toe boo? een ilcrhe partp 
ban '^ BpanbjS ïDolh ontmoet/ toaac mccbe top in een Oeebig gebegt 
raafeten/ maarnaomtrenbanbctbalf nuctpb/ faaanbcntoeonö eentoeg 
ober baar Slicijaamen been/ enraabtenmet bcriieiö ban alleen een jiDan 
aan on3e3übe/ in be ^tab. l^ier b elben toe balte/ om na befcliepb te 
toagtenbaneenigebanonöBolft/ bictoege5onben babben om be fieriuc 
bietoeaan'tenbbanbel^ranbbpbe toelbc top ingeftomen toaren/ 3agen 
leggen/ te be5igtiocn. 3Ö02t${baarnabtoam een bcr uitgesonbene par- 
tpenbp onö/ met bcrigt bat bet een bicrbante fterfue toaö/ en bat 'er 
beOalben be flraat baar top in toaren/ nog ö2ie anbie ftraaten toa^ 
ren / bic op b'anbje tjik boeben ban 't 5?o?t upthtoamen / boo? 
toeUtc niemanb bet 5fo^t bonbe naberen 3onDer booi'tDpanblpb <0e? 
fcbutüloottóftaan. 

a©e bonben gcmabbelpb bcgrppcn bat top te topnf g in getal tonren / om 
op een en be3elbe tpb booi 50 beel bcrfcbepbe toecgcn bet foit te beftozmen / 
toaaromtopalonölöolbtoeberbpeen trobhen/ en be3looten alleen boo2 
bie flraat toaar in top toaren/ aan te ballen ; en 't toaö toelbegreepen/ 
toantinbientopon.öboo2b'anb?e ftraaten berfpjepb ijabben/ joubcn bc 

ïtups 



M 



B o E C A N I E R S. 47 

öuutcrsJ W ban bcvcc op uWc 0113? bctocoüiflcn agt oabcn nfct nagda? 
ten Jjcbbai op ccn •on3i'c partjïcn aan te ballen / 't occn3e nu 50 lantj 
tol» onö üp malfianöcccn ijicltien niet toaocit tio?|len. 

^a bat top maldanöercn bermaand ijatiöen filoebmoeWo aan ti\i&U 
Icn begonnen top öe (tetfete te natecen : en be bcttoeeröer^ tjemccbteu 
30 b?a niet bat top onbec t'üeccph ban liaac c^fcOut ocïwomen toaccn 
of 5c tJi-Gonben Ocibig op on$s te fcbieten / niaac 3icnljc bat top op 't 
io0O^inöcn bon pbcc ttuft gtTctuuö bc 3elbc ibcrtocihomben met oniS Bcftormen 
tec aaröcl neöci* te Oupgcn/ op öat be boogel^ on0 oberftioofb mogten deitctkte. 
biiegen / 50 l)eönotcn3e balö laatifiriipt tiaar op te bocniopboop öattoe 
na 't lO!2ib2anöcn onsi toceöer mogten obcf epnö ftellen / en 30 boor 't 
toore loöbianticn olJerb.''iIcn toeiöen / toe toiecben be3e lifl 30 Dja niet 
(jL'toaac of ftroopen bp öe bnpfen lang0 / tot bat top epnieUJfe öigt bp 
't f02t op een ijoogte htoamen/ ban toaactop betpb ban omtrent ttoee 
uuren 3JDamg cp baar buurgaabenbat 3egenoob3aaht toaren beplaat? 
tt bcrlaatcn ea 3ig na öc grootc ï^crli of i€oo?n te begecbcn. Éob?a 
Ijaö cn.ö bolh öat op De boo?3pöe boogte toaüS / niet ge5>cn ïiat bebpanö 
begon te topben / of 3e riepen oniS i^k aan ^c boet ban baac toal ge* 
raaht toaien en 3onbcn opbouben banogrannten intolerpcn) toe ^ütw Diezevcr- 
obec be toall 30nbfn tragten te blimnien/ t' toclb top 30öaa<t niet ge? °v««n- 
baan baïïben o^ toicröen boo2 \}n^t gcbolgb ; en öuö toaö bet bat top 
onö 3ilf'S jTDerftcr ban betoapen plaats en bp gcbcïg ban tic gcfteele 
^tab maabtm / ispt toclbc be bpanb in nroote toano?ber bingtcben / 
tjccl boobcn en gebtotften agterlatcnbe. 3©p ba^bai aan cnse 3ubc 
maar bier ttian gcbocb en agr gehtoctl / ^0 li^.t top 't goeb boop bab* 
ben. 5^a bat top bet Te Deum in be nroote hcrb gesongcn / en biet* 
toagten op be (€oo?n geftelb babbcn sotbaahten top on3e Corps du Gar- 
de in be flerb gebontobe b"P3cn W binnen be toal ber toapenp!aat5 
meebe be5loten toaarenaltoaar top al b'Jümmunitic öie toe bonben ton- 
bfn bcrgabevben ; toaai* na top b'anbere $)iipfen gingen behoeften/ 
toaar in top maar topnig gocbcrcn ban ccnige'toaarbp / en ecnige eet^ 
toaarcn benben b«e top na cn3e Corps du Garde bjag^ten. 

TB^^ anberc baagis abonbief 3onben toe een €ronp ban omtrenb 
bonberb en bpftig man tipt om te 3icn of 3e ccnige ©joutolieben {t)ie 
toe op losjgelb ïtonbcn fïellen) tn bupt honbc beboitien/ toelftc bepbe 30 
onö onbcrrtgt toaö op een 3upber ^lantagie omtrenb een mpl ban tjc 
^"tab te binben souben 3pn ; maac baarbocmenöc bonbense'tncfl leeg 
en tjc ©oogclö 'ec upt/ 30 batse met ïeege banbcn moefien te rug ftee^ 
ten : toe sontcn bcse bag eene on^er ot'bangcr.e na bc Spanjaards , en 
lieten bun ^fgg^n bat 3e 25?anbfcljarting bio? bc ^tab 3oubcn bebben 
op te bzengcn/ cf bat top 3c anbcrö bctb:anben 50ubcn ,• bier op jüHs 
bense ten Monrjik aan onö / tk 3ept>c bat be 2?cbcUifbbcrö en fin- 
toooniDcrö alreebs met malhanbinn baar ober fn ober!cg getoccfl bab:^ 
ben/ maac bat ^m ban on.ö bolb (biese Qebangcn geötccöen barben 

ai30 



48 Hiftorie der Amerkaanfche ^ 

ai50 f)p ïïoo? bctmociöncpö onöccto^cocn op öc toeo toaöblnbcn !co(jcn 
5onDcc tiat De ücUcIljcüüec titc on3e aotciljocüc aonUocrDcn taat i\Qt op 
gcflanocn ïiaö) l)un ber5cherti Ijeöbcnöe Dat hip ^e niet bcrbzanticn ^m- 
ben/ al50 onö bno?neciiun toaö onö Ijier ban alle nooö5nnhclpUf)ceDen 
te becjicn om ecnige t?:i Ijicr na bp Iict jilDii; in öe |5oo2ö3eete liomen/ 
5P baar op ban gcouoicn bcranbccö tonrcn en na ono boo^ilcl nictüjil* 
be lupHeren. v©e3e ipDino nmaüttn ecniflc ban onoboIh3ooDanigoaen* 
be/ bat 3c lipt enbele fppt be ^tab aan betfcbepDe Ijocficninb^anbfla^ 
Envctbran- feenen öoo? 't bicc lieten bcrteecen. 

den de ^g (©clccgcntbepb öu 3iO "" ban ^elbiei aanboob om boo? bet iBeic 
" in be 3Soo2li3ee te hoornen/ toiö ter bc3:r tpbniet iteboo?öeclio boo? 

onisi/ toe 3ouDen tie3elbeniet i)ebben laten b:02bP3lippcnnitiien toe maac 
Canocs Ijiec geceeb ö^^^bben geftab / pm be ttoee ^ciicepen te bebben 
honnen neemen / en neben0 be3elbe be {^nhbommen ban De jêtab / hU 
gelph bi-r boo2cn ge3egt lö b'^ntooonDerö op bet €"lanb baboen la- 
ten brengen 't toelb in bit jEcir legt ; ou 5on een enb ban alle on3eon' 
gemabhen bchben bonnen maaben hk toe t'3cbcrt bat bet onö miften 
be Fioca ban boo? Panama te neemen i bcbbcn moeten onöcrgaan j maar 
Ijet epnbe ban be gebaren en elenbcn bie onö boo? onö nooölot toaren 
toegefcbibt nog niet geboomcn 3pnöe/ 30 honöen top geen boo^bcelmct 
be3e boo^beelige gelegentbcpb boen / om upt bit gebeelte ber toerelb te 
geraaben 't toelb boe bcmnnuiph en aangenaam bet booj bie geenen ^k 
fiier gebefligb 3pn tocefen mag / ebtntoel 3obanig niet boo^btoam 
aan een banb bol bolbiei alj$ top toacen/ 3ontier c;$cbeepen / bemecflen 
tpb 5onbcc eettoacen/ in 't mibben ban een meenigte bpanben teegeniS 
toelhe top Pecpligt toaren gebiirig op on3e boebcn te 3pn/ en tik alles^ 
beeben bat in bu" n\aQt toai$ om on$i \}a noobigonDcrOoub t'onctreh^ 
feen. 

Granada i0 cen ocoote ^tab/ toelfterö Herben 3ccr beftig/ cnj^un- 
fen toel genoeg geboutob 3Pn / bier 3Pn berfcljepDc 30 0)annen aU 
©?outoen öloofterö : be groote ï^erh flaai aan 't eene enb ber toapen 
piaat3 ; bet Hanö f)kt om ïjecn i.ö3ccc ban toater ontbloot / en bcb- 
benbe geen anbec toater al0bct 0icir ban Nicuragia , aan toelberö hant 
be ^tab gcbontob tg 1 en ronb5om be 3elbe 3pn een gioot getal frape 
^upher ^lantagten betoclbe meedenbeel eerbcr na 30 beel *Do^pen al^ 
enhele tooonlngen gelphen / onöcr be3e lö \ik baar toi» in on3e jÉarfcb 
na be ^tab op toaren/ en be öibber ban St. jacob tocbeboo^b / geen 
ban be minftc/ altoaar een fraape en rpbe berh op (laat. 

(Op ben tienbc bcrlieten top be ^tab en namen een flub gefcbiit en 
biec ^teenflulihen met oncf niet ttopfelenbc of toe 3ouben m on5c toeg 
na bc 3ee bant baar top nn ttointig mnlen af toaren / tegenflanb ont; 
moeten/ en baar in toaren top niet beD?oogcn/ nabemaaibeSpanjaards 
ten gctaale ban ttoee bup^cnb buf bonbert man omtrenb een quartierjef 
triplo ban be ^tab on^ toaren toagtenbe / en 30 b^a top nabec btoa^ 

men 



B o E C A N I E R S. 49 

men op on?S Dcaönöcn aan te ballen : iBaac ntct bjoom^nbc fcnt top 
ccnio öcfcDnt ban Daac Op ons$ Daböcn / toicrbcn 3c na öat luu tlöcc 
Canon fcliootcn op Ijaac cccflc ïiinljcrlaagc o^loft öatiticn / 3obbanig 
l)ccfct)?ifet Dat 3C m tJC5cc plaats on^ een bjpe doonocfjt lieten. jDaac 
fcOoon 3e een gtoot octal ban ïiaac bolft op öe cjconö 5agen uPtoeftreht/ 
lieten 3e ebentoel ntet na ban plaats tot ^Iaat0De o^Üf-Ie ïocq lanoiS 
nieutoe J)nitjeclaoen te leggen ; Dog ïjaööen 3e tcllien^ geen Dctec geluh 
alö t)*eecf!e. 9©e hreegen een Spanjaard gebangen bte onö 3cptiebat*cc 
al cenfgc tpb geleeben anöeciialf mtlioen ^tubften ban ^gten bp een 
0eb?agt toaren om be ^tab in Caö be 3elbe ingcnoonicn toierb baac 
mebe te lofTen / en bat bit gelb in be toall Degraben tonö : maac top 
Babben geen genegcntöepb om te rug te gaan en na 't 3elbe te 3oefien/ 
tjoo? bien top ftoarigbepb genoeg bonben onsi upt be öanben ban 3ul{t 
«en gcoot getal bpanben te rebben. 

3©e toarcn bie 3elben abonb nog genoobsaafet onö gefcRut na bat toe 
't betnagelb Ijabben agterte laatcn/ boo? bien b'^i^ffen bie 't getrohften 
ïiabben bp gebjeh ban toater gefïo?ben toaaren. lÏDaar on3e ^teen? 
t^uöften namen top mebe betoclhe boo? |Buple3el.ö gcbjaagen toiecben / 
iiie bit ongemaft niet langer üonben uptljarben. Cpnbelöli ïitoaamen 
toe aan een 3eer frap <©o?p genaamb iviaflaya (laanbeaan be öantban 
ftet iBeir / maar oin bah Dier na 't toater te hoornen moettnen 300? 
banig een (joogte- afbaalen / bat ■ ccn boltoaffcn man niet grootec 
fcljpnb aljseen blpnfiinb : toetoierbenboo?b*lndiaaneninbe5eplaatss 
met open armen ontfangcn/ maar be Spanjaards W f)ertoaarb0 gctoc^ 
feen toaren / toetenbe bat top boo? grooten bo?(t geplaagb toiecben / 
gabben al fjct toater bat 3e in.*t i©o?p bonben toeggegoten / op bat toe 
gebtoongen 30uben 3pn onjS bp nagt na 't iBeir te begeben om toater 
te Ijaalen/ alö toanneer 3e onö bagten t'oberballen : maar be3e Indi- 
aanen bte oné in *t geinoct gefeoomen toaren/ en gebeeben Ijabbenbat 
toP Ijaar ^o?p bog niet toilben berb^anben / berbeeterbe bit ötoaaö 
met onö te ber3eeberen bat 5e on0 30 lang top Ijier toaren met allenoeb- 
toenbigjieeben en boo?nament!ijlï met toater genoeg boo?^ien 3ouben; 
ooh betoonbcn 3e in bciTcïjcpbe gdegcntlKben meer on3e Jl^jienben aljS 

luie ber Spanjaards te 3ljn. 

:©c3e indiaaiicn 3ijn een elcnbig bolft ; be Spanjaards tragten Daar 
allengö onber bun geöoo?3aambeib te bjengen/ boo?gcbcpnjSbebcleefb' 
jjeben om baar bier boo? te boen bergeeten al be tokebbebcn engctoel- 
öenaarpen bie3c ijaar te boorcn ftebben aangebaan/ en bieboo? bitbolfe 
30 ligt niet bergeeten 3ul!en too2ben. Ze fjebbcn (jaar allengs upt Det 
gebergte baar3e 3ig bèrfcbuplb babben booj groote beloften toeeten te 
lobben / en baar plaat3en bergunb om <©o?pen te boutoen / maar al 
Daar arbepb firebt ten boo^beele ber Spanjaards; bit bolft 3ienbe bat 3e 
liöojbe Spanjaards|nietanberj2Sal0 (ïaaben geftanbelb toojbcn/ 5pnbaac 
obwD^^ïffDing/ en to?eebDeben 3oobanio moebey bat inbientopin(ïaat 

45 ces 



^-o Hiftorie der Amcricaanfche * • 

oetoécfttoacênomDaatt'ontfanöÉn/ 30 tod alis 5F gtmcm bimn onje 
jrjöe t'oml)d3en / top een magüQ Eecoec cp bc been 50uöen fjebbcn ftonncii 
Djcnoen. <ön 't iiS 3eehec tiat inöien5e maat Bapenen en DcfcDccmma rjaö* 
benhonncnUinöen/ 3? «tet nagelaaten 3oulJcn öeöüen öet onbecö^aage» 
ïijheg!uht)an&aat:Dal3cntefcöut>lïen/ 3Untieti?iemaalme€C in getal al^ 

deSpanjaards» 

, 5Bc ülecben maar een tag Cn l3e3e plaatiS om onjc gehtoctflen toat te boen., 
uptrufleu/ DanöetpelïiettDeeaantic ftramp/ öie al Oaac 3cnutoen t'3a* 
mcnirofeben/ htoaamcnteftecbcn. ^e3efttDaaliiSinbit3tan£ifc{)ap5Jï 
fitoaabaacbig/ bat/ inbicn3e een ©?cembeling bic gehtDetfi t^/ homt 
t'obcttiallcn / Bp bc boob niet ontgaan !ian. <©e5c iiag fitoam 'ec een Ba^ 
ber bponjefban be Spanjaards, om een anbec a3abec ( bie be JDaapenm^ 
tegtngsonicfüabopgeDat/ cnbictopgcbangcngcbcecgeit öabbcn/ Uinbcn* 
be3ijn3abhenuolbergiftiobelioogd0; toebecteepfcDcn : fcöctDilben Dettl 
tegenoeen ban oniSBolh ijk 3P getiangen ïioiiben berbjiffclen / maat 3e 
toilbm baar niet nalupdecen/ 30 bat b?^ b'<!S«:bKiarbige Babec tot aatt 
be Ecehant met onsS boerben. 

«apbenfccbcnticnbcbcdietcntop be3c plaats?/ en legerben onö (n ceit 
anb^eomtrenb b?lc mülcn becbcr gdecgen / ban toaar top besf anb?e baagjS 
boo^ttroftben/ en3oal0topuptcen23ofd)in een©Iahte litoaamen/ 33/ 
oen toPböf bonberb liBan op een Ijoogte onö inbiagten/ topjbenbc boo?, 
be boó^gcmdbe Cataionifchc i^toartter-iBeeflec / bie ban on« tot bc 
©panbobergeloopenbjajj/ aangeboerb ; 3e Oabben een bloebblag opgc?^ 
flooften/ tot teeften bat ^eonö geen htoartiec bJilbe gceben/ 't todb onnj 
noob3aafeteon5e3©tttc ÖaanbdjS aan een hant te (eggen/ enso tod al0 3^ 
onse ï^oobcn t'onttoinben : toctroWiert5onber(liIte()oubenrcgt op öaar* 
_ „ , aan/ öottodjcgcftaabig buucoabcn/ en boe top tot op ei:n JlBiitfftet;^ 
spaSdl'' fdjoot genaaberb toaccn / toiccb on5e boo2togt gdaft aan te ballen / bic liet, 
cpdc 3elbemet3ullieengocbc ojbcc beeb/ bat öe Bpanben ijc plaatö moeden 
"wgt.^ bedaaten/ en 30 bertoarbdijfe be blugt naamen/ bat 3e beOalben fjaar 
öoobcn en gc&toetjïen/ Dct meeftenbccl ban Daac ïBapenen Dlooöerttg ag^, 
tedieten; toehreegcnomtrenbböftig ban liaar gaarden ; en upt öe ge? 
fetoctflentoierbentoegetoaacbatbit fiet Bolötoa.e 't todh bie ban Lqoo,, 
tot önlpe ban bie ban Granadategen3Sons{ge30nben Dabben/ en nu tocbec 
na BupiBi flonben telleren. 

glabattoe omtrenb een uur gerufl Ijabben/ troftften bre toeöec boo^tr. 
totaaneenhlpnc^tab/ bie boo?b'3Intooonbcrö bedaaten toaief. <©p bcm 
negentienberaagentopineenBatto, enbejefonbje baagjei in een Eftancia ». 
altoaar top eenigc bagen bleebcn / 50 om omei te berbacfcljen aijS onsc <eet? 
toaaren in te 3outen / om 3e aan boojb ban on$( ^cbip^ te brengen / ottoaair 
top toiflcn bat 3e gcoot gcljjefi moeften Ijjben^ ©an öier troh i& met böf?, 
tig iBan boo^upt / ombe geenen bie toe tot betoaringe on3er l^aartupgm : 
ödaatenïjabben/ ban on3e bomfïe BennifTe te geeben. <öp benf^^-m- 
ttointigfle l^am be reflban onnü 30ol& oanbe ^^Mt/ toaac op tor on^ 
tocbectegdpf^cDeepbegaben» <i^l^ 



ao £ C A N I E R S. ft 

: ©pftictt fce\3cn-ett-ttoinnafle sinöeti toe na Reaieguo vZfpl I éh ftióa* 
wen op öen aöt-cn-ttomttottc in Xixz öaben ten anhec ; maat ^o alüs" ojp \itzf 
«OtoacenomnaHanötctraaren / toiecöentDeDoo? betonroten ban Pue. 
blo Vicgoontbcht/ öitUerijinbetbeonsteeUentodnictom teoenjai be mib* 
öagaanöeplaatöteftoöntcn j 50b?a be Spanjaards onis 5aagm nabcren/ 
toIooben3e aan alle ftantentoeg; enbeïjittetoaö 50 uptneemenb groot bat 
toe ecrbcc na eentge fJcijabuutoe sogten aijs ïjaac agtec nateloopen,- toe 
feceegcn 'ec eUentoel nog menige gebangen. 3©e bleeben Dfec maar be x^^ 
tïan ttoec bagen/ In toelde tpb top alle bo^ettoaren bie toe ïnbeöimfen 
ionöenbpcen ffö?aapten/ jenbenbe onbcctuflTcljen een pactpupt om na 
«nige ©aarben te 5oehen/ bie met omtccnbljonbecb fluli.jjte rug ötoaa- 
tnen/ ttebettcohlienopbeneecflebanBiocymaand, enb^igtenonse^èet? 
txjaacen aan bc hant bcc 0ibiec tot Reaieguo , altoaar on5c Canocs lagen / 
titebejelbeöantjoozbuanonse^cöeepenöjagtentectopl top toebec Reenen 
ötngcn om mcec op te soeben, 

.©p ben ttoeebe gingen toe na een Supftec ©lantagie om 'ec fe^ I^ceteliS 
tjanbaanteDaalen/ ^\z top be0 anbaen baag^ toeg D^agteni en op ben 
Ibf ecbe begaabcn toe onisJ na een ©left genaamb Gi nandcgo , omtcenb ttoee 
mijlen bau Reaieguo gcleegen ; 5r)nbc eenfgebagen tebooren öoo^crtefijfic 
gntooonbecö op een fcljimpigc toij3e bccjogt bectoaarb.tf te tofllen Roo- 
'nien/ al30 3e mecnben genoeg tegenö on?s bec5cefterb te toee3en boo? een 
iScéansSbic 3e aan ben ingang opg.too^penïjabbcn en baac ttoee Oonbecb 
iBanlnlaagcn : topfttoaamenbaicopbenbpfbemetlietaanbsecfienban -^cvcibrir.- 
lienbag ,- be ^tfttlbtoagt onjS gctoaac too?bcnbe/ gaf baar ban aan be den Ginan- 
Spanjaards ftenni^e/ bie na eentge toepnigenau^ftetfcDootenonö geen ge> *i«so. 
1eQentöepbgaabenDaact'^öec3oeftenbe plaats te toillen berlaaten; toaac 
*t)ptopbe5elbeom|)aac ïtOobomontabeiS te (traffen/ tot be gconb toe af^ 
tianöen : toehcecgeneen j^an ban Daac ©olh gebangcn/ boo? tof e toe 
tecfionbenbatbeCorigidor ban Leon, 3eec begeer ig 3önbe onjö ban bie 
'feufitebJöbén/ albe^teebeftouberjEfgeboobcnliabbat 50 b?a 3e onjS een 
plaats 3agennabeten/ aUeb*€ettoaren W, in be3elbe toacen te becb?ans 
oen- 't todluotonoleettoe^en niet meer ban al te toaac toaÉf/ en top niet 
'öUeen Ijicc tn *t toecft gcfielb bonbon/ maac ooö meeft ob^c al toaac 
tDp fetoaamen { 't toeiït oo23aaft toaö ban be gcoote fjongec txt top 
30 lang toe in be5c Ece toaren moeflen uptflaan en lijöen. 

^e3e 3clbbe bag wini'cnb be mibbag htoamcn omtrenb agt ftonberb 
3i©an ban Leon , in een Savana om onKJ te Oebcgic n. Eo b2a on5e ;f)Cliilbï 
toagtbietoeopbei^oo:n gcflclb ftabCen fiun getoaartoierb/ troh fin be 
fcloB om onö te toaacfcljuutoen. a©c tr ohften fjicr op met fjonberb en bijf- 
tig JBan upi en Ijaac te gcmoet / mflac eec top tot op een iBujJhetfcDoot ge? 
itaberb toaren namen5e be blugt. 

I^atbattop alöceeb!erge5egt \$l be plaatief in be bjanb gefloofeen Öab^ 
ten tcofeftentoPOpbcnfeiSbetecug/ en begaaben onö toebec aan ïJ002b 
toanonje^töe^pen» <0p ben mg^nöe rjlelbentoe met malöanbje üaab 

<0 2 toat 



S% Hiftorie der Americaanfchc • 

-f... toat tocö h)jj nu bcröcc ncemcn 3ouöcn/ en Dcbonbcn on.ö ban ttoce 

knmet ' bcrfcOcpöc oebodcnö / t»*cenc pact? toaö ocnceocn om na Panama tt 

mükm- 03an/ Dooprnöe Dat 3u miDaac,ScöecpbaarD,toeDccopcnocflcHjftaööcn 

drcn in ge- 3150 5eijt)i|tcn bat bïpnu bccc ocnocg ban 'cc af toaren j maac ö'anbc^ 

ftheydeï «pactp toonöcn ï)kt acen gcnceacntlicPb booneftcbbcn/ 3cgocnlJCöat5e 

op hit ihuft mecniomaal ^ooöiinigc ^laarcn ftaöbcn in toclhe liet agt maan? 

ben 5cec Utxinah toeec maalucn ten ann5icn ban öc beclUoubigc. reegen/ 

en ^upbeUjlie tomben bic'ec bangeflaabigtooepen; bat Oetfton gebeuren 

iiat bit 3oDaanig een gaar toaö/ en bat l)etbaarom Dccter toa.o omlee* 

oer toefltoaavb aan te gaan / en op 't eenof anber Orplanb i'obcrtointeren./ 

en albaar beeter toecbec af te toagtcn. 

^eje berfcOillenbe geboeicnö toierben aan toecrftantcn 5cec barb gebiec* 
ben en pbec iBan boosf 5ijn ^^tic j be0 anbze baagiö babbcn on3e aBonblice* 
leriel la(l om in te bJengcn toie ban on3e gebtoeflen üefciMbigb of brrminfit 
toaren / op bat top bun eer top ban mallianb?c mogten fcHepben bol^ 
Ijoening gaabcn : ^e 3cpben onjS bat toe b^er liBan breupel en fe.fli bc- 
fcfjaabigb ftabbcn; toaar op toe aan b'eerjlen bupfenb enaanbelaaflen 
fie0 bonberb fluhhen ban agten upthccrben / 3i)nbe bit altoosf onö geD^upft 
octoeeft. <ép ben ttoaalfbe bcrbeclbentoe onje ©acftcn enOanocs, en 
bebonben on^ met onö ftonberb enagtenbecrtigFranfchcn (neben.öd'En- 
gcHchea onber Capitcin Townfley) bie boojneemcnö toaren na Panama 
te gaan. €n een gclijft getal Franichen toaren ban boojneemenö iBeft- 
toaarb aan te gaan- ^eiS anb^e baag^ toierbenbc eettoaren onber onj$ 
berbcelb en nu toa0 fjet/ bat top onjs in ttoee partpen berbeelben M tsm par* 
tP begaf 3ig onber bet gelepbe ban (üapitcin ürognier en top bic na Pana- 
ma flonöen te gaan naamen Capitein Townfley tot onje 25ebeDebber. 
Opben feftienbe 3onb€apitein Grognier3itn]ötoartiermee|leraanonö/ 
met ber3o<li bat top geen ban on5e gehangenen aan Hanb toilbc sctten/ 
lipt b?ee3e bat 3e aan beSpanja3rdson5efclKpbinge mogten beficnbmaas 
feen/ enal30 bp boojnecmenö toaö toeebcrom een lanbing te boen/ 50 
toaöbp ban gebagteh bat 3oobanig een ontbeftfting baar te flouterjon^ 
ben maalicn om bem tegen te (taan. 

ODp ben neegentienbe allejei blaar gemaafn bcbbenbe / gingen top met 
f)ct hellip ban Capitein Townfley en een2öarb na Panama t'5epl be/j 
nagtö toierbcn toe boo? een bfcbige (lo2m oberballcn / lik beef aniiie 
baagö tegenö be mibbag begon te bebaaren / toanneer top 0. ö. 0. aan^ 
gingen tot op ben ijiit en ttointigfle/ alö toanneer top om toaater in te 
neemen in be 53aap ban Coicbra ten anher btoaamen. 3©e bMgten hie 
bag boo? met Schildpadden tebangen/ bic bier in groot getal geboaben 
to02ben; 3e3ünberfcl)epbentn30o?tengroote/ en top bonben 'er een 50021 
bic 30 groot toaren / bat 'er öpftig menfcben boo? een bagb meer aljS 
genoeg aan te eeten 3ouben binben» €>p ^cn bier en ttointigfle 5onben 
toe bonbcrb en bpftg iBan na lanb.om te 3ien/ al3o top geen <ÖU3 
l^mw/ of toe ei:gcnj:ie(n vDojp of Ji^leb moQtcn binben. $^a bat top 

orttu 



BOECANIERS. 5-3 

omtccnb ccn HQpI boongctoanbclb öaböcn/ FitDaamcn tüc aanb.ifcKat- 
los 5CC1; öiat Op m;il&nnö:c Icgacnbc/ ollUtiac fpp5c gcnoco binbcnbc/ 
blccUcnUjpbani* totopbcri fcöenttDiiitioftc/ toannccvtoctocccaanOoojb 
liluaamcni bocftclbc Capitcm T-ownfley boo? öe ^tab Viiiia, bmiö 
inplen ban Panama icQOf nbc / in re nccmcn / bit itonb ons? alle tod aaw/ 
toaac op top nog bc3c abonö fict 9Cnftcc Itgf cnbc om 'cc na toe te jepicn. 

(Op ben fecbenbcn ban VVicdcmaand htoamcn toe aan 't <èplanb tjc 
Montofa,fc.ö mi)!cn ten Eiipbcn ban bat banSt. JuanCucbioóeFeegen. 
3Cltoaac top ecnigc bagen bicbcn leggen om onfe ^cftecpen te fi^engen. 
(Op ben bcrticnben gingerftöe toebec t'Eepl en htoamen op ben ttoin; 
tigfte boojbc monb bcc 23aapban ViTiia ; toe Degaben on0 nog bic 
3clbbcabonb m onseCanoesen roepben be gcl)cele nagt boo2; bcöanbjc 
baagö mo:gcnö ontbclncn toebe plaatö baar toe ftonben te ianben toaac 
op toe l)et anhec upttoierpen om na be nagt te toagten ; al0 toanneec 
top toebec boo:tcoepbe / en op ben itoee-en-ttointiglle / een iiuc boo? 
öag aan lanb htoamcn, maac b'ecbacfnbftepb on.ö leecenbe bat 'er geen 
tpb genoeg toaö om boo? bag ligt aan be plaatö te honnen ftomen / 30 
begaben toe on.ö toebec in bc Canoes en boeren ti^k mijlen te rug al- 
toaac top ten anBer bleeben leggen, ^e.ö abonbjEf boeren top toeec na 
lanb *t toelft top al30 be ^tcoom oniS tegen toaö niet boo? mibbecnagt 
hanben berp&en. ^a bat top boet aan Eanb gefet ïjabben trofefien top 
ten getaale ban Donbertr en tTcftig man regt op be^tab aan/ enbree^ 
gen een ban ttoee Spanjaar(is hk toe op be toeg bonben gebangcn/ bc3e 
3epbc onsS bat b'Aicaide Major Dem na be 3ce liant gesonbcn [jab om te toaa? 
fcén/ alfo3e een ^f Dip en een ïStirft in3ee gezien Dabben / maac toarcn 
cbentocl baar ober 30 tocpnig ontiMt bat 3e IjaactoacOt met niet mecc DeBoeca- 
nlö ttointig man berfterfit Ijabben ; toe berbolgbc onfe toeg met alle "'"'.""' 
fpocb / maac toat èaaft top geöniphtcn ïjet toa^ ebentoel een uuc na stad u vii- 
3onne opgang eec top in ^c ^tab ïitoaamcn/ toe bonben ïjtec geen te- uain. 
genttanb/alfo mcec al.sj be lielft ban f}ct ©olfi in be HDi.ö toaief : toe 
ficeegen i}2k öonberb 30 jTJ)annen alö iDjoiitoen gebangen / boo? Mm 
toe bccltonben bafec bjic ©acftcn in be öibier laagen/ toaar top aan^ 
flonb^ een partp na toe 3onben / maarbe Spanjaards geen tp^ becloo- 
ren Ijcbbcnbe laaten gaan / ftabbcn b'eene gcfonhen / en ban b'anbje 
ttoee be maden mibben boo: gehapt en be Ecplen met be ï^oeriöbers 
b02gcn ; toaac op on3c partp becber op gingeu om be geencn bie top 
tot üetoaaringe ber Canoes gelaaten Oabben te 5eggcn bat top be^taö 
Viilialiabbeningenoomen ; toebergabcrbenbefebag be üJoopmanfchap^ 
pen bp een bic booj be bloot in bcfc ^êtab gelaaten toarcn / en boo? bc 
Spanjaards op bpfticn maal öonberb en buftien bupfenb fhifehen ban 
ogten gefchat toicrben / bit 30U nog maareen geringe Oupt3pn getoeeU Daarze , 
tnbicn lic Spanjaards (\jic in bcfc htoartieren altpö boo2 be homfle ber «ngroote- 
©2Pbupterss bctoeefl ^nn) haar fchatten niet boo? onfe oogen berbo2gen koomJii 
Ijabben/ beelc ban hun lieber toillenbe gcOoob too?ben aljSbcplaat^ 
fctit'ombchhcnbaarfescbcrbo^genöabbcn. 45 i <©& 



y^ Hiftoric der Americaanfchc 

<0p tim btcC'Cn-ttotnttQfle 3onDcn toe ccn pnctp ban tagtmtiallBan 

{im een gelpli getal paartim met baaien metgoetiecengelatien na Dcliant 

bcc CItbiei' te ü^engcn / cntje alöaai: in ttoee Spaanfche Canoes ( tne ^ 

toe toiften alDaac te leggen) gclaatien fteüöenöe/ beröec na DenctJcnaan' 

be mono bec iflibicc te gelepDen altoaac on3e Canoes laagen : tje5cöag 

3onben toe een b?ieb aan b'Aicaidc Major om te toecten of fjp bjanb- 

fcfjatting boo^ De ^tab toilbe Oetaalen i en bc goeöeren te hoopch j toaac 

op bp onö ten anöü300?b 3onb öatöe bjantjfcljattmgöie bpopljem nam 

aan onjS te gcben / beflonö in hcupö en looö / ban 't toel&e Ijp een goebc 

partp tot onfe tiienfl Dab : bat toat be gebangenen aanging bie top in 

on5e macbt fjabben / OP be5clbe in be banben «öobiS bebal,- en batspn 

bolh be5ig toasi otn bp malbanbecen te hoornen en b'cec te Oebben ban 

zcftcckcn onjstesien- ZDitfpptig anttooojö bècbittcrbcn onö bolft 30bannig/ 

de stad in bat5ebe é§tab in bc b^anb ftaaüeni bcrbolgemö troliUcn toe na bc bant 

biaud. 2)cr j^ibiec baac on3e tagtentig man bee3ig toarcn met be bupt in bc 

Spaanfche Canoes tclaaben/ maac al3o al begoeb?en'ev niet infeonbcn 

xn on5c Canoes nict boiftcn opboomen upi bcee5e boo? bc Ijinberlagcn 

bcc Spaanjaards, iik alrcebe toanneer5e na oniJ tiagtcbcn toe te ftoomcn / 

•een ban bet bolb geboob babben / 30 laabe top bc befte goebcren in \ic 

3clben/ en beeben'cc negen man in gaan/ enbeceflgclcpbenbaactclanb 

De bant bcc 0ibicr langö i 't 3cll)e hc^hsw ooh feiei bonberb Spanjaards aan 

b'anb^e bant bcc ïiihUt jonöec oiubebt te toojbcn tocegcno be mee- 

nigtc boomen bccnpclboö/ en tlaiplicn bie aan be bant becnibicc gcoc^ 

pen. 3^a bat top omtcenb een mpl booitgetcohben toarcn / htoaamcn 

toe aan een plaatsf 50 bib ban geboomte en hreupelboö bat ï)ü on.ö onmoogc-- 

ÏÜhtoajSom'ec boo? te boomen/ en top genoob3aabt toarcn een toeg om 

te neemcn/ bie onsiomtrcnbitoccüonbccb treeben ban be bant beciöibicc 

afb^agt. 

;©oe top beHibicc bantberlieten/gaben toe bebel aan bc gccncn t}ii 

Dtspan- in bc Canoes toaren/ ter plaatfe baar be b?le Spaanfche barhen ïaagcn 

iaidsont- na on0 te toagten; ten epnbe topmogtentragtenbe5c!be mcebe tocg te 

"^^/"^'" boeren i maat boe 3e baar htoaamcn toicrbcn 3c fcOiclijii boo> ccn iiin* 

l»jt! ' berlaagc bcr Spanjaards oberballcn/ en tertopl 3e Occilg toarcn met liun 

te bertoccccn / 300 bzceb baar bc droom boo?üp iic b^ic -ïJarhcn cnae^' 

bolgltjb bcr ban m\0 af/ 't toelb toaö bet geen 3c 3ogtcn/ toant 30 b2a 

3aagcn5c bnn nict ter plaatfe baar toe baar nict bonbeberloffcn/ of 3e 

loften op baar m be fcflig mujshct fcl)ootcnboo?toclhe 3e bierman boo- 

ben en een btociten : ^c rc(t ontblugtcn 't aan b'anb^e ftantbcrïiiljicc 

tn berlictcn iiC Canoes/ hk boo? tien of ttoaalf Indiaancn (bOOJ bc fit' 

bier 3toeinmenbe) be Spanjaards toicrbcn tocgcDiagt; bicbaar opbene- 
fetocftc bet boofo affloegen en 't op een (tob (taahen / op bat toe aiötoP 
tocbcr ann bc bant bcr i:iibcc htoaamcn bet 3ien 3oiibcn. 

Ii^aonfc omtocg o*epnbigt en ter plaatfe gthoomcn3pnbc baar bc b^ic 

Ixirhcn laagen / en onjc Canoes baar nict btnbenbc / 30 bagtcn top nict 

^ '. an^ 



B o E C A N I E R S. ^^ 

anbcr$? aliel tat ^t nog agtcc toacen ; maac omtccnö Éen uitc baae na 
^aaoi^n toe ti?ic öan öe geencn öie in öe Canoes ggtoecfl toarcn öoojriet 
hreupclW na on.ö toe hoornen / tiooj toicn to« onö b?ocbtg ongeluft 
bccfionöcrt,- 5^ 3^Pöcn önt 5c öoo? Oct Dofcïj gacnöcbc ï^oeren en 3cplert 
Iwn öc D^ie Dacfien gcDonöen DatJöcn / tn ttoceban toclfeetop aanflonöö 
altejamcrt Ocgatien/ 3cnöcntjeoefliibigbpftig man telanbbooionörjccn/ 
om öc boojnoembc 3eplenoptc5oeftcn/ geebcnöe fiun rceftcn bat \3ipljm 
xrm^lKt fcïiooten boen 30uöen toaac op 5e metb?(cfcljootcn3ouben ant* 
tooo?ben / ten cpnbe 5P en top toeeten raogten toaac toe malftanbecen 
3oube brnben. itöaac tec 3elbc tpb al0 topb2icfc0ooten beeben / Ooo?* 
ben toe 'tgeliipb ban obec be bpf ftonbcrb/ 'ttoclft tm aanflonbjö becb 
aan lanbgaan/ en bajl fiellenbe batons Wh boo?be Spanjaardsücbog^ 
ten toierben/ be3elbe te Oulp te hoornen ; maac boe top\'c fttoaamcn 
toa^bet gcbcgt al gebaan / inbten ^i iHibfec met tufTcfjen onses bt^titn 
oetoecd \)Arj I be 5aaft 50U ban 50 b?a niet g'epnbigt 3pn getoeeft. 5Sa 
bat top tocbec aan boo2b ban be barften gciioomen toacen / b^oegen toe 
on5e gcbangene ïlitntccflcc toaac be Spanjaards nog almeec Ötnbeclaa:^ 
gen 30uben ftonnen leggen / toaac op bp anttooo^be omtcenb be mono 
bec 0ibiec / maac bat toe alle plaatfen W ïjaac eenig boo^beel fcöec* 
nen obcc onö te geebcn / mocflen miftcoutoen. 

-(2^p.bettfe0en ttointigfle gingen top aan lanb tec plaatfe ti^^t be 
Spanjaards baagö teboo?enon0bolftgcbooblöabben/ toe bonben bettoee 
Canoes aan (tuhhen gefingcnA en bc Hligöamm ban onjeibolh öabben3e 
berfcöeubciflechen na baac boob ;gcgceben / en een ban be 3elbe op öet 
biec getoo?pen / en 't boofö ban een anbec al0 ceebö ge5egt \$ op een 
flaahgefet» ^efeboojtoecpcnmaahtenon^bolft 3obaanig toornig/ \iat 
3e boc2t Deen liepen / biecbanonfegebangenen meebe öet fioofb afdoes' 
gen / èn W op be5clbe plaatst meebe op flaaften ttelben. <!^oe naamert 
toe be licöaamen ban on.ö bolh omfe aan be ^eefiant te begcaaben/ 
maac eec top fo bec fe^nben hoornen/ moeiten toe b?iemaal aan ianbr 
(iappen om be f)inberla(j«i bec Spanjaards op te fïaan baar toe oncï 
alleen met beclieö ban "i^^xt man en eengehtoeflegeluhhig boo?cebbebè* 
Cpnbelijft htoaamen toe h^ on5e Canoes altoaac on5e gehtoejïe ho?tsJ 
baac na htoam te fïecbcn- 

:©e tïibiec ban ©tllia ijS 5cec \sx^\i'y maac niet ^ttt Wxi : gcoote 
^cïjeepcn honnen'ec niet inhoomen/ maac 3iin genoob3aaht ontrenb 
jen Canon fcljoot in bc3ee te 3Bnhecen / maac 25achcn ban onrcenb 
beectig ton honnen toel anbecljalf mijl ophoomen, (©mtcenö een mpl 
te locftoaacb ftaatecn gcoote ïlot5/ W nagt en bag en f allen tpbeit 
boo? een gcoote/ mecniote ©oogden (aljS Fregatten, Maubies. en gcoote 
Goziers toclheallegaacbpl^lfcbleebcn) bebchtiö; bebaabenofinfcbeeps 
plaats ban Viiiia isJ ontccnb b?ie mplen ban be monb bec öibicc/ en 
be^tab bic 'ec omtcenb een htoacticcniPlöaflepb/ i!S5cectocl geleegen/ 
raaacbehcchensün^art buptenjeecbecballenbog ban binnen 3«c 3Kclöïr 

8» 



^■5 Hiftoric der Americaanfche 

cnftanpi be!eJ3db0flCciatcn5ün5ccv]rcotenöc l)UP3cnb2»J toel oeboutoti: 
rondom buptcn öc ^nïï3ijn fcl)oonc ©döcnof Sarana's cnjcer beelHat- 
tos. 55e ^tat) Na:a öie 'tnaajlc iö legt 'cc omtrcnö feeUcn itiplcn ban af. 
<Öp tJtn ^cebcn en ttointiotte ütoam 'ecccn ^cc^oonaan üooiö / om 
bcocbanocncntoa'bcct'cprcDcn / toe htoamcnmet öem 0002 tien bup5cntj 
tluhhcn üan agten tot lo^oelö obcc een ; b^cpoenöc indien ïiet odö on.ö boo? 
öcnnecgcn en ttointiofle niet oc5onöcn toicrö/ al bccjebangcncnöcnftaliJ 
af te 3nuocn. .iBaac in planto ban o^lö fttoam bc3e3clbtic pcr50onbjeC' 
öecte rug / 5cggendcbat beAicaide Major, be 3ootianigcpcr30onen bic 
on5cgcbangcnen 3i)nbe/boo? onö na lanb toaten gc3onbcn om te Mcnof 
5e 't loKsgdb booj (laac Bioutocn fionben üe5020cn / in liecljtcnisf Oab 
boen 3ettcn. ïBaac op top in toccctojaahc nanftonbö ttoce gcbange' 
nen fiet Ijoofb afffocgcn/^ gecbenbe tU aan bc boobe om :5c aan beAicaidc 
Major tcb»engen/ en öcmte 5cggcn/ batmbicnOponöoccnanbcre ant^ 
tooo2b iict toehoomcn/ top cben eensSmeeal be anb?c gcbangcncn boen 
30uben/ en na bat top be i^^outocn op een <iEpIanb gelldb Ijabbcn / top 
censS 3icn 30u&en of toe dcm 3clb.ö niet honbcn magtig toojbcn. ^c 3clbt!e 
^er^oon fitoam tegcniS ben abonb terug 5cggenbe bat Det gecprcbtelosf- 
oelbflonbtehoomen/ enbat3e30lang alö top na 't5clbc fionben te toag= 
ten/ aan onopbcc bag tien <0|Ten/ ttointig ^cïjaapcn/ enttoee pachen 
IBcel ten ininflc pbcc Ijonbccb ponben toccoenbe/3oiibcn laatcn toc&oo- 
men- 
zc ontf.n- <ï5P ^cn bertf gfïe bjagtenfe onjsl be jBan te rug bie 5e gebangen fiabben 
gen het los- om tcgcnjS be Spaaniche ïlitmeefler im tetoiffclcn : Ecbooben3igaan 
geld voor 011^ een ber 25arhen bic toe ban ïjun gcnoomen Ijabben teifioopeuitop U)xniai: 
cenw"^' ^^^^ ^^^^ malfianbjen ober een boo? feö lionberb. ^tufihcn ban agtcn/ en 
* Öonbecb ponben fppheriBi We toe 5eernoobig Dabben, ocnnabat top 'er b'an* 

ficrjeien toutocn uptgeligt Ijabben /gaaben top 3c aanöun ober. Éelber^ 
3ogten een paiespoozb ban ond/ bat inbien top na bc3c tpb iie 23arri in 
3ce 50ubcn ontmoeten / be 3clbe niet 3oubennecmcn/ maar toel be goc- 
beren baar 5c mecbe öebjaclu toaö/ 'ttoelfi ton ftaar bergunben. 

^ejf anb2e baagns abonbö Ü2agtcn5e onöbc Debongcne tien ;i})iiP3cnb 
ftuhftcn bari agtcn. 3©aar op toe aanflonbö ïjetanher ligteben/ bcgc- 
toenbc onö na een plaatö 't toelh tot een ïiaben bienb aan een 3echerc 
Hatto, altoaar 5con($ Hanbecb en ttointig gc3outcOITengecben moeiten. 
5Öa bat top be3elbe mcbc ontbangen liabben/ bertrohhen toe ban baai- 
op ben eerfle ban Hooy maand / en htoaamen ten anfier boo2 fjet <èp' 
ianb ban Iguana , om te 3ien of toe baactoatec fionben binben / niet 
berbenbe onjö op bc Itufl begeeben tik boo2 bi:r bup^enb man bctoaarb 
toierb : maar na bat top op berfcïjcpbc plaatfen gctoecfl en ober al niet 
anber0 alsf b2alt toater fiabben gcbonben / Dcflootcn top epnbelijfi met 
ttoce fjonberb man een lanbing op Terra Firma te boen / en toater te 
ücfiootnen in fppt ban be Spanjaards, ïjk top omtrent fionberb trecbcu 
ban be 3fcöant/ op, 't grajj bonben leggen / en na een hon gebegt op 

be 



BOECANIERS. S7 

bc bluot b?ccbcn ; toaac na n«t 'ec ftaafl on3c baatcn met ï^aatcc o^^ 
bultj licööcnbe/ feecröe toe toccöcc aan üoo?ti. 

<0p tien fcebcnöc Kotetop'tanficc en 3eplDen natie KoninksEyianden, 
en opöcn neegcnDc anliccöc top aan Morne a Pucrcos onurenö bcectten 
mplcn ban 't oT-planD Iguana oelccgen / om tticcc toatcc in te neemcn. 
<0p öcn tienbe oinoen toe toebec t'3cpl / en op Den bcrticnbe onttieftte 
toe 't €planö Galcra , 't toelft aan lp ban albe Koninks Eylandcn icob. 
<0p ben aottienbe ontbchte toe Cabo Pin. <ilx\, op ben een en ttointtofte 
bcoaben toe onö tegen ben abonb aanüoo?bban on5e Canoesenhtoamcn 
tecmibbecnaat aan Etanb/ maac toat boo25o?oe top gcb^nnht Dabben/ 
toacen top ebentocl boo2 *t ©olft bat met Paarioefters te l^ifcljen bee3iö 
toaren (biein gtoote menigte aan beboet bec üot3en conbfom be3e€p' 
ïanben gcleegen gebonbcn toojben) ontbefn. (Dp ben ttocc en ttointig* 
flc ontbebten toetegcnss ben abonb een ^cl)tp onbec5epl/ baat* top aan- 
jlonöö ^aclit op maaiitcn/ enitoce uuren boo? bagligt becmcefterben: 
get bolh aan boo2b 3epbc on^ bat bc 'SntooonberiS uan Pauamagecn ge- 
bagten linbben bat top 30 na üp W^dx. toacen/ en bat 3e geloobben bat 
toP na Viiiia ingenoomen te Ijfbben / onjs na St. Jans €planb Dabben 
begeeben om baac te obectointecen, €)oft 3epben 3e onisf bat fesf en bectig 
ioEngeifchcn al.ö Franfchen met een 2öacfi ban Peru geïjoomen toarcn 
omboo? be 0ibiec BocadeiChica inbe 3^oo2b5eete ftoomcn; maac bat 
be Spaanjaards boo? be Indiaanen ( met toien3e t'3eebecb bat3e onses boo? 
löaac lanb \y^ be3e 3elbbe öibiec tocgelaaten Dabben \\\ be ^upb3ee te 
fioomen/ b?cebe gcmaaftt Debben) Diec ban bectoittigb 3ijnbe met een 
groot beel bolhjS Daar teegen getroWien toacen/ Det gcootflcgebeelteber- 
naagenen een iBan gebangcn.tot Panama geb^agt Dabben. 3^at ttoce 
Engeiiche partpen lipt beertig man pbec beftaanbe/ getragt Debbenbe 
ban be noo?b na be^upb-3ectcïi00men/ alle op bier na W tegentooo?- 
big tot Panama gebangen 3aatcn/ toaren ter neer gcDoutoen. <enepnbe^ 
!p bat 'er m be 0ibtec banBocadei Chica een 25arft lag / toagren na 
omtcenb agt Donbcrb ponben aSoubö upt be nabuucige jBünen gegcaa- 
ben om Det 3elbe na Panama te brengen. 

<©p ben 5elbe bag feeerben top toeebet na boo?b ban onssf ^cDip / 't toelö 
top boo? 't grootfte ban be Koninks Ey landen bonben ten anfeecieggen/ 
gn bebaalcn ors: ^cDcepüS €immeclieb.en ban bc 25arfeop ben fcjs en 
ttointigfle gcnoomen / een Dalbe <!3alep te mafeen. ïöe onberbjoege 
be Capitein ban bc 25ar& tocöerom/ \ik onis 3epbe bat 3c tot Panama 
baagelijfeö ttoee s^eDcepen ban Luna bertoagtenbc toaren / "^iz met 
jTieel gelaben toaren / en oofe Det gelb tot betalinge ber ^^olbaaten in 
Jabben, •t^p be3c onöe^rigting 5onben toe on5e Dalbe <j3alep bre \\w ge* 
reeb toaö/ om bupten be Ocplanben opbejlBacDt te gaan leggen; op ben 
bertigftebertroftlientocmet on3c Canocsbanboo^b en fetoaamen op een 
ïie3er €planbcn aan itnnb altoaac top een |3er3oon gebnngen fereegen 
We ban Panama gefeomcn/ en Capitein oan 30banige Griekfchc Perua- 



^g Hiflorieder Americaanfche • 

guas toaö / ban toelhc bjt» Ijiec boocen ccfp?oofacn ïjcDDcn. ^>u tönsj 
boojDcönatdijh fticc gcftoomcn / op Roop Dat tor; ïjcm 5outicn oebiinocn 
nccmciv en OP oiïö in 't net ïjdpmtiat öc Spanjaards Uoo? ong rceöjs gcfpan- 
ncn ijtiDöcn. ï©c5c mdn bcttoonïjc 310 uincrlnh 3ccc opiccijt/ en bcc- 
Datilöcn on<j bccfcDcpöc 3aahcn bnn öe toclhc Op bJitl önt top met on- 
tocctcntjc toaren/ en cenioc ant)?e tiie top 30 ra.ö nictftonöcn te toccrcn 
ftomcn; alö onöec antiictiat 'cc tn öc ililiicc Scppa itocc lioopbaaröp 
Jöarïïcn laaoen/ en een Peruagua fc|i(oIndiaancnoplKt)baiöe/bic 0002 De 
Spanjaards t*3eetierbtiat5e ©?eeöc met OimlgemaahrOtliücti/octoaapcnö 
toaren. 3^at öe <iBoubei:nenc ban Viiiia aan De ï)3efiöent ban Panama 
beïnnu oemaaluOaö/ bat een ban onö ©olh Die 5c gebangen gcbrecgcn 
fjaöticn / ïiem Ijab bec5eeftecti bat 'ec bertig ilSan ban onö ©o(ü niet 
toeetcnbe ban bc3©?eebe en *t goeb bcrflanb bat 'ei* luffcbenbe Spanjaards 
en Indiaanen ban Sambc toaiS ; boo2 Desdbbe toeg toaac bp top al(e in 
bcEnpb-5ee gehoomen toaren nu toeeber na be |5oo?b-3ec ftcnben te gaan; 
en bat tic ^z.fibcnt op bit berigt bonberb man ba be öibtei* ban Boca 
del Chica ge5onben bab op bem te paffen i maar epnbdbft om .tot 3ijn 
boo?neemen te ftoomen/ 3epbe bp onö bat 'ec een hipn 5rrcgat in oie 
Saaben lag om te laaben/ en bat 3e alle abonben een oSakp uptsonben 
mii op be toacbt te gaan leggen. 

l^it berigt boo? toaaraditig aanneemenbe/ en be3e gcïegentbepb om 

tcnicje baartupgen re bcboomen tic toe 5eec noobig babben / niet toil= 

ïenbe laaten ontffippcn/ 50 3onben toe op ben eerlïenban Oogdmaand 

on3e söalep na bc tiibier La Scppa om een ber ^arOen baar be Capr= 

tepn oniS ban gc3egb \]^\i te neemen; en ter 3dbc tpl} begaaben toe onö 

met bier Canoes, boo? on3c Grick(chc honbfdiappcr gdepb5pnbe/ na 

be baabcn ban Panama om albaar hit .lêdjeepen meebe t'obcrbaKcn. 

Ï^P lJ?aot onö ttoce uuren booj tcw bag / booz be ^tab / en a!3o Ijc 

ifeaan 5ccrbdber frïieen / bleeben top maar toad)ten tot bat een toolf» 

3e eenig3inb0 30U bcibonhercn / en on3e aannabeiuigc tot bc ^cfieepen 

tn be baaben bcginifligcn / ban betocUie top 'er airccöjs een 3aagcnleg^ 

gen 30 bet fdiccn met bc 5eplen boo? be majl : en liicr toaö bet bat Ijc 

„ flrift bcoj onö gcfpannen toaö j maar bp gebal of eerbec onsf goeb gc^ 

havD^^ecn ïiib 3aandT toe op 't onbertoaduft een ,^cbipupt bc baabcn hoornen baar 

Grieks Cl fep aattflonb'? jacbt op maabtcu / gdoobenbcOet be boojgemdöe^a^ 

pityn word j^p (^ ^p^ ♦ jjjf f?aamcn bet 3onbec een fdiont te boen/ en bcCapucpn 

hjecdood" onberb?aaaenbc / ?ntbcluc bP onjg bat bc ^^efibent ban Panama een 

■ Griek uPtge3onben b.^ö / öi>J ^icO ban onö 501'bc laarcn gebangen nec^ 

men / en min toien bP «^cn groote bcrgdbinac beloofb bab/ inDun Op bet 

onttocrp t'gecn bP gefmcjöbab om oncf te berniden toiftnpt te boeren/ 

'ttodbtoaö om ontf onber bet gefdiutban Panama ti- bjcngenj bebjoo- 

gen 3pnbe boo: bc boop bic OP onögceben 3onbc ban baar ttoec ^cOee- 

pen té Oonnen neemcn ; en ban bc toeiOe bat geene / bat onö fcbec» 

met be 5eplen booj be maft te leggen nietanbcrjï toa.ef aljs een berbirot 



I 



BOECANIERS. ^(^ 

^t\]ip f banHcatc planhcn t*3aamcn acMpt en \x\ct maiï^ii en ^cufcn 
bci:3lcn / omti-cnö ccn^DidooI-fcDoot ban öc Oabcnop 't BlanöocüD'.iVöti : 
en oclijft alö öit ccn 5ccc toaacfcöpncnö boojtoecp toa.ö / en 't cciftcDat 
5tg boo2 onö oc5iat Ucctoontic / 50 ttopfclöc fji; niet/ of öat Idp (0002 
be öuPfrcclKpö öc.ö nagt^ mi.ölcpD 5Pnt!e / en oclooUcnöe öat öet m Ijet 
tnatec lag) öaac na toe 5ont!en roepen/ toaac öoo? on3c Canoes 3ontiec 
ttopfcl op (tcanti Uatl mocjlen raaben / en teclöpl top l)ee5io 3Pn 50»^ 
öen om 3e tocec blot te ficpgen/ 30utien De Spanjaards on.ö ö^öüen oUeC' 
ballen enitecneec ocrjoiitocn. 

^it tjecigt 'ttoelöso tptJifl fttoam/ öatBeton.ö ban cett 5ecTiergcbaac 
baac toP on0 flonöen in te toecpen Deb?pöen / toa.ö booi öe Grickfche 
Capitcl'n 50 boojöeelig n(et / al3o top Dem öie 0002 tie Capitemi öec 
25arh gchenö toiccb t3c 3elbe ^cr30on te 5pn ban toicnd bcrcaöcrp D? 
onö nu ontierrigt ïjati / aanflonti.sf na ï3'anti2e toccelö 5ontieiu aèaac 
tia tor» öecne gingen om 't €p(anïï Tavóga 'ttocift t'5etiert top beïnijt 
ban Panama bedaaten Oaööen/ toeöecüctooontitoiecö/ intencemen. 

«DejS nagt.ö tuffcöcn öe itoecöcn en öeiDe beclieten toe toeöec öitoBp^ 
ïanö/omöat banOttoquettoec mijlen ban Ijkt Icggcnbe in tencemen : 
en op ben biecöe maabtcn toe onö gereeb om onö br» on3e <0alcti te 
berboegcn/bietocaan't€plantiChepiiiogc3egbl)aööen na on.s^te toag? 
ten; maac toe ontmoeten \jaat onbectoeegcn met een ^?p^ bie5egenoo* 
men Da«3 / 3pnDe een bec 25acïten iiic in be i;iiDieï: ban Scppa laa^ 

aen. 

ap ben bpfbe 5aagen top tuffcDcn Tavoga en Panama bpf 3epleit 
baac topon.ö aanfïonbonatoe tjcgaaben/ enüebonben Oet on3e epgen 
^cljeepen tè 3un bie '^^tljt gcmaaftt Dabben op een Bai'h / met eet? 
toaaren gelaabcn / ftomenbe ban Nata i en toelher^ ^clnppec niet iit 
fraat 3mibe 3ig te ftonncn bcctocercn/ ober Doo?b toanj gcfp^ongcn en na 
ianb gc3toommcn. <0p ben fcjöbe fttoaamcn toe met on3e ©^pfcn boo? 
Tavoga ten anhcc/ bantoaac top aan be ^^^cfibcnt ban Panama fcf)?ec« 
ben/ bat inbfen Ijp onöbebpfEngeifchcnen Franfchen gcbangenenniet 
toilbe obecgeeben/ top bpftien Spanjaards bietoein cn3clianbenDabbett 
ben \)M 50uben bjeeften : maac geen anbtooosb öiec op ban Qem be* 
ïioomcnbe/ 30 gingen top opbcnfcebcnbenabeKoninksEviandcnt'3epl: 
<Dp ben necgcnbe litoaamen top \x}i:chct ten anïicc om eeiiige lehften te 
floppen / en tcctopl ecnigcban onö bolh baar meebe bec3ig toaacen bcr? 
tcofefeen toP met ónsc (ï3alcp en biec Canoes na bettibicrBocadci Chi- 
ca , eecflelijli om te berneemen of Dct toaac toaus bat b'lndiaancn ban 
Sambe ièi(^ch^ met be Spanjaards gcmaaftt babben ; teir anbje om Ijet 
neenc b it 3e ban bc ^tab gcnaamb Terrible geDoutob [jabbcn / te bec^ 
bjanben 5 en ten berbcn om be fionberb man te Oebegten / tk bolgen.öi 
'tjcggenban ben boo?gemelbe Griek, baarlaagen te toacljtcn nabcbec* 
tig man t}k ban on5c Vrybuyters na be ^oo?b-3cc (lonben te gaan; 

«Op ben «Ifbc Utoaamen toe aan be monb Diti^i))Ut/ aitoaactopten 

1 i anücc 



6o Hifloric der Americaanfclie 

a.ilKc blccbcn Icaaeit tot omtcent mitiöccnaot / nl.sf toiinnccc top onö 
met öc blocti m feoom öc ntUicc op lieten öjpücn. «81150 *öïb.ö o<?lO' 
bcnlic öat top nog bet ban öc plaats toaacen / toaac na toe Dp onö 
flonti te oclcpben/ öecö onss ten ttoee uucentn öe mojöcnftont met nlic 
fpDeö UDongain / 't toclft onsf gcoot naöeel toebzaat / toant in plaat.ö 
öat toiï Ijèen qin^icw om anöje t'obcrballen toierbcn toe ocnoea5aam 
3elbö óbeuballen ; toant omtrent een qnactiec uuisi Ijiec na 3aagen toe 
bicc / tocuto.iactiö top 13002 bc (leröe flcoom in fppt ban on5c tanben 
Ocb?ecben toierben en bcbonben toel Ijaaft bat Oet jelbe boo: tje [jon- 
öecb Spanjaards Uk top 50otcn oeflJoTu toa.ö; toant 5e bjocoenonöaans 
flonbsf ban toaac on5e Caooes fttoaamcn / en onse ^ibfi op onö bcbel 
anttooojbenbc ban Panama , 50 bjoegen 3c toebecom toie on3e Capita» 
no toaö / en al30 top in ïjaacc 31" toat te lang bce3ia toaren om een 
Spaan fche naamtebcbenhen/ bcoonbcn5ebappcc oponöbiuirtegeeben: 
maac boo2 't lofTen ban ttoce ^teenflulilien rupmbaan ocmaaht / en Oaac 

gebtoooacn bebbcnbe te tophcn/ 30 boecen top boozbp / o^ianbe biipten 
eceph ban ïjaac ocfcljut ten anhec legocn / om l'cb af te toagten bat 
tontoeebec unt mogtengeraaftcn ^ toant nabemaal top geen plaatö hon^ 
öe binben om booben bun telanben (al3o bet ilanb obec al bol jBoerafTcn 
toajÊf iiptgc3ei'b tec plaatfe baai* beiDpanb lag; 5obe(looten top Ijet ïec jct: 
na beneeben te onbeiflaan; ^Uë fteerben top een uuc boo? 't bag Ugt te 
rug/ en boo2 baac bcrfcbanfinge gcftoomen 3önbe / loflen top on3e fteen? 
(liihhen 30 toel ban pa.ö bat toe beel ban i]:iciï bolft htocltcn en cenigc boobem 
•Op tan ttoaalföc naamcn toe een blpn öaactupg op be5c Ctibieiv 
toaac iw bjic indmancn toaren ; toaac na top onö aan lanb üegaaben 
om bc Spaajanrds ban agtcc Oaac bccfcfiauBing {hk alleen be Hiüiecbe* 
(tieeh) teüefio^men j maac 3c 3onben aanflonbüS baac Pcraagua npt om 
cin3e Baactiipgen te ncemen / 'ttoellioniömct alle fpoeb toebcc nabc3el' 
be te eng bccb heecen / en boecen boe tot boo? Ijaac Corps de Guardc, 
i>cBoca. aiuoaac top te lanb tcaaben in fppt ban nl baac iDuiicgccben / boetoel 
vcTdV^' öit "ift 5cec lang bnucben ; toant met on3e flubben en fRuölietten beel 
Spanjaards ban Ijaac aDolb gcboob bebbenbe / begaf baac beceflopbedlucljt cnbec^ 
wythaar Ucten fjaac becfcl)an5inge/ altoaac top een groot getal booben en ge^ 
ScrS fetoeftcn bonben leggen. 31De ficeegen nogeenige gebangenen/ cnonbec 
vanBoca öttb^c een gcnaamt Aificr. ^p toaö een indiaan, bie, npt een blinbc 
^eichica. pbec tk f)p boo2 *t belang bcc Spanjaards \]citi/ oniS boo2 ^nn bebbenbe 
genoomcn tectopl top on0 aan boojb ban on5c Canocs bcgaaben/ onö 
[)Oogcli)li bcflraftcn / maac toe bielpcn bem toel baaft npt ben b^ootn/ 
en na bat toebe iDejcaaöecbabbcn te hennen gegeebcn bat toP 3ijn lDpan= 
ben gcto02Den toaacen t'3cbecb bat bp beon5e getoojben toaö/ 30 b2ag= 
ten top ïjcm buptenflaat om oopb be Spanjaards 'te btcnen of oncf te be^ 
leebigcn. te^c anb2c gebangenen 3epben onjS bat 3e in \jc nietoe ^tab ia 
Terrible alcccbe ban on3c bomflc bectoittigb toacen; en bcbeftlgbcn bc 
tpbingc bic top ijabbcn ban be JiJDaffacvj; bcc i)^k boojgcmelbe pactpcn 

Vry. 



BOECANIERS. 6i 

Vrybuyters. 5©cbonticn Dnbcc anö^citmc-^cfjangicen ^jfcf boo?ticï)?c^ 
flöent ban Panama aan ecu MaftrodclCampOjtiie in tic ètaïi la Terrible 

[)cto^t5klïbo«ticnocfcD?celJcn/ banUolocnöeinDouti. 

^,Y\Oc deVyanó la Villia innam kreegcnwe een van haar Volk gevan- 
„ «--'gen die ons te kennen heeft gegecven dat 'er dertig Man vanhaar 
„volk voorneemens waren by de Rivier Boca del Chica weder na de 
,, Noord xcc ic keeren, geloovende dat 'er tulTchcn hemen de Indiaa- 
„Tten nog een goed onderling vetftand was. Waarom ik drie honderd 
,,Man uw kom toe te zenden om zoodanige Vyandcn van God en Deugd 
„ te verdelgen; zyt wel op uw hoede, en wagt uw van overvallen ie 
„worden, als wanneer ik niet twyfel of gy zult in ftaat zyn van ze teover- 
,, winnen en verflaan. 

5!5a öat top haar Corps da Guarde in öe Djanb oiJfïooftcn / en Daac 
Peruaguatjaac top cmiQc ponöen öouöotcnn in Uonöcn/ ocnoomcn Daö? 
ïicn/ boeren top tocbcc tic ilibiei* af : toat aangaat bc h^c Indiaanen bic 
topin'tboojnocinöc Wcpnc ïBaartupg fjcnoomcn ftabbcn/ top fcOonhcn 
Diin Oaacb2ptiom / cnsonbenöaacljccncnomaaniiaar niahöcv.ö te scö- 
öcn bat toe ficm/ hic 't met bc Spanjaards fticib ocboobljaöbcn/ niaac 
bat toe tjnn fetoavticc Dabben acoccben om bat top 5c niet onbec bc Span- 
jaard s oebonben ï)abben : en bit bccben toe op bat 5c on.cf gcnccaen sijn 50»- 
ben/ en Ijaac ban bc Spanjaards affcOepbcn. 

Sijnbc op ben bectienbe aan bc monb beu i^ibiec achoomcn / ontmoetc- 
öetop baac een onset 25arbcn / Uic top beboolen ftabben ïjeitoaarbiS 
te ïioomen en onö albaac in te toaoten. ï^ct boUi 5epben on^ bnc 

tetopl 5C ï)iit laagcn te toagten/ ttoCC Indiaantche Peruaguas, (Öeb200? 

oen 5ijnbe booj *t oc5iot ban ^m of btccSpaanfchegcbanöcnen hk 5e 
ten bien epnbc op l)ct "H^ch oejtclb ftabben; ban 3clb0 iniiaarfjanbcn 
toacen gcballcn, ïZ^at 3c eenigc ponben «0onb / in bc 5clbc gebonben 
jfjabbeni en bat een bec Indiaanen tik groot gc5ag ober ije anb?en 
fcöcen te Bebben/ een CommifTic ban \ic l^.jcfibcnt ban Panama ïjab 
om berfcftepbc Peruaguas te toapcncn/ en on0 ben (Dc^log aan te boen. 

a©c htoaamenop benfeebentienbc tocöeraan Ooo?b ban on3c ^clU'C:^ 
pen/ lik toe tuffcben Cabo Pm en bc Koninks Eyianden bonbcn iirup- 
fcn : onö ©olft Ijab gebnurcnbc onö aftocc5en bcertiggcbangencnaan 
een €Planb gc3et/ bic bp gcbal cenigc Canoes gebonben bcöbenbe iik 
bc Spanjaards baac ouitrcnb bcrbojgcn ftaböcn/ met lic 3clbc na Pa- 
nama toarengeblngt/ altoaarsc bc <6oubcrneui: bcftent gemaaht ftab? 
ben / toat Canrö top jtonbcn te necmen ■' en bat \ic ^cljecpcn tik 
top agter gclaatcn ïiabbcn maar 3cec Hcgt bcmanb tonren/ 't toelft 
tit <6ouberneuc bctooog cenigc ^cbcepcn toe te ruften om on.ö te bd 
bcgten/ maar 't gcluh toilbc bat eer lip lijn boojnccmen in 't tocrö 
feon flcnen ton altoecrbp bcrejtbiinonsfgesclfcbapgeftoomentoarcn. 

0ü ben ttointigfïc fttoaamen top boo? be feaabcn ban Panama ten 

M 5 3tn&ec/ 



6z Hiftorie der Americaanfche * 

^t\\m I om te ^^xtw of top tianc ictjS niclUiai honöcn bcrn^eincn : tot» 

3angen ttoec ^cljccpcn op öe ïiccöc Icoocn/ en De Canocs bnn öe 

^taö jDuiJcc tuiTclien poo3taOi''Öuun3 af en aan ban trc3cfuc Uaarcn/ ' 

uianr toinuö öcnhcnöc öat^eteeoenöon^ aetoapcnötoiciöcn/ ftUjanmen 

top op öhi ccn en ttointiaftc boo? Tavoga ten 311nïicc. 

zeraaken <0p öen ttocc cn ttolnttatlc met Ijct aauD^eehen ban be öao 3aagcn 

met eenigc toP ö2ie 3eplen blah op onjcS aanhomcn / bie onjs Ojina op 't %^f bia^ 

spaanfche refiecctop 't totltcn/ al30 een öcc punten ban 't «enlanb ïjnar bóo? on.ö 

fn 'r|e" oe3iat bcrbo:aen oeljouticn Ijati/ toaac ïjooz een on3ec -^cljcepenaeen 

vcgt. tpö Ijebbcnöe om 't 3(lnhec te liQten/ ocnooti3aa[u toaö öc UaDcl te 

ftappen. ^o bza 5e 5»^ce« Dnt top on.3 geceeö maafuen onaben3e 

onsf eenigc fcljooten / tcctopl top onöectuiTcljen bee3la toacen met onj$ 

beft te boen om be toinb ban Oaac te hcpgen / 't geen 3e boo? ge- 

b^eh ban onbettsaagbljepb niet bonben 'beletten/ «iet berbenbetujTchen 

vandewei- ^ft «ÊPlanb Tovagiiia, cn cen ilot.ö (altoaac inaac paö toPbte boo> 

ïcfoveren f""'" ^^^^^"^ ^^) boojbaven/ 't toelfttop toaagben en baar bob: be loef 

' ftceeg : 't gebcgt biirenbe tot aanbemiöbag5onbecbattop ^ionDcn3eg= 

gen tofe (jet mectic boo?bcel bab. jnaac een groot brei ]^anbg>a^ 

naaten in fjaac grootfle ^cOipgetoojpenHeDbenbe/ babbcntoe 'tgelnö 

bat een bec5elbe cen parip loss ïjfiipb in \iz b?anb floeg/ toaac boo? 

beel boUi gebtoefl eti bec3cngb toieib/ en bit bjagt bet gebcgt infto?*' 

ter tijb ten epnbc alö top bertoagt babben ; tóant toP %ti e^cfjip iit 

25?anb 3ienbe/ enbaac berbaajlDcpb bcfpeurcnbe Wampteöetfloiumoes 

big aan en niet tegeniïaanbe bc ïjecbigc tegcnftanb bic 3e nog cenige 

tub bccben/ btoongen top Ijaac epnbeliiïi om htoartiei* te bibbcn cn 

maabtcn'ec onis iBeeftetaf : en tec 3elbe \\i\i &lampteeenon3ei'25ar' 

ften be ïjaare mcebe aan / en becobecbe 5e : fjct "iiaXiz 't toelbc ti.Vk 

<i5alep toa.ö op 0*iac toelbe5eplb0epb ttcunenbc/ toagte tot optalber- 

laaft eec3c Dsac op be blugt begaf ; iiraar Ijaac nu boo? onfe èalcp 

dScn^ran- «^^ ttócc "Pcruaguas ftech becbolgb 5ienbe,/ 3t'ttebe 3e Dct op (tranb al^ 

den. toaac3e aanftonbö in ftubbcn geftaagen toiecb/ en maac toPnigc ban 

ï)aac iDolft b^e 't ontfitoaamen» 

^c babben op bet blpnc j?regat fjonbcïb en ttofntig .it^an gebab/ 
toaac ban 'ec tagtentig 30 boob al<s gebtoeft toacen : op be 25acri 
toaaccn *ec ban fecbentig maac agttien ongcbtocft : 00b bonben toe 
ban 't ^cbip bat aan ftubben geflaagen toajs/ niet meer m tien cf 
ttoaalf illnn • 3ien na Hanb 3toemmen. ^l fjaac Officieren toareii 
of boob of gcbtoefl / en onbcc nnb,?c be Opperbcbelbcbbcc W bpf 
^fföiidbct-fcbootcn gcbceegen bab ; Ijp toaö be 3clbbe lber3oon bic 5a 
ftoutmocbig tot Pueblo Nucvo bogt / altoaac bP mcdje bnf fcbootcn 
ontfangen. bnb/ maac "^xx laaftc tccffen berloftc onef ban fjcm aho 
Ï)P bojtö baac na itiecb. 

nïTcctopl top bee3ia toacen met bet TBanb en (€outoech ban bc^cbecpeii 
bic toe gcnoomen Dabben te becmaaften / en be booben obec boo?b ic 

toecpen/ 



2)£^i:^ 2yec/. J*aa: Sx . 




'ee^ej^ejt^/' ^oecarucrs, jr^'-t m^m^L j-a.-z ^^^^^^s^M^ 



BOECANIERS. 6^ 

tocrpcn / ^aaocn toe nog ttocc 3fplf" bait Panama rcöt op onjS annlioo^ 
men ' tonai' op toe ou5C geyjaiujcncn onberU20cr[in of 3e toitlai toac 
boo? öanrtiuJüen bit moatcn sijn : Sc scpöen önt 5c niet ttopfdöcu 
of ijct toaö öc ïuilp Die l)un nog (lonö toen '5ont5en te too?ticn : iner _ ... 
op ücöicnöe toe ono oan een ïiiPGéliil/ 't toëlh toasbat toe 30 op onfe £ JJo„"''" 
^cljcepen alë öc gaioomene p2pftn Spanjaards l^laanen op 3ettet)e niet twee andre 
Engtlfchc en Franfche baac onöcc / cm linac Ijier 0Ö02 te nnolepüen/ ^p^^^^chen 
en te boen odo'^^cn bar top Gcnoomcntoaren,- 3e htoamen WahoponiS^'^"^^"-' 



onö Bolh ïiaac tocroepenbe bat 5c 3oubcn flruftcn en 5P bit niet boen 
be/ 30toicrpen 3e ccntgc ï^anögranatenineenbec^arfienbkliaai-nabe 
Qtonb 3onben/ tectopl onbe rtnfff ften een on5cc Peruaguas, b'anbzeaan» 
lilamptc en bcrooberbe/ toaac tn 5e Uiec pahfien met öoo2bcn bonöen 
alle ban een iengtc/ toaac meebc 3e onsS alle bagten op te t)angen: 
maar 5e reeftenbeDaac IneficniS al eec3e eeniö uptgeüiocb toaren : enbc? 
5e Öoo2ben toaaren be oo25aafi bat 'et aan al 'tBoiö 't toclfee in be3e 
jèachgebonben \smx^i geen ïitoactiec toierb gegeeben ; fjiecna ïaa3en 
toe be CommilTic ban be BebclïicDüec ban 't t^nnc 5?regat/ betoelfte 
tnf)iclb bat ïip on.ö 30uben jaagen 30 bcrr M St. jansEyiand, en bat 
toanncec 3c ónö 30nben (paacen W 3e op 'r beft bonben / alö alleen ^t 
3©onbïKelcrö ; en bat 'ec eenigc ti'onpcn ïtimtecö be ftcanb 5onbcn langö 
rpben/'om 302g te b^aagenbat'ec niemanö ban on.ö met eenigc Canoes 
xz lanb ontbUigte. 

(Cectopl toe op ben b?tc-en-ttointigfle beëdig toaren om na Tavcgatezeneemen' 
3cplen /ontöchtc toeeen3eplbattc rug na Panama ging/ 't tocift toe na i°^ ^^^ 
iaagbc en beroobecben : Det toaiS ecn^loep/ bieboo2beï)Kfiöentban ^^P" 
Panama afgesonben toa.ö/ om onöanher'ttoclhtopbaagö teboorcn/ alei 
ceeb.ögejegttö/ Dabben laatcn3itten/ af te naaien^ 3Pnbe fjct letoecten 
gelioomen boo2 een Canoebie bic toeg boo?l)p hoomenbe be Docp ge3ien • 
f)ab. 3^u Itonben top niet al.ö liectelijii met be 5^?efibcnt lacbeh/ boo2 
bien bn on.ö &oo?ben toege5onben O^b om 3pn bolfi op te bangcn / en 
Écn'iélocpom bit anïiei* te licïuen/ en baar meebc onjö^cïjip ('t toelh l)u 
5eehcrlijb geloofbcbat 3mibolh binnen 3oiibe Ü2engen) ïn 3Pn Ijaabeü 
te anderen. 3Bc fttoaaincn be3e abonb nog boo? Tavoga ren an^ 
fecr. 

ïDe dabben in "(ixi gebcgt manc een man geboob/ en ttointig (toaac 
tnbec Cpitepn Townsicy) gehtoctt/ "^xt meettenbeel aan baartoon^ 
öenftierben. Op ben btec-en-ttoinngflc 3onben toe een on3er geban^ 
genen met een b?ieb aan bc J32efibent ban Panama , toaar in top bcm 
betiogtcn om aan onö bc bpf gebangenc Vrybuytcrs cbec te geeben / 
en ond eenigc gcnccömibbelcn te 5enben / tot acb2npfi ban 3pn engen 
bolU (Ijoctoel D^t inbccöaab boo? b'on3c 5011 gctoceflDeöben) toe be{Uaag=» 



64* Hiftoric der Americaanfche • 

tjcn oncf oaïi nooalijli obci* 'ftocnniact.tonrticcöat 5c aantjc boojocmcl- 
t)2ic partpm gcoctCL'ii ijariöcn. ïDt^nc op ()p tcijenö ben abonöamionö 
bc Commanbcur ban Scpka ble een tocinuo Franfch fpjah 3onb / met 
bc tiolocnbc bncf. 

Mes sieurs, 

DcsPrefi- T fCbcn verwonderd dat gy lieden (die ten minftcn ecnige kenni/Te bc- 

Panami" hoordc te hcbbcn op wac wyie men den Oorloch vo*. rdj zoodanige 

bricvaan minncn van ons komt af te eyfchcn die wy in onze bewaaring h-bben: 

deVrybuy- qwt onbedagtheyd Qryd vry wat tegen de bcleefdheyd waar mecdegy het 

""■ volk dat in uwe magt is beboorde te handelen : iudien gy ic niet wel 

en handeld God zal miflTchien op een andere tyd aan onze zyde zyn : 

wat aangaat het weynige kwartier waar over gy lieden klaagd dat wy 

gcgecven hebben, gy ziet het tegendeel door diegcenen dieai van eeni- 

ge tyd herwaards in onze handen geweeft zyn : indien 't uw beliefd om 

ons volk dat in uw macht is aan Land te zetten , zo zullen wy zorg 

draagen dat ze van haar wonden gencczen worden. 

3Be bcbaalcn bc ot'^cnbc <Dfficicc ficm lun on3c naam monbdino te 

...... . . ... - )cmbe 

icit 3c in plaa'tjS ban tanltooojöcn een Szanbcc op onö af'mootenV'n? 
ben/ocUUi 3c ttoeejaarcntcboorenb'EngcHchen 3oobaantg een pot5gc' 
fpeclb ïinbben. oï^p ben fcö-en-ttointiollc anfecrbe toe aan b'^ulanben 
Pericos , n(et Oobcn een mpl ban Panama leoa^^nbe i tegen te nitbbag 
jaagen toe een ftljip mibec 3cij1 / toaac op toe on^c <6alcp upt 5onben 
om te 3ien toat Ijet toaö j ton bebonbcn liet o\w Barquc Long. te3Urt/ 
tik top ann tic Koninks Eyiariden gelaaten ftabben omgefircngbtetoo»; 
ben. ^e5c bag (liccben ttoee man ban onjEfgchtociienlioetoel 3cmaai: 
ïiclit gctooiiö toarcn/ bog Oci toao geen toonbccbooj Dien bc Spaanjaards 
alle bc iaoogclö bcrgiftigö rinbbcn. 

Op ben fccbcn-cn-ttouKigdc in \it jBo2gcnfïonb fitoam'cc een peiv 
^oonlin onöban to-gcn^f bc 25ircnop (bic 3tg beel aanbe3C 3aahlictgc= 
iecgcn leggen boo: \}ici\ lip tic pjcfibent liab opgeditit om ^écfjecpcn fc^ 
genö onss upt tf 3fnbcn) met Ijen bjcngcnbe een l)2ieb ban te bolgcnbc 
tnDoub. 




Messieurs, 

HOcwel de Prefidcnt van Panama 7ccr onhcdachtelijk aan uw lieden 
gefchreeven hcerd, zo verzoek ik uw lieden eevcnwei zeer crnllig 
iiauaz!^ geen meer onnozel bloed te (tonen van dczoodanigendicin uw macht 

zyn, 



De Briev 
van de Bi f- 



BOECANIERS. 6^ 

ïyn en die niet als door dwang tegens uw lieden gevochten hebben : de 
Prclideni gehoorzaamd des Koninks bevel, verbiedende hem gcenkrygs- 
gevangen weder over te geeven ; Ik zal myn beft doen om ze even- 
wel te vsrlüffenj verlaat uw op myn woord en zyt vergenoegd. 

Ik moet uw lieden nog zeggen dat al d'EngeIfche Roem/ Caiho/gkiyn , dat 
'er tegenwoordig ccn Kerk op latnaica h , en dat deze vier die by ons zyn* 
haar Religie veranderd hebbende , geneegen zijn om onder ons te lecven. 

^it saaöcn toe toa^ maat alleen een boo2tocnïJ5el om onö bolft tt 
Öouöen en liese öoo2trapte toepoerino/ neben^ De ftommer öaai* toP in 
toaren öoo? 't becltcö öcr cjecncc öte o«?tiuiirig aan ïiaac toonben öoo? be 
feragt öeiSberoift!:^ (ïiccben / btoongonsf ïioctoel met tcocn3in/ bcfioof- dcboccj- 
ben ban ttointia gcbangenc ineenCanoc aan üe ^^efiöent toetcjenben/ f" «"- 
en Oem te laaten toceten bat inbien (jp op ben agt-en-ttointloflc onö pi"fidenf 
be boo^noemöc bpf mannen niet toesonö/ top Oem be Ooofben ban öc twintig 
tefleecenbe on5ci: gebangencn 5oubcn ^cnöcn. gift toil gaarne Dcftenncn hootden 
bat tit een getoelbige manntec banljanbelen toajS/ maacbaactoaöonö <^"g"^o. 
geen anbje miöDcl obcrgclaatcn om be Spanjaards totrecbcn te brengen/ ^^° °' 
en top toiflen liaar een bolft te ^pn/ W inöien topniet getoont ftaböen 
bat met ones gêengeHfct)eerentoa$i/ niet 3onben nagclaaten Oeöben onses 
meec en meec te beracïjten / toant ?e jpn gemeenlijft niet floutmoebig 
ban aI0 toanneec 3e gclooben ^at f)aac bpanben ban een blooDacttge 
aarb 3pn. 

<09 ben agt en ttofntigdte fttoam 'ec 3eec b?oeg in be mo?gen(lonb 
een êfr5oon aan boo2tJ ^it onobe g'epfcbte bpf mannen b?agt / biecban 
betoelfte Engeifchen tóaacen en een Franfchman, bp D^agt onïf ooftbec^ï 
fclicpbc becb£r5ingfn boo? be gefttoeflen/ en een 25?ieb banbe^^efibent 
ban be bolgenöc inDonb- 

Me SS lEUR s, 

WY zenden uw al de gevangenen die in onze macht zyn gewecft , TwecJe 
hadden 'er meer gewceft wy zouden ze uw lieden hebben overge- brief ran de 
Iceverd; wat aangaat de geenendiein uwbewasringzyn, laaten wyaan rankna- 
Mw eygca reedelykheyd om ze volgens ktygsgebruyk te handelen. mi. 

^iec op 3onben toe bem ttoaalf mannen ban 3pn bol6 ttk 't3toaar|l 
QCfetoed toaacen/ en fcö?eeben Dem be bolgenbe bjieb. 



Myn Heer, 

Ndien gy ons op deze wyte gehandeld had, wanneer wy d*ontflaaging Boecan^crs 
van onze vyf mannen die gy ons gezonden hebt, van uwverzogten, aundePrc- 
10 had gy icekerlijk het Leeven gefpaard vandiegecne, wiens hoofden JJcnt^an 

31 wy "*'""• 



I 



56 Hiftoric der Americaanfche 

•■vryuw geiondcn hebben , en van wiens dood gy alleen d'oorzaak ijt : 
vfy zenden flw twaalf maanen by wyze van verwilleling , en eyfchen 
twintig duvzcnd llakken van agtcn tot Losgeld der gecner die nog m on- 
ze har.dca'zya : by weygering van de begeerde fom, zullen wy ze boy- 
ten ibat ftelien van ons ooyd meer vergiftige koogels roe te 2cndcn : 
*t weii zü'ic een openbaare overtrcedingc der wcucn en gewoontens 
ran een rechtmaatige Oorlog is, dat indien wygeneegen waren gcwreft 
om hüH volgens zodanige Regalen te rtraöen,. daar had nsctccn man vaa 
hunquartier bekot-racn. 

33i' ucctcofeficu nog tt$t jdbïjc ting banfjicr cnhtDamcti tocbetbüOi 
Tavüga ten aniu'c om alDaac toatccm tcjactmcn : en tcctopltoPmctöfi 
Spanjaard s obcc 't "l^oégclD tn onttcrfjantelmg toarcn 5onticn 3c cnsS 
tiaaGclijhd liccfcfjcptjc Canoes bol èoopmanfcliappcncn bcrbcrrf^imgjti/ 
te toelhc toP alle fctjanöüoop fjaïjDtn iiPto:3epD fRccl / ^l^iscuPt/ 
jDlecfcO en an£i2c eettoaccn Die 5c te rug tjieüDeti/ en toaacbanöerecDcn 
ligt te ücgcppcniö. 

Op Den ncigcn en ttDintigü: htoam ïiaac !25oobe/ te tuq nm tnbfng 
öat fip m tic .:§taö gctoccfi öatJ maar Dat 5e nog niet boobcn Defeöbup? 
3cniD rnihïun bmi agten tp een öaööeii/ top 3epDen Dat 3conöncnöiip.- 
jt^nD rnifiHcn ban agtcn ;cnDcn itioctlen/ of Dat top na De ^taö gaart 
tDilDï:notn5c 5dU!5 te öaalcn. ^it groot fpKcben toaj ban 30 bjel 
geboig Dnt'ec op örn certle ban Herfiiraaand een Canoe fttoam om onis 
u ?cggaiDat \'c Dcö anD:e Daag.ö een -^acfe öoomen souDc/ om on.öije 
bcg'eerDe -§»cm te bjcngcn. 

(De0 anD2e Daags htDam ten tüöDccban Maitha met cm 25arft sni 

Detiai Diin^niD ftuMicn ban agtcn b:engcn / cnontbingDeOcbangcnen 

ban oiiö" m De plaats'. 2o D2a Dit gcDaan toaef gingen toe t'senl / en 

«JuccnVan fetoamcn ann tiet a3pl:.nD Oitoqua ten 2tnfier. <ï:n tectorjl top fiicr laa- 

sgtfDtot gen totecDin De Ir.d.aancuDie onsinon3c tcgt banDe55oo:DnnDei^uPD~ 

iS^c><.c 5CC tot ïcpDsüeDcn gcDicnD IjaDDcn, en t'3ctccD Die iijD alto'o.ö 

faogencit bp oHö gcDlccbtn toaren / tot bcrgclDingc ban Die Dii.nfl aan cnö q^ 

Daan / Doe: De Spanjaards ban Dit <ï:pianD of gtbangen of bccmoo^D. 

3Bp 3onDen op Den agttle bpftig fl^an aan 2lanD om te 5icn of 5e De 

plaats binDen bonDen Daar De Spanjaards Die liaar toooningcnbrrlaatcn 

JbaDDen 3ïg tiaDDai bcrfrfioolcn ' op Dat toe mogtcn te toecten boomm 

toat 3e on^c Indiaancn iinDDcn geleerD, maar toe bonDen nletöai.dfjaac 

QelD en pah!iaaö)e 't toetft 3c in eni bertoulft berbozgenljaDDen. 

C^e5e Dag ftierf Capitcin Town:ky aan 3jjn ao^onDen : toe toicrpm 

opitch bolgens 3Pn b:gccrte 3ijn ilirfiaam in 3eemet 3ooDanigc plcgtighecDen 

T»*xsicy Q{g xx\:n gcmecnlijh m Dlergclijbc geleegentfjeeDen getoocn 16 te gcbrup^ 

srttM. jj^j^^ ^p jj^.^ jj,,j^^^, gingen toe toeeDer t'3epl enfitoaamen aan De ko- 

nink5 Eilanden ten anher. Op Den fecbcnrtenDen gaüen tor aan omi 

blcpn fregat en lar>g: Strh bebcl om na D:Iir,bcn ban Panama tc5cpffn/ en 

«5ien of 38 oobeenigc <§ct}?cpai toaren filaac niaahcnDc/ om on,0upt 

u 



Ze bïk OO- 
IT en loooo 



B o E C A N I E R S. 67 

tt tarten / tctbjpl top met öet lircnQcn on5cc ^cliccpcn öcc 510 toaarcn : toe 
gaööcn cennoo?titoc(lcto(nlJ/ 30 öat toe boe: ben itomtlofic ö'^jPlanöen 
Ijan Pcricos niet ftontien ücccpficn/ al^toannccc top Digtonöcröc fokten 
banöe^^taö fetoaamcn / boo 5002a bc Spanjaards onjai 3aaocn nati2cn oaa- 
bense onö ö2ic fdjooien,- top sicnbc bat 'cc nictccn^cl)ip toais baarton 
boo2 üctoccfi bcDocfbc te 5pn / öinoen tuffcïjen Tavoga en Chepiiio feriipf- 
fen/.tïoö?ncemcnö 5ünbe na be ttoee ^cftccpen tetoagtcn/ tk ban Li- 
ma tïonben te feoomcn / onDectujTcöen 5onbcn toe een on5cr Peruaguas 
om onsstoolö te beüeelen met alle (poet öaarj^cfjecpenfcOoon te maaficn/ 
en bat 3e ban Panama Qecn b?cc5e of gebaar tebertoaotcnfjnbben. 5Be 
ftabbcn in bit «Canaal 3eer fetoiaab toeer/tot op ben agt-en- ttointigtlc/ toan^ 
neer liet toccr begon te bcbaarcn/ en boe ontbchie toe een ^c[)ip bigt on^ 
ber be toall l)cen 3cplenöe / toe 3onben fjaar ttoee Peruaguas na/ onber^ 
tuffcDen tragtcn 3c in be fiaaben ban Panama te gcraafeen / maar be 
Spanj aards gcloobcnbc tjct ccn on3cr ^cficepen te 3Pn fcfjooten ban Dct fo2t 
50 Deftig/ bat 5e boo2l)pboer/ cnöaarboo? on5e Peruaguas liet necmcn: . 
jefttoatnban Nato, en toajs gelaabcn met eettoaaren en Supfeer / hit «nschTp'" 
3c aan on5c bpanben fionb te brengen / ^k be belccfbïKpb öabben om 
3e aan on.ö te rug te 3enben. 

^a bat top tot op ben elfben ban Wynmaand na be ttoee .:§crieepcn 
ban Lima gctoagt fiabben enbe3elbeniet5aagcnopfcf)ietcn/ dingen ton 
toccber t'5CPl na be Koninks Eyianden altoaar top op ben fejlicnbe aan- 
fetoaamcn/ enon3es§cf)eepenreebö toeebcr filaar bonben. 

5^e èecronbombc3c Koninks Eyianden, ban betoelfietop3obifetoilö 
nefp200hcn Rebben / i^ bol groote Wal v ifchen , ble boo2 een 33ifcfi boo2 öc 
Spanjaards ErpadonenbponöSwaardvifchgcnaamb/ gebuurig befpibn^ 
nen toojben / en bit boeb be3e mon|lreu5e «©ieren 50banige fp2ongen 
en buptelingcn boen / bat 3e fjaar gebuurig boben fiet toater ligten : 
maar om ban een groote tot een hlpne bifcöobcr te flappen/ 3ullenton 
3cggen bat 'er bcljalbcn be Paarioeikrs bie fiter in groote meenigtc ge- 
bonben too?ben/ ooft anbic 5Pn/ bie uptneemcnbgoeb en 30 groot 3Pn/ 
bat men 3e in bier beden fnöben moet om5et'ceten/ enal.ömen5e02aaö 
3pn3e bP uptneementlijb toit. 

a©e bertrolihen op ben agtienbe om na b'<Êplanben te 3ePlen bic bigt 
tnber 't bafle lanb leggen/ altoaar top np ben negentienbe ten anHcr htoaa^ 
men / en op ben ttomtigttc 3onben toe on3e <6 "ilcp en ttoee Peruaguas 
tiPt om na een ÉuPher ^lantogic te gaan / onuenb ttoee mijlen ban Pa- 
nama legg^nbe/ ter jelber tpb aan on3e ^cfiecpen lafl laatenbe om bjie 
baagen na cnsS ten anfter te hoornen. 3Dc maaïucn on.ö banbe ge3ep' 
be Blantagtc meetler / en namen al fiet bolfi bat tot be 3clbe befioojbe 
flcbangen/ bk onö 3epben bat 'er eenpotllooperbanChiriquita tot Pa- 
nama gefeoomen toaief / tijbing b2engenbc bat Rp ttoee ^cfiecpcn en ooö 
beel !!5atïien (be Vrybuytcrs toebcl)003cnöe)boc2b'ecc(lgcnoembepIaat!S 
fiaö 3ten ten anh« booraen / 3i^»^t'c aldaar gehomen om eettoacen te 
«* 31 * 30c* 



($8 Hiftorie der Americaanfche 

30cïien : todhc tpliino onötodt onbcrtonot boo? hluam/ fitoaiilijriftön^ 
ncntic ocloobcn tint30Daanioc Vrybuyters 5uih ccn oocöc (nifl3oiitien lïcc? 
Jaaten nlö öie Uan Peru toaö (tocrtoaacö^ top toi|tcnï3at5cocoaantoa5 
ren) om fjcrtoaactüStcöoomcn/baac fict bccl ni'^tnicc toaö ten aanfictt 
ban b'mtoaarcn. ^cscpDcnonö ooft tiat'ecccn<i5alcp(tiic toe toificn dat 
je tot Panama Uce5ig toacen te timmeren) ftlaac ocmaaht toasi; bat 5c 
ttoee en bpftig riemen/ bpf lïuhhcn <i3cfcOut en beertlen ^tcen-fluft? 
fien Uoerben : en öat 'er op tie5elbe en ttoee Peru aguasöpffjonberö man 
ban Porto Bello en Carthagena Qchoomen oeieoö toaö : Dat 3c maac 
na gdcegentrieptitoagtenöetoaren/ bat toe boo2bP (jaar fjaaUen 3oiibcrt 
ftoomcn baareiV gclijft toptoeloctooonttoarente boen/ ten epnbc 311 ban 
ïjPinaot moQtcn uPtloopencnongoberbaUen/ tcttopltop banonscanb^e 
^cljcepcn afGcfcijlpben toaren. 

<Bp ben bier en ttointiaflc anherbc toe aan Ottoqua om Maisen Rys 
te beroabcrcn/ l}U boe noo op 'titanbtïonbi en hc^ anbje baaoef 3on? 
öe toe een 23.irftna Chiriquita, met lalt inbien3cbolocn!ef 't 3coacnbait 
on5e oebangcnen albaar eenige ©?püupterö moQten binben/ ljunte3eai 
oen bat toe öp ftaartoilbeftoomcn/ 30 b?a aljj toe maac ecnioe eettoaa* 
ren lano^ be J^iifi Oabben inaenoomen. #p ben negen en ttointiotte 

zetngten jonben toe nccgcntien ban on5e gebangenen aan 3lanb/ en maahte ons? 

te ncimS Qcceeb mct een ODofïelpfte toinb te bertrehhen -, op ben bertigftc htoaa- 
* men top tegcnsS ober be ')5ap ban La Viiiia , toaar op toe tegen jS beit 
nbonb onö in on5eCanocsl)egaaben/ en htoamen op ben een en bcrriga 
tic ter mtbbcrnagt aan 'üanb. l©e toierbcn aantlonbsf boo: ccix pnrtp 
tik ronbe l^ctii ontbcftt ; 't toelh om alle moogciijfïe fpocb becbmaa^ 
ften om in be e§tab te geraaftcn / eer 3c tpb Dabben ban Daar tot tegcit^ 
tocec te berepben : maar on5e (i3i^0 onö upt be toeggelcpb Ocbbcnbe/ 
ontmoetebcn top een anbjc partp bic be ronbe ^ccti 1 en bie 30 \ii^ 3e 
on0 3aagen/ alleö beeben bat 3e ftonben om Daar beur te pahDen / toe 
gaaben ebentoel aanftonb^ op Daar buur en boobebe "^m man ban Dun 
en een Dreegen toc'cr gebangen ,• be3e 3pbe onjS bat toe nog Xy^k mijlen ban 
La Viiija afwaacen/ en bat top upt onfe toeg toaren gegaan / bat a[ 

miJiuk" b'^ntooonberö in be tonapenen toaren / en bat \^k ban Panama Daac 
fcsS Donbcrb man tot Dulpe gc5anben Dabben. Op bit berigt Dtelben toe 
ho?t (lil / en üeflootcn toceber te rug te gaan/ geen Dan.ö 3(cnbe ral3iï 
top nu ontbcüt toaren) om eenig boo2beel te boen. 

3Bc Dtoaamcnopben ttocebeban Siagt maand toeberaan on3e <§cDec- 
pen/ bieinbe^Caapi^iupflcn; tegcniJ ben abonb anhcrbe toe tuffcDeii 
ftet €planb Iguanaen bcbaflc liufl / teocnd ober ccnigcHatto's bie toit 
jaagen/ bed nnb?cbaagö jDibbag.ö boeren toe naiHanb om te 3icn of 
toe cenigerpp5ebcDoomen honben; toe bonben Dier een Doop Spaiiiaards 
•bp ecngcrotV tegcnótoien top omtrenb een Dalf uur floegen; 3e booöen 
fin?Scenmanen btoidcn ecnanber/ maar honben ono ebentoel niet be^ 
(eticii bat top aan benaaflgcleegcne Hatco Dtoaamen/ bog bonben baac 



BOECANIERS. 69 

0«n©eö / al50 bc Spanjaards fi^t boo?ïjaac töcooetebcn Dabben; toe f ' ^'J^!;,^; 
ülecbcn fiict öe nagt iconen/ maat be Spanjaards niet geneeofn 3i)nbeopde 
on0 Uccl tuft te laaten/ btoongcn onö tcc mibbcmagt Ijaat tegenjS tc^i^gf* j 
tccftftcn / en 'cc f)ct j^elb te boen rimmcn. 

<0p öcn Uicrbe fttoaamen toe aan boojb/ niet anberji aljS cenige tops 
ntge üerberfcDingcn boo? on3e gefetoeflen mecbcD?engenbc j toegingen 
nog btcn alwnb t'5pl ; besf nagtö jagen toe een Eepl en üp ïiaar hoornen^ 
be/l)cl)onbcn toe l)ct bc 25arftte 3ijn bic top ra Chiriquiragejonbcn Ijab^ 
ben / en lik 3ecr fetoaab toeec onbectoecgen ontmoet hebbenbe / genoob^ 
3aaht toaö getoccfl tot onbec Cabo de Pucrcos te rug te fieercn. <0p 
ben feeUcnbe betoinb onö al tecgen jijnbc/ 30 3onben toe onfe <0alepm 
plaatfebanbe^acft naChiriquita, enfttoamen top op ben fefitcrbe aan 
*t €planb St. Jan ten anïter altoaac top onje <6alep ontmoetebe/ ijit 
ban Ghiriquita tc cug geftoomen toa^/ in lik plaat.ö/ nictiS gebonbcn 
l)ebDenbe ban 't geen ton 3ogten ; 't toeUt onö toantroutoen bat toe op^ 
gebat liabben/ (alsfofbejp^efebent ban Panama bit balfcO gecugtmaac 
up igcftroopbfjab / ons upt 3ijn liaaben h\xipli te toojben / en boo?onj8 
aftoce3en aan lic beitoacljt toecbénbe ^cljeepen ban Peru gelcegentDepb 
te gcebcn oitt tot Panama te fionneninloopen) niet topnig bevmeecbec? 
ben. €n 't geen oniC moeb geflaabig optoefeten toajS battoebaagelöfetf 
meet cnmeecbe bloofiectigïicpb ban be3eopgeblaa3ene natie getoaac tolec^ 
ben/ lik met (jaac li^k beliö ^clKcpcn pbecban biec Ijonberö man aan 
boo2b fiebbenbe/ booj onnootïc OSarïien in alle^ maac btec fïuhhcnge^ 
fclnu en eenige {ïecnfaiHtien opDcbbenbe (baac top öaac ebcntoel mee 
b02(len aftoagten) bcb^'cfl toaren. 

"vDp ben ttointigfte bcgaabcn toconö ban boo?b om te 3!en of toe eem':* 
ge gebangenen ftonben befioomen / en upt fiinn betoaac af balpfjcpb bec^ 
necmen of 'ec eenige ©2pbuptccö tot Chiriquita getoecft toaren. Wè 
feebalen aan bie ban on5c ^cfiecpen oms aan 't €planb St. Pictcr te 
toagtcn. «Dpbenbicr-en-ttoiniigilehtoamen toeinbemo:gen(lönb/ttoec 
mplen te Eptoaarb banbeSibier Pueblo Nucvo aan Sanb/ en na liat 
toe tot omtrenb ren bier uuren in bc namibbag baböen boo?tgetcoMien/> 
firti na cenige ^^upfen tc 3oeben / 3aagen toe ttoec ïluptcris^/ een ban ' trcy^ 
betoeitie top 't ^aarb onber fiem boob fcfioaten / bog ïip onifttoam 't ««sxandcu»' 
cbentocl boo:;be blugt / niaac öc anbjc ftreegen toe gcbangen/ enb^oe- 
gen ïiem toaac toe toaarcn; en bccigt 3ünbe öat 'er omtrenb een Dalf ^" ""'"^" 
uur ban l)iec een plaats lag genaamb Si.Lorenzo, 3obegaabcntocons5 ^J-^®"^'^^ 
baar na toe/ en htoaamen tufTcöen ligt en öonfte»tn bc plaatö/ altoaac 
top ;ecr bed gebangenen ferecgcn ; lik onfii3cptien bat 3c t'jebevb bc 
tpb bat top Chiriquita innaanuMibangcen Vrybüytersmcerge[}oo?b Dab^ 
ben. 't llBelö ons in oniS geloof öat lic l^jeftöent onsf maar huli cictupt 
u miflepben/ ten bollen bebe|l40be. <Dp limfc^ en ttointigftehtoamcn 
toe met on5e gebangenen aan be ^celiant / en 3atigen on3c ^cftecpca 
na bc bcftembc plaatiJ 3eplcn / toaar op tocaanflonb^" eenCanoenaiiaac 
tocjonbcn/ om 'er tc 3eggen bat 3c aan een cplanb/ tegen ober/ m 

31 3 itwaï'. 



jo Hiflorieder Americaanfche * 

maau \i\\t htoatt ban kn mpl ban be Daabtn ban St. Lorenzo Icöö^H^r 
tg/ 3onöcn ten ^finfecc ftomen. 

3©«; htoaanicn op öen fe0 en tb)lnttnlle met on^c gcbanocncn aan 
ftoojtJ/ cnhtoaamen met Ijun obcc een öat seoniS ccn 5eeïice pactpeet* 
toaren 5ouöcn tot rantfoen gcebcn/ ten Dien epntie 3onöen toe op öen 
feeben en tirintiotleöe Vader of Onderpreekcr aanplant)/ cm 't3clbe te 
befojo^n : <Dp ben agtenttointtofte becfogtcn be EngeUcbcn, bieeen 
Cjebeclte ban on^c ©loot uptmaahten/ bat toe mootent'3aamenlioomcn/ 
om een bcrbeeiing ban be ^cljeepen en 't ocfcHut W toe genoomeu 
Öabben/ te maaften/ oenecgcn 3i)»be op een ^cïjip bp Daai:3elbe te 
3Ün/ 't toelft ooft aanjlonbjS in 't toerfe g^ftelb toiecb. 

<0p ben eerjte ban Wintermaand 3onben toe een Canoc na 3ïanb/ 
bfe toeerom boomenbeon.ö3epben/ bat 3e een troep öupter^oefienïjab- 
ben/ \i\z Ijaar ban be?re met (jaar beeoetrö ocbjcpgb babben/ bier op 
bcgaaben toe on.ö beses nagtsjtcn getaalcban Donberb man aanianb/ 
en gingen na St. Lorcnzo om Daar albaar tn te toagten : maar nie? 
tnanö teboojfcbpn^ienbcftoomen/ fo ftaafeen toe be plaatiöin b^anb» 
Eo bzababbenbeSpanjaardsIjetlDuur niet fien opgaan/ of be 23ebclj)eb? 
berban beplaat!3ibtoambpon0/ en boobon^eenfommegelbjeitotloOlin;: 
ge ber gebangcncn aan/ 't toelö toptocpgerben/ alfo \m 3eer om eet? 
toaaren benoobigb toaren / en 3cpbe bem inbien bu onjS bolgenó (jet 
berb?ag met 3[)n ©olb gcmaaht / befelbe niet 3onb»- bP niet anberef 
te boen bab al$s maar beboofben ber gcbangenen ban 't €p(anb te 
feoomen afbaalen. t©e bonben tn 't bupsS ber boo?gemelbe Roebel? 
Oebüer een b2teb boo? be Tenient ban Chiriquita aan \yx\\ ocfcD?ee? 
ben/ en ban be bolgenbe \\\\yAx\i, 

M Y N Heer, 

Siicvvan T^ ^^^ "^ ^^ '^^^ ^°^^ gcïonlicn dat ik heb konncn bycen krygcn : 
de Tenient *doed dog UW bcll om ccn der Vyanden te bckoomcn , t«n cyndc 
van chiri- ^py moogcn tc wcetcn koomcn wat haar oogmerk is , over 't welke 
deBcvd- ""'^^ Generaals zeer bekommerd zyn •• bevoeld dat men het Vee van 
hebber van de ïce kant afdryvd, en na een plaats brengd die bekwaam is om 'er 
st.Loren- een hindcriaagc te kennen leggen , ten eynde dat wanneer de Vyan- 
den zig van malkandren vcrfpreydcn (gelijk ie indiergclijkegclcegent- 
hccdcn gewoon iijn) om de bccllen tc llachten , het dies tc lichter 
voor uw mag vallen om 'er cenige te betrappen : maar indien gy dit 
niet kond werkftellig maaken , 7.0 legt een hindcrlaage ter plaailc daar 
gy van gcdagten zijt dat ïc onie gevangenen aan Land zullen zetten, 
en laatcn 7.y uw dan de ïodanigc Pcrioonen wyzcn die 7C bemerkt 
hebben dat het meed aan boord gc-cerd wierden; en indien God uw 
de overwinningc gccvd, zodood geen der gevangenen maar zend ze 
my toe. Ondervraagd ook de Vrouwen ^ om daar door te wcetcn 
of ze de eenc of andrc bloed nicl ontmoet hebben , die haar cenige 
•ontdekking hecU gcdxan. ^e3e 



29> 



BOECANIERS. 71 

^ejc 55?icf tjccd oniö mccc op on 5c ïjocöc 5pn alö top anb^r^i^ö^ou^ 
tien cjetoccft ö^bOcn/ en fjceröe top ticsS abonbö tocei*naon5c^ïjecpcrt: 
<0ü Den tJCïöc oïrtö^n top met een Ganoe na 3tanb / om te 5ten of 3e 
tic üctjongf ne cettoaacen tot lofPing öec ocbangencn gcDjagt fiaötien / maac 
in plaatfe Uan öit / jaagcn toe ïjaar bcc5ig met öct optoccpen ban een 
^cljanö/ nabpöcplaatööaaciebectoagtcnöctoai-entiattoe 5Dutren lan^ 
tien / 't toeifi onjS hlaac QcimQ te becftaan gaf bat 5«-' be üebeclen in bc 
'boo?5Épbe luict Haar bao?gefct)2eeben meenben t'agrcibolgcn. <Bp bert 
btecbcn beflcebeh top 0I on3e gebangenen op Det Cpliïnb baac top tett 
Slnbct gelecgcn ïiabben / en Itctcn 3e baat* / 5onbec na ftaac 0anti3oen 
u toagtcn/ en on^ baac boo? te bcbjpben boo: beöinberlaagenbaactou 
3ecfteilijït in mocjim gcballen IjeOOen inbientopöaac tecplaatfebjagten 
baac top 5c ban baan gcïjaalb Oabben. 

TBc^ .ibonbö Ugte top 't anhcc en 5eplbc na be 25aa» ban Boca del 
Toro ,altoaac top op ben elfben ïitoaamen.^e monb ban be5c 25aap iöban 
b'eene punt iotb'aiib?comtrenbbpfmi)(cnü?oebenagtbicp/ öiccijsJobec 
al 3clf!S tot op een ©iftool fcBootban 3lanb/ goebc anftccgconb; inbe? 
?e ïèaap 3pn bicc €planben / im bigt onbec 't bafte lanb gclcegen / 
maac 't tö niet bcplig baac te leggen upt boofbcban bebeelOcpbbecilot* 
3cn tiii baac 3Pn. ©ccfcïiepb!? f?aape 0ibiecen ontlaftcn 3ig in bc3e 25aap/ 
en lepben ons$ op na becfclicpbclndiaanfchetoooningen/ bic geen biccbe 
nog bjicnbfcïjap met eentgc 5^attc tec toecclb öouben ; 't toelfj ebehtoeï 
be Spanjaards niet becRinbecb om met öanc Caravanen boo? 't mibben 
ban bnac lanb te tcefthen/ toanneec3e na CoftaRica ban Panama gaan? 
maac 3e moeten ban tocl op baac boeben 5Pn 

<0p ben ttoaalfben ban Wintermaand gingen toè Ocen om boomcn 
lipt te htc5en tot bet maaficn ban ecnigc Canoes. €cctopï top met bet 
(Cimmccen bec 3clbe bce3ig toacen/ gebeucben'top cenbag bat cenon^ 
3ec htoacticc meeflec.ö na lanb gegaan 5pnbe om onjS eenigc eettoaarcn 
te Oe5o?gcn / (toant on5e ^cbeepen too^benbc fcboon gcmaafu 30 l)attiin 
toe al be ©ictualic baar nptgenoamen en na lanb gebjagt) boo?eenon^ 
3ec gebangencn bic onjJ boo? Cocü bienbcn / met een mess op fcief bec- 
fcljcpbc plaateen gehtocfltoiccb; op 5pn fcl)?eetoen fcfjooten ccnige ban 
cnss boib aanft- nbss toe en onts^tteöe öem / too?benbe bc |ï5oo?benaa^ 
mctbcboobgetïcïïft» 



^. HOOF T^^ 



'j% Hiftorie der Americaanfche 

VI. HOOFDSTUK. 



De Boecaniers neemeti SAncU Catd'ma en Nicoya {t\ , al- 
waar ze goede buyt bekoomen. Ze beftormen en 
verooveren .^ajaqml , 't welk by geval in brand 
raakt. 

N% bat top op ben ccrfïcn ban Louwmaand bcögiaariEf 16Z7 on- 
3C Canocs ijabbcn bcecöig ochrccoen/ bcdicten top bc5c 25aap 
en 3cplbcn na bic ban Caidaira, om alöaar te IDictualucrencti 
cm cpnbc te maaftcn met bet brengen on5ec ^cbeepen/ tie toe op ben 
ttoeeben baar Ueten/ na bat toe bebel öC0"bcn babbcn aan bie gcencn 
tic \t |)ct op5tot op Dabben; om mbeboo?noembe23aap bpou0 teftoo^ 
men. aBe bcgaabcn onjS ten oetaale ban ttoee öonöerb man m on^e 
Canocs om na Ia Cagna obec te baaren/ 't toclh een lilepn oEplanbi^/ 
en jeec moepeli)ft om *ec aan te hoornen / lego^nbe omtrent een mpl 
ban 't batlc 2;anb / tnfcOen Boca dei Toro en Caidaira. a©c toaren fej* 
baagcn cnbevtoceoen / boo? bten toe niet (A& bp 4naotibo:flen boojt jet- 
ten upt b?cc3e ban ontbclit te 3ullcn too^ben : beieJ nagtö ban be feöbc 
inbe23aap ocftoomen 3pnbe/ b^igt on3e<0iö.ö onö aan een 3cefire plaats 
altoaar Ijp onjS raaben aan lanb te (lappen / 't toelö top 30 Ijaaft niet 
oebaan Dabben/ of toe raahteninecn iKoerajS/ altoaar top 3elböinb'on^ 
biepile;Plaat5en tot ober bc mibbel in 5al«cn/ en bpf mannen ban onö 
bolb 3ahten 30 biep in beHDobbcr/ bat men niet meer aljSebcnljaarrjoof^ 
ben bonbe fien/ en Dabben top niet topnig moepten om D»n met toii;= 
toen baarnpttetrchhen/ toelbe toutocn top baflmaafiten aan Mangels 
'ttoclü boomen 5Pn ban bie naam/ en bic in Dit IBocrao groepen : eti 
al30 top niet toilïcn Doe toe upt be3i' elenbige plaatö 3ouöen gcraahcn/ 
30 ligte top on3c 45M met grootc moeite op be €op ban een bee5ec 
boomen / op batbP boo? bd)ulp ban 't maanligt 30U 3icniDoe ber Imi 
nog ban'tbaflc lanb toaren : maar be fcDclm 3ig nu in b:nnenb 3icns 
bc r fp2ong alö een aap ban b'eenc boom op b'anbcr / en lacDtcn oniö 
röic Dem niet 5ien honöen/ nog Dem anberö boen olö te b2ï)gen)leclö& 
im. 'iOi bjagfcii 't ooberigc ban be nagt boo; in nog ontrenb een Don= 
bcrö flappen m Dec3e fiaapc plaatö te boen/ toaac in toP net beronbe 
beeben 30 bat top geen hanö 5aagcn om 'er upt te raahcn boo^ 'taan* 
bjcehcn Dan be bag / en ban nog niet ban top tot teen bemo2fï te 3pn. 
afeciitoamcn cpnbelijfi toecber aan on^eGanncs,aIto.iar toP niet laaten 
teonbcn cmjafD^vtiOlüütelacDen/ eenjübccljjom on3e<aib33f/bieboo?ontf 

4a 



B o E C A N I E R S. 73 

itt tie msobbcc u laatcn (IccBcn/ 3oaacbioïjatitDe«cnt*otu6oomcn/ en 
anberööcclss ban malhanbercn fn 3ulh een 3inUjft octoaab te 3(cn ; na 
bat toe onief 30 toel als toe ftonbcn tneec fcDoon enonö getoeecWaaroe- 
maabt fiabben / boeren toe Diec ban baan/ en litoaamen aan een 3eec 
fcaape itlibiec/ ïjic top omtrent ttoee mpicn opbocrcn/ en traaben boe aan 
Etanb/ altoaar; )3ip't oberWpf^cl ban bc ttoee „;§cln:cpcnbcni)enbieboo? 
be Spanjaards berbianb toacen / toanneec een EngcUche Vtybuyter ge^ 
naamt Betsharp m bc3e 2$aap gehoomcn toao" om ti {iccngcn. 'ïïiti bccb D«Boeca- 
onö benftcn bolgenö 't berljaal bat 'er ons ban nebaan toaiS / Dat ïjkc mens"nt 
b'infcöecp-plaatöbanNicoya toa.öïIDe bolgbc fictpaö bat toe ötec bonben/ 1» cn.una, 
in omtrenb ttoce mplen boo?t gegaan 3pnbe / htoaamen toe op 'tgcblaf in.ti^.m^- 
ber bonben aan een 25urgt genaamb Sanfla Cataiina, ftltoanc tepal'*'=^''^°y'' 
b'^ntooonberö gebangen fireegen / en boo? be 3elbc onbercigt 3pnbe bat *ec 
maac bne mplen ban biec tot Nicoya toaiS/ 30 beebcn toe ticftig man 
ban on.ö bolh tcpaarb lilimmenom 'ec na toe te gaanj niaac omticnb 
Dalf toeegen ontmoetenbe top ttoce ïtiiPtcrsf/ bic top niet ftonDcninbna- 
ïcn/ en bic met alle fpocbtcriigi'cpbcitbe/ aan b'^'ntooonbcreban on- 
?e aannabertngehenntiTcgaaben/ bic baar op al Ijaai* gcccebjïc mibbe^ 
ïcn becftaa&en / en on3c homfte op be ïDaapcnpIaatö toarcn af toagtcnbc/ 
ban toaac toe baai: na 't eecile buur gccben uptneftaan te bebbcn/ toeg b?ccs 
ben. €ertopl toe bee3(g toarcn met al be ©iciualiebietoe fionöcnbin' 
ben / bp een te fcb^aapcn 3onben toe eenige ftlepne pactpen in be nabp gelee? 
gene p(aat3cn / tik on$f ecntg gclb inb^agten / en onber anbae bes^ <0ouber^ 
neurjcf Etlber en al 3»^n jl^eubclcn. 

Op ben agtfie berlieten toebe ^tab / om tï\^ bponöanb?c ©olh tot 
Sanda Catalina tc bcrbocgcn/ altoaar top'tobcrigc ban bcbagbleebcn: 
beö nagtö btoamcn 'er ttoee ban be^ i^panbgs toricl)ten tjcrtoaaröfi ; een 
ban bctoclhc top boobfcbooten / toant 3P ntct tocctenöe bat top in be 
^tab toarcn/ baren gehoomen om be Spanjaards ftcnniffe te gceucn/ 
bat $t i}^k ^crjecpen be^aaj) babben3icntnhoomen/ en bat bet ©pan? 
ben toarcn ; maar be3e tpbing fttoam. tc laat : op ben neegenbe bega* 
ben toe on0 \3)tl3tt aan boo2b ban on3c Canoes , laatcnbe ecnon5er ge^ 
bangcnenaanSanb/ om bctHoögelb tebc30?gcn booabegecnenbie top 
mcebe boetben. (Dp ben tienbe femaamen toe aan boo?b ban on3e ^cbee? 
pen / bie in be 23aap ten anber laagcn. 3©e bonben in 'tboo?3oc{ien 
bcr pampicren ban be <0oubcrneur ban Nicoya bJie bjieben ban bebol? 
genöe inboub. 

Brief van de Gouverneur of Generaal van de Provintie ran 
Cojia Rica aan de Prefidenc van P^»^w<«,gcdagteckend dentwee- 
de v^ïiBloeymaand 1686. 

M Y N H E E R, 

T^Eze diend om uw te laaten wccten, dat de Roovers op den tien- 
^^de der voorlecdenc Maand onze waarde Stad 6r*ïw«</»? hebben inge- 

1^ noo- 



j\, Hiflorie der Americaanfche • 

gcnoomcD : Zckwaameo aaa eenPlaits te land daar wy gccoSchild- 
wagiea hadden , oordcclcnde dat wezedaar niet noodig hadden, door 
dien de Zee daar zo hoog is j ïc trokken dwars door een Bofch als lo 
veel wilde beellen : we hadden evenwel het goed i^eluk van door ceni- 
geonzer Vifcbers van haar komllc gewaarfchouwd te werden, hoewel 
we baytea dit alreedc op onze hoede waren, 't zcderd dat, wy vaa 
Litfirfg eu Ntcoj* tydinge van haar gekreegen haidei. Op d^n nee- 
gende leegerden ze zig op het traayeHuys van DanDag: RAuiê ^ Rid- 
der van St jMcoi: we waren wc! bereyd om haar i' cotüngen, maar 
de wyzevan Vcch:en dte dit Volk gewoon is te gebru>ken, verbaasdea 
de cuzcj zoodanig, dat wehaar zo veel tegenftand niet konden bieden, 
als wy oas in 't eeril daar van bcjoovd hadden. Ze vielen ftootmoedig 
aan , zingende en daniTende als o[ ze op een Bray loft gingen, en wonnen eyn- 
deiiikde wapen-pbats reet verlies van dertig Mannen van haar Volk, 
volgens de Schatting van D.:* Amtcmto ds Fotimhj, een Perzoon wel in 
den Oorlog ervaaren, en die cenige maanden tevoorcnby onsgekoomca 
is. Wy zijn meedc vangedagrendat ze haar Generaal verlooren hebben, 
want we zaagen een Man vallen, die door zijn klccding van de and re 
oncerfcheyden was. 

Na dat zedeiyd van vier dagen in ons Fort hays gehouden hadden, 
londcnze yraand aan on> omraazcen voor de Stad en de gevangenen die 
2e gekreegen hadden t'cyfchcn ; en door dien wy niet zeer voorbaarig 
waren met haar Taatwoorden, ftaaken ze de Stad in brand, en gingea 
heen : Sv-gnior Dtmjuit Je Cjfiill* Sergeant Major, trok daar opaan- 
ftocds met zija Volk uyi om haar gaade te üaan ; en niet weetende dat 
ze onze Artillery meedegenoomen hadden, zotaflehydezc Vyanden vaa 
God en deugd, omtrend een mijl van de Stad aan ; maar zy beCootca 
hebbende door te brccken ofop de plaats te blyven, verüoegen talk eea 
groot getal van zya Volk, dat de red zig op de vlagt bcga?eii, eabaar. 
Bevelhebbers alleen lieten. 

We hebben een man van haar Volk gevangen gekreegen, die ons ge» 
zegt heett > dat ze met geen andre voorneemenin onzeProvintie geko- 
men zijn als om de fterkte daar van te weten , hoewci'er niet aan te twyfelca 
vald,ofze zouden indien ze onze Scheepen voor anker gevonden hadden , de 
zelve gebruykt hebben om door ons Meir in de Noordzee te geraaken, 
en hebben haar makkers ^c op haar Scheepen pallen verlaaten. En al* 
zo ze haar weg zeekerlijk voorby Canago zonden genoomen hebben, zo 
«loed dit myn Heer de Gocverncur wel op zijn hoede zijn, en voortvaa- 
rcn in zig te verflerken. Mci de eerfte Car avanc zalikmydecergeevca 
van aw nader ie fchryvcn.- 



Brief 



BOECANIERS. 7; 

Brief van de Prefident van Panama aan de Gouverneur van Cö- 
fia Rica. 

Myn Heer. 

DEze diend om uw kcnnifTe te geevenvandctydingedieik vanCartha- 
gena ovcr Pmrto Beh ontvangen heb. De Konink van Frankryk gc- 
loovende ecnige bclcediging van onze natie te hebben ontvangen, zond 
tagteniig zeylen van alle zoort voor Calix om Schattinget'eytchcn; en 
ïiendedat 'er bydeeze geleegentheyd zulk een ongelijkheyd van macht 
was, zo zyn wy met hem overeen gekoomen om hem een halve Mil- 
lioen te geeven, en dat hy dan zyn Scheepen weer na haar Haavenen zal 
doen keeren. 

Gy weet dat myn HcerdeBiflchopopdentweeentwintigftevanOö^y?- 
tnaand my genoegzaam gedwongen heeft om drie Scheepen toe te rulten, 
endaarmeedcde Roovers te bevechten, die geftaadig voor onze Haaven 
laagen , en al de iukoomende Barken en Canosf wegnaamen. Onze Schee- 
pen overvielen haar met het aanbreeken van de dag , en noodzaakte een der 
Koovcrszijn Kabel te kappen, en wierd dit niet gedaan om weg te vlugten, 
maar door de ervaarendheyd des Bevelhebbers. Ik zag het gevegt van een 
myner Bolwerken aan, en twyfelde niet ot de eer van deze dag zou aan 
ons ge weeft zijn. Doe ik haarde ftrand zag naadren* zond ik een Sloep om 
het ander van 't Schip dat zijn Kabel gekapt had, weg te haaien, om 'er 
daar meede in onze Haaven vaft te maaken. En zo dra als ik my inbeelden 
dat het gevegt g'eyndigd en des Vyands Scheepen vcrooverd waren , zond ik 
iweeBarque Longe of Galcyen uyt, om zodanige Vyandcn die nogin*t 
Iceven gebkeven waren aftehaalen en voor my brengen > hoewel ik bevoo- 
len had dat ze geen kwartier aan ymand der gecner die ze op 't Dek vonden 
geeven zouden , ten eynde wy de wereld mogten ontheffen van deze Vyan- 
den van God en zijn Heyligen , die zig niet ontzien zijn kerken telchenden 
en zijn Dienaars te verdelgen. 

Tegcns denavendzondenzcaanmyeenman van ons Volk, eyfchcnde 
vyfmanvan de hunne die ik in myn Stad gevangen had i en nadcmaal mijn 
Pcinsmyverbooden had een der gevangenen over te geeven, zoweygcrdc 
ik het zelve ,• maar deze nieuwe Turken zonden my daar op t wi ntig ho. >tden 
van mijn Volk , drcygende de reft op de zclvde wyzc te handelen, indien ik 
haar begeerte met inwilligde j dies oordeelde ik beft te zyn om het (lachten 
vanzoveelChrirtenen te voorkoomen, hun haar Volk toe te zenden , ne- 
vens tien duyzend ftukken van agten tot loffingvan i'ueegentigmanvan 
ons volk die meeft alle gekweft waren , en die ze ons toezonden uyt een ge- 
tal van driehonderd en dertig Mannen* die ze genoomen hadden. Dus 
%iet ev hoe 't God belieft ons aan alle kanten te verdrukken. 



y6 Hiflorie der Americaanfche 

De Teniem van Sanfonat's Brief aan de Prefident van Panama. 
Myn Heer, 

CApiteyn Frattfoit Grognler is tot Realegm van ïyn vloot gefcheyden en 
met h(}nderd vyftigmanopd'Eylanden vanNj/'-f//^ aan Land getrce- 
dcn : wc hebben drie man van haar volk gevangen gekrccgen die ons willen 
te zeggen, dat die geenen die opwaards na P<»«<>/w<ï gegaan waren, voor- 
neemeus waren om na de Noord Zee tckeeren. De Vrecdedie wy met 
d'i/ii//<ï<i« ff» gemaakt hebben, lal ons meer na aU voordeel toebrengen, 
want wc moeten ten minftcn haarbewccgiogeagaadcflaan, endiedoor- 
togt doppen, en als dit volk ïietdat 'er plaats voor haar is werwaardsie 
konnen wyken , zo worden ze als zo veel verwoede honden : en waar 
deze godlooze boeven haar voet op 't Land zetten.bckoomcn ze dog altoos 
d'overwinningc. Indien 't uw belieft zo vergund haar ccnvrye doortocht, 
opdat wyinrufl moogen blyven; ze kwaamen tien of twaclf maal aan 
Land , zonder datze eens wiften wat ze te doen hadden. Zend ons een 
man die de mannier van ter Zee te vegtcn verflaad, want ik ben van ge- 
voelen dat ze nooyd in flaat zullen :Zyn om van deze Eylanden af te 
raakcn, en dien volgende zal 't beft zyn dat we heen gaan en haar daar 
overvallen. 

^oojbicn tot» op öm ttoaeïftie D^trnti^ocnnoonfct ?iiocti ftoomc n Dc^^ 
(ïootcn toe ;ciféna Nicoyatcoaanomficttcïianlcni toefitoaamcnöaac 
tiCjCf ani3je ö'aao^/ m soutien bcrfclKpöc partnen imt om naDIcnialpt!: 
3oeïicn/ 't.toclhtontoitlcnöatb'^ntooonbcre" Uerl3o?gcn ïiatiticn/ en een 
parti) 5ont)cn toe ) om met Ijaac te ftantjelcn toeeocnö Oianöfcïjattinö 
boo2 ftaac ^^tat?. ^c €cn!ent of ^taöOoubcc 5epöe ons? tiat öe^öon- 
berncuc om ïjulp na Coda Rica gegaan toaö/ en öat fipgeenostjerfjaö 
om eenig loögc lö te betaalen / alö alleen fjet geene top l)002 be gcbange^ 
nen Ocöonaen fiaötiÉn/ toclh gelö gcreeö toa.ö/ maar lip ber5ogt Dat toe 
niet ongcöulbtg tot;be 5pn / it^blen top 't 5elbc 300 ti?a niet ontfingen 
Q\0 top begecrbe / toant nabemaal 5e geen Canoes fiabben om liet otijj 
te toaatec te honnen brengen / 'ttoelft in minber alö een lialbcbagtpbö 
Jjab fionnen gcfcliicbcn / (;o hojtiö bcsetoeg); 3otoaren3e genoobiaafet 
ÖCtoeetïomlietteHaubboouX^iiPl»-» telaatcn boeren/ 'ttoelfibierbaas 
gen repsenüJ toa^. ^it anbtooo2b ontbangenliebbenbe/ lieten toe |jem 
toeebec toeeten / bat onö boo:nccmen gctoeefl toao" ombcjJanbzebaagsJ 
te bertrelUtcn / tnaac bat nabemaal ïip na bpflanb toaciitenbe toaö/ 
top ooh toacOren toilbcn; maacepnbelijh ongebulbigto^ibcnbe/ bat bet 
met be saaben ;o lang aanliep / begaaben tocon.ö op ben feebentienbc 
toeebec aan boojb. 

Ctoce bagcn baac na 3pnbe bennecocntlcnbc/ Ïitoamen3c aanbe^ee^' 

fiant/ 



BOEGANIERS. >j-j 

fttint/ tcöcn.ö obcc öc plaats öaac on5c jDaartiiPocn ten anfeccïnoocii/ De span- 
en D2aatcn onö Oct tkiooUöc lo.öoclb U002 öc oeuangcncn. *©ic top tcc ja^rdsbc- 
3Clbbc tnö aan lanö bjaotcn. a©c oaaben ï)un ccn 02ief mceöeöoo: 0110 "'^'''id" 
aan bc<Öoutia'ncucocfcï)2cben/ toaacintoplicm bdooUticöat inblcnljp vocfdm- 
onö teilöc laatcn toccten boannccr 3ijn bcrtoaot toccöcntic ï^ulptrocpcn 5011- toonders 
öen ochooniai 5iin / top niet in oeb^cclten 5cuöe Olplicn om fjctn op xz toacfj- ''" ^'*^*'' 
ten. €nöat Ijp onöec tujTcHesou 3020c ö2aaaen omoniS 50 3cel ©aacöc ^'' 
b?acl)ten met ^B^rscuit en Mais te 5cnticn> M top tjoo? üjanöfcOattino 
ban öe ^taU titonamtn t'epfcOen/ of batDpntootberfcelievti3ijnDatbje 
30iit!en iioomenenöe^tatj in lioolenleaacn. 

<Dp öen ttointiorte liotc bjp 't -^Cnftei" en ^eplben na een bec €planben 
(n be3e 23aap oeleeocn / om on5c ,:§cï)ecpcn aibaac te firenoen. (Spben 
«en en tbJinjtioite becjaabcn b)e on.ö in on3c Canoes , niet meec boift Ijp 
onjc ^cDck'pcnlaatenöcaliStot fictftrenocnnootiigtoa.öi toe3ootcn (aan 
Sïanb oeïioomcn 3nnbe)naceniae Hattos om eeniQconöecljouö te bintien/ 
ten epnöe top b'eettoaaren bic toe aan boo?b Dabben niogten befpaarcn 
en oplcooen / om oné te honnen bicnen In 't uptboeren baneenaanfïac 
\i\t toe op be ,§tab Guajaquii Dabben. <©p ben ttoee en ttointiofic ttap- 
ten top tot Caidaira aan Sanb / boa bJierben boo? bc toacfjtcn ontbcfit 
bie in'tblntfjtcnbe b?anb inbe Savanas tlaafien / om baat boo2on.ö xn 
on3c toot te becftinbecen ; bit Ocicttcbe onö cbentoel niet om be filepne ^êtab 
ban Lcsparfo te b^repften / \At t'3cbecb bat top be laafle maal baar Gctoccfï 
toaren/ mee(t t'ccncmaalbcclaatcntoaie?. 

(0p benb2ie en ttointiofic i)aböen top be nietoöoierioftepb omb'eei'fïc 
toeobicjiflliaonöbertreöopbecD inteffaan/ en nabattocomtvenb een 
mi)l boo2toegaan toaren/ ontbefue toeomtcenb ttoee (lonbcrb ï^npterjS 
cipon5e5pbe/ enacïjteron.ö : een Spanjaard bie een Hufttoeco.öboojb'an^ 
öjen oenaabevb toaö / ftaft onjS be o"PO na/ en Ccfpottebe onief op Oon^ 
berb *ec banbcn ton3en/ toelfi on?f odeeoentfjcpb oaf om bpf man ban 
tns$lDolftin'ta5cajS('ttoeIh aan bcpbc 3pbcnbe35toco!2^ uptneemenbfjoofj 
fïonb ) te bcrberoen / en onbectuffcljcn liet gco.ö 5aoie0 te laten boojttreh:; 
feen : onse Spanjaard bici* op niet bccbagt en gcftaabio on<^ bolgenbe/ 
toicvb op 't onbcctoaotï ban 3i)n ^aacb oeliot / en top bceben ïjcm ccn 
<02imma!S inootbcn einft maaRcn : toe b^ococn Dem bolocn.ö on5coc== 
tooonlpe plcotloHepb/ bat \^ te3egaen mctïiemte pijnigen / omtrenb 
toatplaats top toaren : bP3epbeon0/ toe toaren cp ben l^c^rcJlDco ban 
Cartago , en bat al bcplaatfcn ban Ijler tot bfc^tab/ bat meer al?" iccbcn 
en ttointigmplcnbc?rctoa!5/ t'cenemaalberlaatcn toaren/alleenigupt een 
inbeelbing bic3c babbcn bat toeDiinbtoinocn30ubenom on.öboo?tootna 
t)c 5^oo?b-3ce te bcrounncn. ïfp ïjcrigtcöc onö ooft bat5cbicr lionbcrb 
man liabben bie be ronben beebcn/ 3pnbcbc ttoee bonbcrb x^\z top 3aa.-' 
oen ban bat octal / en uptoe5cntienom te ^icntoanncertop mcotenlam 
ben/ op bat 3e ban na een lïcrïic berfcljanMnomcntcntopïKn/bicsercjtf 
muien aan bese 3ijtie bc^tab fiabben / altoaacsêen.öbagtentoaarte 



Capicein 
Gtognier 
komt we- 
der by de 
Boecaniers 



y8 HiftoriederAmericaanfcIic 

nccmcn / inljisn top in 't 3in Datöen tiic toca ftccn te onan. ^uiEf octoaac^ 
fcDutoö 3i.mlic / oo?ticcltic top 't onöiendig bcrtjcr boo?t te o^an / onjsi boo?? 
nccittcn metauticcjS jpnDe alö Het ïanö te Iccrcn hennen en eenioc ect^ 
toaren te üelioomeit / tJtcö ïiecrtientop toeeöcc na Lesparfo, en op ben 
Mtt en ttotntiotleaan booab banonseCanoes. 

<öpöen fejs en ttointigile boeren top tocöei* na 3ï;anti / ontjcc 't odepbe 
ban onse ntcutoe ocbanöenc / öic on^ aan een EupIkc ^lantagic l)?aot, aU 
toaac toponö inttoceOoopcnbccDcelöen om na itoccHattosteoaan/als 
toaac top al öct bolhoeüanoen hreegen; tiieonobcdotcöenöatbcvfcfjep^ 
be anöje Hattos en Eup!icc ^lantagten t\\ be naüuurffbap t'3amen ttoca 
Öonbecb oetoapenbe mannen uptöe3onben babben ' tk in benabonboe- 
gaan toacen om ïjet bolft ban b?ie bpanbli)he Canocs , bte aan Coiebra 
gclanb ïoamv en albaac berfcöepbe Spanj:iards3o geboob M oclitocflbab- 
ben / ban baar te bjpben. a©e begonben aanflanbö oniei ui te beelbcn 
bat fjetCapitepn Grog nier3pnmocft/ bic op bie biiflgeljoomentoaö/ eit 
Dier m toaren top niet beb^oogen ; toe begaben onjj op be5e ipbingaan- 
fionbjBs toeber na bc 3cc-hant/ omfjunmct on3e Canocs te gaan onimoe- 
ten / onbertoeegcn boojbcntoc bcrfcfjcpbe fcbootcn upt grof «Öeffbut en 
3^u0bctten/ ban be plaatjes baar top on3e ^cbcept'n om te (jrengcn ge? 
laaten Ijabben / 't toelh on.ö on3c tretben ^^cü berbuObelcn om bp on3c 
Canocs legeraaftcn. 

^0 b?a top aan boo?b ban on3e ,§c[)eepen btoaamcn bonben toe baac 
4tapitepn Grognicr met b?le Canoes , 3pnbe boo? een on3cr Canoes ïiic 
3e bi? geluh in be. ^aap ontmoet ftabbèn / bertoaertss geb^jagt i en f}a 
fcijietcn bat top geljoo?b Dabben/ toaiöboo? b'ecnenb'anbece uptb?cug= 
be ban malöanb?en ontmoet te bcbücn gcbaan. 

Grognicr 3epbc onöbatl)? op bc3ei3u|tgcïioomcn toaiföm een onbe^ 
tooonbe plaats te 3oelun / ten epnbe ïip 3onber tigcnjlanb niogt ^lan* 
ben/ en berbolgenö booi'tHanb bcene trefUicn om in bc55oojb-3ec te 
{jeraaben. 3öc Icpben bcm bet gebaar baar l)n met 3ulb een hleun getal 
bolh (5»ïnt!entet meer alötfcflig mannen in'tgcOeel(lcrb)noob5aahelüri 
in moejt,b:rballen/ blaar boo?oogen/ en bat mbien bp 3ii|[i een gebaar- 
Iijhe aanfïagsoutoillenonberneemenïjk^t bcetec toaö bp onsf te biPbcn/ 
to^ bat toe een bcbtoaamc gdeegcntfjepö bonben om gc3»!amentlijb na 
bc |Soo?b-3cc te rug tcbeercn/ boojbientoc ban beetec in ftaat toaren/ 
om b*opboomenbe 5toaarigbeeben / en gebaaren te bonnen obcrtonmen/ 
boo? be5c recbenen obcrtounncn 3pnbc/ bk(f\)r' bp om, en na öattoe 
()cm on5e geballcn t'3ccberb bat Ijp ban om gcffbepbcntoaöbcrbaalb 
Dabben / 30 bertclbc iip onö oob np 3pn bairt bi: 3nnc / 3eggenl)e / bat 
•ïjn bcrfcficpöc lanöingcn in be Baap ban Napai ia gcbaan Dab /mrt bec- 
fcOil'cnb gebolg / en bat onbec anb?e in een be5cr lanblngcn be Span- 
.Jaards b^ic man ban 3!'n bolb Dabben gebangcn gcbreegen / bic eenigc 
tPbbanrnategi'nöanbJcgcbangcncn gclofïtoierben : maar bat bc Span- 
jaards bc3c menfc[)cn boo? beloften 3obanig ])mm toceten te berlepben/ 

bat 



B o E C A N I E R S. 7^ 

bat iïOC3e toccöcroin gcboomcn toarcn/ 5e um anDcr^ssootcn aliS fjaac 
maiiïievö te ticrcaïjcn en in 't nettcfjdpen/ tcntimupnöe ficlDcn 3cljun 
tm aanfiagbooj/om naecnscccrpfec^ouömpntcoaan/ omtrent becc- 
ttcn mijlen Dan öe see-ftant/ en 00b 30 Ueel mijlen ban Tinfigai leggen^ 
öe : bat fict bcll! met De Oupt tiie5e baac meenöentcbinbenboo? inge^ 
noomen/ Ijet Cplanö iiaar3e op toaarcn / ten getaale ban lionöecö en ttoaclf 
manberlaaten/ en Ijaac met öcCanoesopöe bafie huft aan HanD be^ 
gceben (jaböcn/ om na Mc iBpn toe te gaan / toojbcnöeöoo^öe gcbange- 
nenbie bctoegtoiflcngdcpb/ trcliftenöentctaljsbp nagtboo?t/ uptbjee- 
feban ontöclute too?öcni bat öc5c h^k bcrcabecjSöie ijaac b?ient)enaan 
öe Spanjaards berliogt babtien/ onbectoe^gcn bepns{bc3eecmoebete5pn/ 
om baac boe: gdcegcntb^pb teljcbben/ ban te ruften en agtecteblpben; 
bat 3e omtrenbtbjee luicenbaai* ndiimrofthcntoacen Djengenbe aan bc 
Spanjaards (bte in een bclïbjaamc plaatö baac op laagen te to.:gten) at 
be gcbongencn lik in be ^aap aan 3Ianöb3arcn/bat ?c eenfge tpb baac 
na op 't (ÊPlanb gcOoomen toacen/en ban baac jlilfJ-tJpgcnb ai öe bjnpcncn 
en ammunitie ban öe cefl ban 't bolft / 't tocift getn niiiicoubjcn ban fjaac 
ïjab/ baböenafgelinaib en in een Canoegclaabeni maacbatïictgefmeeb 
beccaab onbectufTcljcn Ijet boo.agcftelbi^gebolgnictt'ecnemaalgcïiaböab/ 
en bat ïiP met 3pn bolft 3onbectegentl jnb aan beHQijn geftoomen toaö/boo? 
bien be Spanjaards (bic flUejES geceeb gemaaht babDcn om baac toanneec 
3e landen tec neec te boutoen i laatec toacen gcftoomen alö 3e moeflen/ 
maac bat be3ef out ban Baac / be öcnegabois te topten toaiJ/ t}k fiet bectcefe 
banöaac mahhccseJ al te flech bcbDenbe aangebjongen / baac boo?ftaac 
ïecben bebouben baöDen : bat 3e niet beel buptgf in beiIöijnDchoomen 
paöben/ boojöien'ec t^eli^ bebd geboomen toajS om bc fdjat te becgen/ 
maac bat bet niet boben een uucgcleeben toassf/ bat bc Spanjaards bicc bon- 
becb enbpfcig ponben »0oub ban öaac gcbocrbbaööcn/ bat 3e cbcntocl 
nog ettelijbe ponöcn (©outsf baac gcbonben en cenigc gcbangenen bcboo? 
men babben / \ik 30 't fcbecn baac bom(!c 30 b^a niet bcctoagtcnbe gctoeefl 
toacen/ of bnt3eonbectoeegen 3ediecli)h 50uben berflaagen 3Pn getoecft, 
^at na ttoee bagen aan be iBijn bectoeft te ïjebben / \)p met 3i)rt 
©olh toebcc te cug toacf getcohbcn / maac bat 3e onbectoeegen een 
gcootc pactp Spanjaards in bc 3©eg ge3ien babben/ toacbtenbe op Baac 
fiomfte/ enbeminemaftenbe a!^ of 5e nu baac öegaane fout becbeetecett 
toilben: bat Ba^c ^^ebdbi^bbcc een (Ccompettcc v^an Capitepn Grogniec 
oe3nnben bab/ Bcm afbjaagenbe/ of bp in 't 3in B^b tot een gebegt 
te boomcn i en be3e baac 00 g'anttooo2b Beöbaibc/ bat B»* nict0 {k> 
bccö begeccben / 30 Babben be Spamaards ten rtoeeöemaal gf3onben 
om ïiem te 5cggcn bat inbien bp be gcbangenen toilben obecgeeben/ 
2p bem een bjpc bo02togr bergunnen 30uben ; maac bat bP baac op 
floutmoebig g'anttooojb Bab/ bat inbien 3e geneegen toacen Baac ge* 
iangene bolh toebcc te \)Mir\ 1 3e met Baac TBapenen be3dbe moe* 
den boomen afijaalenj en toat beb^p? booajogt aanUdangbe/ Bp ï« 
' fPö« 



8o Hiflorie der Americaanfchc • 

fpijt ban fjtint bc ïDca tod toift i'oopcncn. ^at ftp ïjict op 3ig met 
5ijii ©olö in O'i'joitjcc o^ftclt Ueübcnöc / öc Spanjaards öc moeö niet 
fjatjöcn om ftiac te dccUcn flaan/ 5ia nliccnio ticrtjenocgcnöc met ban 
bcrrc ccnigc fdiootcn te boen/ en bDeOaac Ijielen fca;»pt)cö te laatcn 
3ien ; bat (jp üecUolacnö gccud en 3onbcc berlimbcnno na be ^ce- 
hant troft/ en Dp 3ön Canoes htoam/ bte'toclub toilbc bat jupd op 
een plaats bsrüózgcn laagcn / altoaac 3e boo? be Rcncgados aan bc 
35panb niet hanben (jcüjeesen too^ben. 

I^P3epbe on.3 becbec / bat Op ecniac ttjb baac na tot Pueblo Viego ge» 
ftoomcn toa.ö üp een ntbiec / tk niet üooben be biet mijlen bi cp t0/ en 3ig 
inbeBaapbanNipaiia liomt t'ontlajlcui bat5ebe>êtab bp bcrrnffnig 
ïjabbcninóehreegen/ en bat b)annecc5e na eeniae baagen baar bcctocft 
te ijebben / toccc meenben na ijaac Canoes te fteecen < een fimberlaagc 
ontmoet öabben/ hic boo: ïiaac gelegb bja.ö/ onbcc 't bcfcOut ban een 
bcrfcfjanfing / ijie boo2 fcö Ijonbecb man iipt be befetting ban Rea- 
icguo (üjelöe plaats nu Witist begon bcbioonb te toojbcn) üetoaacb 
toierb; bat 3e een lange tij^ met ïjaac gcbogten tjcbümbe/ enücbinben- 
be bat be Spanjaards mccc alö na geb30onte teegcnUanb booben/ ftaac 
3elf!5( in (jaac ^cöan.ö getoo?pen / en albaac ten grootc moojb aan-- 
gecegt ftabbcn-: bat een partp gcbangcn gcblceben bjngS/ tecüjijl b'an-- 
b?e be blugt nam en be ^cOan.e" bcrlict: bat ^c Vrybuyters niet meec 
al.ö ^^k man bciioocen Dabben / maac bat ïic Spanjaards in bc Ijettc 
ban t gebegt bcrfcijcpbc bec gebangcncn ban bepbec fercn {^k 3c met 
fjaac upt be ^tab geboerb Dabben ) geboob babben : bat 3c na bit 
beiricljt te öcbben / met i2)^'ebe aan boo?b gclioomen Uoaticcn : bat 
ccnige maanben baar na/ t]et boo?ncemen ban bijf en tagtentig man 
ban 3ijn bolft om na 't €planb Caiifornia te gaan niet toettemmen^ 
be/ bP niet ffeflig man ban 3ürt bolft ^k bp bcm gebleeben toaren/ 
benooten bab om na Paoama te gaan •■, en buö geliih gc5cgt i^ onö 
ontmoetenbe/ gabcn bjc bem met 3ijn bolb plaats in on5c ^cbeepen. 

Op ben bertigltc Degabcn toe onsi met on5e Canoes toeber ban 
boojb/ en boeren in becfcbcpbc tliüieren/ bic 3tcO in be3c 23aan ban 
Caidaira oiulaftcn ; onbcc üw^icw bbjaamcn bjp in een 3cec fcaaije 
ïtiUiciv bic bjp tien mnlcn op boeren binocnbc be 3cr^c obcral eben 
biep en toOb. 3Öcrrcbenbc ber gcbangene Spanjaerds 3cpbcn ond bat 'cc 
omtrent beertig of bijftig mülcn Ijoogcr op een 23crg lag / ban toaac 
tii^t nibier 3ijn oojfpiong fjccft/ en bat 'cc aan b'anbze M]i3c ban i^^ 
3clföe ^erg mebe een ^piingabcc ijö/ ban bctocific benibicc Sr. jan, 
tk 3iclj aan la Wntc Punt jn bc|^oo2b Ecc bomt i'ontlaficn/ 3()n bc- 
gin beeft. 

3De naamcn in t^c^^ ïllbicc ccn gcootc Canoc met ^meec gelaa- 
ben / tik onö naberljanb boe toe na Guajaquil gingen / 3ecr toel te 
paiS btoam / om onöer on5e fpü3c te mengen : b)c bonben 00b aan Ijc 
öant berflibici: ccnigc Hattos, albjaac b3p onö berberfcDten tot op ben 



BOE C^A N I E R S. 8i 

fcöbe Umi Sprokkelmaand, toamieec top tocuöcc aan Doo?b ban onse 
^cOecpcn {ttoaamcn. <Op öcn ttoaalföc bertcofihcn toe tocöci* / om 
b0O2 De öcvöc maal Nicoija te oaan be3oe[ien,- toe htoaamcn öaartic.ö 
anö^c tiaao0 aUonösef / en sonDcn aanftontiji bcifcïjcpljc partpen iipt/ 
om toeocnö be Spanjaards eenige ftonbrcHap te üehootiien / öie (t'feöerö 
öat3eon3!ocö?epotiljatiöen met ftnac ïji'^Ptrocpcn / inplaat3eVianl)?anD:= 
fcftattaig boo? bc,:êtati te Oetaalcn) niet meec te Uoo^fcDü» btoaamcn. Devrybuy. 
5^ie.ö flaaben top nu De ^taD in öe i)?anïï : maat* fcljoon top Qmodis^ ters ver- 
3aa6t toarenom op DC3C toP3e De Spanjaards te haflpDcn/ 50 lieten top ^'^"^^3" 
ebentoel niet na/ met alle moogclijfte blpt Defeerhen intoee3en te Oou* ^ ' 
Den / in De toelftc top De e^cljilDcrpcn en 25eelDen Dec i^epllGen Die toip in 
tjc Oiipfen bonDenbjagten/ opDat5eboo?DctooeDe/ cn'tbecDjanbenDec 
Engcifchenbcb?pDmoGten5pn/ Die gccngi'ootbeljaagenin De3e 30?gbuls 
DigDcpD fjaDöen / 5pnDe eenbolftDatmeecocï^ocgenenbevmaah beeft om 
een l^erb te 3icn bjanDen al0 Dup5enD TiUPfenin America, nalaat na? 
Demailtop nu De (leditlc partptoarcn/ 3oDo?tlen5cnict0Docn/ 'ttoclö 
ban D'eccbieDigöcpD Die top 30Daar.iöc DtugcntoeDjoeocn/ htoam af te 
topftcn. * 

Nicoya toas? cen ftlpncDog3eecbecmaafieliirie plaats ; Dc$i3elfs5öec* 
rientoacen3eccfi:aap/ maac De biipfen 3eci: fiegt geboutoD / Dnau loopt 
een fcboone 0ibiec balf om De ^ètaD; maat alö mcninDe^taDiitimn 
men bp na niet toeeten bptoelbetoegmcni.sjingeboomen/ neg boe men 
baac toeeDec upt 3al raabcn/ toegenöDeöoogteDec^^ccgcn/ DaacDesel- 
be aan alle banten meeDe onjringD W. 

go D?a toaren top niet upt De %tati gctroMicn / of De Spanjaards 3ette* 
be De toecgcn Doo? De toelfie top trcbben moeften in De bjanD / 't toelü top 
nog gclubbchjb ontbtoaamen/ al300 3ebetiup(leer(lbaDDen beginnen te 
Doen ; toe bccegen nog een man gebangcn / Die tufclicn omes en bet biec 
bebnelD toaö / Dc3e Ozagt on^ aan berfcbepDe Eftancia 's ban toaac toe 
niet boo? Den ttointigjle tctug en toeDeraan boojD btoaamen. €n op 
ben ttoee en ttointigde 3onDen toe beertig gebangenen aan^lanD/ al3oo 
je onöaanbooiD telajlig bielcn. 

Eommige 3ulien miiTcOicn bectoonDeiD flaan/ ban 't geene ib toegcnö 
DetbjanDen Dec toeegen ftomte3eggcn/ maac'tiö3ecberDat3ebjpmeec 
bei'tóonDerD 30uDengetoeEt1: 5Pn/inDien 3e bet 30 toel al<S ift gi^ienijaD* 
ben ; Daac 3pn ttoceDcrlep plaateen Daac De SpaajaardsDtt b ahDcn ge* 
tooon3pnin 't toerhtetldlen/ tetoccteninDebofcbcnenSavan^s, to.in* 
neer De laafïe (toeibccö <6Mcf bn na een manö lengte boog en 30 D2ocg 
al0 beeni3ei)in bjanD ge3et toietö / bonDen toe onö tec regrei* en (liaijcc 
3pDc ban Detoeg/ D002 De blam gclübaiiei bcleegecD/ cninDien bttlang 
gcDuucD bab/ 30uDentoeeenéDeel.éDoo|De blam bec3engD / en D002 De 
ïtoob bebbenmoeten bcrflibbcn ; en toanneec De toeg Doo? bofcbagtig lanö 
Ijeenen loopt/ en5P bet3clbe in De bjanD fteeben/ 30 3ietmenm topnig 
tpDsi Ijet ianD ettelübe miJUn ber iniigteblam/ te toeeten aan Die bant 

% Daac 



gz Hiftorie der Aipericaanfche * 

ötiac be boinblie blam homt fteentc ti2uuen; totOettocUicb'imtnccmm* 
De özooatc öcc floffcn Die öoo? be Ijctu dcc <§on (bic in öc^c toö ban 't ^aac 
öMnöenö Ijm i») odöti al^ bei:3enotiü3o?öen/ niet tocpnio bomt toac 
ö^cnocn. 

<2Dp ticnt!2ic en ttotntigftc 5onlïcntocon5c3^töarttcMiicc(tccnnnboo2li 
ban ti*Engcifchcn,omuu't(iaacccnUiTbmö temaafun : bjc ttclöenriiac 
boo?/ om oe5amcmli)H Guajaquiii (albiiac öc Spanjaards orootchanbcl 
ut 5CC D2ccUcn) in te necmcn / onöcr boo?toaaiöc öat inbicn lun ttuce 
(^cljccpcn 3oui3cn bcroobcrcn / toP *t 3lot ^oubcn tocruen toie ecid ftie? 
3cn 3011/ en inbicn 'cc maai* een ocnoomen toieiö / iiat toe ban bnftig 
man ban pbec .J^atiebaac 3ouben op5cttcn tcc tpb toe bat top 'cc non een 
3onbcn ^loomnte ncemcn/ 'ttoelh 3e niet boen toilben/ cpfcOenbc b'eecs 
(Ie fiéuc : 30 bit (3ienbe bat toP baac niet UaM betoccijcnj top 30 toel 
ban Ijaac a(tf ban Capitepn Grognier en bPfriij man ban onö boUi ïiie 
bp Hem toilbe bhJbcn/ affcftcpbcn; 3P fu'^bben boen op Oaar^cfiipOom 
becbcn ttoeeen bccrtig man / en toPÏjonbecb en ttoce en tfeflia opon^ 
jrceoat en ^arque Eonnc. 

0\3 Den bicccn ttoimiotlcliatctop't^nïicc/ m oinacn na Guajaquil 
t'3cpi/ toe 3cttebè alle 3CPlcn0p om'ec eccbccalö b'Engcifchcn te toce5en/ 
tiie't5clbc boo2neeinen alö top ftabbeni Op benajttlebanLcntcfnaand 
pafTccrbe toe b'Evenaar, (aatcnbc b*<iJplanben de Los Galopagos ont' 
tccnb ttoaalf mijlen aanilp Icgacn. 

T^it 3mt aot <ïSplanben leoa'=:nbc^5^oo?b cnEupbeban Cabo Blanco, en 
«Ooit enïDctl ban Guajaquil, 3e 3Pn bol Zce-Schiipadden , \jk albaac 
pbec mic ban bc bag aan Eanb ftoomen / enalömcn in 't Oofcftfjomt/ 
ftanmen bn na 3Pn boeten niet necc 3ctten/ 3onbccop tsc Landfchiipad- 
dcn , enHagcdiirenbtc bicc in acootc meenigte3pntetcccbcn. ^c^ec 
fjiec omeccnb ies ooli 3eec bnigtüa.u' in'tboo2cO?en jon ban bircö/ maac 
bc3c boojöeclen too?öen om betr gcitootcn boo? 't oeb2cö ban toatec/ toaac 
ban bc5c C-nlanbcn t'ccnemaal ontbloot 3pn. 

Op ben i8 ontöcïttetoeeen .^cOip liCii^t)33i: aanttonbd iagt cp maahten/ 
toe top naüeu htoaamcn/ bebonbentoclietb'Engcifchctc 5nn/ bic in bJ 
2Daap bvin Caidaira ban on« afgcjcOepbcn tonren/ en 01300 top biceöbc 
öat 3e ecrbecalötop tot Guajaquil mogten ftoomcn/ bccbcntoPbiactoc- 
öecom bcr5oelicn om met on0 te geli)li aan te fpannen / eu 3p [)ct epn^ 
belöh toetlemmcnbe/ 30 3eplbcn top becbec met maUianbecen. 

5B>oo2bicn topnnboÓ2 lic gcbniicige tcgcntolnben/ alfccbc langcc oïu 
bcrtoccgcn gctoeetl toarcnalcf on^e J^ctnalieiïonftieïilien/ 30toaccntop 
t'3cöcrb ben agt en ttointigil.' gcbtoongcn een vcqic baden in te gaan / en 
niaacccn<$ iw ngtcnbceitianuccn t'eetcn : ooii ftabbcn topgcoot gctucFf 
aan toatec en inbicn ton lictgcluh niet geliab babtrcn bat Oct nu en ban 
reegcnbc / top 30ubeii ban bo^jt (jcüOcn moeten bcrrmacfitcn; maar 't 
Oeenon3e nuobnict tocnnigaanbeecne hant bcc3agren/ toaö tjat top op 
benOccttoft? op'tonbeitoagtjton.öin ucn lioninhi^ütiban grooie iaifclien 



BOECANIERS. 83 

Öcbonbcn/ a^SlKcyfers , Tonynen, Negros, noDitoscnbcrfcTie»)bi>tl»1b?e 
3002tcn/ aantDicntöpoccnmccchtoartiec gaaUcn/ al-saan öc Zee Wol- 
ven, bicljoc Icelijft ^i ttonlicn / cUcnUocl onBcljouocrige nuiaocn tot «.en 
tjcöcaaf-plaatö fuccgcn. 

<0p öcn fc0öe ban Grasmaand fit bc Hl5o:acit|tonti ^aagcn ive Saub/ 
'ttocIhlDp Dcbonöcn Cabo Faflaotc3ijn; opDcndföchtoaamcn toe op bc 
ÖoogtcUaii 't^planbDcia Piata, cnopöciutoaalfoe 5aagcntDp bc punt 
banSanda Heiena , bc UjclftcbïJffien mnien aan ipUaii Guajaquii Icgb /en 
bc 25aap bcginb tcfo?mccren/ bc ineltic bc naam ban bic ^t^li bjaagb. 
3©c ontbehtcn op ben ttoaalfbc met öct aanü>ecficn ban be bagccu^cpl 
ontccnb bjicmplcntclocftöaacb banonsS ; en boo?bicnl)ct ^tct ttilbjaö/ 
jonben uje b?ic Pcruaguas om te $m \xfat tiet bjajj ; $c bonbcn Uu ccn ^eontmoc 
^ipötc 3mi mcH©uneniüoo^naclaabcn/ tk boo: Capitcin Davidbjo? rns^Spi. 
Nafca gciioomcn toa.ö / en oic boo? tïo?m ban ï)cm toajs afgciaaht ; fjo tein d.üó. 
ïjab agt Engeifchcn op bc 5cli3c Gt'5'-t/ mct bcbelbatinfcicn^c ban mal- f^^^ehoo- 
feanb:cn moi:ttcn afcaahcn / na 't €planb Dda Pidta te geulen/ aitöa.u- Oaac ^ 
bcr5amclplaaf)5 5nn 30ubc. ïött li)ol[i uccfjaalbcon.ö bat 't5cötTb3cöct 
(gplanb ban St.Juan beclaatcn öabbi?n/ 5c bccfcOcPbc lanbingongcbaan 
Ijabbcn' onbccanbK tcSagaa Arica en Piica : batinbc5c laaiilf plaatö 
ccn naOcflaanbc haii bc öice öop ban Li ma uoon Ijoof o ban a>;it ii ir.öerb 
mannen gcöoomcn toaö om öaac te ücUcflucn/ maar bat 3c öimmct 
gcoot bedicö ban tic 5i)ncn op bc blugt gcb2ccbcn ïjaböcn / bat 5c ^^:t 
bccl ^tlici'pen genoomcn Ijabbcn/ W na lic ^clbcgcplonbccb tt ïjuDbcn / 
toccc öabbculatcnbaacen; en ücbonbcn öcbücnbe bat 3e be toaarbc ban 
bPfbup^cnb finishen ban agtcn/ pba man Ocftoomen fiabbcn / 30 Bab^ 
ben 3cbe(i[ootcn W^a na bc |5oo2ö5ee :tc Bcccen / maac bat 5c tiTb)öl3C 
bee5ig inarcnomna bc ^tab ban Mageiianes tC5cPlen/ aan'tfpcelcngc; 
laafit bjacen / toaac boo: bïclc ban ïmn toccc aUe0 bcclooi'cn bat 51^ ge- 
bjonncn liabbcn. ^?.t 3e aan ^t Cplanben ban Don Fernandcsgthoos 
men 5i)nbc/ albaac <^apitem Wiiinet(mccbcccn Engcifchman; gebon= 
ben Oaöbcn / bic al lang te booccn öan ïiuc toacs afacfclicpbcn / en nu l}ict 
gchoomcn bjaö met Ijct 3clföc boojncemcn / om boa: bebooznoembe flcaat 
tocbcc tn bc 3aoo2b5ec te hccicn. Mi^^t bat dTaptrcin David üan boo2? 
nccmenucranbccb toasf ' boo?btcn be 5obanigc b.m3ijnbolf? bic fjaacgclb 
met fpcelcnbiTloorenOabbcn/ niet gcncegcn toarcn upt bc5C5cctegaan/ 
nog t)ct ^Ciiip te ücclaatcn boo? bat 3e een anbec in tic plaatiS geöcee^ 
gen JiaDbcn; bat bcgcencn bic gcüjannen Oabben 3tg biai* op aan Doojb 
baa Capitcin Wiinct üegeebcn ïïabben / en ti^t tit 50banigc ban Capitcin 
Wiinct's©olfiibie gcengelb dabben/ tocbcc on 't ^cïjip ban Capitciu 
David gehoomcn toarcn/ omtc5ienof 3c mctljcm nogtoathonbenobcr^ 
tomnen/ en bat 3c buö ten getaale ban feftigEngeifchenen ttotnri-n Fran. 
fchen tocbcc ftcrtoaarbö in ^c Eupbsec geöeecb ^uarm ; en aat VVi.'net 
Stin boo:gcnoDm:n Hcpsf becbolgti öab ; ^H C'TJitein Pcctr Henry ho;t 
na OTapitein Suams naöoft-lodicn gegaan toasf; en epnbeUjii (Ijoetocr 

% % top 



S^ Hiftorie der Americaanfche 

toP fticc biin al te baorcn onöcjciottonrcn ) ötit öcSpaanfchc ©lootami 
PuerioCaiiao lig/ 'ttocl&alij cccöjj Q^m^ 10 De l^aaUcn of ginfcöccp; 
plaatöban Lima i.ö. 

I^:j:5cmaal öe3c nat man ban o^öaatcntoaccn/tatCapiwnDavidmct 

3ijn f i-caatnoa53 0^iaft niet optie biTfaamclplaatö 5Duhonnen5ijn/ 30 

floeoai 3c bDOjom met on5 na Guajaquii te gaan / 't üjclli top te oe- 

toitliacr rocitmtiien/ om öat 5e on0 een gcöcelte Uan liaic Olctnalu en 

53ï»2anïi üPfettctie/ 'ttoelftln on.ööeoctDOonlijhelnftloOepLimeöcrccntorpj 

nioöeeö Iici-lecbcn/ tik tsooj tie ontbouöüjen tiietop o^ nooöfaa-n toaren 

t'onDeraaan en öic on.ö nkt topnig ber5toaïue/ gelijft alö upto^Uanneii to ijj. 

<0p öenbpfticnöeonttjeiite toe Gabo Blanco, öetoelhe teloeftoaacbb.in 

t!e5« föaap legt ; onuccnti ten tien uuren in tie.mDzgentlonti/ üegaaben toe 

i?cu B "v^" on0 ten getale üan ttoee liontieco en t'feftlg man in onfe Canoes , en flieröen 

van Guaji- öe gelicelc öag na 't €p(anti Sanöa Ciara , altoaac top met <;§onne on:= 

quu. öccgang hojaamen. ©it filepnc ocplanti ijJ niet anöcrjö alö een Hotö/ 

leggcnöe feö mplen ban 't bafïe Eanb / toe toaren gcnooösaaftt tiiec liet 

anhec te laaten ballen / alfo top öe (zcoom niet ïionöen DootJ 5cplcn : op ben 

feftlenbc ücbonben toe onjs tu(jfc[)cn SandaCiaraen La Pana omtrenöbnf 

mijlen ban 3lanti. 

LaPuna ks een feec fcaap <Êplanti/ ban gebaante alö een Jiarbinaalö 
fioeb ; 't f)(ift ttointig mijlen in ^ijn omtccfi/ en legD ttoce mijlen ban 
'tbafïc 3lanti/ tegcnss obec be monïj bec fïiblecbanGvajaquii, baarics 
cengrootc 23urgtop *t^clbe geboutob/ altoaac in boorige tiibenbest^o- 
nmhö ban Spanjcns ^Baga5ijnen in toacen : ttoce of b2lc behö ^ciiec- 
pen/ bieinbe itibier niet ftonnen homen/ anfiemi boo?gaan.ö tufTclien 
öefelbc en tiit <Gplanb beibojgen/ enfiabbenDetgeluftbanbooibetoacfj:' 
tenöie()iertengetaalebanbeer(ig tonren(tioetoeltop'inietentoi|ten)niet 
ontöcïu te toojben : tegcncf ben abonb gingen toe meersnpbelüli leggen/ 
om ban 'tïanbniet ontöcht tctoojben. 

<Op ben feebentienbe Ijifïöcn toe bnö toeebec in een fcïiuplplaatsf aan 't 
3elbe o^planb becbojjen -, en na bat toe ban on^' gebangenen ' ban te 
(laat en gcleegentbepb bec <§tab Guajaquii toel onbcznclu toacen/ 
fcliicluen toe ban onfe macOt op be bjlgenbe topfe : Capitem Picard tik 
onö iFcegat boccben / 3011 met bpftig man l):t groote f^o?t üeifojmen : 
€apitein Grognicr 30umetl)et gcoö banonöhlpnelcegec5igmec(tecban 
öe ^tab en ilMaben 5ien te maahen : en Capitein Gcor^e Hewii boerenbe 
Oct EngcHchc hellip/ ^oumct bpftig man banfijn DolfinerliIepnejrOJt 
bc(l02mcn; en tagtentig «ÖJanabtccö onbec 'tbebel ban bcCapiteiiiban 
onfe ö-ich/ 5oubentot een CcoupDeHcrecbebccftrchlien/omtehonnen 
öicnen baac 'tbcnoob berenfcluen : enbnpfenb ituhlicn banagtentoicc- 
tien beloof D aan een lict Daanöjaagcciei (ban toelfic ift 'ec een toae) lik 't eec(l 
^ijn Öaanbcl op *t groote jro^t ^on planten : biiö alleö gefc ^ifu siinbe/ bec> 
lieten toe tegeaöben abonb onfe ff iiunlboeh/ hoorcnbe nog bie nagt in be HU 
biec tegecaalien/ maai:toat mocptc topbecbcnlionben toe niet meecaiö 

een 



BOECANIERS. 85 

ccn bcc punten ban rjet €nItintilöimKn/ tcacnjsobccbc^ibicrocïccocn» 
onDcttutTcf}ai 0?nlit(ctiag aan / en tüicvöcn top öoo? ccn öcc ïïDacHtcn ont= 
ticïu/ öictiiintop ccn l^utinöc ü^nntflafi/ tot ccn tcchcn aan öc auöje 
30acr)tcn ctilc opeen üctJööaamc tufTdjen topöte aan toccrïiantcn i)aï\U 
Wt ocficlö toarcn) bat fjp on.ö ^iig/ optjat aan öe ^tab baacbanhcn^ 
nilTe niogt o^'occbcn bjoatjcn : Dier op tcaaDen toe aan^onöss aan ^anU en 
tibjarödoo? ccn 'Hdofth öpïici bier aan/ en Docbjp'crDphbjaamcn/ bon= 
tien to'cr nog ecnuje Die 't angcflooftcn ïiatiöcn / banteelhe top 'cc ttoce 
in 'tbliigtcn onöcc öcboet fcïiootcn/ en ccn öccöe gcbangen feceegcn - iipt 
toicn toetopnigbcfcöepti honticn hrpgen alfo *t maar ccn ïilcpne ^cngcn 
toais. 

(€cgcn$s bc tuibbtig ^aagmtocccn ^cOfp beïübtcr fnïioomen/ 't\x>dU 
top Itctcn baaren / met o^neegcn sijnbc iipt on5c fcljupiplaat.ö te fioo^ 
men om Ijct te necmcn / iipt b?ec5e ban aan 't batte lanb ontbcftt te 
too?bcn/ altoaac top uan gebagten toarcn bat3e nocD ntetcf ban on^ 
totflcn/ nabcmaal b'^ntooonbcc-s ban Guajaquii niet g'anttooojb ïiab* 
ben / op ïjet ^löiec-tetftcn 't tocift be e^cntincl ban La Phina gcgcebcn 
5ab« <0p liet aannaab?cn ban in nagt maafiten toe on$s \x}sct hiaat/ 
en fttoaamcn in be iüibiec ban Guaiaquii , bp ccn bec ttoce monben ^.^^i^<^^' 
bic toe baat bonben/ en altoaar met Det (€p 3"lö «n fïecfie ftcoom men inde 
in en uptgaat / bat toe biec mijlen in be tijbt ban ttoec uuren boj- Rivier vaa 

tJCrbCn. Cuajaquil. 

(ïI5p.bc ttoce D^'cbflc plaat3en becïtibtei: (Die baar omtrent een fiaïbc 
mijl mag toijb sijn) leggen ttoce 5CC1: fcaaije oEpianbcn/ onbct* bctoclfte 
toP on.ö op ben ncgcntienbe be gcöeelc bng bcrfcOoolcn. €cgen,ö ben 
abonb maalitcn top toccr hiaac / laatcnbe onö boo? tic fïroom opöJiv^ 
Vien/ 5onbec on5c ïtiemen te gcüjupften/ op bat be 3©acl)ten iik 31CÖ 
altooö aan be ftantcn bcc ïiibicc ondioubcn/ Oet gccufdt ban *t roepen 
niet mogten Oooren : ftet booznecmcn ban on3c (Bi'o^ toaisJ om boo?üp 
te baaren/ en booben bciêtab tela.iben/ tocetenbe bat5cbaar3toaïi{iec 
en aan bte feant ffccljtcr bctoaaöttoaö alö aan b'anb?e ham; maar3i)n 
boojnecmcn mitïe fjcm / aUo top Ijit €p begonnen tegen te hrijgcn/ 
't toclh on.ö ötoong/ om ttoce uuren boo? bag omtrent een CanonfcOoot zeianden 
ötin bc3e 3iJbe ban bc ^tab te lanbcn/ ban toaar top een groote mee- 
nigte Èicïiten 5aagen / betocUie 3P gemeenlijk in ïjaar $^up3en [)cbbcn 
be gcbccle nagt ober. 

;©c plaat!C5 baar top ilanben toa]C5boI3ïDatercn>§truphcn/ bicsf toa? 
ren toJJ gcmiob3aaftt cm mcton3e EabeliS ccn tocgbtoaries boo? be 3clbc 
ÏKcnte Uoutoen ; maar toe iiabben ■tonncluh bat toe teegcn.0 ober ccn 
^cntincl gclanb toarcn/ en bat een man ban onjS bofh bic tot bctoaa^ 
ringc bcc Canocs agtcrgcblceben toaö/ buur floeg om een ppp rCabacft 
aan te tleehen/ 't todhOp onOcbacnt3aamlijh becb/ tecgen^ 't uptbjuh- 
fecUUt berbob aan ftcm gcbaan ; be ïIDacbt bit 5ienbe/ öocfbc niet te t\s)pfsi 
Kn of baar moe|t ouraab 3i)n ; nabcmaal be Spanjaards aan Daar bolft 

S 3 op 



86 Hiflorie der Americaanfchc • 

op iPfiïi'Af bcrbtctcn lip luqt buuc te O-^an/ tennr opfjp ooft aanflonb.sf 
ecu ilccnduliic loftcn ouifict5fon danc Unn ïicnniO'c te occbcn,- öic ftct 
jclüc Imt^ öanc na öoo? 't lo9i)?iittticn Unn al Ijtinv (jcfcöut Octinötouoj; 
Den. (OiïJccailTcÖcn oticrblel onsl een ijroote (lo?treeocn / toaac öoo? 
Ujp ocn30ö5aaht löaren in een oroot Ijiuvö / 'tocen top boo: onö ^amn 
Icógcn te fcDuiMcn/ en alöaau öc lonten bec «©janatiierss op te fteche'n/ 
en na beöaatc toaotcn/ onöcctuffclicn fcliooteii hc bpanbcii ionöec op- 
Ijoiiöcn/ om cn^te becbaaren/ en te Doen bjcetcu bat 3e avieeb toarcn 
bm on3 t^ontfanoen. 
£nb.-acr- (0p ben tbïtniigfte (coliüen toe ttictftetaanbjeeften ban ben bag / met 
^12 '^^ fiS'inöe (€commcl0 en blicoenbc Baanbeld na öe ^tab ; in *t aannab^en 
"^ ' bonben toe om acftupt boo: fceben bonbccb man/ bteoneüebootenön- 
bei* 't befcbut ban een e^cljanief ban bpf be balf boet fjoog / en W aan hc 
6ant bet Hibiec boojeen <©p!i omringb to^iiS ; en al3o top geen goebe 
bennlffc ban i}c geleegentljcHb ber plaatss baöben / oo:beelbcn top aan- 
flonböbaibit ijaac JFo?t toaö ; 3e beeben alleö bat 3e fionbcnomonöaf 
teOaan/ en boobcbc eenige banons^bolh; enbooibitlilpncboDJöcclaan'- 
gcmoebigb 3pnbeïjabbcn3C bc tloutbcpb om met bet 5toaacö inbe biipd 
een uptbalte boen/ maar 3ienbe ^m top baat bappccontbingcn/ 50 m- 
men3c ho?tö baai* na beblugt/ enbemoegben 3igmct beb?iiggen agrei* 
l)aac af tèOjeeften/ om onö te beletten re naaö» een ,• bog bit bon onieiniet 
berbinbercn btoargj obcc ben ^pft en nanbc boetber ïènl tegeraahcn/ 
ban betodfte top on.sj bO2t0 baat na in fppt ban ïjaar teegcntianb mee? 
jiermaafitcn/ toant^e fïonbenbc banbgranaaten niet bcibjaagen/ tk 
ïjaactot inbe biipfen öjeeben/ bctoelöc met boo?bagt bier ncüoiitob toa- 
rcn om 'ec 3ig iipttc bonnen bcitoeercn/ in CajS bat 3e be(ïo2mbtotcr=^ 
ben maar toe b2cebcn5e Ijicr toelbaaft toeber upt : bier ban baan bloo; 
ben5c na een ftcrlic Cazc/ ('ttoelb top een ïlcöupt noemen; bie3c na een 
uut tpbsÉ mecbc ocnoob3aa';t toarcn te bcrlaaten/ tm baar banflerbte 
tot lleibte berbolgcnbc/ bwr!4imen toe epnbciijb aan öebeiöe 't toclb bc 
groojtlc ban alle toa.ö : bta* berbec^igbe 3c 3ia ccnivingc tnb/ toant 3e 
0'iabcn gebunrig buur op onö onbcr be gunjl ber itoob bin'tgcffbut/ 
't toclh on0 berbinöcrbcn bau baar te bonnen 3ien. ©oe toe aan be 
boet ber ï^allifabcngclioomcn toarcn/ beeben 3c toeebcr een imtbal met 
bet 3toaarb in be biipft/ en eenige ban onöbolhgctoonb bebb nbebrec- 
gcny^r een gebangen/ maar toe beeben baar ii<:\: p2oop toe! baalt bec^^ 
Diezever- (antcu/ cn uabcelbaubcbaare öcrloorcu tcDcbben/ toeber in'tjpD?r top; 
°^""' ben; cpnbelijb boo? een gi^begt ban elf uuren moebc 3piiöe / en a!30 
cnö ffiuocrupb meelt berffbooten toaö/ 3obaöubL':I!ictocon3e poogin^ 
gen 50iDanigcr top^e / istit top op baar iuüM.iben en onö metfter ban 
bitlaafte5po:tmaabten / boetoel niet 3ontier bcriieö aan on5e5Pöe/ al* 
50 ton neegen man geöoob en ttoaelf gebtoiMtcn batib:n. fee 3onbcn 
nanftonöö ettelijhc luirtpen upt om bcblugtcUngenna te iaajen/ tertonl 
b'anö2c Roomich Cathoii|kcn5ignabcgrootc ikcrhbegaabcn/enaltiaac 
ï)ct Tc Dcum 5onocn. xoc 



B o E C A N I E R S. 87 

^^ ^taö Guajaquii iömccflronbsomecnïilintcbcrgöcDoulDïï/ tonac 
optic5c Ö2J2 3PD;tenlcoocn / De ttöcc toostten Doo? liet beitc 't tocifi l]ct 
öfootjic i.ö iKtlrcclicn / en 5e fjLitfpftcn alle t>?ic De ^caö. $^ct groote 
5Fo?tttüclh tini öi'^nt' h):!ö Daar tiiu bc uiecfie moi'ptcn mccDcljaöDen/ 
Ui occnuno ftccfi altf ann De fitint Dct ^ibiec / en De itocc anD?e flaatiDe m 't 
af llcKcn Dcj^ 25ci'oö / . 3pn..met een Dunne toal cmcinoD j toe ibonDeu 'er niet 
alö ^ttenflufihcn iii : Daar iö een cüoninnr.ncatie/ tiiflfcncn De3c ïaafle 
ttoce cn't tiuö2e/0r' een üeDcftte toCQ Detocihe aan üepDe 5Pten ttoec njcn^a? 
liff^Den Occft met aacDe ocbulD -, iv. 't Qvovit f 02: 't tocia uieDe met fpaüf^ 
faöcn lJC5ai.ïJ/ bonDcntoe feeDcntTnft'^cnaefcïiut/ (clnctcnDc ban ttoaelf 
tot agticn ponDp5cr/ maat 5c honDenDoojDeberfteebentficpDDe^plaat.ö 
fjaar offcïuit niet leeg genoeg Doen D?aagcn/ om'erDcgeentn Dicüeneè^ 
ben in De <êtaD toaren eenigleeD meeDc rehonncn Doen/ 't en 3P 3c te« 
gen.ö oefiunfenDonDerDen/ om 'eccnöcr De bal Der 3elbe te Degcaaben. 
<©e lljrupD-j|Kaga5pnen Die in 't niiDöcn ban 't 5Fo?t ftaan / 3ijn fïecOt 
genoeg gcboutoD. 5^e ^taD 3elf!0i iö na De ftant Der ilibiix D002 een 
aiBall omringD/ ban bier en een fialf boet boog/ en D?ic boet Dift : De 
^traaten 3ön 5eer naaiitov De^arocïn-öerfien/ al.ömeDe De üiloofïersS 
5yn 3ect nett/ maar De$^uP3en meejl alle ban ^eelen gcbontoD/ en op 
paaien gegronDbcfl / D002 Dien 3e in 't regenatljtige getp DeiS S^atsi/ 

't toelh DuurÖ ban 't Degm ban Louwmaand tot bet epnDc ban Gras- 
maand , 5ooDanig Doo? De reegen en Oijft geplaagö too?Den/ Dat 3e ge^ 
nooD3aaftt 3ijn om55niggen te maahcn/ en aarDc3©allen inallcttcaa^ 
ten op tetoerpen/ om 't3elbeaftefteeren. l^aarboo2naam(teïUoopman- 
manfctiap üeflaat in Cacao , Daar 3P b?p groote banDel in D.njben. 

313e lichtoaamen i»ïJ3C3c ^laat^ feeben IjonDerD vöcbangcnen ban bep* 
Der fcice/ toaar ontier De^ouücrncuc met 3ün gebeele I)up3ge3in toaö; 
De<0oubernenr 3elf^ toaö gchtoctd/ gclii&oofi berffbipDeanD?e€fficte* 
ren en SieDen ban aanwn/ Die 3icb in'igebegt beeter aehtoceten fiaD- 
Den/ aio bijf bup5cnD.!i)an/ DietotbefcbermiiigDerpnat.es gciielt toa' 
ren. <0oft behtoaamentoe bier berfcbepöc foonen ban l^ocpmanrcfjap' £„ beko- 
pen/ een grooie meenigte paarlen en ecDic s6e(ieenten / 3eer beel onge^ mengtoot-s 
tniintEilber/ entcnmmfle feeberttigDiip5enD ^tuliftenbanagten/ böe- tuyt. 
tocl'er nrcr alööjic lü^iliocnen inD^^taD toaren Doe top'er btoamen/ 
maartertonl topgebeel en al opgenoomen toaren in onji meeflcr ban De 
5?02ten te maaften / 50 baDöcn 5e De5e goleegentbepD toaargcnoomen/ 
en met bet geo^tite gcDccItc ban baar belle roerenbc oBceDeren/ baar 
langoJ Deilibicr Doo^gcp.ibt; 30 D^a on3e Canoes onDiT Dej^taï tetïan^ 
ïicr maren g-'^iomen/ ploffen topniet om 'er bier aautlonDö iipt te 5cn* 
DiMt/ en De ^laep bic De ge3epDe 0ijïibommen toeg boerbe/ na te jaa?^ 
gen/ maar bet toiiiof al te laat: alleenia f5recgcn3e nog ttocc en ttointig 
Dup3enb ;§tiihften ban agtcn/ en een üooD iDergniöe 3{!reno/ Die tot 
De een of anD?c becbgcbienDbtiD/ toergcnbc agt en t'fetlig ponbj Defelbe 
toa^s 3eer raar en fcaap gcmaabt. <Danc laagcn in De Ijaaben beertiem 

25ars 



2^ Hiflorie der Americaanfche • 

55ncficnncbcncf b^ oSalcpen/tcgcnö öe tDclftettrjïtot Pueblo Nuevoöcbocö^ 
ten DaöDcn rn tltjcc ÖoninlJ^ ^ciicepcn (tonöcn op ttnpcl/ 3imbc ünna 
Oe'occi btiaitiaj : UQm^ öcn nbonti htoauicn töP met öc <0oirüccncuc 
ober een öatl)inotcan5ombmil)cm/ 5ija Dmi^facim / öe^tnö/ foitcn/ 
<B:(c\m/ CU ^cïKcpjn/ anti onö ccn iX>iliocn liuhlKn uva ngtcn tit 
ooiiö/ enbiec Ijonïjciö 5a{Uicn l^oo?n 30U occüen; en 0111 öc bctaalino 
ban 't offcptie ranfocn/ ('t tocUi bantic :§talïQuitto, tik tacluio mijlen 
[)lc!: ban Daan leat/ ftomcn moed) te ücbojöcicn / berfogt hu 0113 öat bjp öe 
3Dlcari0<ö.na*aal toiloe lofïaatcn/ al3Ö i)p een man ban bermoogehett 
ncijtinoonoec Onntoni^f, 

^e ©jonlplicöen ticsec ^tab 3ijn l^eel aacbig/ maar bc meefïe Va- 
ders of iBonnilfften ( bie ïjiec in ocoot gemaft lecben ) liouben met iafe 
fcaape ^eïc 30banio een groot gemcen^aamOcpb / bat {jet 'cc beer ban 
baan issom een goeb boojbeelb aananbjcnte geebcn : tic Vaders Oaate^ 
beonö tot 5ooban(g een graab/ bat fe be ÖJontolieben (bic noopt geen 
Vrybuytersgcfien ïjnbben) top.ömaaftten / bat b)c3c!b.ö geen gebaante ban 
0$cnfcl)enljaöben/ en bat b3c ()aar en Otiac ïiinöjcn foiiben op eeten/ 
't todii fjaar 5ooDan!g een (c\n\U cntecgcnfin banonsöecbopuütten/ bat 
3c Oet felbe niet iiptDaargemoebftonbentiannen/ boo? bat 3e onö beeter 
iccrben öennen,- maar iu tuag b>pdijfi 5cöacn/ tat 5e boe geïjcel anb^c 
gcboelenö ban fulfte getoelbige OactJijtocten gegeebcn Dcbben/ bicbpna 
tot een trap ban fotljcpb Dcgonben upt te üarlïen. 
'tS!^ niet ban Oooren bertellen/ bat iögcbiaarlöierb bat tic B^oiib) 
Geeftig jif^ci^ jjg tnbcelbing Oabben bat bjp ïjaar foiiben opecien ; luant baagtf 
«n Spain'-" «a 't innecmcn bec ^tab gcüeurben 't/ bat een iongc giujfcr ban'tge^ 
fche jonge bolg beö <0onberneur0 j©?outo' in mün Ijanben fttoam te ballen/ en 
Juffer. terlüijl ili üee3ig bjao" om D^iar ter plaatfe te brengen baar be anbie ge* 
bangcnen bjaien / en Oaar ten bien cpnbe boo^ mp Ijeen liet g lan / 30 fuer- 
benfe ftaar om/ en met be traanm in beoogen 3cpbe 3e mp iw liaarep- 

pen taal/ Senior pur l'amoar de Dios no micomo; bat i.Ö/ myn Heer 
ik bid u om de liefde Gods dat gy my nictcncei; Üjaar op ilï fiaar bJOeg/ 
\33ic baar gc5cpb ftab bnt b)p geüooon toaron mcnfcficn t'ecten / 3e ant^ 
Ujoo?be be Vaders , bic f)aar oMi bcr3cefterb ft iiDben bat top geen menfclje- 
lijlK geftiiUe Oabben/ «naar bat top 'er ,v,-i auvenuptfiiagen. 

^eö abanbsf ban ben cencnttoini.attefttoaanien ecniqebanonö ©olft 
iw 'tï©icbtf)upjEj/ 3onöerbat 5e'tbicr't toelh3e bie bagin eenbcrïnmfen 
aangelegb ïMbben/ toicb^c l]i\ti'i3c\\ uptgcboobb; Iner boo? geraaht.beö 
n.igt^ be ^tab wbe öjann / en toaarcn top gcnooosaaftt im bjcefcbat 
lici in onfe Corps du Gnarde 50U obcrfTann / altoaar alfteti^u^hrupöen 
«Migebeeltebcr ujoopu;ar.!rl)appen en 0plibommenbanb'\-§tablaagcn/ 
omon5cgobangrnenin'rf o2t te brengen; bitgcbaan 5i)nbe/ beebcn toe 
onöbertonrfivaai'teüUïftcDen/ *ttodh(met tegcnflaanbe top aile poo- 
gimcn aantocnben ombi; Ujanb te teutten ) «n tui^tji; beel ber ^tabin 
«He lïfclj lepbe. 

3D: 



B o E C A N I E R S. 89 

3©cficcrticnopticn tlüccmttointtgftc in bc mo?acnttonti hJ^bcrinon- 

5C Corps düGuardc, en al30 top b^ccöbcn bat tiC Spanjaards bOO^blttOe^ 

bal/ tocpöcrcn 5ciuben b?,in?jfcöaitino boo? be c^tab te beraalcn/ ((jeö* 
bcnbc öaacmonjSb:rb?agbelooUbbc5dUcmcttc\3Ccb?anbcnJ ; sobepnö^ 
bc w al.öof5P 5clb5J biiaL-beoo25aa& üan waarcu / en 3onben tjaac m\ 
öjicl) tuaarin top tiaac Uctcu J33ccten / bat top 3ecc ober Ijaac niannicc 
ban ïianbclino bcrtoonbicb tot^an ,• bat5e na een bei'bzao niet ons oê>- 
maarntc Ijebüen/ met een fttoaarbadibfo opfct jouben homcn om be 
ÖoopmanfcOappen/ en't3^go?n 'tocen5c totftm bat top 30 noobig ban 
boen fjabben/ tcbecbjanben/ en bat toe üccouto liabbe»/ bat toe begc- 
fieele^rabnietïjflbbenlaatenbecbjanbcn ; enbatmMen3eon35 befcfiaa* 
bc ^t tor Du bc b?anb gelceben ftabben / met btoaamen bergoeben / top 
fiaac bpftig tjoofben ban be boo?naam(le on3ei; gebangcnen 30uben toe* 
3cnben. J^iecop litoaamenjc Ijaac bpon^ becfcljooncn / 3cogcnbe baiO^t 
boo2 eetiigonbeugenb npbig iDolft moefl gebaan 3{jn/ en bat 3c on.^bol* 
boening baacobec toilbcn geebcn. 

<©p ben b?ic en ttonnigjle bcfcïjiftten on$s tt <6oubcrncuc een Sloo(iS 
bic toe met een on3ei: Canoes 3onben om na on3e ^cöcepen te fien en 
bC3elbc aan't^planb LaPunaten anbec te brengen/ altoaactoeonjSna 
on$s bertteb meenbenatoetebegecben/ om albaac na'tbeloofbeian^oen 
tetoagten. <0p ben biec enttointfte bebinbenbe bat een ban ons? iBoIfi 
reebö 3ie{t toa0 getoo?benboo2 be (lahh bet boobelijften/ bic tengetaalc 
ban obec \ic necgcn Donbecb boo?be^tab becfp?epb laagen ; 30 tcchl^cn 
top inn be ^tab/ na bat top al fiet gefcljut becnaagelb ïiabben / en begaaben 
onö met bijf fionbecb gebangcnen upt bcboojnaamftc^ntooonberssaaii 
23oo2b bet ^acfeen/ toaac mccbetopopbenbpfenttointigjleaan 't<Cp^ 
lanD LaPuna fitoaamcn/ altoaai* top onse ^cöccpen ten anhec bonbert 
leggen. 

<Dpbcn ttoeebe ban Bioeymaand jticrf Capitein Grognicr aan bc toon* - . . 
ben bic ïjp in 't inncemen beu ^tab ontfangen Ijab. «öp ben blecbc 3onben orogniS 
toe Dn3e<ï5alep na 't €planb DeiaPiata, omte3icnDfljct5?i:egatbanCai ftetvd. 
pitetn David baac gelioomcn toaes/ en alfo be befïembetpb totbCiruingc 
ban *tran3oen op bcnnergenbeg'epnbigbtoa.ö/ 3ogaöento<:iji5nnüöbi;x 
baagcn langec uptfld ; na toclïic tpb een Spanjaards 25acfe (bic gitooon toajS 
om on? eettoaren te brengen) een Officier a«i; .; :i^ boojti bj jgt/ bic on.ö ber- 
3ogtbat top niet ongibulbig 3ijn 3oubcn / en »)p bec5eluT-:' jn cntf bat fjt t ran^ 
jeen nu met ben cerftc üctaalö 3011 toojbcn : ma.u bitbMaUnb;co on^ 
genig bejcaab bermoeben/ enöat3ecn?fmaarmet l]cop3CiatenteüOi.ben/ 
tcï tpb toe batfe met fjulptcocpen bcc<tetht toaccn ( en befk; cü3e \}iffin(} toajJ 
niet al?$al te toaac al0in'tbÉïböIgl)lpften3.i'O bie^Dcnonbento:3obantg 
een ttrcngöepb tcegenö on3e gebangcnen in 'ttoerïi leitillen/ 'ttoelliiuu 
toiflcn bat een fcD^icli in onfe i^paaücn bjcngen moeft ; iccbcebcnDaac 
met ^oObc'ttlcenen om Daac Iccbcn toerpcn / en()aïotonöcöoc:Oenban 
biecgcballcn3önbc/ 30 f[oegentopbc3eiueaan|tonbi3iaf/ eu5onbenfcnïct 



po Hiftorie der Americaanfche 

\)tt 5dbi3i} ©nartupg öatonöljc Otficiccaanüoojtiocbjaotrui&naGuaja- 
quii, laatcnljc tjc !$tecDcl)ouöcc tocetcn Dat iniaicn liet ran50En bmiicn 
tic tPöban bicc tjaqcn niet ocfonöcn toiccb/ toPljemöcljooföenbanalöc 
O bauöcncn öic top in onfc macïjt ftatiöcn / 3outicn toefcnöcn. 

<Dn3c <0alcp htoam op dcnbcmientictecuo/ en bcrOaalöen bat 5c om^ 
mntJ De punt ban SanflaHeiena öoo? ttoce ^cUccpcn oejaagb toaien/ 
maacbat 3e niet ïjabben honnen ontbcfthen toat Het toaaccn ; öitbceb onö 
bic 5elbc abonö eenon5ertoclbe5cplti(ieGanüesiiptfenben/ omtLffentoat 
boo2 ^cHcepcn fietmootcn 3ün : ^c ütoaamcn 'cc op ben feftienöc üp / 
en b,bonïicn fc ï)et 5?cegat ban Capiten David te3i)nneebcnöecnp2Ptf/ 
bicfjp na batbeanöjc banöcmafoeiMahtroasS/ oenoomenOaö; 3ctoaa; 
ren boojnccmenss om tot Paita te üanbcn/ en te 3m\ of 3c oecn berber- 
fcljing ftonben bcftoomen/ boojccnigeban fiaacOolft bic gehtocfttoaren/ 
in een gebegt tcgcnö een Spaanfch MtiM gcnaamö Cataiina, 'ttoelfi 5c 
Dpftig mi)Ien te Itptoaaeö ban Lima ontmoet liabben/ cnecnöergeencc 
toaé toaac na top 30 lang boo? bie ^taö getoagt ftaööcn. 

^it^cbip Cataiina toaöbanttoecanb2c -^cftepen met bctoelfie5e na 
bcliaabenban Caiiao teriigftonbtefteercn/ afgecaaftt/ toanneei:3e tot 
ïjaar ongelnfe (iet 5f regat ban Capltein David htoam fontmoeten / 't toclö 
beeIbeetecal.ö3Pbc5eplb 3pnbe ftaar gemafthcUjhhongcnoomcnfKbüin/ 
3onbec 3ig (gelph OP ^i(^^) ttoec bagen na een in een gtbegt iw te toibficlcii/ 
inbienljctmeetlc gcbeelte ban 3Pn bolö niet gcbunrig öjonhcn toa^ gc^ 
tocefï / en baar boo: meeraljj ttointig maal gcmitl (laööcn om 'er aan 
boo2b tcblampen / laatenbe liaar3elbe 50 mcenigmaal $c boobcn toinb 
toaren/ boo? onaat5aam0epb tocbcr aan lp becballcn : 't toclli öco^be 
Spanjaards bèmcrftt 3pnbc/ 50 bagtcn^c boo? *t opdeeben ber bloebblag Oaac 
toel ijaaft te boen tlrpben / maar fjiec in toacen5c gctoclbig bcbjoogen en 
biel rent fjet teegcnbcel upt : toant Davids bolhopöenöcrben bagnugj 
teren gctoo?ben5pnbe/ en Haar 3aabcntoeer in bcïioo?lijbe (laat bjcngen^ 
tjc/ 30 toicrben bc Spanjaards baac obec30baanigbcrfcli2iftt/ bat 5c 't op 
(Iranb 3ettcöe/ pltoaarbaar^clnp bet niet boben bc ttoec uuren ()icib : 
Davids bolb begaben (}aac met ecnCanoc om ttoec Spanjaards te bergen/ 
W na 5£anb tragtebcfe3tocmmen/ bc5c (jet gebaar ban tc^bcrbiinfjcn nu 
onthoomen 3pnöe berljaalöc linn bat (jaar Capitctn boo? een Canonfcboot 
3Pn ni>pc tocg gcffljooten 3Pnöe / nog boo? 3Pn Herben aan 3pn üieutc^ 
nant bcr5ogt (jab/ 3onbertc berlic3en 3tg na iic Bice Hop uan Lirïia te 
bcgeebcn/ om (lem bc gcbaarli)(?e (laar banr (iet 5r?coatnt gcbiagttoa.ö/ 
bclicnb te maa(jm / ten ep.nöe DP3onberupiilcl Daar te Ijuipe niogtbocn 
lioomcn. 

<Dn5e Canoe bic op ben ttoce en ttoit»tig|lc tcrugbtoam/ cnonsjbet 
l)3023epbcbcrigtgif / b2agt (ifapitcm Davids p2pö mcbe/ 3Pnbcboo2 (jem 
0e3onben om te ber30chcn bat top (icm crncrootcmaft toilbeber302gcn/ 
en Hem toat ban oniS ran3oen gccbcn- en bat bp tot bat l)et 3clbc gc^ 
libomen ^ï^n ^out^c bupten bc ^öaap \xii\lic brupffcn/ om U beletten ttcit 
-tóp niet boo? bc Spanjaards obwballc» toierbch. ^u 



BOECANIERS. 91 

giH f)cb bÉtgcctcn te melticn tjnt5pn bolft tot Paita tm ^oflloopêtoc- 
bangcn o^firceoen Ijaööcn/ dicboo? öctJccDcmaaltoanGuajaquii na Li- 
ma flonö leoaan/ om aanöc iDicc i3op öc bcloenöe briefte tjjsnocn. 

Brief van de Stadhouder van Guajaquil aan de Vicc Roy van Lima. 

IK kom uw Exellentic ten tweede maale bcrigten dat dï* Etigelfchen en 
F ranfchen nog tot Pmhh tyn ; 't is al vcrfcheydc dagen geleeden dat de 
tyd dieze ons tot loflinge der gevangenen bepaald hadden , verfcheencn 
is; entragiikhun maar op te houden op dat uw Excilcntic tyd mag win- 
nen. Ze hebben my vier hoofden der gevangenen toegezonden , en al 
2onden ze my 'er nog vyftig meer, 7.0 is het zceker dat dat verlies ons min- 
der fchade kan toebrengen, als dat wy zouden moeten leydendat zoo- 
daanig een boosaardig volk in 't leeven bleef; en hebben wy nu een fchoo- 
ne geleegcntheyd om ons van hun t'ontflaan , indien uw Exellentie maar 
daar. toe geen tyd laat verloorcn gaan. 

3©cftonbcn oecn3ccftci:bcc tee&en*ban be o^bactcn en 't boojncemen 
Ottfcc ©panöcn IjctJbcn 1 al$f bit/ 't toclhe on.ö boo? befc 25,ncf ontbcftt 
bjiccb/ en toaac na top ooh onfe jaahen rigten. 



V. HOOFDDEEL. 

De Boecaniers vegten tegen twee Spaanfche ArmadilUs» 
ze neemeti de Steeden Tecoantepeqna , Mucmelunx , 
en chiloteca in : en befluyten over land na de Noord- 
zee te keeren. 

WsÊTiabbcn fncc op W (gplanb La Puna be befte 3Btntechtoartieren 
Die top in befe 3ce oopb oeljaö Oebüen; enieebbe incc öctnb ban in 
bcbectia baagcn 5cectocl -, toant bcDalben be ©ictnaliebieon.ö boo? \iz 
Spanjaards baagelijh.ö ban Guajaquii gcöjaat toicrb/ Oabben toe 3elb.ö 
een gcoote mecniatcbecbecfcbinaen öertoaacbgf o^D^aat/ ooftoeD^iafeeit 
onö ter be5ec v^Usa^t geen bctoo^n'ringen booj onf : oocen / boo^bien top 
onbeconfc gebangencn al öe jïlusöfi ban be ^tab baiïben/ toelbc be^ 
^onDuptïupten <0itar.ö/ ï^aipen/ en anb2e <u(lintientcnbteiftnec^ 
gend anbec0 gc5ien Ijeb/ en toaai* meebe5eeeti3cec ftaapeeenfiemmig^ 
ycpb maahien. 

Eommig e ban onef idolft toierben beel gemecnfaam met on5e gebangene 
©jautoluöcn/ W 3onöei: eenigfinb.tf baac toe oe'5bJongente3Dnganrco 

^ 2 niet 



^2 HiftorLc der Americaanfche 

niet fpnarfiitim Ijaac ounltcnaanlnmupttjcclöen/ en bctoonbm ocno^gi 
faam/ öat jj 3ulh ccn tccöcnfm in onjj niet ftabbcn/ aliSte boorcn öoc 
3con.ö noa "iet en hcnöen. 2BI oniei Oolfi Uja0 met tiefe (ebensitDufe 
jooöanig ingcnoomen/ tjat fe al Ijaac U002 Ijeen ocleeöene elcnöen bêc- 
oaatcn / en 30 toepnig öet gebaat öec Spanjaards toaren agtenöe/ al.ö of 3e 
miööeiitn Parys3aatcn. 
sevaivan <Önticc anö^ett ftati ift 3elbje{een aarWg gebal. 30e ïiaööen onöcc öe 
jcschiyvexgebangcncn cen"'31onoc ccöcl ^uffci* / öie onlangö tocöutoc toaö öan 
meteen ftcö ^taïjoi ;§c(iatmccfler ; t5e3e Jöjoutoe fclicenin bit Ijaac bcrlic?" 5a 
v?oaw'''*^ Uiel xjotrooft u jijn / bat fe mp boojjteltie om Haar 3clbe en mp in öe «n 
of anb^c öotft ban bit '4Eplaiib 30 lang te bcrfcliuplen tot bat BolHfoii 
bCLtrolUien5ijn/ aljeÈtoannecr3e mptotGuajaquUtoiiöeb?cngcn/em ïjaac 
albaiitetcoiilxien; enbat5cmpDnarobeclecbene man'0 bcbiening iuilbe 
tefojgcn/ enmptn'tbefit 3nnecmiöbclen tlellen/ bic 3eer groot baarcn: 
na bat lil haatboo? 5ulbe bcrpligtcnbc aanotebingcn bcDanftt ïiao/ gab 
ih öaarteftenncn/ batihbcb?ce(itoa.öbat Ijaac belang guen mecfterfcijap 
ober 't misnoegen bec Spanjaards ijab/ en batbe b3onbenDic5ebanoniS 
ontbmigen (jaböen nog te beriei tocfVen/ om fe 30 (igteföli te bcrgcetcn: 
toaacop 3P/ om mp banbc3cb3aantcgcneefen/ in 't bcpmciijh ban be 
<3onbccneiir en boo?naamflc bebelbebücrö / fclniftelijlie beloften toifl 
te bchoomcn / bat ib met alle UefDe en ©.Jlcnbfcftap bp Ijnn ontban^ 
oen fon too?ben. gi&moet bebennen bat ib Ijier boo? niet toepnfg ont* 
fettoau/ en500banige b^ingenbe teebenen ban goebetoille en geneegent? 
fiepb t'mpbjaarbö b?agten mp tn3obaanig een ttopfcUing/ bat ibniet 
toifllbat3pbe ih 30U biefen ; 5Ia bat meer iiö / ib bonö mp epnbelijhal 
jeerg^neegen om {jtiar aanblcbingcn aanteneemen/ boo^ ttoec magtig^ 
ïcebenen Uier toe betooogcn 3ijnbe/ toaac ban be eerjlc toa.ö/ bet elen^ 
bige en fïojpncnb Iccbcn bat top in befe plaatfcn moeflcn Icpben/ en 
alboanc bjp in g<'buuiig geliaar bjarcn ban 't 3clbc te berliefen ; bjaar nnt 
ib bon bcrloti b302bcn boo? be boo^tieellgc aanbicbingc ban een fcljoonc 
©mitoteaanbiacöcni beanb^c fp;oot iipt bc JBanljoop bk iU liabban 
oopb tocci in mim ïD.itredanb te 3nl(cn bonnen bomen / bp gcD^ch ban be? 
libjaamc ^cbiJcpen : maar to^^nnccr ihmet Ibat meer gemaü en ober? 
leg befe bingen begcn natcbenUcn/ en boctoepnig birtrontocn op bc bes 
loften ban 3ulb een trouloloosü en to?aa!ifugMgl©-i;b alö be Spanjaards 
3ijn/ te ftcIlcnlxjnfS» en bit baojnaaüun^lüb ten aanfien ban onsf boo? 
ïakiï fc5obb3aaliir^g^bflnbelb bjareni 30fmeetbefc laaficobcrbenfttngj 
öeboorigcfecnemaal ons bev; cnbeeb mpin fpptban al Ijet fjerrfecr en 
ke tvti.inrtt be3er fr:-r.onc ©2 vbje een bciTupi neemcn/ omcerber bet 
be*boii'. < "vn; > i:r;Maïiften ^mu be boop bic ih nog bab om renmaa! 
mij ' v:u'nX\ '• vier te 5ienj te bicjcn/ al^ be gcbunvt^c araiüaati 
W ib lUi gclja:i ïjeüijeii / bat3empt'eemgevtpöeenpotö5'3ubengeipeel& 
ftebben. '■ 

<0p ben t^ii m ttouuigfte fonbcntoe ccn onfccCanoes naGuajaquii, 

om 



B o E C A N I E R S. 93 

cm ccn bcc Vaders öcrtoaiiitötcbocccn/ toclftc menfcDsn tï^.biei^atie 
alfo 5CCC ontften en odioc^^nnniö too:öcn al0tjc y^icc ïtop fclb.tf. tbz 
<0oul3crncuc gaf bcfc man een üollemacnt mcetic/ om na fijn epgcn toel= 
OcMlcn te IjantieUn/ en 3elb0 om jig aanteftanten teoen^tJcbcrDintiei 
ringen öic De ^taDtioutier maaftten m 't betaalen ban 't aan on.ö Oe- 
looüöe itanfocn» 35a3i)nUertrch fttoam 'et een23arïi Die onö bier ett 
ttointig safthcn iBeel en bc toaaiDe ban ttointig tmpfenti ftuftfien ban 
agtcn in gout \}2^qt : berioehcnöe m^ bcrtier cm liim nog öjie öaagcn- 
tpïiö tot Uetaaiii^gc bnn*t rcUeerenöc tcbcrgimntn/ 'ttoclhbjpïjuntoc- 
ftoiiöen/ ontier bcDjepging tat inDienfe fiier in ge&?ecïjen ölccben/ top 
Ijaar ^tab en ^cljecpen bi rüjauücn fonben. 

(0n3c Canoe ficciöc op Den bpf en ttointigfïe toceber te rug / fpbfnc 

biengenbc/ bat5e onnJ mt^meec alö ttoec en tbJimtg Dupfenb fluMjen 

ban agten totretlam ban t lanfocn öetnalen toilbcn/ en bat bc ^tab- 

[puber 't bebcl ban fijn l3o2jl toitbc boigcn / bic berboobcn fjab m$ 

te bctaalen •. bat ïip bpf bupfenb man Op ber öanb Ijab/ met be toelfte 

Èp 3ienb3i!beof top onfeb?cpgementen 3ouben berben in 't toerfe frcKen. 

llieropljiclben top raab of men al onfe gcbangenen niet 30ubcn beftop 

afflaan : maar ^t meeftc ftcnnnen fneebcnö be mpnc) toaren/ bat 

ï)ct becter toa^ bc ttoec en ttointig bupfenb tïi'feft^n ban agten aan te 

neemen/ alö meeiber faloeb tcfïo?ten/ en batnabemaalonjSboojnecmen 

toaö befc Eee te ueriaateiT/ top on.ö op befetop3e niet meer gefc2cc(ï fies 

Öoefbe te maafeen; bartocgenoeg3armi uptbe.ö^jtabDouber.sD/iefftons 

beu afneemen bat bc Spanjaards allcö gerecö maafïten om öaarupterfle 

feragt teegcn.ö tm m 't toerft te tïcKen/ en bat miffcbien tic bingen 30? 

^ban'gtoel eensS fionben uptbnUcn/ hen top te laatDerouto fouben ferp^ 

fjen ^0 baft op onss ftnfi gcflaan te bebbcni bat toe fraar bc geringde 

3003t tier gcbangenen maarbcöoo2bentoete$cnben/ en bc booinaamfte 

maar bp onjS beOouben/ en oiié met befctoc naPuntade SandaHeicna 

tcttegeebcn/ altoaar top buptcn gebaar fijnsouben ban boo: bcBpanb 

tetionnen cbecballen too?ben; bit becbolgcnsj" ^u^ bafigcflclb 3ijnbe/ 

jonbcn toe onfc Canoc na Guajaquii , bic op ben (0 en ttointigfie 

tocebcr tcrugge btoam/ met tpbingc bat bc Spanjaards onss bejes anb?e 

bangö 3onbcr foutbe ttoec en ttointig bupfenb fluhfeen ban agten/ aan 

ï)ct €planb Puna, altoaar top bcc toaren/ l:?cr.gen 30uben. 

aor-cbjagten besc selbc bagbeertig ban on5e boo?nr.r-mfïe gcbangenen 
aanboo2b on3cr^fl)eepcn/ tn ligtc ter scibe tpb Bei anïier bcclaatcnbe 
cn5c gocbc tointcrlitoarticreu/ baar top bc utton3er gcbangenen ïieteit 
met ttoec Canocs om 5c te betoaaicn/ cnria'tlelocfbc gelb te toagren/ 
gccbenbc nnn on.ö bolfi lafï bat 3c tegcn^ t r gaun tit 't acib bjagtcn 3cggen 
30uben / bat 3c one bc oberigc licbcng->ic fcm aan Punia de Sanéla Hciena 
30ubcn öcbbcn teb?cngen/ of brt^c anberss !jaar bolïi noopb meer 3ien 
30ubcn. On5c Canocs fitoaamen ^t$ anb?c baagö/ ti-rtopl top üec3iö 
toaren om met labeeren be 55aapupttc raabcn/ toeberbpcnsf/ bcttoee 

ïi^ 3 m 



94 



Hiftorie der Americaanfche 



Zc tiaken 
met twee 
Spaanfche 
Scheepen 
in gcvegt. 



Zc verdce • 
lendcbuyt 



en tüJintta tiup5cnb <^tu(ihcn Uan ?£atcn mccöc b^cnocnlje. 

5^c.ö naoty htoam ü'Engeiiche ^?ij0 0110 fiennifTc Qccbtw öat tluee 
Spaaiifchc Armadiiias in öc nionb Uan l3C 23aap op on5c homftc laagen 
teto.iatcn; op t»cn fccbcn en ttDintiufle ontö':ïttcU3JJ3c met lietaanDjec^ 
hm ban ÖC Dag/ tUfTcfjcn Ijet OSplantJ Sanöa Clara rn Punda deSandla 

Hciena tc loef toaarb ban onief/ 30 b?a al^Capitein Davids 5preoat onjss 
in 't.oog ftreeo / fttoam Ijct Op on.ö / toaai; op top oc5anienHiih ca^ti plccö- 
öen toat ond De|t te öoen fïonb ; tDcbeetJentaatcniio manopspn^cDip 
obcroaan/ üoozöicn fjp geen boUi genoeg Hatioui *t gefcfuu te Uefiiccen. 
^en öoojöien üjo geen bolft genoeg ïjatJöen om on3c p^pfen tc tjciiieren / 
liefiielDentoe maai* alleen ttoce <;§cDcepencn een lange barliüp on.ö/ ^cn^ 
benöe bc refl met Dn^e Pcruaguas nabe 3artb plaatcn/ altoaac bcSpaan- 
fche ^cïjeepcn (boo2bien 5c te biep gingen) niet hoornen honben. 'CcgcnsS 
öcmiböag htoaameh t}6 bpanben oponö af/ \3iCiat cp fiet gebcgt begon 
't töclö biec baagen na een buncbe : l^.iac op ben becbc ban Wiede- 
maand toaaccntop met ftet aanb^'cricn ban bc bag5eei: beitoonberb bat 
top tic ttocc Armadiiias nict meec sagen / en al3o top niet anbece onis 
honben inbcclbcn of 3c Dabben Ijaar na Porto Caiapbcgecbcn/ 30 3Cftebe 
top on3e courö na ï)ct oJplanb de ia Piata , altoaac top tegenö ben abonb ten 
anhec htoaamcn / en ttoec baagen bleeben om on^e J§cliecpcn te bjaeutoen. 

(Op benfcööc ligte top 'tanlieiv si-'Plcnticlangööeluiflomeenbehtoas 
me plaats tc3oclienomtoatec intcncemen : 3Bp <inftetbe tufcheii Cabo 
PaiTao cn tiie ban St.Francifco, en 3onbcnop ben tienbe onsegebangc- 
nen aan 3lanb/ geebcnbc tjunDaatb^pOcpb/ boo? bicmtoe n ctinftaat 
toarenom na Pundadc San«Sta Hcicna tc gaan cn tc 3ien of 't canfocn 
gehoomen toaö/ 't toeUi ih bupten bit gcloobbe ebcntoel tc bergeefö te 
3ullcn gctoeefl 5?n/ nabemaal bc ttoec Armadiiias sccïicclöfi iiptgeson* 
ben toaren om onö met ftanon-hoogcl^ te bciaalen. 

•Op ben clföc toaren toe be5ig met bet ^onbt/ bcbiccbaarc geftccttJ 

tcnöcn ^aaclen (bic toe tot Guajaquii behoomen fjabben) te bcrbcclcn/ 

maac nabemaal be3e bingen met toel gctoarbcecb nog bcrbeelb fionbcn 

■.to02bcn/ \)u (©oubt niet gemunt cn bc flccnen en paaiienbanongelülJC 

. toaarbc 5pnbc / 30 bcflooten toe alleö bp opbeplingc te bedioopen / op 

op bat bic gccnc bie 5ilbcr Ijab baac na mogt bk^m ; en boo2öien*cc 

'berfcbcpbeonberonjs toaren bic / a^nmerüelülie fommen ^Oelb metfpcc; 

Icn l]cböcnbc gctoonncn) toel berseftetb toaren bat inbiense bei'lig upt 

bc3c 3ec 50uben geraalicn / Oaar tocg ober ianb3pnmoe(ï/ altoaar tja 

octoigt >jan baar 3ilber baar nict topntg berliinberen 3oubc ' 30 booben- 

3c boo? be ^ntoeden bictopmgplaatöbcfloi^g'.'n ennietbeeltoocgen 5nlft 

Écn lUJtnecmcnöc booge pjp.ci/ bat onber auDkllct gcmnnic «Ooubttagf 

tentig; en [lonberb ^tulihcn ban ?ïgrcn bOnc / cn pber PiiTolct 

bijfiicn ^utlibcn ban ^Cgten fitoam te gelöen. 0)aar alljoetoel 

,be3c blnacn 30 boog berbcgt toierben / 30 beliep ebcntoel Pber manjat 

gcbeeltc in bc bupc nict bobcn bc bier Donbcib iëtubben ban ^gten ; 

tocUi 



BOECANIERS. 95- 

tocïhoclö/ nl50topb!uncn ïioop toarcn om B^t nicbctc honncn boeren/ 
onö ul.iiU tJicnöc om 'a mcöc teöobUclcn. €11 3ootcntop in 01150 liec^ 
ö^e'lanöluflc nu nictanöciö alö(0ouöt m ccölé ocfïccntcn/ 'ttocth inp 
in 3ulH een ouerWocb niet uonbcn alö \)ct 5ilbec/ baar top nu 50 topntg 
toerïi0 ban maahtcn^ bat iieton.öbeppn niet toaacb bagt om 't meebe 
te boeren. cn^rei- 

(Op benttoanlfbcfcfiepbcn Capitetn Davids 5preöatban on^S af/ booj^Duid 
neemeiwf 3p.;be eertlnab'€planbende losGaiapadostegaan/ om albaar Z2^ldnadc 
50" ^ffJip te hrenacn / en ban na be flraat ban Magciianes te 3eplen ^''°'** 
om toebcr inbe j(5oo?b Eee te o^raahcn; maartoatonöaanoincj/ on3e "' 
3©aaiti!iiacn toaren 300 hlepn en in 5ulö een fïcote (taat/ batïjctboo2onsX 
onmooodijö toa.ö om Doogecop alö ue buUban Peru te oeraaftcnj ooft 
honben5e 3uUi een UecUiepb ban 31Daater niet boeren alö top noobig \]t^ti 
ben / en 't toclft top op ^k tuift 3cer litoaüja üchoomcn ftonbcn / al5o 
men meer M ttoee of b?ie mijun lanbtoaarbjS in moet gaan eer men 
ieté binben han. <!Bn bitongemah Hccu oniö bcffupten na be a©e|lfuifl 
te gaan/ om te 3ten of top baar ergen.cf een toeg lionben uptbinben om obec 
lanb in be5Soo2bSeete{iOomcn. 

iBaar eer ihbefchnftberlaat/ ftanifi niet nalaaten te 3eggen bat Peru 
een ber ïtufiite Eanbfchappin be?f toerelbs" iö / niet alleen ten aan3!en 
banbe gioote bccUiepb ban<JBonbtenEilber/ 't toelït be Spanjaards upt 
temnnchble 3e baar bcftttcn/ hoornen te graaben/ maaroohtocegen^s 
be groote bJucOtbaarficpb be.ö ^nrbrpftss iik aan bc lanbboutoerö \)2k 
maal '^ ^aar.ö een ge5cegenbe <Oogtï banöoojnenjBpn homt te bèr^ 
fcljajfen. (gn bat men be{)albc3obaanigc 3ön«gtcn b(e aan America epgeit 
3Pn/ alliier beele foobanigc binb hk in Vrankryk toaffcn/ en be3e bec* 
fcOepbenljcpb ber foo?:cnic^ oo23aaft bat men in alle tpbcnbe^iaarjS ober* 
bloeb ban berfcbe b?ugten (leeft. 

b'^lntooonberss ban bit ^lanbfcbap berbeelen fjet iaac maar in ttoee 
beelen te toeeten in een ^oomer ban neegen maanben/ en in eenïDintec 
ban ^nc/ gcbunrenbc toelfte tnb Dct 3omipb.ii5 3ccr fiarb op 't gebergte b?ietl/ 
ïjoetoel 3eer 3clben in be blaftten : onber anbcr bee l)ebbenfe Incc <;§cftaapert/ 
bie ttoee (lonberbcn buftig cnb2ie bonberb ponben tocegen i befe bieren 
3yn baar 3ecr nut en bicnftig en ban be,3clbc aarbalöbeCanKelen/ 3c 
bben 3e aarbc potten met aBater/ <0lp/ ofiBpnbjaagen/ ena!3Ef3e be* 
5elbe toillen bullen 3ullcn be ^cbaapcn nebcrhnielcn/ en 30 ii^a 3e boï 
3Pn / tï3an5e 3agic0 op en toanneer3e ter plaat.o gchoomen 3pn baar5e 
3e D2engen müetcn / hnielenfe op bcfclbe \33^k toeer neeber/ onv'er ban öaac 
bja'cbt te boen ontladen., 

<0^ benbertienbg gingen toe toceber 't §Sepl/en-anftérbenop ben bpf= 
ticnbc ttointig mijlen te ïoeftoaarb ban 1 unta Mangia , altoaartoe 6r\$ 
met ecnCanoena lanb bcgaaben/ en oberbielen een toacOt ban bpftien 
^olbaaten/ bielaanbefiantban eeiifrape Hibier gcfTelb toaren /betont? 
öaal bat toe Du« aanbeeben btoong \jm\ on^tebelpbenbat segcfi^lbtoa? 



9 5 Hiftoric der Amcricaanfche 

tm tot öetotU'üiGc Uccöibtcc Eiraeraida , (öiiö ÖD02 Inm f^cnaiiuft/ lipt 
IjDOfacban ticüedijcpö öcu ilotsen optü:Ifj5cecUed'^n:r-<»^ü..iOcbonbcn 
too2^cn) : cnöcit top Dinnentic tpb ünn ngt uu.i'cn y^ ; *.ilchiH mc'ton' 
3cCanoestot aan öi^taöQuicoïionöchoaKn/ tutiacnictbi^ lanö/öoo? 
öiento.j öau ^cn omtcef? baa obccöetatjtciiifa mylen uiaahcn mocflitt/ 
öooj ccnUnntj bat bol Sntooonöecsi toaö/ en tifc ntct 5outit'n nalaaten 
on0 naljun b*:cfiioooen tccgcn t^tlaan,- en om t)e5e cccöcn to.3ö Oet öat 
5c naljaac uptecil:^ UecmoogcntragtcöcöcbKcmbelinocnbantJUlioojïjeel 
geen hcnntffe te boen ftcöben. <Dcfe i§tab Qu ito t0 tod beboU» ' en "toasf 
«ecipbé be Ooofoftab ban 't öoninhcpft ban Die naam/ maacnuDangt- 
3e banbe ïIïcGcennae bcö ViceRoys ban Lima af. 

(Op benfecbenttcrtbe 5^Plbentocna't<ïcplanbdeiGaiio, leggenbe in bc 

monb bec ïilepne 25aap ban Barbacoa. <&p ben neegentknbc ontbcfetc 

z« neem^a W met f)ct aanDjeeftwbanbenbag een<;§(ï)fp/ badc top aanftonbö lacDt 

eenBark. op maaïiten / en tccgeniS tien uucen in hm oclnent naamen ; tjct toaö een 

25arïift00menbeban Panama om Negros telioopcn/bieboo? b'Engclfchcn 

ban Jamaica Ijv.n ob«t Puerto Bello too?ben toegesonben / en toaac meebe 
5e tot Paitas meenben tefi^nbelenj toe fitoaamcn op ben ttointigfie aan 
't boo?noembe €planb ten anhec/ altoaar top be gebangenen bic toe iw 
te boo?5epbe25acfi genomen fjabben/ onbecb^oegen / bieonicfjepbenbat 
be Naliep ban Panama nabe oSaapbanMapaiio gcjeplb toaief/omtesien 
of bc Franfche bicop bc<!?planben aan Hanb gegaan toacen / baacnog 
toaacen/ en bat5ein fjaac te rug homfle bc ^«fibcnt ban Guatimaia met 
3pn b^outo tot Panama jtonb tc U^'ngcn. 

vöp bin bpf en ttointigfte ligte top tocec 't anfier/ en sepibcn na bc 
Cocos €planbcn : op ben bectiaflc 3aaGen toe lanb/ en bcbonben fiet 
tegenjJ ben abonb fjet oBplanb Maipaiia tc 3ijn/ 't toelh becctig mplen 
ten 5upbcn Sr. Jans €planb legb : ban Dici:3eplbentopna be baap ban 
Mapaiia, in plaaf ouan na hi Cocos (Êplanbcn te gaan / ban toaar De toinb 
litoam/ en gcbolglijri onjS teegen toa^ef» 

©an be3: bagtot ben elf De ban Hooymaandftabben top gcflaabrg be 
toind ^upb-tocfï : op ben bcttienbc namen toe Doogte/ en bebonben 
öat toe bcctig mijlen t'E^el-oaacbsf in ban Reaieguo toacen/ tonac op 
toe |^oo?ï)toancb aan glng.M om ïï.anb tc ferpgen : «Op ben fcilicnöc 
jaagen toe -'t gcbccgtc / en op b:n fccbcntienbc 5onben toe ttoce on3ec 
Canocs af/.omtc 3icn of 3e centge oebangcnehonbenbchoomen/ op bat 
top mugren te toecten fioomen / Doe bc 3aa{icn jtonbcn ecc top on3c e^cOec^ 
pen in be Baap bjagten. 

<0n3e Ca noes ohtbcht Ijcbücnbe tonSuilficttoasS/ htoamen tcegenjj 
öen^bottbteina/ 3'iJigv'nbetatï)etbe2daapbanSt. Michici toaö/ toer* 
toa:-:rD5i bc ftcoom o.i^gcbiccbcn Ui^ en 't toclfitopu002bic ban Ma* 
pai'a iiabbrn gcnociiu-n/ to^arii;) ivi 'ti >- "^^::- acnMn tc licbücn/ 
en bc tocUu' oecfïien fïiO!'!Uv'.ji :. •' 'T ebcntoel5ulft 

een toonocc niet t^ai to« Ijiep inau^it^i'v i^-v^iJ/ *W30 üci gcüei-gtc ban 

bcfc 



B o E C A N I E R S. 97 

tjcfe ttocc ^Snapcn 3ecc tod na malltantijcn odöften. (©p ten b2« en 
ttointtollc tDicrljen toe Doo? ccn felle tomö obecballen/ öte on^ ban malhan* 
tj^enaffcjjeptien/ en uanbpf 3cplen tDaacuptonfeBlootbeltonö, ftaDtien 
top niet meec aliai ttoec bec ftlpnfie en 3toah|ïe ^cfteepen bp een / ()oe> 
toel top b'anb?e b?ie niet fjeel upt (jet mw berlooren/ niaac 3e toacen 
3eec bec aan Ep Qitaaht 1 en boo? flllte obcrballen. (OnbertnfTcDen 
htoaamen top aan 't Tygcr <cplanb / \ toeUi Det naafte in öe mono bcc 
55aap Icpb ten 9£nher. 

Op ben biec en ttointiöftc ontbefeten top ^%\t s^Pl^tt/ toaac op top 
een (teen tluh loden om onfe Canoes w na Eanb gegaan toaren om 
toatec te f)aalen te rug te boen boomen: onbertufTcDenmaahtentoeoniS 
{ilaac en {itoamen blali boo? be toinb op j^aac af. ®efe ^}\i l^aarttip^ 
gen/ beflaanbe upt een<6alep en ttoee Peruaguas , 3aagen onö in'teerfï 
niet / maac 50 b?a toacen toe niet uitgeraaftt en boo? Ijun ge3ien of 3e sepl- ^ . 
benencoepben na onjStoe / en ttoee Peruaguas beter 3fpïcnbe al.ö be<0a' tersv/chtcn 
lep raafiten agter onis en loden op on^s bpftien ftanonfcDooten / maar t«gens 
boe toe Daac met onö getocer honben berephen/ toaacen gebtoongen te ""'§f , 
toenben/ en ftaac «0alcp in te toacljten : 30 b2a (e bp benanD?e fetoaa- s?hccpVn 
men / öielöenfe raab en befiooten onjS te bcbccljten / toaar op toe met 
fjaar fcbut gebaart Dielben/ tot omtrenb ten ttoee uuren in bc namtb- 
bag/ alö toanneec top \i:^ onfe anb?e ^cljeepcn htoaamen/ W niet in 
(laat getoeefl 3^nbe om on^ te jpulpe te hoomen/ aan be^aapon;^ toa- 
cen intoagtenbe: be Spanjaards berlieten oniS Hierop/ en begaaben baar 
na't<eplanb (baar topgetoeeft toaren om toater in te neemen) omal= 
baar fjaarbooben te begraaben; 3e Babben onö aan onfe groote iDafl 
en llooft-toutoen eenige fcöaabcn toegebjagt/ en eenige ban onsf ©ol6 
gchbbcd. 

<Op ben bpf en ttointide boeren toe ronbfom bet (ïjplanb om na cn5e 
Canoes te 3oebcn/ toaar na beö ©panbjsf <i5alep meebc 5ogt/ met regt 
Ijaar inOeelöenbe bat 3c ergens aan 3lanb moeden leggen / natiemaal3e 
bc5elbe gebuurenbc bet gcbegt niet \a^ onjs ge3ien baööcn: omtrenb ten 
ttoee uuren inöenamibbagontbehten 3e on0/ enöaar op upt baar fcljupl^ 
f)0£Ïi hoomenbe/ beebcn5e oniö teeben/ 'ttoelft aanon3e ftanttoeeöerbe* 
anttooo2b toterb i bcSpanjaaidson)ïbe5elbe 5ienbe meebe neemen/ bo?? 
den bet niet berbinberen boctocl 3'er bigt t^^ ten anhcr lagen. ïBerbolgensf 
bedooten toe met een on3cr ^cöeepen beö ï^panbiS <0vilep aanboo?b te 
felampen/ maar 3e begaf fjaar op be plaaten altoaac on0<;§i:bipnietbp 
paar üoomen ftonbe. Op ben fejsf en ttointigde btoaamen top aan een 
<Êplanb in be baap ten anber/ altoaar top ttoee on5cr ^cbeepen lieten bren- 
gen / tertoPl b'anbzc b?ie op De toacbt gin jen leggen» Op ^^ti agt en ttoin* 
tigdesaagentoeeen Canoe mettoitte©laggenban'tbade3lantjnab'€p^ 
lanben toehoomen/ maar be3elbe toierb onbertoeegenboo? een on5er Ca- 
noes ontmoet een genoomen : baar toajS een SpaanichdTapttcinin/ \i{z 
onsi geloobenbe 3ün epgen 33olft te 3pn / [)crtoaacbj$ Utoam om be ^ebel^ 

^ Dcbbec 



98 Hiftorie der Americaanfchc 

écüücc ^iM\ tctocnfcïjcn obccbcobccfcDinnfngcliic DptticcnlïcopohöDe^ 

Éaalö te ïjcbDcn» 5Bc Icpöcn Ijcm op öc ^ijnüanïi om te toeetcn bf D? 

niet (jcftoomen toajS om onjS op tieeen of auDJc topse In *t net te lohften/ 

oelijft öe Grickfche Capitein/ öali 3oeften te tioen; maac Dp öetupgöc 

pleottolijh öat Ijct ^0 niet entoatf/ enOcrigtetie oncf öat 'ec een Peruagua 

met Dertig man inöese 3elUöc Jöaaptoa^/ tDelhUolfteemaetijtioelceöcn 

oelanötoiijJ/ en in De Savanas teoen.ef feö IjonDecD Spanjaards gebogtcn 

6aD/ töieniS Capitcin genaamt Don Aibarado (Die Uoo? De Djaaffie en 

Dapperite man ban De gefteele ^jobintegcacbt bjajJ) 5P geDooD fjaDDen/ 

en Dat'ec op De5e <3alep en Peruaguas Dic top ontmoet f)aDDen.ngt fjon^ 

DerD gctoaapcnDc 0)annen toaven gctoeefl/ niet om on0 op te 30Lfien/ 

maar om De5e Denig man ' Dic Doo2öefe.öl)onDecD manDan3ünlanD^' 

UeDen ntetoDcrtoonnen honöcn too?Dcn / te ücbecF)ten. 

Va« ^^" ^^'^^ ^^" ^^^ ^°'^ ^^ ^^^^ ^^^^^ banOogftmaand opDet <ÊuianD 

bJ dSï^'* baat toplaagen upt fcljteten gegaan 3ünDe/ bonD ttoee iBannen Die al* 

rwnfchc Daar be töD ban agt Dagen gcbjeefl bjaccn om op on5e üetocegingcn agt te 

viyUytcrs. gcebcn/ en Die onöboo? Spanjaards gcnoomen!)eüüenbe/ nictftaDDcnDec^ 

ben bp onsS homen; (?et bjacen ttoee Franfchen DefjoorcnDe tot DePc- 

ruagua DaacDe boo?3epDe<Capitein onö ban gcfpjooftcn fiaD; tocbonben 

fiaac ban 't getal Dec büf en tagtentig te 3ün Die onbi-r Capitcin Gro- 

gnier na Caiifornia 3oiiD8« gaan i 3e gaaben aanflonDiBJ aan tjaac an^ 

D?e ma&öersf een teehen Die Daac op mccDc bp onö htoaaitjen/ en onieJ 

bcrbaalDen Dat 3c Daac op Dit <ï5planD bcgcebcn ftaDDcn/ na Dat 3e ten 

geöeele nagt Dooj De Spaanfc (öalep gciaarlit toaaren / Die 30 tocl niet 

be5eplDtoas? al.ö Ijaar Peruagoai Dat 3^ al Decctig mijlen aan Dec3e3P; 

beu Aquapuico getoecfl toaaren/ 3onDer meer alief eenmaal in (laat ge^ 

bjeetl te 3ijn ban aan EanD te honncn boomen/ alö toanneec 3c groot 

gebaar öaDDcn uptgefiaan DoojDien De 3ee in Die getocften 30 onflumtug 

tö: Dat5cl)iecDoo? 30 hlpnmocbig getoojDentoacen/Dat3e bijfenbuftig- 

ban IjaarmahlicriS Die ebentoel na Caiifornia toüDen/ berlaatenDoDDcn/ 

<n liettoaarDssgchoomcn toaren omon.ö opte5oehen. 

©pDen ticnDc allcö hlaar gemaalit en De boo?noemDe Dertig jUian 
plaats in on.ö .ScOip gcgecbcn DefabcnDe/ gingen ire na De l^nft ban Aqua- 
puico t'3cpl niet boojnccmcn om De boo2gcmelDc bijf en bijftig man op 
te 3oeïien / en baar upt een clIenDiac jTaai Daar ?c na alle fcljün baar flon= 
in tetoerpen te bcrlofTcn/ 3i)nDe te totjnig in getal om ict> te honneit 
onDernecmen / en IjfbbcnDe maar een hlpne fïcgte 25arl! onDer Inm Die 
na alle fcbpn baar niet bec 30U feonnen boeren 3onDerin tbieen tefplPten. 
W( baDDen op onö bertreh een frifcbe «öofle toinD / üiaar mecDj begnn- 
fligD toieiDen tot Dat toe op De boogte ban Sanfonnat htoamen ,• ban De büf^ 
tienDc tot op Den een en ttolntigftc baDDentoe Daagö groote ftilte m'0 nagtiJ 
3ulhe felle tolnDen Dat toe on3e 3eplen nu't .boeren fionbcn / op Den (cc 
ben en ttointigfte bielDen toe 't na 3lanD om te toeeten toaar toe toaren; 
toe bcbonDcn onis te locftoaarDbon DejUoapbanTccoantcpcquaj toaac 

op 



B o E C A N I E R S. 99 

cp toe 01135" in onsc Canocs Degaabcn om bcrtoaacbisf te oaan / Ijdajlcntie on- 
3e ^cDecpcn tu öe Ijaflbcn ban Vatuico na onö u toagtcn. ^e^ abontJsJ 
fttoaamen toe Deel tifgt aan lanö/ maac öe 2ee (lonU 30 öoog langp tie iöufl 
tiat öct on.ö onmoooelijö toa^f te honnen Janlien. 

•^p Den neeoen en ttonutotte bonöcn toe een affcfieepplaatjS maar be^ 
3elbe meteenocootoetal Spanjaardsbcsct/ enöoojtien topoojtjeelbenljat 
Ijet Slanöen onö tec tie3ec plaatfe biec 50U hoornen te (taan / 30 seplben 
toe noottoee mijlen Uoo?t/ altoaacöe5ee3of)olntetgmg. HöaactoeUon- f^l'l'^f' 
öenfjiec meebe ö?ie Oonöecb man op eenïjoooteon^intoagten/ toaarop drie ,c'n-" 
toebijftt3banijeon3éöaai:tcoemoet5ontjen/ bietJcSpanjaardsopbeblugt detd span- 
bjeebenj toe ftreegen'ec cbentoelttoeebangel)angcnDtetopb?ocgentoaac'"^<^*op<ic 
öe toeg öaac toe nu op toacen na toe lepbe i 3e gaUen onss ten anttooojö öat ^2^* 
öe 3etoe onsï na tie^tabTecoantcpequa30Hl)2engen/ en bat top 'er om^ 
tcenb biet molen af toaacen : glee opcufiebe bbpbie nagt/ ftebUenbebol* 
Ocn!Son5e getooontc b'JCacbe tot ones t)ebenbe%meïtoteen5^e{!3el/ en 
bejSanb?ebaag.öbcf[ootcntoe nabe ge5epbe^taDtoeiegiian/ bictoebcjS 
namibbagö omtcenbten ttoee uuren ban een Doogte in'ige5tgt hrcegen. 
€n nabeinaal be 3elbc agt boojflceben geeft/ 30 htoam3e onjJ 30 groot 
boo? bat .top lang met malfeanb^en in oberUg toaren/ ofïjet boo2 3Ul& 
een ftlpn getal alötop toaren/ (3ijnbe niet meer al0 ftonberb en tagten- 
tig man fterb) toel raab3aam toaö bertoaacbö te gaan/ temeerbetoijl .bekomen 
topnutoiflen bat 'er ober be l32k bupfenb man in be plaat0 toaren * '^^';jf*-'gf 
maar be bonger bjong onsS aan/ en liet onö niet toeomlangobet'tge? T«oantc! 
baar bat boo? on0 lag te rebenftabelen / toaarom top on3e marfcölJer; pcqu». 
bolgben om on5e©panben 't Ijooft tebieben. 

5labat top nog eenöalf uur boojtgetrohfeen toaren/ bonben toe onisf re«Hke 
3elbebigt aan be^tab/ en op be feant ban eengroote en 3eer fnelleïli' ^^.^•""' 
bier / bie bier boo?|teeben ban be ^tab feomt af te fcDcpben j toe troft- ' 
6enbe5elbebtoer$i ober /gaanbe tot ober bc mibbel booj'ttoater/ infppt 
ban be Spanjaards tiii aan be anbie ftant 3igl) berfclianfl Dabben om 
tinjs be boo?togt te bettoiflen / en W 3e na een fcDerp gebegt ban om- 
trenb een uur genoob5aafu toaren aan oniefoopcn te laaten : 3ob;aaW 
top raeetïer ban be ^cDanö toaren / trohhen toe berber in be ^tab al- 
toaar top Danb tcgenjS Danb/ en alö menfcDen bieboojbeDongerber- 
tooeb toaren tegins be ©panb bocDten/ en maaliten onö omtrenb tm 
bieruureninbenamibbag mccflerban be ïBaapenplaatö r maar Dier 
mebe toa0 onjS tocrD niet gcbaan al30bclDpanb in een 3eer fraapeitb^ 
bep gctoeelten toa^/ W op be top5e ban een platte fo2m gemaabt 3ijnbe 
be ^tab be(lrecli } Dier op trolilien top 'er met tagtenttg man na toe/ 
om 'er te boen berDupfen/ Det toelö ooö met a(!e fpoeb uptgeboerö 
toterb/ toaar na top 'er on3e Corps du Guarde ban maabicn; bitge^ 
baan 3önbe / tcagte pber toat te brpgen om 30" Dongerige maag te bul^ 
Icn. 

3©e bonben be iStab nog beel grootct en baeebci: alj2{5C on^ ban hc 



loo Hiflorie der Americaanfche 

Befchryvin- fjoofltc cjcfcft^ttcn 1)30 ; tc |)upfcn 3011 'ev 5CCC toel / öc ftratitcn 3ccc 

Tecolntc ^"Ö^ '^'^'^"^ ^^ i^crhcti upmccmenD hoftdijh o^boutDö : öc mböcp ban 

peqaa. St- Francifcus baac top öc©panö uptö2ccUcn/ oclijfu meer na eenfleifi* 

te al0 adiotcn.ö Conbcnt/ ooli toajj öct ot'lJCintoöom in tpö ban nooö 

baat boo? te ftonncn bicncn. 

<Dp ben een en öartiofle lieten toe be Spanjaards toeten bat 5e bjanb^ 
fcftattino üoo? be^tab moeflcn opbjenocn/ of bat top bc3clDc ui feoo^ 
(en 50iibe leggen ; toaac op top oecn anbtooo?b hreeoen ; 't toeUi onj$ 
beeb benfien bat 3e bco^neenien^ toaren om on0 toeeber re bebccHten/ 
toaac toe 3^ ^ie& te meec boo^beel Dabben / om bat be CUbiec begon 
t'obccbloepen/ bie onö met'cc tpb fiet boo?toaabcn belet 5Dul)cbben/ 
toaac om top ten eerfle opb?aahen en floegen on^ aan be anbze 6ant 
bec Uübtec in een bec ©oo^fteeben toeebec tec neec/ altoa.ic top tot ben 
becbe ban Herfftmaand blceben/ al0 toanneertoptoebecna on5e Canocs 
fteerben/ 3onbec eenig boo2beel met f)n inneemcn bc3ec ^^tab gcbaan te 
Bebbcn : 5©e gingen op ben bpfbent'3epl/ en htoaamen op ben necgcus 
be in be Ijaaben ban Vatulco bp on5e ^cfjeepcn. ^p ben bpftienbc 
boeren toe met on3e Canocs 3onbec giö? toeebec na Jfnnb/ en trofihen 
tien of ttoaalf mijlen lanbtoaacb in/ altoaar top berfcücpDe <©02pen naa^ 
men en hceegen in een ber 3elbe be oube <©oubcrneuc ban M er ida (bic 
met 3ijngc{)celeï^npi5:ge3in(jectoaarb0gi;toeehen toas) gebangcn. <Dic 
mfi een partp eettoaaren tot 3ün can3oen aanboob : in bertoagtni- 
ge toaac ban / boerbe top öem mcebe na boojb / altoaar top op ben bijf 
en ttointigfle fttoaamen : en toagtebe tot ben bierbe ban Ziagtmaand 
na 't ran3oen ban be <6onberncuc/ 't toelh top niet (lerh aanperflen/ 
öoo?bien toe in be3c l^aaben en be omleggenbe pIaat5enobcrbloebban 
cettoaacen bonben / bcflannbe boojnaamenilijh in Schildpadden bie biec 
in gcoote meenigten todcen / en be Hattos bie men liiec en baac binb/ 
berfcliaften onjö alle anb?c noobtoenöiglieeben; en bcHalbe bit 30 toa* 
een top liiec beb?i)b boo? be bcieegcningen bec Spanjaards. 

©p ben feebenbe begaaben toe onö toeebec na Hanb om een filpne 
^tab genaamt Mucmciuna ( agt mijlen ban Vatuico en feja' lanb? 
?suT*" toaarb in leggenbe ; ui te neemen. »0mtcenb bier mijlen ban bc 3ee 
Mucme- fiant CU ttoee ban be ^tab bonben toe een 3eec flerfte becfcOan3ingc ge^ 
lunain. maaöt op een ïlotjs flaanbe aan be hant bec Hibicr/ maar bc Span- 
jaards bie 'er in toaren beeben geen groot tegentoeer/ gelp 5e oob niet 
becben in be^Stab/ altoaar top een goebe partp eettoaaren bonben : be 
<0cbangcnen berbaalben onö bat 'er omtrenb een maanb gcleeben een 
5?rcgat boo2bp gchoomcn toaof/ bie een ftlpne Canoc met 5cebenafagt 
man na 3tanb ge3onben ftab / altoaar ^c ecnigc Spanjaards ontmoet 
ftabbcn/ bie Ijun met 30 bed ftaafl tocbcr na bun Canocs fjabbcn boen 
heeren/ bat *er een man ban betbolh toaö berb^onhcn/ l}k\3)c ooh in» 
^ixXiaci^i boob op (Tranb bonben legatii ' altoaar be 5ec bem opgctoo^- 
pen Daiï/ ^n 3Ü« J^uu^cocr eenige tcccben ban Oem af/ Dct toclh baac 

nee- 



B o E C A N I E R S. lot 

necbcnö f^a boolie licöaam niet lano 3011 oclccgcn ficbbm/ inbfcn öc 
Spanjaards f)ct maac octocetcn (jatiöcn : UJant 5e oojöeelm 510 genoeg 
oetD?oohcn te öeObcn / tonnneec 5c Ijct öooöe licftaam ban een Oaacec 
©panden maac in ftuhftcn nioooen happen of berö^anöen. (9o& toaa? 
rentöpöci'5cehei:ö / öat toanneer top pmanö ban onö^olh in Ijnaiianö 
öeococbcn/ en 5P öc plaat 35 ftonöen te tocetcn honien/ 30 ocoebenfe ïjet 
ücliaatn na bat üjp bectcohhen bjaaren toeöecom op / oui tojceöOepö 
aan ^oöanioc tiaoöc (iiften te betoonctr. 

a©e hceröcn op Den i$eflienöc Uieetici: aan boo2tion5cr ^cfteepen/ en 
al50 top ocen öctninfte tpöino ban öc boojnoemUe bijf en bijftio man 
fionben Ijooren / 50 \im bjp op Den ttointujitc tiet anhcc / en (lelöen on? 
3e courö na De ©aap ban Mapalia , altoaac top mcenDcn t'obecleogen 
Öoc top beft toeDec in De 3Soo?D-5ce30uDen bonnen fteecen ^p Den een 
cnttointiofle OaDDen toe een jloc^öe-toinDDieonö tot op eenseeöretjoog- 
tebjagt/ altoaac De ï©e(te-toinDen reoeecen/ Dit DuurDe tot op Den D^ie 
en ttoimiofle / toanneer top o^oote Calmte fiieegen : ilöaau Deiö nagt^ 
ban Den eecfle ban Wintermaand hreegcn toe een flo^ni toaac Doo^ top 
ban malhanDec afraahtcn/ Dusf blcebcn top alleen 5onDec toatec/ toant 
al on5e ©aaten toaarcn npt oeloopm / toaac Doo? top in De nptecftc 
nooD ocbjagt toiecDen / en Ooctoel top maac ttoce mijlen ban HanD af 
toacen/ 50 toaö 't onö ebentoel onmooaelnft te honnen Slanöen ' Doo?- 
bien'ec tagtentig mijlen beceen ^antbanh legD / altoaac De ^eemetgcoot 
gctoelt op homt te b?echen. (©p Den fe0De m0 booben De banh geloo^ 
benDe te ?ijn / 30 toapenDe top ort5e Pcruagua om na HanD te gaan en 
te 3ien of 3e ecgcnö een plaatö lionDcn binDen Daac De jee toat flilDeu 
toaö; DeöanD?c Daagcf gebenrDen 't Dat een man ban onsJ iDolft/ Die 
ongeDulöigec alcJ De cejl en nu biec Daagen na een DoorDc Do?ti gepecfl 
toaö/ l)ct toaagDe om na 3lant te 5toemmen/ maac op De 3eü3e toP3e 
Denften te cug te ïieeccn/ ïiaD Ijp't ongclnh ban te berDjInften / 3onDec 
Dat top iiem te Ijulp üonDcn fiomen / Ijoctocl i)p 3cec erbaimelijftomïjnlp 
riep. <0p Den ncegenDe met liet ba len ban Dm abonD mecnöe top een 
felpne 25aap ge3ien te Ijcbben/ toaac op top \]ct anbec lieten ballen om 
öeiS anDje DaagsS te 5ien toat (jet toacf/ geDmicenDe toelhe tpDtop om^ 
tcenD fejS fionDecD jiaueftctten aan HanD fioo?Den lojefb^anDen. ÈoDm 
Den Dag aanb^ah bebonDcn toe Dat öet geen top boo^ een 25aap genoo* 
menfjaDDen' maac een fleiif toa0/ altoaac top geenïianj:f3aagen om in 
tefeomen. (©nDectuffcljen Doe toe naDec htoamen 3aagen toe een fcaap 
^chip leggen / toaac Doo? toe nietanDeciS DenftenhonDen of Daacmoefï 
5eehecliift een ^affagle 3ijn om npt te caaften •. toe anöecDen na bp De 
j^ot5 om na 'ttptetoagten/ geDuiicenDe toelhe tpD een 3eetoinDie begon 
op te blaa5en/ Doo? toclbccjs belnilp en Die ban onjeEeplcn en fitemen/ 
top bet toaagDe om binnen te loopen / too2DcnDe onDcctufcHcn Doo? D?ic 
^eenbegcoet/ Die on5e Pcruaj^ua toel balf met toatec bulDen/ in 't ge3igt 
Dec Spanjaards Die on3e bom{letoacenaftoagtenDe. 

^ 3 a©c 



j 02 Hiftorie der Americaanfche 

• 

a©etraatje aanbe Écnc5pl!c tet fïaif aan 3lnnb / ban toaac top om* 
tccnö ccn öalf uui: Ijaac liöagajöncnöic annöc anö^cftantltonöcn/ üe* 
fcOootfn/ 3ontiei: batscon^ met een fcljoot toctict Dcantitöoo?öcn ; maac 
epnöclühgcncegenjünueom onsconUfcöjaagtipctio?!! te lcfTcnï)cthofte 
bjatf)ct lollöe/ 50 Keten toponfc Pcruagua ïje 3eplen opfiaalcn/ en öe 
mine maahen aljs of top naöaac ^taö meenbe te oaan / Die maar om- 
trenö een (jalUe mijl liiec üan öaan laq-, 3ntJitl)cmcrïicnbctoecHenban 
on.efaf/ Oici:opinplaat$$ ban Daac faotecbolocn/ bulöctoe on3e baatcn 
met toatec/ en bec5aagen onsf mcttj'ecttoaccntiie top ni öe iBaöa3üttf« 
bonden/ enfitoamen optjcn ttoaalföe toebec bp onö ^clnp/ 'ttoelh top 
agt mijlen ban Sanfonnat bonben ten an6ecleoöcn/altoaac3eïïeEeetoat 
ounfligec boo? öaar gebonbcn gabben : 3©p b^agten bie bag berbec boo? in 
toatec in te neemen / en 5onben ttointig man om een <!^02p een balf uuc 
banbe^ee-ftanbgdeegen/ in te neemen; ban toaac3c nog bie 3elbbebag 
toebcc te tug htoamcn met ecnigcbecbecfcöingen. (Ccgenö ben abonblig- 
te top 't ?Cnhci: / eniitoaamcn op ben bijftienbe inbe©aapbanMapaiia, 
altoaac top be i'efl on3cc iDaartiipgen aan een bcc <2Bp!anben bic U\ be Söaap 
leggen ten anhcc bonben leggen. 
P ovv- (öp ben ^ecbenticnbe obcilcuben toe met malfinnbjcn op toat top3e en 
mESenlioo^toattocgtop met l)et minfïe gebaat toebec in be 3i5oo?b-3ee 3Óubcn 
opwatwyfe fionncn gecaahen/ en naon5c gcbangcncn baat obergcijoojb te Ijebben/ 
^^**=^" •" \3aktti ücti geoo?beelb on3e toeg bp Segovia te neemen / nabemaal top 
zeczuiien ^olgenjö Daar 3eggen niet meer alö t'fc(tig mijlen te gaan öabben alj$ 
gcraaken. toanncec tóp aan een ilïibici: (ionben te fioomen bie 3igtnbeBoo?b-5ec 
ontlafl / en öp betoelftc top ftonben af baacen / en bat toP onbcctocegen met 
niet boobenbebijfoffeöbupfenbHSan te boen honbcn bcbben/ en bat 
be toeg 3cec goeb toaö om on5e 5iclien en gclitoeficn mccbe te fionncn 
boeren : maac boojbientoe onjïop bcoprcgtiglicpb ban bit 3eggcn niet 
ten bollen betrontoen bojften/ 30 5onbentoe ttoeec)n5ecCanocs naïanb 
om te 3ienof 3c eenigc gebangenen belioomcn/ en top baar boo? tetoce^ 
ten hoornen ftonben of top op bit 3eggen öonbcn t'5epl gaan of niet. 

<Dp ben agtticnbc traabcn toe ten getaalc ban t' 3cebcnttg man aan 

3tanb/ trefeUenbc bit geljeele al.ö mebc b'anbjc bag tot aan be mibbag 

boojt 3onber ietö t'ontmoeten / en bit maafue onö 50 moebelooö bat Oct 

mee(tebeelbanon0©olh bcfloot om toeberom te ïteeren ; maac top met 

onö agttiï'ncn 30 moebc aljï be ce(l niet 3ijnbe/ naamen boo2 nog een 

tluft toeegö boon te gaan/ enhtoamenfioittfbaac na op een bieebe toeg/ 

bie top geen uuc gcbolgb Ijabbcn of ftrcegcn t2ic ïtuptecö gcbnngcn / en 

Dm gcb^aagb fjebbcnbc toaartontoaacen/ 30 gaabcri5conötenanttooo?tï 

Eenhind ^^^ top UOQ omtcenb een htoartier muIö ban een filnnc (tab toaren ge- 

vüiviy- naamb Chiiotcqua, toaarin biec ftonbccb blanliefiacnfclicn toaren/ be^- 

buytets fjnlben bc Negros, Muiatos, enindiaancn, cn bat tou ontf mogicnber^ 

S"d"c"i- 5cclieven bat top nog niciontbeht toacen : toe toaaccn ïjiec op eec(tban 

lotccaiB boo?neemen om onjS anöjcj^olli u rug te roepen/ en Daar aan te nioe^ 

bigen 



B o E C A N I E R S. 103 

Mgctt met oti^ na bc ^tab te c^an/ tiiaar bjcejenbe bat ton miblec- 
tDPl mogtcn ontbeht toojbeii/ en öatbcflntooonbcröftaac onöertufTctjen 
in ftaat uan tcö ntDcec mooten (ïelfen / 30 onbecnaamcn Ine iniffcHien 
öetïoutttc en onbcct5aa3tflc / cnoo&inbcröaaö bc ceuöeloofïe baab baac 
men oopbUan acftoojbOeefti 'ttotlft toa? batmctboobcnbcaotticnmait 
(lecb 3nnbe/ oeUjïïCccb.sfoc5cpbii3i/ lop ebcntoel inbe ^ta\j ïiluaamcn/ 
en be Spanjaards 3obaniG».r tüP3c obecbiclcn en becfcljjiöten / ti^t 5c meetl 
alle (lalis ober hop be blutjt naamen ; toe hceeoen be ^tabdoubei* en 
berfcljcpbe «atflctciief nebenö eenifje anbje per3oonen en etrelnüe ©lou- 
toen / in B\k$ nn getale ban tn be bpfïig gebangen. Wc b?oegeri be 
^tabljoubec bjaac be <i5alep ban Panama toaö^ toaac op Op anttooo?^ 
be bat 3e ten anhec lag in beaffcDecpplaat.öbauCarthage, ('ttdelhCai- 
daira t0) altoadc 3è na onö toagtebe (joopenbc bat top \)ic ftceeft boojbp 
30uben hoornen Dmnabe5^oo?b-3ee te gaan/ en batfjetïtoninfteï ^cljlp 
be St. Loreino gemonteerb met bectig ftuftlicn en op licDO ;nbe blec lionoerb 
man/ in be fjaatien ban Reaieguo lag/ omon.ö te bciljinberen baactec 
plaaatfete Hanben ; en nabemaaltop Degecng tou-cnnog eenige tijbin 
trefe blpne ^tab teölpben/ 3cbj0fgen toeljembecbccDoe beel manfcftap 
top toel te bei'toagten Ijabbeni toaac op fjp ten anttooojb gaf/ bat 'cc 
bcjS anb?e baagiS fcö Donbecb man beitoagt toierben / maac bat 'ct 
maai" ontrenb ttoecljonberb metfcDietgetoeecgetoaapenbtoaren. 

g^c Spanjaards biegcbuiirenbebe3c tpb toat upt Oaac bcrbaatfftepbge^ zedoode 
raaliten3ig toeberbp ecnbecboegbftabben/ htoamen toebec in be^tab/ het mceften 
toaac op top na eenige reugen met O^acfianbgemeengetoeeU te 3ijn/ on^deeivan 
na be fierli ücgaaben om ohjS baer te berfcöan3en : be gebangericn tjit top ^"" 8«^'^«' 
mbefterftgcbjagtli.-'bDen/ onö in bec pi na binnen 3icnbe hoornen/ ge* ^^"*"' 
ioobbe bat ()aee bolch on.ö berbolgben en op be BicKn toai? / 't toelft Oun 
30floutmaafeten/ bat 3e na eenige f)o«toer0 en anb^etonapenen tk top 
bp een gelegb Ijabbcn / liepen en ceebjSbaacmeebceen manbanonsibolh 
litoeflen. 3©p be3ettebe Dier op aanjlonbö bc beuren / ban toaec top 30 
lang op haar biiurgaaben tot bat 'cc niet meec algbiec iBannen en biec 
3©?outocn in 't Iceben toaren. ïtiUt op 3abelbc top be paerben tiit top ge* 
ferecgen ftabben / en pahten on0 met be gebangenen in alle flilte ^ait f 
ebcntoel toierben Ijet b'anbje Spanjaard b getoaac/ tU Oaac op een man on?i 
aGtecna3onbcn om met ohjs te hanbelen / maar top toilben na Ijemniet 
goorcn/cn fcljootenopöem/ t'ptb?ee5eDat inttenhptentTguam/ fjp te 
toeeten 50U hoornen hoe topnig top maec in 't getal toaren. ^e0 arb^e 
baagö 3Öhbe ben ttointigtle htoaamcntoe bp on.öanbec bolfi/ bie3igop 
cgnHattobabbenuptgerufl/ en on.ö net ban pa0 tehulpquamen/tegensS 
fcöïionberb Spanjaards bie ongs agterbclgben : op ben een en ttointigfle 
Rtoamen top aan on3e Canoes , alö toanneec top be gebannencn ©jeiitoen 
Inb^pljcpt (ielben; beief anbje baag^ berephten toeonis ^chip/ altoaac 
topoh3e nieuto behoomene gebangenen onbecb?oegentoegcri0on3e boo?^ 
cenoomene öepjef ; maac 3e lepben on^ 30 bcel 3toaacioö«benboo?/ 

bat 



104. Hiftorie der Americaanfclic 

bat top üP na tencpnbenaaö caafttcn: maat cbcntocl obalicnbcnbc ïjat 
top on5C beo öoo? öcjl l^panö^ Hanö mocflen neemcn / of on5c Dagen 
cllcntiialuch m 'tjelbe epnDigcnöoo? Qcliuh uan allcnooötocntiiöliteben/ 
30'üc|1ootentoc aUc0 tetoagen om 'cc upt teraaften; tiic.ömaaluentop 
alle^tot on3c Hcp32j gcrccö / en op DattonöctocehOarilorrcalIcbeGt'crrcn 
30uöcn ontnemen omtocljernaonje ^cliecpen te heerni/ 50 3ettetie top 
on3c Viaactnpof n op ttcanö / uptgenomen on3e <6alep en Peruaguas, öie top 
mnai' alleenio lip onjef ïjielöen om on^Uan öet €planlj öaactopoptoaren/ 
na Dct batle iaiitj obec te boeren. 

vöpöenbPfenttotntiotïebecöeeltjentoe onjS in biecftoopen/ befïaenDe 
pticcnpttYebentig man. iBaafienöe t'faamen ttoee öonöerb eniagten* 
lig: oob maalucn top een bccbonö onöeconoV öat tJie geene bie onDcc- 
toeegen boo? bc ©panbcn mogt berminht toojben / baat boo? bup3enb 
(lnhhenban'5Cgten30u Ijebüen i bat bcpaecben tik\sip 30iit)en moogen 
fiehoomen onbec be(ioopenbcrbeelb30ubcntoo?öcn/ en tot gemaft ban al 
ons" bolft bienen 3oubcn : en bat be gecncbie ban3ön ïioop afoctocchen 
3ijnbc/ berminhtfitoamtetoojbcn/ baac boo? geencrhentenifTc^ouont^ 
fangen : en bat ©joutoenftcagt / Wooöactigljepb / en b^onhenfcDap aljS 
ban te booren gcflcaft 30U too?ben. 

Höaatcecih be3cEcebedaat/ toiUfibe3lce3erbemoeptc(iïaacmban 
teb?aagen ftoe top 30 beelïjongec/ ellenbe/ en ongemahften / fetoamen 
lipt te ilaen/ baac ifi in becfcHepbe geleegentfieben ge3egb lieb bat Jjet üanb-- 
fcïiop 30 bermaafecUjii / goeb en B?iigibaac i^ in 't boo2tb?cngen ban alle 
30bnnigebinoen bie tot '0 meiifcljen leeben en onbecijonb ban nooben 3i)n: 
liiecop ïioeftmcn allccnig maar aan te mecfien bat t'3cbect! ton ond ban 
b'iingeifchenaan't€planbSt. Jan af5onbccbcn/ on3e^fl)eepaun5ulfi 
fen flegte (iaat toaren / bat top genoob3aalit toacen gcbuurig liiiga be tuifi 
|)ef n te baacen / en bp gebolg in 't ge3igf öec Spaniaards , bic gcbiu ig op alle 
en 3elb0 bc min(ie ban on3e bctocegmgen agt geebenbe / boojgricnjef tijt 
Ijabbcnom öaac goeb?encer top honben lanbcn/ tocg te 3enben / en oniS 
nictsitclaaten alö 't geen 3e niet meebe honben bocccn / 'ttoeibbeeltijbtf 
ban topnig belang toasi. J^abben top nu in 't tegenbeel maac een goeb 
^cljip gcliab baac top on0 mebe biepec m 3ee öabbcn bucben begecben / 30 
i)abbcn 5e on0 niet ftonnen ontbefthen / en 30ubcn top öaac geflabig onboo^^ 
3ienö hennen obecballen/ en ban geen gebzcR geïjab Ijcbben/ ban 't geen 
top noobig liabbcn i en een gcoote ilpHbom in ho^te ty t bp een Dcbben hon^ 
nen fcb?aapen. 

<Ditgeb2chaan fclKcpen toa03o boo2ticeligaanon5e ©panben/ en ïju 
gebolg baac ban toitien^c 30 toel/ batlKtbolbban Peru geen mecc fcljee- 
pen na bc UuftdijficniiHbaec top toacen/ 3onbcn/ iiptbKC3ebat3e inon^ 
3e lumbcn mogtcn ballen / i)anbclenbe niet met malfianberen al0 obei; 
lanb. 

^e boo25epbe ce<^ben bcrïif nbf-rben onö mccbc om na tic hufl ban Peru te 
Uaan / altoaéc top 3t:Uecli)& cenigc ^cDecpcn geïicegen 30uben [lebben/ na- 

bemani 



B o E C A N I E R S. loj 

bcrtitial 5e baac öctjuuciö Occn cntocec3cpltic/ en gcootc Danbel mctmal^ 
feanö?cn b?ccben/ al0 toceteiiDcöattop Ucc genoeg Dan '« af biacen. Éa 
öat Het ligt im [)et gccnc tft ge3cglï ()cD aftenecmcn iö/ öat Inbicn mm 
in bc5c3lantjcn/ 3onDcc Deel gcUaac ujn te (taan/ 3i)ngduh toil maalien/ 
men niet meer ban noobcn ftecft al.öecn aoebi§cI)ip/ cn't5dbcboo?eenfs 
ge tijb ban ©ictualie te boo?3ien / op bat men niet gcbuurig na 3lanb öoeft 
te gaan om Det te 5oefien. 

«Op ben feeben en ttointigfïe 5aagen toetuftcfienbecgiJlanbeneen^cflfp 
3eplen/ toaac op top on3e^a!ep en Pcruagua upt5onben om te 3ien toat 
öettoa${/ 3e5ette eecft een toitte^lagop/ maac boen top tot binnen een 
USuöhet-fcfteut genabetb toacen / nam 5e be toittc ©lag af en liet be Spaati - 
fche ©laggetoaapen/ gebenbeonjS meteen tien of ttoaalf fcbooteni Oiec 
opbegaabcn toe onö toeöec te cug om ons ©olfi te toaarrcfinutoen j niet 
ttopfelenbe of inbien fjct ^cfjlp op ^c 5clböc piaatö ten mim fttoam/ 3p on? 
3e Peruaguas 30U Uetnielcn toaarom top be 3elbe met tic pahftaabie en gcban? 
oenen na be 25anften 3onbcn/ tk agtec (jct <!2planb leggen/ baar ton toaren. 

CegensS be mibbag fttoam öct ^^cliip met öet tp in / en anljccben binnen 
een öalbe Üianon-fcfioot ban on3e ©aartupgen / lik top op ^tcanb ge3et 
ïjabben/ ban agtec be toelfee top ö^iac met ttoee fluhïjcn Jjanon bcfcijoo^^ 
ten tot aan ben Hbonb/ maac be ©panb geen anbec oogtoit OcDDenöealjBf 
on5e ^cDeepen te becnielen / b?agt ftaar ( 't geen top 5clb$j boojneemeniaf 
toaren te boen) nog bien bag bupten (laat ban te fionnen^eplen/ toaac 
na ïp becbec ban be flcanbtoeefi. 

Op ben agtenttointigfleinbe mojg^ntlonb fttoam be©panb toeïiec na 
onö toe om on«{ te bcbecijten / 't toelfi ond agtec be punten bec acit3en 
becö bccfcöuplen / ban toaac toe bappec op Oaac buuc gaaben / en btoongen 
Ijaac toccbecaf tetopften : epnbelijft bp m$ 5clben genoeg3aam ftonnen^ 
be afneemenbat bit ^cfitp onö nog 5o0aa|l niet beclaaten 50U/ 50 5on^ 
ben top tegensf ben 3ibonb (jonberb man boo^iptna 'tbaitcEanb/ op bat 
3e3ien50iiben eenige paacben te ftcpgen/ toaac op toe on3e 3ieftenfeonben 
Uoecen/ en gaben Ijaac lafl omonjS in*t toeberfteecen tec 3elbeplaat3e in 
te toagten baac 3e 5ouben Sanben/ 3iJ»tie een 30o?t ban een ï^aaben W 
toe ftaac ïjabDen aangctoee5en. 

Op ben negen en ttointigfle caahten be^S ©panbe? ^cïjip in Daanb / 't geen 
ftaacbecbcc becb aftooftcn om Oet ©uuc te bluffcben ; Op ben bectig? 
fte flelben top een nieutoe Uft in'ttoecft om on5e©panben temtolepbcn/ 
en öaac alle agtecbenften te bcneemen/ battop in't3!n babbentebecaeft^ 
feen / *t toclh toa.ïS bat top eenige on5ec ^oet$ / ï^anbgranaatcn en biec 
üüUhm «aefcliui laabe/ toaac aan top b^anbenbeSonten bonben banbec^ 
fcbePöe lengten/ op bat 5e inon?s aftoce3en be een na be anbec loeD^an» 
benbe/ bc ©panb baac boo2gelooben3ou bat top nog op ftet €planb toa^» 
ce«/ ban toaac toptuiTcOeii UcTjten bonfeec5o ftilalsttophonben becrroft:» 
öen/ neemenbe on3e gebangencn met onjS/ lik toe tot geen anbec epntie 
me^ naamen alj$ om on3e a^onbDcelbecsf g^neejsmibbelen / be gcreeb^ 

^ fcyap^ 



io6 Hiftorie der Americaanfche 

fcöappen bauonsc (^immedupücn / en on5e oetocflcn tie top onUcifWcg 
mogten Dcftoomciv te biaagen. 

<©p ben ccrfte ban Louwmaand bejj ^aac.ö i(^88. htoaamen toe aan 
'tbafteXantï/ entegcnö öen abontifttoamcntiebao^uptai-^onöcncöonöt'rö 
man Oicc mceöe bp on${/ metOaac ü^enöcntie agt en t'fcftig ^aacöenen 
berrcfjirptje gebangenen / b(e onö ontcaaDen om on5e tocg öoo? Segovia 
te neemen / naöcmaal be Spanjaards alcecbe ftenniffe fjabben / bat onö 
boo^neemen toasf boo^ bic ^?obintie fieen te tcehftcn : maac nabemaal 
top reeboi bitonö boojneemen balt at'(l<^Ib Dabben/ en bat on5c ^cOee- 
pen onö nu geen bienft inccc ftonbcn boen/ 30 feon al ftaac 5coacnaccn 
ingang btt on.ö binben. 1i onsf 30olfi begaf 3lg boonpbcc om 3l)nb?agt 
op te p.iöhcn/ bocnbc öaac ^ilbec in 5aWicn om ftct met baar ?tlmmuni- 
tic te blagen; en bie geencn W te becl ban bat 30 3^ccDcgcccbe Dabben/ 
oaben bet aan biegccnenbic 'tbaace metfpeelenbfcloocertUaöbenteb^aa* 
oen/ onbet b3o?b3aacbenbattoanncei:3e tnbe |^oo?b-3ce gefeoomen toa^» 
ren / be belft aan be epgcnaac toeecom 30U moeten gegeeben toojben. 
DesSchry- 3©.itmp aangaat/ ifi moet 3egaen bat ift niet ban ^tminftcber3ientoa.ö/ 
ziin fchulS ^" Ooctoel miin !a(t minbec toa^ al0 tik bcc anbzen / 50 toaö 5c baarom ebcn* 
bcwiaicn. toel ntet minbec fnilelöft / nabemaal ift obec be bertigbup5enb ^tiihftcn 
banUgten/ in43oub/^aarlen/en <l?cblc<0ctleentcnbcctoifT«-ibbabi bog 
Öet mecltegcbecUe öiec ban bab ift met fpcelcn gctoonnen . (önbectiiffcben 
gebeutben't bat bie geenen bie in *tfpcclcn 30 tod tcgcnö mpalöanbjcbec- 
loocen babbcn/ en baac booi 5eec miönocgb toaren/ ten gctaale ban fee* 
bentien of agticn f5aamcn fpanben/ om bc geencn bie be i-phftc onbcc onö 
toacen te bccmoo?ben : gft toaiS 30 geluhhig om ïjicc ban tpbig boo? 
cenige mijnec ©jicnben getoaacfclpubjb tctoD^bcn/ 't todh mri niet top- 
nigontruftcbe/ 3ijnbe bet geen tilcpnc5aaU boojpemanb/ gcbuurcnbe 3ulft 
een lange ïïcpss/ 3ig teljoebcn ban niet oberballen te toojbcn boo2 be 300; 
banigen / tfU gcbiuicig met Oem in een gc5elfcl)ap 3ün / en met toten OP 
moet^eten / ^iinfien/ en <;§!aapen/ en bie bcm na Oetiebcn ban bant 
bonben bclpen / öp 't eecfle gebegt bat top met bc Spanjaards babben/ alö 
toanneec 3c onïf in be bitte beiS gebecbtd gemabbelijb honbcn fcbieten : 
maai: 3e boecbcnbaacl)ooe{bao2nccmcnopeenanbjc ton5cnptal0in 'tbec- 
bolg ülpfjcn 3al. vönbcctnfTcbcn t}cc\3 bit mp op itiibbclcnbcbaat3ijnom 
mijn lecben en goeb te bcboiiben : ^'i gaf een gebeclte ban 't geen ih bc; 
jat i\\ banben ban öecfcbcpbei^ec30onen/ en bat in bc tegcntooojbigljepb 
ïjan al be cefl / onbec boojtoaacben bat 3c ol.ö top op be ïiufl ban St. 
Domingo geftoomcn toaaren/ mp een seebcc beftemb gebeclte toeberom 
30ubcn gceben/ en biec boo? ccbbe ih mp ban be 30jg bie iligcbnucig30u 
geöab bebücn om op mijn boebe te 5ijn ,- ooft ftelben ih be geencn bie mijn 
mibbelen bzoegcn in geen gcbaac / toant boo2 bienseaanberrcbepbe^eC' 
5ooncn iw banben gegeeben toacen/ 50 30ubcn 3c met al te beel ©olftiefte 
boengebab bcbbcn om baac oogtoii lebcccpben. 't<3ötoaac bat ih be3c 
boo230?02 bicc genoeg üotaalbenj maactoat 5alcen|lDcnfcb niet toe! boen 
ojti 3ü" lecben te bcbouben i v i. H o ü F D- 



B o E C A N I E R S. 107 

VI. HOOFDDEEL. 

De Boecaniers neemen haar weg over Land na de Noord- 
zee , ze neemen de Stad Segovia 'm , de Spanjaards trag- 
tende hun de doortogt te beletten , worden door hun 
verllaagen en op de Vlugt gedreeven. Ze koortien aan 
een Rivier en maaken eenige Vlotten om dezelve af- 
te vaaren. Ze vermoorden malkandren om haar geld. 
Koomen aan Cabo Gracias a Dios. De Schry ver met nog 
vijftig andre Vrybuyters raaken aan boord van een 
Engelfch Vaartuyg , waar meede ze tot P£tit Guavis 
aanlanden. 

N^ öat top ben ttocebc ban Louwmaand on5C Peruaguas in bc 0tonb 
ocboojb Dabben / op bat *ct lic Spanjaards geen boo^öecl br* ïjebben 
5ouben/ 30 öegaaben toe onjs op toeg/ en lecgcröc bic nagt nog 
aan be ^ee-6ant; toe gtelben be^ anb^e baagjs niibbagi^ fltl aan een 
Hatto : <0p ben biccbe fttoaamen toe op 't gebergte/ altoaac \jc Span- 
jaards, niet tegenff aanbe alon3eboo?5ïOtigf)epb/ ftennifTebanonö bertrcft 
toonben te Rebben / laatenbe niet